«Γυναίκα δεν γεννιέσαι, γίνεσαι». Για τη Σκέψη της Σιμόν ντε Μποβουάρ…


Της Ισμήνης Μαθιουδάκη

«Δύο ξεχωριστά όντα, που βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικές καταστάσεις, και είναι πρόσωπο με πρόσωπο με την ελευθερία αλλά ψάχνουν αιτιολόγηση για την ύπαρξή τους ο ένας μέσω του άλλου, θα ζουν πάντα μία περιπέτεια γεμάτη κίνδυνο και υπόσχεση» 

(Το Δεύτερο Φύλο)

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ γεννήθηκε στο Παρίσι στις  9 Ιανουαρίου του 1908 όπου και πέθανε στην ηλικία των 78 ετών στις 14 Απριλίου του 1986. Αποτελεί μία από τις εξέχουσες θεωρητικούς του Γαλλικού υπαρξισμού μαζί με τον Ζαν-Πωλ Σάρτρ, τον Αλμπερ Καμύ και τον Μορίς-Μερλό Ποντύ.

Το ενδιαφέρον της Μποβουάρ γύρω από τη φιλοσοφία ξεκίνησε από πολύ νεαρή ηλικία. Πραγματοποίησε σπουδές στα Λατινικά, τη λογοτεχνία, τα μαθηματικά και τελικά στη φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, και στα 21 της έγινε η νεότερη καθηγήτρια φιλοσοφίας της εποχής της. Το συγγραφικό της έργο είναι ευρύ και περιλαμβάνει φιλοσοφικά δοκίμια, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, απομνημονεύματα, ταξιδιωτικά ημερολόγια και άρθρα εφημερίδων που συνέταξε ως εκδότης στη Γαλλική εφημερίδα Le temps moderns.

Από τη φιλοσοφία στη λογοτεχνία και πάλι πίσω

Το πέρασμα της Μποβουάρ στη λογοτεχνία αποτελεί μία εξερεύνηση των ορίων της ηθικής και φιλοσοφικής ιδεολογικής της σκέψης, της δική της ματιάς στην οικειότητα και τις δυσκολίες αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων. Αυτή η εργαλειακή χρήση της λογοτεχνίας με στόχο περαιτέρω φιλοσοφικές προεκτάσεις σε πολιτικά και ηθικά ερωτήματα αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της δουλειάς της. Λογοτεχνικά έργα όπως «Οι Μανδαρίνοι» και άλλα, αυτοβιογραφικά, όπως «Οι αναμνήσεις μιας καθώς πρέπει κόρης» αποτελούν συνέχεια των φιλοσοφικών της αναζητήσεων, όπως εκφράζονται στα έργα «Για μία ηθική της αμφισβήτησης» και «Το Δεύτερο φύλο», τα οποία στη πραγματικότητα επανατοποθετούν εντός της κοινωνικής σφαίρας και της καθημερινής ζωής τη φιλοσοφία της Μποβουάρ και τη «προσγειώνουν» μέσω μιας λογοτεχνικής έκφρασης της πεζής πραγματικότητας. Το τρίπτυχο της ελευθερίας του ατόμου, της ευθύνης των επιλογών που το καθορίζουν καθώς και της αμφισβήτησης, διέπει το σύνολο της σκέψης της. Έτσι, η Μποβουάρ ανήκει σε μία κατηγορία θεωρητικών όπου χωρίς να επιδιώξει τη θέση της στην ιστορία ως φιλόσοφος, η θέση της αυτή κερδήθηκε ενάντια στο λόγο της. Η ίδια αυτοπροσδιοριζόταν περισσότερο ως η «μαία» της υπαρξιακής ηθικής του Σάρτρ παρά ως μία αυτόνομη στοχάστρια.

Συνέχεια ανάγνωσης

Audre Lorde-Ηλικία,Φυλή,Τάξη και Φύλο…


Γραμμένο το 1980, περιλήφθηκε στο Sister Outsider (1984), p. 114-123. Μτφρ: kali-detri
Ηλικία, Φυλή, Τάξη, και Φύλο: Οι γυναίκες επαναπροσδιορίζουν την διαφορά [1]
Η πλειοψηφία –σχεδόν– της Δυτικοευρωπαϊκής ιστορίας μας αναγκάζει να βλέπουμε τις ανθρώπινες διαφορές σε απλοϊκή αντιπαράθεση μεταξύ τους: κυρίαρχος/υποτελής, καλός/κακός, πάνω/κάτω, ανώτερος/κατώτερος. Σε μια κοινωνία όπου το ορθό ορίζεται στα πλαίσια του κέρδους παρά στα πλαίσια των ανθρωπίνων αναγκών, πρέπει να υπάρχει πάντοτε μια ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι μέσα από τη συστηματική καταπίεση να αισθάνονται ότι περιττεύουν, ώστε να καταλάβουν [occupy] τον ρόλο του απο-ανθρωποποιημένου κατώτερου. Μέσα σε αυτή την κοινωνία, η ομάδα αυτή αποτελείται από τους Μαύρους και τους ανθρώπους του Τρίτου κόσμου, την εργατική τάξη, τους ηλικιωμένους και τις γυναίκες.
Ως μια 49χρονη Μαύρη λεσβία φεμινίστρια σοσιαλίστρια μητέρα δύο παιδιών, περιλαμβανομένου ενός αγοριού, και ως μέλος ενός διαφυλετικού ζευγαριού, βρίσκω συχνά τον εαυτό μου να αποτελεί κομμάτι κάποιας ομάδας που ορίζεται ως Άλλη, αποκλίνουσα, κατώτερη, ή απλά λάθος. Παραδοσιακά, στην αμερικάνικη κοινωνία, είναι τα μέλη των καταπιεσμένων, αντικειμενοποιημένων ομάδων που αναμένεται να «απλωθούν» και να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ της πραγματικότητας των ζωών μας και της συνείδησης του καταπιεστή μας. Διότι για να επιβιώσουμε, όσοι από εμάς βιώνουμε την καταπίεση – που είναι τόσο αμερικάνικη όσο η μηλόπιτα [apple pie] – έπρεπε να μείνουμε πάντοτε παρατηρητές, να εξοικειωθούμε με τη γλώσσα και τους τρόπους του καταπιεστή, ακόμα μερικές φορές να τους υιοθετήσουμε με αντάλλαγμα κάποια αίσθηση προστασίας. Οποτεδήποτε ανακύπτει η ανάγκη για κάποια προσποίηση επικοινωνίας, εκείνοι που κερδίζουν από την καταπίεσή μας μάς καλούν να μοιραστούμε τη γνώση μας με αυτούς. Με άλλα λόγια, είναι η υποχρέωσή του καταπιεσμένου να διδάξει στους καταπιεστές τα λάθη τους.
Είμαι υπεύθυνη για τη διδασκαλία των καθηγητών που απορρίπτουν την κουλτούρα των παιδιών μου στο σχολείο. Οι Μαύροι και οι άνθρωποι του Τρίτου Κόσμου είναι αναμενόμενο να διδάξουν τους λεύκους ως προς την ανθρωπινότητά μας. Οι γυναίκες αναμένεται να διδάξουν τους άντρες. Οι λεσβίες και οι γκέι άντρες αναμένεται να διδάξουν τον ετεροσεξουαλικό κόσμο. Οι καταπιεστές διατηρούν τη θέση τους και αποφεύγουν την ευθύνη των πράξεών τους. Υπάρχει μια διαρκής εξάντληση ενέργειας η οποία θα ήταν καλύτερο να αξιοποιηθεί στον επαναπροσδιορισμό μας και την επινόηση ρεαλιστικών σεναρίων για την αλλαγή του παρόντος και την οικοδόμηση του μέλλοντος.
Η θεσμοποιημένη απόρριψη της διαφοράς είναι μια απόλυτη αναγκαιότητα σε μια οικονομία κέρδους η οποία χρειάζεται ως πλεονάζοντες πληθυσμούς τους ξένους. Ως μέλη μιας τέτοιας οικονομίας, όλοι έχουμε προγραμματιστεί να αντιδρούμε στις ανθρώπινες διαφορές μεταξύ μας με φόβο και φθόνο και να χειριζόμαστε αυτή τη διαφορετικότητα με τρεις τρόπους: να την αγνοήσουμε, και όταν αυτό δεν είναι εφικτό, να την αντιγράψουμε αν θεωρούμε ότι είναι κυρίαρχη, ή να την καταστρέψουμε αν θεωρούμε ότι είναι υποδεέστερη. Αλλά δεν έχουμε καθόλου πρότυπα για να συσχετιστούμε αναμεταξύ των ανθρωπίνων διαφορών μας ως ίσοι. Σαν αποτέλεσμα, αυτές οι διαφορές έχουν εσφαλμένα κατονομαστεί και καταχραστεί στην υπηρεσία του διαχωρισμού και της σύγχυσης.

Συνέχεια ανάγνωσης

Γυναίκα η φαρέτρα σου έχει όπλα! …


Της Κρυσταλένιας Αμπρέου-Τσιτσιρίκου

Σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας: Η πληγή που οφείλεις να κλείσεις

Μεγαλώνεις, μορφώνεσαι, κάνεις όνειρα, έχεις στόχους… Είσαι ενεργό κομμάτι της οικονομίας, όχι πια ως καταναλώτρια μόνον, αλλά ως παραγωγός έργου. Σε αφορά η εκπλήρωση επαγγελματικών στόχων, η συνεισφορά σου στην εξέλιξη των διαφόρων κλάδων της εργασίας και η ανεξαρτησία σου η οικονομική.

Ε όλα αυτά προφανώς σε ιδανικές συνθήκες. Στην πραγματικότητα είναι όόόλα αυτά, ΜΕΤΑ την κάλυψη των βασικών αναγκών σου. Γιατί αυτό το τελευταίο είναι που πονάει περισσότερο, γιατί αυτό το τελευταίο είναι η αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα του σήμερα, η αχίλλειος πτέρνα που δεν επιδέχεται εκπτώσεις, κι αυτή που κανείς μπορεί εύκολα να εκμεταλλευτεί. Ιδιαίτερα σήμερα που πολλές γυναίκες και πολλά κορίτσια δεν εργάζονται για να εκπληρώσουν την ανάγκη για ανεξαρτησία και δημιουργικότητα, αλλά για να στηρίξουν τα ίδια τα σπίτια τους, καθώς ο/η σύντροφος ή οι γονείς είναι πλέον άνεργοι.

Καλοντυμένοι κύριοι, πιθανόν με καριέρα, χρήματα, ακόμη και οικογένεια. Γλοιώδη κτήνη που οσμίζονται την ανάγκη, το φόβο, την απελπισία… Εντοπίζουν το θήραμα με ευκολία. Η άρρωστη εμπειρία τους τούς βοηθά να καταλαβαίνουν πότε και γιατί δε θα διαμαρτυρηθείς, ή ακόμη και θα ενδώσεις. Ξέρουν πότε η οικονομική σου ανάγκη είναι τέτοια, που θα κοστολογήσεις ακόμη και την αξιοπρέπειά σου, ακόμη και τη σωματική σου ακεραιότητα. Αντιλαμβάνονται πότε τα όνειρά σου για επαγγελματική εξέλιξη είναι τόσο μεγάλα, που θα σε καταστήσουν εύκολα ανταλλάξιμη. Αναγνωρίζουν τη δίψα σου όταν προέρχεσαι από χαμηλά, πιθανόν από κάποια επαρχία, και μόνη προσπαθείς να σταθείς στα πόδια σου, χωρίς το πολύτιμο δεκανίκι της οικογένειας δίπλα σου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Christine Delphy- Ο κύριος εχθρός, μια υλιστική ανάλυση της καταπίεσης των γυναικών…


Από τη γέννηση του κινήματος για την απελευθέρωση των γυναικών στη Γαλλία, στις ΗΠΑ και αλλού, η μαρξιστική άποψη εκφράστηκε από μια γραμμή που συγκροτήθηκε έξω από το κίνημα. Αυτή προωθήθηκε τόσο από τα παραδοσιακά Κομμουνιστικά Κόμματα όσο και από τι νεότερες αριστερές ομάδες και μεταφέρθηκε στο κίνημα από μαχητικές γυναίκες μέλη των ομάδων αυτών.

Οι περισσότερες γυναίκες στο κίνημα δεν βρίσκουν αυτή τη γραμμή ικανοποιητική ούτε στη θεωρία ούτε στη στρατηγική, για δύο βασικούς λόγους:

  1. Δεν εξηγεί την καταπίεση που είναι κοινή σε όλες τις γυναίκες και
  2. Δεν έχει ως επίκεντρο τη γυναικεία καταπίεση, αλλά τις επιπτώσεις της στο προλεταριάτο (βλέπε την ανάλυση στο άρθρο των McAffee και Wood 1969).

Κάτι τέτοιο είναι δυνατό μόνο γιατί υπάρχει μια μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στις αρχές που διατείνονται ότι υποστηρίζουν οι μαρξιστές και στον τρόπο που τις εφαρμόζουν στην περίπτωση της κατάστασης των γυναικών. Ο ιστορικός υλισμός βασίζεται στην ανάλυση των κοινωνικών ανταγωνισμών με ταξικούς όρους. Οι τάξεις ορίζονται από τη θέση τους στο σύστημα παραγωγής. Ενώ αυτές οι αρχές υποτίθεται ότι χρησιμοποιούνται στην ανάλυση της κατάστασης των γυναικών ως γυναικών, η ιδιαίτερη σχέση των γυναικών με την παραγωγή έχει στην πραγματικότητα απλά αγνοηθεί, δηλ. δεν υπάρχει ταξική ανάλυση των γυναικών. Αυτό το θεωρητικό ολίσθημα έχει άμεσες συνέπειες:

  1. η καταπίεση των γυναικών αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα συνέπεια που προκύπτει από την ταξική πάλη, όπως αυτή ορίζεται αποκλειστικά από την καταπίεση του προλεταριάτου από το κεφάλαιο.
  2. Η συνεχιζόμενη καταπίεση των γυναικών σε χώρες όπου ο καπιταλισμός έχει καταργηθεί αποδίδεται σε καθαρά ιδεολογικούς παράγοντες. Αυτό όμως προϋποθέτει έναν ιδεαλιστικό και όχι μαρξιστικό ορισμό της ιδεολογίας. Την αντιμετωπίζει ως παράγοντα που μπορεί να επιβιώσει ακόμα κι όταν εξαλειφθεί κάθε υλική καταπίεση, της οποίας τη νομιμοποίηση εξυπηρετούσε.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ρόζι Μπραϊντόττι-Νομαδικά Υποκείμενα (Ντελέζ και Φεμινισμός)…


πηγή: Νομαδικά υποκείμενα-Ενσωματότητα και έμφυλη διαφορά στη σύγχρονη φεμινιστική θεωρία (Κεφάλαιο 9,εκδ. νήσος,σελ. 389-413)

 

ΑΣΥΝΕΧΗ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ

 

Ο ΝΤΕΛΕΖ ΓΙΑ ΤΟ ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

 

Για μας… τα βιολογικά φύλα είναι τόσα όσοι και οι όροι στη συμβίωση, οι διαφορές είναι τόσες όσα και το στοιχεία που συμβάλλουν σε μια διαδικασία μόλυνσης. Ξέρουμε ότι διέρχονται πολλά όντα ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα· προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους, γεννιούνται στον άνεμο, σχηματίζουν ριζώματα γύρω από τις ρίζες· δεν κατανοούνται με όρους παραγωγής, μόνο με όρους γίγνεσθαι.

Ντελέζ και Γκουατταρί

Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Γκλέτσος και η ανάδυση του ανδροπρεπούς gay∙ καλά νέα για τους άντρες…


του Αδάμ Βίλα

«Όποιος νιώθει πολύ άντρας και τον ενόχλησα, κλειδωνόμαστε σε ένα δωμάτιο και θα δούμε πώς θα βγούμε από μέσα!» 

«Όλοι αυτοί οι δήθεν και οι τάχα μου που τους βγαίνει η τεστοστερόνη από τα αυτιά, να χαλαρώσουν, παρακαλώ πολύ.»

Οι δηλώσεις του Γκλέτσου φέρνουν στο προσκήνιο μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα εξέλιξη που συντελείται εδώ και λίγο καιρό στο πεδίο της σεξουαλικής πολιτικής.  Την ανάδυση του ανδροπρεπούς gay. (Ο Γκλέτσος χρησιμοποιείται εδώ ως αφορμή, το παρόν άρθρο δεν είναι σχόλιο για την προσωπική του σεξουαλικότητα).

Το …γαμάτο με τις δηλώσεις του Γκλέτσου είναι ότι χαρακτηρίζονται από μια τυπικά ανδρική επιθετικότητα – ενώ την ίδια στιγμή καταφέρονται κατά του «πολύ άνδρα». Έχει σημασία να τοποθετήσουμε αυτές τις δηλώσεις στη συγκεκριμένη συγκυρία, όσον αφορά τις πολιτικές των φύλων και της σεξουαλικότητας, γιατί μπορεί να απελευθερώσει την προοπτική μας και να οδηγήσει σε μια βαθύτερη κατανόηση του τοπίου.

Συνέχεια ανάγνωσης

Φεμινισμός εναντίον Καπιταλισμού…


Της Nicole M. Aschoff (μετάφραση : Συραγώ Λιάτσικου)

Τελικά οι στόχοι για έναν ριζοσπαστικό φεμινισμό και σοσιαλισμό είναι ίδιοι – δικαιοσύνη και  ισότητα για όλους τους ανθρώπους.

Ο σοσιαλισμός και ο φεμινισμός έχουν μια μακρά, και κατά περιόδους γεμάτη, σχέση.

Οι σοσιαλιστές συχνά κατηγορούνται ότι δίνουν πολύ μεγάλη έμφαση στο ταξικό – ότι δηλαδή τοποθετούν τον δομικό διαχωρισμό ανάμεσα σε αυτούς που πρέπει να δουλεύουν για έναν μισθό επιβίωσης και σε αυτούς που κατέχουν τα μέσα παραγωγής στο κέντρο κάθε ανάλυσης.

Ακόμα χειρότερα αγνοούν ή υποτιμούν το πόσο κομβικοί είναι άλλοι παράγοντες – όπως ο σεξισμός, ο ρατσισμός ή ομοφοβία – στη διαμόρφωση των ιεραρχιών της εξουσίας. Ή παραδέχονται τη σημασία αυτών των αρνητικών προτύπων και πρακτικών, αλλά ισχυρίζονται ότι αυτά μπορούν να ξεριζωθούν μόνο αφότου απαλλαγούμε από τον καπιταλισμό.

Εν τω μεταξύ, οι σοσιαλιστές κατηγορούν τις mainstream φεμινίστριες ότι εστιάζουν πάρα πολύ στα ατομικά δικαιώματα και όχι στη συλλογική πάλη και ότι αγνοούν τους δομικούς διαχωρισμούς μεταξύ των γυναικών. Κατηγορούν τις mainstream φεμινίστριες ότι ευθυγραμμίζονται με αστικά πολιτικά σχέδια τα οποία υποβαθμίζουν τα συμφέροντα των εργαζόμενων γυναικών ή προωθούν απαιτήσεις της μεσαίας τάξης που αγνοούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες των φτωχών γυναικών, τόσο στον παγκόσμιο Βορρά όσο και στον Νότο.

Συνέχεια ανάγνωσης