Θρησκεία και Τέχνη…


Του Γιώργου Μανιάτη

Τόσο η θρησκεία όσο και η τέχνη αποτελούν τρόπους συμβολικής ιδιοποίησης της πραγματικότητας από τον άνθρωπο. Αυτό σημαίνει ότι αναπαριστούν τον κόσμο που περιβάλλει τον άνθρωπο ιστορικά, σ’ όλες τις φάσεις της εξέλιξής του.

Η συμβολική ιδιοποίηση είναι συγχρόνως μια προσπάθεια αντιμετώπισης των πρακτικών αναγκών του βίου –π.χ το κυνήγι για την εύρεση τροφής, το κατάλυμα για την προφύλαξη από τα επικίνδυνα φυσικά φαινόμενα κτλ-, αλλά και κατεξοχήν  διαδικασία εξορκισμού του φόβου που γεννά το άγνωστο όλες εκείνες οι δυνάμεις που εμφανίζονται ως ανεξήγητα και απρόβλεπτα μυστήρια. Στις πρώτες φάσεις της ανάπτυξής τους, η τέχνη και η θρησκεία, έχουν κοινή αφετηρία στην ανιμιστική στάση των ανθρώπινων κοινοτήτων, συνδέονται με την κοινωνική λειτουργία του μαγικού στοιχείου και τα μεταξύ τους όρια είναι από ανύπαρκτα έως δυσδιάκριτα.

Συνέχεια

Οι μεταμορφώσεις της μνήμης: η δημόσια γλυπτική στην Ευρώπη του μεσοπολέμου…


10-bw

 Το πλαίσιο της μνημονικής διαδικασίας

Οι «μεταμορφώσεις» της δημόσιας μνήμης, οι ιδεολογικές και πολιτικές μετατοπίσεις και οι μεταλλάξεις της πρόσληψης του παρελθόντος από διαφορετικές ομάδες, σύμφωνα με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες και τους επιμέρους συσχετισμούς, επηρέασαν την καλλιτεχνική παραγωγή του 20ού αιώνα και αποτυπώθηκαν στο δημόσιο χώρο μέσω έργων τέχνης, κυρίως μνημείων, τα οποία ανεγέρθηκαν στις πρωτεύουσες των κρατών που έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στον πόλεμο (Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία)· τα μνημεία αυτά διέθεταν δηλαδή πολιτική και ιδεολογική φόρτιση και είχαν επίσημο και εθνικό και όχι τοπικό χαρακτήρα[1].

Στην ιστορία της δημόσιας μνήμης και στην ιστορία της τέχνης με θέμα τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, μνήμη και τέχνη συμπλέκονται τόσο μεταξύ τους όσο και με τη γενικότερη πολιτική, ιδεολογική και κοινωνική ιστορία της μεσοπολεμικής περιόδου, παράγοντας τελικά σε καλλιτεχνικό επίπεδο ετερόκλητα αποτελέσματα. Οι διαφορετικές αναπαραστάσεις και οι απεικονίσεις της μνήμης στο δημόσιο χώρο, οι οποίες υλοποιήθηκαν με ευθύνη των κρατικών παραγόντων, αποδεικνύουν εν μέρει τη διαφορετικότητα των εμπειριών που βίωσαν διαφορετικές κοινωνίες και διαφορετικές κοινωνικές ομάδες· εκείνο όμως που κυρίως αποδεικνύουν είναι η διάσταση απόψεων που υπάρχει ως προς την ερμηνεία –και τη δημόσια αποτύπωση– του παρελθόντος.

Συνέχεια