Δημιουργώντας τάξη μέσα από το χάος


Το ότι ζούμε σε έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο θεωρείται πλέον μια σχεδόν αυταπόδεικτη αλήθεια για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα η επίσημη «επιστημονική» ιδεολογία όπως προβάλλεται από τα ΜΜΕ -αλλά και τα επίσημα σχολικά προγράμματα- επιχειρεί να μας πείσει ότι η αταξία, η αβεβαιότητα και η τυχαιότητα των φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγενείς αλλά απλώς φαινομενικές: μια ψευδαίσθηση που αποδίδεται αποκλειστικά σε ανθρωποκεντρικές προκαταλήψεις ή, ακόμη χειρότερα, σε διανοητική σύγχυση.

Αυτή η ιδεοληπτική προκατάληψη υπέρ μιας βαθύτερης, απλής και ασφαλώς νομοτελειακής εξήγησης όλων των πολύπλοκων «επιφαινομένων» δεν είναι καθόλου αυθαίρετη ή παράλογη. Αντίθετα, στηρίζεται σε μια σειρά από αρκετά επιτυχημένες μεθοδολογικές παραδοχές που, κυρίως κατά το παρελθόν, συνέβαλαν στην ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης.

Αναμφίβολα η πιο επιτυχής από αυτές τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις είναι ο «αναγωγισμός», η άποψη δηλαδή ότι όλα τα πολύπλοκα φυσικά φαινόμενα μπορούν, κατ’ αρχήν, να εξηγηθούν από λίγους απλούς νόμους ή από κάποιες θεμελιώδεις «πρώτες αρχές» στις οποίες και οφείλουμε να αναγάγουμε τα πάντα. Αυτό το αναγωγιστικό εξηγητικό σχήμα αποδείχτηκε εξαιρετικά γόνιμο αλλά ταυτόχρονα και υπερβολικά περιοριστικό για την ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης: ανακαλύψαμε γιατί πέφτουν τα μήλα, ενώ αγνοούμε το πώς αυτά δημιουργήθηκαν ή γιατί, ενδεχομένως, τα θεωρούμε εύγευστα!

Τις τελευταίες δεκαετίες η εκπληκτική ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας σε όλους τους τομείς -από τη μικροφυσική μέχρι τη μοριακή βιολογία και από τη νευροεπιστήμη μέχρι την οικολογία- οδήγησε στην αποκάλυψη των ανυπέρβλητων περιορισμών αυτής της μηχανιστικής και αυστηρά αναγωγιστικής προσέγγισης, η οποία κατά το παρελθόν είχε οδηγήσει στους μεγάλους θριάμβους της κλασικής επιστήμης, όπως είναι η νευτώνεια μηχανική και η θεωρία της σχετικότητας.

Συνέχεια

Βαρυτικά ίχνη από τη Μεγάλη Εκρηξη που δημιούργησε το σύμπαν


Βαρυτικά ίχνη από τη Μεγάλη Εκρηξη που δημιούργησε το σύμπαν

Σημάδια από το Μπιγκ Μπανγκ ανιχνεύτηκα για πρώτη φορά. Η ανίχνευση έγινε από το τηλεσκόπιο που λειτουργεί σε βάση του Νότιου Πόλου. Πρόκειται για ρυτιδώσεις στο χωροχρόνο που εμφανίστηκαν μια στιγμή μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές. Εφόσον επιβεβαιωθεί, η ανακάλυψη θα είναι «η μεγαλύτερη του αιώνα» και πιθανότατα θα βραβευτεί με Νόμπελ, σχολιάζουν ανεξάρτητοι ειδικοί.

Τα σήματα που κατέγραψε το εξειδικευμένο τηλεσκόπιο BICEP στην Ανταρκτική, όπως αναφέρεται στο in.gr φέρεται να είναι ίχνη από τα λεγόμενα βαρυτικά κύματα, τα οποία είναι η τελευταία ανεπιβεβαίωτη πρόβλεψη του Άινσταϊν.

Η ανίχνευσή τους αφενός θα δικαίωνε τον πατέρα της της θεωρία της Σχετικότητας, αφετέρου θα προσέφερε στήριξη στη λεγόμενη θεωρία του πληθωρισμού, σύμφωνα με την οποία το νεογέννητο Σύμπαν πέρασε από μια φάση απότομης διόγκωσης.

Η θεωρία, η οποία προτάθηκε ως εξήγηση για την παρατηρούμενη ομοιογένεια του Σύμπαντος, είναι σήμερα αποδεκτή από τους περισσότερους κοσμολόγους και θεωρητικούς φυσικούς, παραμένει όμως αναπόδεικτη. Συνέχεια

Ο Ρυθμός στο Σύμπαν και στην Τέχνη


super_nova_no_chevronjpgrZd109698Γράφει ο Γεράσιμος Γ. Γερολυμάτος

1. Ο Ρυθμός και η περιοδικότητα είναι κινητικές μορφές έκφρασης του χρόνου σε σχέση με το χώρο και την ύλη. Οι κινητικές αυτές μορφές προσδιορίζουν την έκταση (διάρκεια) της χρονικότητας με αριθμούς μαθηματικούς στη βάση της αδιάλειπτης επαναληπτικότητας. Η Γη περιστρέφεται ασταμάτητα γύρω από τον Ήλιο και από τον εαυτό της, ολοκληρώνοντας μια πλήρη περιστροφή σε διάρκεια 24 ωρών. Δεν είναι οι 24 ώρες το πλέον σημαντικό μέγεθος, αλλά το ίδιο το φαινόμενο της σταθερής περιοδικότητας της περιστροφής, που έχοντας το χαρακτήρα του αξιώματος μας επέτρεψε να διαιρέσουμε σε ώρες και λεπτά τη διάρκεια αυτού του σταθερού φυσικού φαινομένου της περιστροφής, προκειμένου να ρυθμίσουμε τις ανάγκες της ζωής μας και να βάλουμε μια τάξη-κατανοητή για εμάς- στην φαινομενική απεραντοσύνη του σύμπαντος κόσμου.

2. Ο χρόνος των ωρών, των λεπτών και των δευτερολέπτων που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή, δεν είναι ο χρόνος του σύμπαντος κόσμου, αλλά μόνο η ιδέα που έχουμε σχηματίσει για εκείνον βασιζόμενοι στην παρατήρηση της σταθερής περιοδικότητας των φαινομένων του κόσμου. Ο ανθρώπινος χρόνος είναι ένα λογικό δημιούργημα που έχει αξία μόνο για εμάς. Συνέχεια