Η πατριαρχία και η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα…


Η παρακάτω ενδιαφέρουσα και αξιόλογη έρευνα αναδημοσιεύεται για την αποδόμηση κάθε αφηγήματος εθνικισμού, πατριωτισμού και πατριαρχίας.

Α’

Αν επισκοπήσουμε τη μισή χιλιετηρίδα που κύλησε από τον Όμηρο ως τον μέγα Αλέξανδρο, δε θα βρούμε πουθενά αλλού στην ιστορία μια τόσο συνεπή απόρριψη της γυναίκας όσο στους πατέρες του «πολιτισμού» μας.
«Δεν υπάρχει στη γη πιο απαίσιο, πιο ξεδιάντροπο πλάσμα από τη γυναίκα», λέει ο Όμηρος. Όταν ο κυνικός Διογένης είδε μια γυναίκα κρεμασμένη σε μια ελιά, αναφώνησε: «Μακάρι να είχαν όλα τα δένδρα τέτοιους καρπούς!» Ο Ησίοδος λέει ότι τα κυριότερα δώρα που έκανε η Αφροδίτη στη γυναίκα είναι η φλυαρία, το μοχθηρό γέλιο της και οι πονηριές της. Και σε ένα άλλο σημείο: «Ποτέ μην αφήσεις να σε ξεμυαλίσει η γυναίκα η κουνοκώλα, ούτε οι κολακείες της, που με αυτές να σε τυλίξει θέλει!» Στο σημαντικότερο έργο του Ησίοδου, τη Θεογονία, η αφήγηση για το πλάσιμο της γυναίκας καταλαμβάνει μεγάλη έκταση (στίχοι 570 ως 612). Αφού ο Ησίοδος υπαινιχτεί ότι αυτή έφερε στον κόσμο όλα τα κακά, η ιστορία για τη γέννηση της Πανδώρας του δίνει μπολικες ευκαιρίες να «θεμελιώσει» την πεποίθηση πως οι έννοιες «γυναίκα» και «κακό» ταυτίζονται. Χαρακτηριστικά στον στίχο 591 και αφού έχει χρίσει την Πανδώρα γενάρχισα όλων των γυναικών αναφέρει: «κι έτσι ήρθε στον κόσμο το συφοριασμένο γένος των γυναικών, μεγάλη γρουσουζιά για τους άνδρες». Σύμφωνα με τον Πλάτων, στην αρχή όλες οι ψυχές φώλιαζαν σε ανδρικά κορμιά. Ο Θουκιδίδης μας λέει ότι: «αν τη γυναίκα την δημιούργησε θεός, ξέρει αυτός, όπου και αν βρίσκεται, ότι είναι ο πρόξενος της μεγαλύτερης συμφοράς». Ο Μένανδρος, εκπρόσωπος της παρακμής του αρχαιοελληνικού δράματος γράφει σε ένα έργο του: «Φύτρο κακό είν’ η γυναίκα στη ζωή, αλλά σαν αναγκαίο κακό την αγοράζουμε!» και σε ένα άλλο σημείο: «Κανείς δε βρήκε αντίδοτο να μας φυλάει απ’ τις κακές γυναίκες: τέτοιο βάσανο είναι οι γυναίκες!» Ο βραβευμένος Ευριπίδης γράφει: «Πάντα οι γυναίκες στέκουν εμπόδιο στην ευτυχία των ανδρών, πάντα ζημιά τους κάνουν» και κάπου αλλού βάζει μια γυναίκα να λέει για το ίδιο της το φύλο: «Εμείς οι γυναίκες δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι ανώτερο αλλά το κακό με πονηριά περίσση και εύκολα το κάνουμε». Ο Αντιφάνης λέει και αυτός ανάλογα πράγματα: «μονο σε ένα εμπιστεύομαι τη γυναίκα: πως σαν πεθάνει δε θα ξαναζήσει. Σε τίποτα άλλο δεν της έχω εμπιστοσύνη, ώσπου να πεθάνει». Ο ποιητής Καρκίνος από τη Ναύπακτο κάνει την εξής επίκληση: «Ω Δία, τι χρειάζονται άλλες βρισιές για τις γυναίκες; Πέρα για πέρα είν’ αρκετή η ίδια η λέξη «γυναίκα».
Ο Theodor Hopfner λέει στο έργο του «Η σεξουαλική ζωή των Ελλήνων και των Ρωμαίων»: «Γενικά λοιπόν η γυναίκα εμφανιζόταν κατώτερη, τόσο από σωματική όσο και από ψυχική και ηθική άποψη, πράγμα που οδηγούσε στον εκτοπισμό της από τη δημόσια ζωή, ακόμα μάλιστα και από την πνευματική και κοινωνική ζωή. Και αναρωτιέται: «γιατί άραγε ο έλληνας παραγκώνιζε τη γυναίκα; Όχι επειδή ήταν πραγματικά κατώτερη ούτε επειδή τη θεωρούσε κατώτερη, παρα ακριβώς για το αντίθετο: Επειδή φοβόταν την ανωτερώτητα της και επειδή οι αιώνες καταπίεσης, στους οποίους την είχε καταδικάσει, δεν ήταν δυνατόν παρά να εντείνουν τις ενοχές του και το φόβο του για την ΕΚΔΙΚΗΣΗ της.

Συνέχεια

Έμφυλη τζιχάντ …


του Abdennur Prado

 

Bismil-lâhi ar-Rahmani ar-Rahim

As salamu aleykum

 

Ο όρος «έμφυλη τζιχάντ» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τον αγώνα ενάντια στις ανδροκρατικές, ομοφοβικές ή σεξιστικές αναγνώσεις των ιερών κειμένων του Ισλάμ. Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα αναπτύχθηκε ένα εκτεταμένο κίνημα υπέρ της υπέρβασης των πατριαρχικών αναγνώσεων, στο οποίο πρωταγωνίστησαν κυρίως γυναίκες που ζητούσαν ίσα δικαιώματα ως πλήρη μέλη της μουσουλμανικής πίστης. Το κίνημα αυτό είναι ενδιαφέρον ότι προέκυψε αυθόρμητα και ταυτόχρονα σε πολλές χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία. Η προέλευσή του τοποθετείται συνήθως στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα στην Αίγυπτο, όταν Αιγύπτιες φεμινίστριες έθεσαν τα περισσότερα από τα ερωτήματα που συζητούνται σήμερα.

Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε μέχρι σήμερα, στις αρχές του 21ου αιώνα το ζήτημα των φύλων εξακολουθεί να είναι ένα από τα εκκρεμή ζητήματα στις κοινωνίες με μουσουλμανική πλειοψηφία. Μοιάζει με έναν γόρδιο δεσμό γύρω από τον οποίο έχει αναπτυχθεί μια συντηρητική ανάγνωση της θρησκείας, μια ανάγνωση που επιφέρει διακρίσεις, περιορίζει τις ατομικές ελευθερίες και τείνει να διαιωνίζει τις ιεραρχικές δομές εξουσίας που αποκλείουν την πλειονότητα των πολιτών αυτών των κοινωνιών.

Σήμερα υπάρχει μια εκτεταμένη θεωρητική συζήτηση για τον «ισλαμικό φεμινισμό», στην οποία αμφισβητείται αν ο όρος αυτός είναι δόκιμος. Ο φεμινισμός, ως αγώνας για την απελευθέρωση των γυναικών, δεν έχει συγκεκριμένη ετικέτα. Ο χαρακτηρισμός «ισλαμικός» δεν μπορεί να ορίζει έναν τύπο φεμινισμού διαφορετικό από τον δυτικό, αλλά μάλλον είναι ένας τρόπος να τεθεί σε ένα πλαίσιο το πρόβλημα της απελευθέρωσης σε σχέση με το Ισλάμ. Επ’ ουδενί λόγω δεν πρέπει να είναι ένας περιοριστικός προσδιορισμός, με την έννοια ότι μειώνει την αξία της βασικής αξίωσης για γυναικεία ισότητα. Ασχέτως της ορολογίας, γεγονός είναι ότι υπάρχει ένα ευρύ κίνημα το οποίο, αμφισβητώντας τις ανδροκρατικές, ομοφοβικές ή σεξιστικές ερμηνείες που κυριαρχούν σε πολλές περιοχές του ισλαμικού κόσμου, μπορεί πραγματικά να ονομαστεί φεμινιστικό.

 

Υπέρβαση της πατριαρχίας

Υπάρχουν κάποιοι που θεωρούν αυτονόητο ότι το Ισλάμ καταπιέζει τις γυναίκες και ότι αυτή η κατάσταση πραγμάτων δεν μπορεί να αλλάξει με κανένα τρόπο. Από αυτή την προοπτική, ο εκδυτικισμός, που θεωρείται ως απόρριψη του Ισλάμ, είναι ο μόνος δρόμος προς την απελευθέρωση της μουσουλμάνας. Αντίθετα προς αυτή την ανάγνωση, υπάρχει ένα γυναικείο κίνημα που ισχυρίζεται ότι είναι δυνατόν να επιτευχθεί απελευθέρωση στο πλαίσιο του Ισλάμ. Ως επί το πλείστον, πρόκειται για γυναίκες που δεν θέλουν να εγκαταλείψουν τις παραδόσεις τους και να απορρίψουν την ανδροκρατία και το σεξισμό που τώρα κυριαρχούν στις μουσουλμανικές κοινωνίες. Αυτό το κίνημα θεωρεί ότι έχει υπάρξει ένας εκφυλισμός της ισλαμικής παράδοσης και μια στρέβλωση των ιερών κειμένων. Επιπλέον, το κίνημα αυτό διακηρύσσει ότι το αληθινό Ισλάμ περιέχει σημαντικά στοιχεία απελευθέρωσης και επιζητεί την ανάκτηση αυτών των στοιχείων ως πλαισίου για την κοινωνική χειραφέτηση.

Οι διακρίσεις εις βάρος των γυναικών, από κει που θεωρούνταν ως ουσιαστικό μέρος του Ισλάμ, έχουν αρχίσει να καταδικάζονται ως παραμόρφωση της παράδοσης. Την απελευθέρωση των γυναικών δεν μπορούμε να την πετύχουμε με το να επιτεθούμε στο Ισλάμ συνολικά, αλλά με το να επιτεθούμε σε όσες απόψεις απαιτούν την υποταγή των γυναικών, ανασκευάζοντας τα επιχειρήματά τους και προσφέροντας στις μουσουλμάνες αναγκαία εργαλεία και ιδέες για την απελευθέρωσή τους.

Μια νέα κατανόηση του ισλαμικού φαινομένου είναι απαραίτητη προκειμένου να εκτιμηθεί η σημασία του κινήματος αυτού. Αυτή προϋποθέτει μια προσπάθεια να ανακτήσουμε την πνευματική διάσταση και το αίσθημα ότι ανήκεις στον κόσμο, απέναντι σε όσους επιδιώκουν να συρρικνώσουν το Ισλάμ σε ιδεολογία. Πρόκειται για μια κατανόηση βασισμένη στις έννοιες της συμπληρωματικότητας, της δικαιοσύνης και της ισορροπίας και ριζωμένη της στο Μήνυμα του Κορανίου.

Το Ισλάμ, ως κοσμική θεώρηση που προβλέπει την ενσωμάτωση όλων των δυνάμεων που διέπουν τη ζωή, δεν θα πρέπει να συνεπάγεται την υποταγή των γυναικών στους άνδρες. Στο αδιαίρετο σύμπαν, όλες οι δυνάμεις της φύσης βρίσκονται ενσωματωμένες, σε συνεχή κίνηση, σε ισορροπία. Στο πλαίσιο αυτής της σύλληψης, η ισορροπία μεταξύ των δύο πόλων ενός ζευγαριού (των αρσενικών και των θηλυκών δυνάμεων) είναι καθοριστικός παράγοντας. Οι όροι αρσενικό και θηλυκό δεν αντιστοιχούν στον άνδρα και τη γυναίκα, αλλά βρίσκονται στο εσωτερικό κάθε πλάσματος. Αυτό που είναι θηλυκό βρίσκεται σε ισορροπία με αυτό που είναι αρσενικό μέσα σε έναν άνδρα ακριβώς όπως και σε μια γυναίκα. Εάν προσπαθήσουμε να περιορίσουμε στις γυναίκες ό,τι είναι θηλυκό και να το υποτάξουμε στο «αρσενικό» ως αποκλειστική ουσία των ανδρών, ανατρέπουμε την εσωτερική ισορροπία ανδρών και γυναικών, μια πολικότητα που είναι παρούσα σε όλα τα πλάσματα.

Η πατριαρχία διαταράσσει αυτή την ισορροπία που καθόρισε ο Αλλάχ στη φύση, προωθώντας μια κοινωνία που βασίζεται στην καταπίεση και την αυθεντία. Η ανδροκρατία είναι η καταστροφή του Ισλάμ ως ισορροπημένου τρόπου ζωής. Βρίσκεται σε ρήξη με την ίδια την τάξη της δημιουργίας και επιβάλλει μια τεχνητή τάξη που ονομάζουμε πατριαρχία. Πρέπει να λεχθεί ότι τα ιδεολογικά θεμέλια της πατριαρχίας δεν απαντούν στο Κοράνι ή στη Σούννα. Μια νέα ανάγνωση των ιερών κειμένων είναι απαραίτητη για να εκτεθούν οι ασυνέπειες στην ανδροκρατική ερμηνεία της παράδοσης. Πιστεύουμε λοιπόν ότι ο ισλαμικός φεμινισμός δεν είναι απλώς ένα πολιτικό ή κοινωνικό κίνημα, αλλά μια πνευματική αποκατάσταση του Μηνύματος του Κορανίου.

Συνέχεια

#FuckModesty: η ελεύθερη και ανήθικη γυναίκα είναι η πιο ισχυρή μορφή αντίστασης…


modesty

μετάφραση-σχόλιο BlackCat

της Ιρανής ακτιβίστριας Maryam Namazie, 

πηγή: The Freeethinker

Οπουδήποτε αποκτά εξουσία και επιρροή ο ισλαμισμός, πρώτα έρχεται πάντα για τις γυναίκες. Και αυτό είναι πάντοτε ένα σημάδι πως έπονται χειρότερα αφού όπως λέει και ένα απόφθεγμα: ”η ελευθερία μίας κοινωνίας κρίνεται από την ελευθερία των γυναικών”.

Ο ισλαμισμός, η χριστιανική δεξιά, η βουδιστική δεξιά, η εβραϊκή δεξιά, η ινδουιστική δεξιά, η Sikh δεξιά, κ.ο.κ., έχουν εξειδικευτεί στο μισογυνισμό, εποπτεύοντας τη συμπεριφορά και τη σεξουαλικότητα των γυναικών για να σιγουρευτούν πως αυτή δεν θα αμφισβητήσει την ανδρική ”τιμή”.

Για να επισφραγίσουν τη συμμόρφωση των γυναικών, επιβάλλουν κανόνες σεμνότητας με οποιοδήποτε μέσο, είτε με απειλές και εξευτελισμό μίας μουσουλμάνας που έκανε twerking σε δημόσιο χώρο στο Birmingham, είτε με το να φτύνουν σε ένα ”άσεμνο” οκτάχρονο κορίτσι στο Ισραήλ, είτε με τα εξαφανισμένα μωρά των ανύπαντρων μητέρων στην Ιρλανδία, είτε με την απαγόρευση κυκλοφορίας των γυναικών με μοτοσυκλέτες και το χορό σε δημόσιους χώρους στην περιφέρεια Aceh της Ινδονησσίας, είτε με τον λιθοβολισμό μέχρι θανάτου στο Ιράν του 21ου αιώνα.

Η ”ξεδιαντροπιά”,  που μπορεί να είναι ο,τιδήποτε, από τα τραγούδια σε δημόσιο χώρο, τα δυνατά γέλια, την ανάμειξη των φύλων, την μη-κάλυψη του πρσώπου μέχρι και τη μη-συμμόρφωση, θεωρείται επικίνδυνη για την οικογένεια, την κοινότητα, το έθνος και την κοινωνία που θεωρεί αναγκαίο τον έλεχγο και την καταστολή της.

Σε αυτές ”τις πολιτικές των κοινοτήτων… οι γυναίκες δεν γίνονται αντιληπτές ως άτομα με δικαιώματα αλλά ως φορείς της τιμής της κοινότητας και τυγχάνουν προστασίας ή βιασμού ανάλογα με το ποιές είναι.” Οι Γιαζίντι γυναίκες που χρησιμοποιούνται ως σκλάβοι του σεξ από τον ISIS είναι το πιο ειδεχθές παράδειγμα μίας τέτοιας πρακτικής.

Συνέχεια

Ιστορίες σεξισμού στα αμφιθέατρα της Φιλοσοφικής Σχολής…


Καταγγελία για σεξουαλική παρενόχληση εκ μέρους γνωστού καθηγητή

na-min-katargithei-to-tmima-psychologias
από Ελευθεριακή Παρέμβαση Φιλοσοφικής
_________________________________

 «Εσύ είσαι ομορφούλα, δε χρειάζεται να εξεταστείς. Άσε μου και τον αριθμό σου» είπε ο καθηγητής Φώτης Δημητρακόπουλος, πριν λίγο καιρό, απευθυνόμενος σε μία συμφοιτήτριά μας. Η σεξιστική στάση τού εν λόγω καθηγητή Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Φιλολογίας και Παλαιογραφίας,  καθώς και προέδρου του Τμήματος Σλαβικών Σπουδών μας έδωσε την αφορμή να θίξουμε το ζήτημα του σεξισμού και της πατριαρχίας, το οποίο συχνά περνά στα ψιλά γράμματα.

Μέσα σε μία πατριαρχικά δομημένη κοινωνία, όπως η ελληνική, το σώμα αποτελεί ένα πεδίο πολιτικής διαμάχης πάνω στο οποίο επιβάλλονται οι κυρίαρχοι εξουσιαστικοί λόγοι. Τα υποκείμενα υιοθετούν ρόλους και πρότυπα στο πλαίσιο του κοινωνικού, με αποτέλεσμα την έμφυλη διάκρισή τους σε αρσενικό και θηλυκό. Αυτή η διαδικασία εμφυλοποίησης, άρα φυσικοποίησης του κοινωνικού, επιβάλλει στην ύπαρξη και τα σώματά μας  τον περιορισμό και την καταπίεση. Στην καθημερινότητά της, στους χώρους εργασίας, στις διαπροσωπικές της σχέσεις, η γυναίκα αξιολογείται κυρίως για το σώμα της, παρά για την πνευματική και ψυχική της υπόσταση. Μία αξιολόγηση που γίνεται σύμφωνα με τις επιταγές της «γυναικείας της φύσης» που ορίζουν πως πρέπει να είναι προσεκτική στις κινήσεις της, να επιμελείται την εμφάνισή της, να μην το «παρακάνει» με τις σεξουαλικές της επιλογές. Και πάντα θα υπάρχει εκείνο το αντρικό βλέμμα του εκάστοτε Δημητρακόπουλου το οποίο θα πρέπει να ανεχτεί και να προσπεράσει.

Συνέχεια