Σούπερκραχ: Η κρίση του 2008 όπως ποτέ δεν την είδατε!…


Το μεγάλο κόλπο με την διεθνή οικονόμια

mega_LARGE_t_53761_1379288_type12250

Γράφει o Αλέξανδρος Μινωτάκης

____________________________________________________________

Τι προκάλεσε την οικονομική κρίση του 2008, στη σκιά της οποίας ακόμα ζούμε; Πώς προκλήθηκε η πλήρης και καταστροφική  κατάρρευση του χρηματοπιστωτικού τομέα των ΗΠΑ;

Τι είναι τα CDS, τα CDO και όλοι αυτοί οι περίεργοι όροι που ακούμε τόσα χρόνια στις ειδήσεις; Ποιοι άνθρωποι βρέθηκαν στο επίκεντρο των εξελίξεων και ποιες ήταν οι πεποιθήσεις τους; Το «Σούπερκραχ» είναι εδώ για να ασχοληθεί με όλα αυτά τα ερωτήματα και όχι μόνο!

Τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση του κλασικού έργου του Καρλ Μαρξ, «Το Κεφάλαιο», σε manga, από τον Γιουσούκε Μορούο (στα ελληνικά από τον Γιάννη Καυκιά και τις εκδόσεις ΚΨΜ) βγαίνει ξανά ένα comic που καταπιάνεται με το θέμα της οικονομίας και συγκεκριμένα με την κρίση που ξέσπασε το 2008 και που όλα δείχνουν ότι δεν έχει ξεπεραστεί ακόμα. Το «Σούπερκραχ: Tο μεγάλο κόλπο με τη διεθνή οικονομία» είναι ένα comic σε σχέδιο και σενάριο του Darryl Cunningham που κυκλοφόρησε το 2008 στις ΗΠΑ και ήρθε το Σεπτέμβριο του 2015 στην Ελλάδα από τις εκδόσεις ΚΡΙΤΙΚΗ. Ο δημιουργός του, βαθιά προβληματισμένος από τις μεγάλες οικονομικές αναταραχές των τελευταίων χρόνων, θέλει να διηγηθεί την αληθινή ιστορία της κρίσης αλλά και τα αίτια πίσω από αυτήν. Προκειμένου να το πετύχει αυτό συνδυάζει οικονομικές αναλύσεις, δοσμένες με κατανοητό και κωμικό τρόπο, με βιογραφικά στοιχεία για πρόσωπα που είχαν κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της κρίσης και ιδιαίτερα στον χρηματοπιστωτικό τομέα των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Cunningham στον πρόλογό του, «είναι πάντα προσωπικό», δεν μπορείς να συζητήσεις για τόσο σημαντικές εξελίξεις χωρίς να εστιάσεις και στα πρόσωπα που βρέθηκαν στο επίκεντρό τους.

Συνέχεια

Αντάλ Φέκετε: Κόψτε τον Γόρδιο Δεσμό


ΚΟΨΤΕ ΤΟΝ ΓΟΡΔΙΟ ΔΕΣΜΟ:

Αναβιώστε την Λατινική Νομισματική Ένωση

Antal E. Fekete

(Μετάφραση Πάνος Τσινιπίζογλου*)

Το πρόβλημα του εθνικού χρέους, ειδικότερα για χώρες όπως η Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και κατ’ επέκταση για όλες τις χώρες του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος, μοιάζει με τον Γόρδιο Δεσμό. Επιπλέον, η λύση είναι παρόμοια με αυτή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σκέφτηκε να κάνει κάτι που κανείς πριν από αυτόν δεν έκανε, και κανείς μετά απ’ αυτόν δεν μπορούσε: τράβηξε το σπαθί του και έκοψε τον δεσμό. Η λύση για τον Γόρδιο Δεσμό του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος είναι παρόμοια, αν και υπάρχει ένα επιπλέον μικρό μυστικό. Δεν θα πετύχαινε εκτός εάν το σπαθί ήταν φτιαγμένο από χρυσό.

Κατά την διάρκεια της πρόσφατης συζήτησης για αύξηση της οροφής-χρέους στην Αμερική, δεν αναφέρθηκε ούτε μια φορά η λέξη «χρυσός». Αυτό είναι μια ένδειξη του επιπέδου ευφυΐας των Αμερικανών πολιτικών. Μήπως οι Ευρωπαίοι ομόλογοί τους είναι καλλίτεροι; Ίσως. Τουλάχιστον αυτοί ξέρουν ότι ο χρυσός και το χρέος πάνε χέρι χέρι. Χρέος εντός λογικής εννοείται.

Μια σωστή διάγνωση της κρίσης χρέους αποκαλύπτει ότι το παγκόσμιο σύστημα πληρωμών, όπως είναι σήμερα δομημένο, έχει έλλειψη ενός θεμελιώδους παράγοντα οριστικής εξάλειψης του χρέους. Το απατηλό όνειρο ότι το χάρτινο δολάριο ή το χάρτινο ευρώ θα μπορούσαν να είναι τέτοιοι παράγοντες γκρεμίστηκε καθώς ξέσπασε η Μεγάλη Οικονομική Κρίση. Όταν το χρέος πληρώνεται με δολάρια, το χρέος δεν εξαφανίζεται. Απλά μεταφέρεται από τον υπόχρεο στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Μεταφορά χρέους δεν είναι το ίδιο με εξάλειψη χρέους. Υπάρχει ένα σημείο κορεσμού που, όταν έρθει, θα αφαιρέσει την επιγραφή «ευπρόσδεκτο» για το δολάριο. Αυτή η κατάσταση δεν είναι κάτι νέο: ο κόσμος παρακολούθησε σχετική πρόβα πριν από σαράντα χρόνια: το 1971. Τότε, οι υπουργοί οικονομικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες κατάφεραν να πείσουν τον κόσμο ότι το μυστικό της μετατροπής του δολαρίου σε παράγοντα οριστικής εξάλειψης χρέους είναι η συνταγή του Milton Friedman: η συνολική ποσότητα δολαρίων δεν πρέπει να αυξάνεται πάνω από ένα μάλλον μυστικιστικό ρυθμό του 3% κατ’ έτος.

Συνέχεια

Τέλος στις «παχιές αγελάδες» για τις BRIC


Τέλος στις «παχιές αγελάδες» για τις BRIC

Από την στιγμή που η αμερικανική FED προανήγγειλε το τέλος του φθηνού χρήματος, άρχισε η μαζική εκροή κεφαλαίων από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Στα πρόθυρα μιας νέας κρίσης η παγκόσμια οικονομία; Ινδονησία, Ινδία, Ρωσία, Βραζιλία. Οι περισσότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες του πλανήτη εκπέμπουν το τελευταίο διάστημα αρνητικά μηνύματα. Η πτώση της ισοτιμίας ορισμένων νομισμάτων είναι όντως πρωτοφανής.

Οι οικονομίες τους αποδυναμώνονται, οι προβλέψεις για την ανάπτυξη διορθώνονται προς τα κάτω, τα ξένα κεφάλαια αποσύρονται, τα εγχώρια νομίσματα δέχονται ισχυρές πιέσεις, οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων εκτοξεύονται στα ύψη, ενώ ο κίνδυνος πληθωρισμού και ύφεσης γίνεται όλο και πιο ορατός. Οι εξελίξεις αυτές δεν θα πρέπει να προκαλούν έκπληξη καθώς ήταν αναμενόμενες, εκτιμά ο Φόλκερ Τράιερ από τον γερμανικό Σύνδεσμο Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων: «Η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ προανήγγειλε ότι θα αυξήσει τα επιτόκια και συνεπώς τελειώνει η εποχή του φθηνού χρήματος και κατ΄ επέκταση της φθηνής χρηματοδότησης των αναπτυσσόμενων χωρών, όπου καταρρέουν τα εθνικά νομίσματα». Συνέχεια

Πως θα σταθεί η Ευρώπη στην παγκόσμια οικονομία;


Λαπαβίτσας

του Κ.Λαπαβίτσα

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται και πάλι σε κρίσιμο σημείο. Η γιγαντιαία κρατική παρέμβαση μετά την κρίση του 2008-9 απέτρεψε φαινόμενα γενικευμένης κατάρρευσης παρόμοια με του μεσοπολέμου. Το κράτος στο σύγχρονο καπιταλισμό λειτούργησε σταθεροποιητικά, ότι κι αν λένε οι νεοφιλελεύθεροι. Δε μπήκαν όμως οι βάσεις για ισχυρή ανάκαμψη παγκοσμίως και τα σύννεφα μαζεύονται απειλητικά

Οι ΗΠΑ είχαν να αντιμετωπίσουν το τεράστιο χρέος των νοικοκυριών και την αποτυχία των ιδιωτικών τραπεζών. Η αμερικανική οικονομία προχώρησε σε αναδιάρθρωση που διευκολύνθηκε από την άπλετη παροχή ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα. Δεν έγιναν όμως δομικές αλλαγές. Η αναδιάρθρωση βασίστηκε στον περιορισμό των μισθών και στη συντριβή του κόστους ενέργειας κυρίως μέσω του φτηνού σχιστολιθικού αερίου. Η αμερικανική βιομηχανία σταδιακά ανακάμπτει, αλλά από χαμηλή βάση και χωρίς ιδιαίτερη άνοδο της παραγωγικότητας.
Η Ιαπωνία χτυπήθηκε λιγότερο από την κρίση του 2008-9, αλλά πέρασε ξανά σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, πράγμα φυσικό για μια οικονομία που λιμνάζει επί δύο δεκαετίες και βασίζεται στις εξαγωγές. Εδώ και μερικούς μήνες ξεκίνησε ένα πείραμα απευθείας διάθεσης χρήματος στους παράγοντες της οικονομίας σε μια προσπάθεια να ξεφύγει από το τέλμα. Πρόκειται για τα περίφημα Αμπενόμικς που έχουν όμως συζητήσιμα και επισφαλή αποτελέσματα μέχρι τώρα.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες απέφυγαν τα χειρότερα της κρίσης γιατί δεν είχαν εκτεθεί στη χρηματοπιστωτική φούσκα της προηγούμενης δεκαετίας. Μετά το 2009 εκμεταλλεύτηκαν τις εξαγωγές πρώτων υλών προς την Κίνα, όπως και τις νέες κεφαλαιακές ροές που δημιουργήθηκαν καθώς οι κεντρικές τράπεζες της Δύσης παρείχαν αφειδώς πιστώσεις στις δικές τους οικονομίες κατεβάζοντας τα επιτόκια κοντά στο μηδέν. Αλλά οι ρυθμοί ανάπτυξης έπεσαν απότομα την τελευταία χρονιά και πουθενά πιο βίαια από ότι στην Βραζιλία, όπου ήδη έγιναν μηδενικοί προκαλώντας κοινωνική αναταραχή.  
Η πιο απειλητική μεταστροφή βέβαια συντελείται στην Κίνα. Η χώρα αντιμετώπισε την κρίση του 2008-9 με διόγκωση των δημοσίων δαπανών και παροχή άφθονων πιστώσεων. Συνεχίστηκαν έτσι οι ταχείς ρυθμοί ανάπτυξης βασισμένης στις τεράστιες εγχώριες επενδύσεις και στις εξαγωγές. Το κινεζικό μοντέλο όμως πλησιάζει πλέον τα όρια του καθώς η απόδοση των επενδύσεων έχει πέσει δραματικά, ενώ οι εξαγωγές γίνονται όλο και πιο προβληματικές σε μια παγκόσμια οικονομία που παραπαίει. Η Κίνα χρειάζεται ολοσχερή αλλαγή της δομής της οικονομίας της με αύξηση των μισθών και τόνωση της κατανάλωσης, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα τα καταφέρει.
Στο πλαίσιο αυτό, η θέση της Ευρώπης διαγράφεται ιδιαίτερα δυσχερής. Το ευρώ έχει αποδειχθεί μηχανισμός βαθιάς ύφεσης, ανεργίας και καταδυνάστευσης των χωρών της περιφέρειας. Η Γερμανία κυριαρχεί γιατί το ευρώ της προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που της επιτρέπει να απορροφά ζήτηση από τον υπόλοιπο κόσμο. Η οικονομία της βασίζεται στους χαμηλούς μισθούς, στον περιορισμό της εγχώριας ζήτησης και στις εξαγωγές ακόμη περισσότερο και από την Κίνα. Στην ουσία η χώρα λειτουργεί ως τεράστια χοάνη απορρόφησης της ικμάδας της υπόλοιπης Ευρώπης και της παγκόσμιας οικονομίας.
Αν συνεχιστεί η τρέχουσα πολιτική, η Ευρώπη είναι καταδικασμένη. Τα εξαγωγικά περιθώρια περιορίζονται ακόμη και για τη Γερμανία καθώς η παγκόσμια οικονομία παραπαίει. Η γερμανική πολιτική λιτότητας και πίεσης για μείωση του εργατικού κόστους στις άλλες χώρες της ΟΝΕ είναι καθαρός παραλογισμός. Δε μπορούν όλες οι χώρες να έχουν εξαγωγικό πλεόνασμα και σίγουρα όχι όταν η Γερμανία κρατάει τους δικούς της μισθούς χαμηλά. Το αποτέλεσμα θα είναι ύφεση, ανεργία και φτώχεια που σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως της Ελλάδας, πλέον φτάνουν σε εντελώς ακραία επίπεδα.
Για να σταθεί η Ευρώπη θα πρέπει να απαλλαγεί από την αποτυχημένη νομισματική ένωση ώστε οι χώρες της περιφέρειας να μπορέσουν να ανασάνουν χωρίς την καταστροφική ‘εσωτερική υποτίμηση’. Θα πρέπει επίσης η Γερμανία να αναδιαρθρώσει την οικονομία της ανεβάζοντας τους μισθούς και τονώνοντας την εγχώρια ζήτηση και όχι τις εξαγωγές.
 
Το ζήτημα θα κριθεί στη Γαλλία που σταδιακά βρίσκεται αντιμέτωπη με τον παραλογισμό της γερμανικής πολιτικής λιτότητας και μείωσης μισθών εντός της ΟΝΕ. Αν η Γαλλία αποδεχτεί τη γερμανική συνταγή, η Ευρώπη θα καταδικαστεί σε παρακμή με απροσδιόριστες κοινωνικές συνέπειες. Αν την απορρίψει, θα πρέπει επίσης δυναμικά να αλλάξει και το πλαίσιο του ευρώ. Για μια ακόμη φορά, το μέλλον της Ευρώπης φαίνεται να είναι στα χέρια του γαλλικού λαού.