Το πρόβλημα με τη CETA…


Του Leo Panitch (μετάφραση: Συραγώ Λιάτσικου, Ισμήνη Μαθιουδάκη)

Οι κεντροαριστεροί πολιτικοί που υπερασπίζονται το ελεύθερο εμπόριο θα τροφοδοτήσουν μόνο δεξιές δυνάμεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. 

Η ‘’φιλαυτία’’ της υπουργού εμπορίου του Καναδά Chrystia Freeland, υπέστη πλήγμα την περασμένη εβδομάδα, όταν οι τελευταίες διαπραγματεύσεις που διακυβεύονταν τη διάσωση της CETA, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Καναδά, κατέρρευσαν μπροστά στην άρνηση του Βέλγικου περιφερειακού κοινοβουλίου της Βαλλονίας να ακολουθήσει τη Βελγική κυβέρνηση στην υποστήριξη της συμφωνίας. Αυτή η ιστορία δεν έχει τελειώσει, καθώς θα ήταν αφελές να πιστέψουμε ότι αυτό που δεν αφήνει τη συμφωνία να προχωρήσει είναι το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή ένωση, κατά τα λεγόμενα της, δεν μπορεί να προχωρήσει σε συμφωνία με μη Ευρωπαϊκά κράτη, ακόμη και αν πρόκειται για μία χώρα με Ευρωπαϊκές αξίες και υπομονή όπως είναι ο Καναδάς.

Κατ’ αρχάς, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι Καναδοί είναι σε θέση να κατανοήσουν τη σημασία της εξασφάλισης της συναίνεσης των Βαλλόνων. Η Καναδική ομοσπονδιακή εμπειρία έχει πολλάκις απαιτήσει την εξασφάλιση ομοφωνίας σε διακυβερνητικές συμφωνίες, ενώ έχει δανείσει το δικαίωμα του βέτο όχι μόνο στο Κεμπέκ, αλλά και στην μικροσκοπική επαρχία της Νήσου του Πρίγκιπα Εδουάρδου. Eάν η Μανιτόμπα, με πληθυσμό γύρω στο ένα εκατομμύριο, μπόρεσε να σταματήσει την τελευταία απόπειρα του Καναδά για μια Συνταγματική συμφωνία, γιατί να μην μπορεί η Βαλλονία, με πάνω από τρία εκατομμύρια κατοίκους, να μην μπορεί να σταματήσει μια συμφωνία εμπορίου ;

Συνέχεια

Η αλγερινή Σαχάρα, Ελντοράντο της ντομάτας…


Στο νοτιοανατολικό τμήμα των υψιπέδων της Αλγερίας παρατηρείται μια εντυπωσιακή ανάπτυξη της καλλιέργειας ντομάτας σε θερμοκήπια. Η παραγωγή, που ακολουθεί τη λογική των βραχυπρόθεσμων κερδών, επιτρέπει να τροφοδοτηθούν με αγροτικά προϊόντα οι αγορές μιας χώρας η οποία για μεγάλο χρονικό διάστημα βρισκόταν αντιμέτωπη με την έλλειψη αγαθών. Θέτει όμως σε κίνδυνο την επιβίωση των οάσεων και των πόρων του «απολιθωμένου ύδατος» (του υδροφόρου ορίζοντα που βρίσκεται σε μεγάλο βάθος και δημιουργήθηκε σε μακρινές γεωλογικές εποχές), ενώ δημιουργεί και σοβαρά προβλήματα δημόσιας υγείας λόγω της εντατικής χρήσης φυτοφαρμάκων.

Οι τουρίστες που ανακαλύπτουν τα υψίπεδα της Αλγερίας καθώς προχωρούν προς τον Νότο, προς το κέντρο της Σαχάρας, θαμπώνονται από την ομορφιά του τοπίου. Η εθνική οδός 83, η οποία συνδέει την Τεμπέσα με την Μπίσκρα, διασχίζει βραχώδη τοπία σπάνιας ομορφιάς. Στην περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στα αντερείσματα του ορεινού όγκου Ορές στον Βορρά και των ορέων της Νεμέτσα στον Νότο, κυριαρχούν οι βράχοι, η άμμος και η σκόνη. Βρισκόμαστε 450 χλμ. νοτιοανατολικά του Αλγερίου και μπροστά μας ανοίγονται οι πύλες της απεραντοσύνης της Σαχάρας. Η έρημος αρχίζει να κάνει έντονη την παρουσία της: το καλοκαίρι, η ζέστη είναι ανυπόφορη και η παλέτα των χρωμάτων περιορίζεται στο κίτρινο και στο γκρι, το οποίο παίρνει καμιά φορά και ροζ αποχρώσεις. Και φυσικά, καμιά πρασινάδα δεν μπορεί να φυτρώσει σε ένα έδαφος τόσο φτωχό σε οργανικές ύλες, κάτω από έναν ουρανό ο οποίος τσιγκουνεύεται τη βροχή. Κι όμως, σε διάφορα σημεία, ακόμα και σε απόσταση μερικών μέτρων από την εθνική οδό, ο επισκέπτης βρίσκεται μπροστά σε ένα εκπληκτικό θέαμα: βλέπει πάνω στην άμμο χιλιάδες χαμηλά θερμοκήπια –τα αποκαλούμενα «θερμοκήπια τούνελ» – να απλώνονται μέχρι εκεί που μπορεί να φθάσει η ματιά του. Στο εσωτερικό των μακρών διαδρόμων που έχουν σχήμα μισού βαρελιού, μέσα σε μια ατμόσφαιρα υγρή και χλιαρή, υπάρχουν σειρές από ντοματιές με ολοστρόγγυλους καρπούς, όλες της ίδιας ποικιλίας, της tofane, που δίνει εξαιρετικά τυποποιημένους, μεγάλους και ανθεκτικούς καρπούς.

tomate-serre

Συγκομιδή ντομάτας σε θερμοκήπιο της περιοχής Μ’Ζιράα, στην αλγερινή Σαχάρα (φωτ.: laroussi/vitaminedz).

Συνέχεια

Trenitalia: για επιβάτες τέταρτης κατηγορίας…


Οι σιδηρόδρομοι αποτελούσαν ανέκαθεν καθρέφτη του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, η διαχείρισή τους αποτέλεσε μνημείο οικονομικής υποτέλειας αλλά και αποτυχίας των κυρίαρχων οικονομικών δογμάτων.

Αν φτάσεις να πεις σε κάποιους ανθρώπους ότι δεν μπορούν να ανέβουν στο τρένο, έχεις φτάσει στο σημείο διάλυσης της κοινωνίας
Μπρους 
Σπρίνγκστιν

Πριν από μερικά χρόνια η ιταλική Trenitalia (θυγατρική της κρατικής εταιρείας σιδηροδρόμων Ferrovie dello Stato Italiane S.p.A, που αγοράζει την ΤΡΑΙΝΟΣΕ) παρουσίασε μια διαφήμιση στο Ιντερνετ που προκάλεσε σάλο στην Ιταλία.

Στόχος ήταν να ανακοινώσει ότι στο εξής δεν θα υπάρχει μόνο πρώτη και δεύτερη θέση επιβατών, αλλά τέσσερις διαφορετικές κατηγορίες. Οσοι πλήρωναν το φτηνότερο εισιτήριο δεν θα είχαν πρόσβαση στην καφετέρια αλλά θα ήταν ουσιαστικά «κλειδωμένοι» για να μην μπορούν ούτε να διασχίσουν τα βαγόνια στα οποία κάθονταν τα ανώτερα… εισοδηματικά στρώματα.

Το πραγματικό πρόβλημα όμως ήταν ότι οι φωτογραφίες της διαφήμισης έδειχναν λευκούς καλοντυμένους επιβάτες να κάθονται στις τρεις πρώτες κατηγορίες, ενώ στην τέταρτη θέση καθόταν μια οικογένεια μαύρων.

Οι σιδηρόδρομοι είχαν πάντα μια μοναδική ικανότητα να εκφράζουν, έστω και σε συμβολικό επίπεδο, τους ταξικούς διαχωρισμούς που επιφύλασσε μια κυβέρνηση στους πολίτες της.

Συνέχεια

Γαλλική Άνοιξη…οι Όρθιες Νύχτες…


Οι «Όρθιες Νύχτες» και η χαρτογράφηση της νέας γαλλικής άνοιξης. 

Από τον Νίκο Σμυρναίο 

Αν μια χώρα συμβολίζει άριστα το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό αδιέξοδο της Ευρώπης, αυτή είναι η Γαλλία. Όμως σήμερα ένα αυθόρμητο κοινωνικό κίνημα ξεκινάει από τα κάτω συμπαρασύροντας συνδικάτα και κόμματα. Η «γαλλική άνοιξη», που δεν έλαβε χώρα το 2012, είναι γεγονός. Ένα χρόνο πριν από τις προεδρικές εκλογές, το ζητούμενο είναι πλέον το κατά πόσο η μαζική αντίσταση στην απορρύθμιση των εργασιακών και το κίνημα των πλατειών θα καταφέρει να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς. Ο «πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία»: Στη Γαλλία, όπως και σε όλη την Ε.Ε., η παραίτηση της σοσιαλδημοκρατίας από την υπεράσπιση του κόσμου της εργασίας και η αδυναμία της Αριστεράς να προτάξει μια αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση,  έχει δημιουργήσει ένα πολιτικό κενό αντιπροσώπευσης των μεσαίων και λαϊκών στρωμάτων. Το κενό αυτό καλύπτεται πλέον από τη λαϊκιστική και ξενοφοβική δεξιά της Μαρίν Λεπέν. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις του Παρισιού επιδείνωσαν την ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα και φανέρωσαν βαθιά ρήγματα στο εσωτερικό της γαλλικής κοινωνίας.

Συνέχεια

Πλούσιοι εναντίων φτωχών…


«Οι πλούσιοι, απερίσπαστοι από τον καθημερινό μόχθο, σχεδιάζουν το μέλλον του κόσμου». 

Από τον Γιώργο Στάμκο 

«Φτωχός σήμερα σημαίνει πάντοτε φτωχός» υποστηρίζει η Γερμανίδα κοινωνιολόγος Γιούτα Αλμέντιγκερ, επισημαίνοντας με νόημα πως, αντιστρόφως, οι πλούσιοι παραμένουν διαχρονικά πλούσιοι, παρά την Κρίση. Καθόλου παράξενο λοιπόν πως κι αυτή η οικονομική κρίση έκανε τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους. «Αν το σκατό είχε αξία, τότε οι φτωχοί θα γεννιόντουσαν χωρίς κώλο», λένε εύστοχα οι Γάλλοι. Αυτό σημαίνει πράγματι να είναι κανείς φτωχός. Να είναι αποκλεισμένος σχεδόν από τα πάντα. Να μην έχει πρόσβαση ούτε στα βασικά.

Συνέχεια

Οικοδομώντας την εξουσία μέσα στη κρίση της κοινωνικής αναπαραγωγής…


των Manuela Zechner, Bue Rübner Hansen (μετάφραση: Barikat)

____________________________________________________________

Στη περίοδο της τρέχουσας κρίσης, η κοινωνική αναπαραγωγή μπορεί να γίνει ένα κρίσιμο πεδίο για την δημιουργία μιας συλλογικής μορφής κοινωνικής δύναμης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την εξουσία μέσω των εκλογών,όχι τόσο βασιζόμενος σε ένα κίνημα που θα μπορούσε να τον ενδυναμώσει ή να τον καθαιρέσει. Τώρα βρίσκεται πίσω στην μάχη της εξουσίας για πολλούς Έλληνες. Αλλά πέρα από τη ανάληψη και την μάχη της εξουσίας, υπάρχει το ζήτημα της οικοδόμησης εξουσίας.

Πώς μπορούμε να οικοδομήσουμε μόνιμες σχέσεις και υποδομές για τον αγώνα και την αλλαγή; Πώς μπορούμε να σκεφτόμαστε την οικοδόμηση της εξουσίας στα κοινωνικά δίκτυα, στην καθημερινότητα, σε οργανισμούς, σε ιδρύματα εν μέσω της συνεχιζόμενης ευρωπαϊκής κρίσης χρέους; Αρχίζει με το ζήτημα της κοινωνικής αναπαραγωγής, πώς να συγκεντρωθούν δηλάδή οι δυνάμεις και να δημιουργηθεί εποικοδομητικά η αντίσταση με βιώσιμο τρόπο.

Το πλαίσιο της κρίσης και της γενικευμένης ευπάθειας ανοίγει σε μια μυριάδα αγώνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, στους πόρους και στην επιβίωση, τα οποία θέτουν το ζήτημα της ζωής στο κέντρο τους. Η καθημερινή ζωή, η επιβίωση, η συλλογική ζωή: το πρόβλημα των ανθρώπινων αναγκών επηρεάζεται περισσότερο από την κρίση όπως και τα χρώματα σε κάθε μορφή δέσμευσης, όχι μόνο τους εργαζόμενους που μπορούν ακόμα να κατέβουν σε απεργία.

Συνέχεια

σημειώσεις για την «προσφυγική κρίση»…


Του Χρήστου Σύλλα

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων και για συγκεκριμένους λόγους που θα τεθούν παρακάτω προτιμώ να μιλάω για «προσφυγικό ζήτημα» και όχι για «προσφυγική κρίση», έναν όρο που χρησιμοποιείται κατ” εξακολούθηση από τα καθεστωτικά μίντια και από αρκετούς συμμετέχοντες στη συζήτηση (στο debate για να είμαστε και λίγο μοντέρνοι) που αφορά τις προσφυγικές εκτοπίσεις και γενικότερα τις μεταναστευτικές κινήσεις πάνω στον πλανήτη.

Η χρήση του όρου «προσφυγική κρίση» αποτελεί μια θεσμική, επίσημη, «ορθολογική» περιγραφή ενός κοινωνικού-οικονομικού ζητήματος που διαστρεβλώνεται εσκεμμένα από την πλευρά του κυρίαρχου λόγου. Όπως όλα τα κοινωνικά ζητήματα στο καπιταλιστικό κύκλωμα του θεάματος ξεφτίζουν από την ουσία τους, τις αιτίες και τα αποτελέσματά τους, έτσι και η «προσφυγική κρίση» αντικειμενικοποιείται με τέτοιο τρόπο από τα μίντια, τους «ειδικούς» και όσους εκφέρουν σχετικό λόγο ώστε αυτό που καταφέρεται είναι μια αποστασιοποίηση από τον πραγματικό πυρήνα του προσφυγικού ζητήματος: η καπιταλιστική κρίση δημιουργεί περιφράξεις, εκτοπίσεις και προετοιμάζει, όπως έχει δείξει η αιματηρή ιστορία των «κρίσεών» της, νέες πρωταρχικές συσσωρεύσεις κέρδους. Για τον αντικαπιταλιστικό λόγο τουλάχιστον, δεν πρέπει να υπάρχει «προσφυγική κρίση» παρά μόνο καπιταλιστική.

Οι τόνοι της «Αποκάλυψης» με την οποία φορτίζεται η σχετική συζήτηση, τόσο από την «ξενοφοβική δεξιά» όσο και από την «προοδευτική αριστερά», υπερ-δραματοποιούν, κατασκευάζουν φόβο, στοχεύουν στην κινηματική παράλυση, συμβάλλουν με λίγα λόγια στην απενεχοποίηση του Κεφαλαίου ως σχέση και ως φονική μηχανή αναπαραγωγής της ανθρώπινης ζωής. Ο George Caffentzis είχε εύστοχα διαβάσει γύρω στο 1980 τις υπόνοιες της συζήτησης γύρω από την «πετρελαϊκή κρίση» του 1973. Έλεγε τότε πως κάθε φορά που το μοντέλο της εκμετάλλευσης γίνεται ανυπόφορο και χρειάζεται να βρει διέξοδο, να αναδιαρθρωθεί, το Κεφάλαιο κάνει νύξεις για την ανθρώπινη θνησιμότητα, ότι δηλαδή έρχεται το τέλος του κόσμου. Το τέλος του κόσμου δεν ήρθε τότε όπως δεν θα έρθει και τώρα, τουλάχιστον όπως θέλει να το παρουσιάσει το σχέδιο της παγκόσμιας καπιταλιστικής μηχανής.

Συνέχεια