Ο Φίλιπ Ροθ, ο Τραμπ και η (νέα) συνωμοσία εναντίον της Αμερικής…


170130_r29373illuweb-690x548-1484959967

— της Judith Thurman / New Yorker | Μετάφραση Μαργαρίτα Ζαχαριάδου—

Το 2004, ο Φίλιπ Ροθ εξέδωσε το μυθιστόρημα The Plot Against America (στα ελληνικά, Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής, εκδόσεις Πόλις, 2007, μτφ. Ηλίας Μαγκλίνης). Οι τέσσερις βασικοί ήρωες του μυθιστορήματος, που λαμβάνει χώρα μεταξύ Ιουνίου του 1940 και Οκτωβρίου του 1942, είναι οι Ροθ από το Νιούαρκ, μια οικογένεια Αμερικανών εβραίων – η Μπες, ο Χέρμαν και οι δυο τους γιοι, ο Φίλιπ και ο Σάντι. Υποστηρίζουν με ζήλο τον Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ, μόνο που στην ελεύθερη ανάπλαση της ιστορίας από τον Ροθ, ο Ρούζβελτ χάνει τις εκλογές για την τρίτη θητεία από έναν απρόσμενο ρεπουμπλικανό υποψήφιο, τον αεροπόρο Τσαρλς Λίντμπεργκ, η νίκη του οποίου αλλάζει τα πάντα όχι μόνο στην αμερικανική πολιτική αλλά και στην ίδια τη ζωή.

Ο πραγματικός Λίντμπεργκ ήταν οπαδός του απομονωτισμού και είχε υιοθετήσει ένα σύνθημα που δανείστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ για τη δική του προεκλογική καμπάνια αλλά και για το διάγγελμα της ορκωμοσίας του: «America First» – «Πρώτα η Αμερική». Ο μυθοπλαστικός Λίντμπεργκ, όπως και ο πραγματικός Τραμπ, εξέφραζε τον θαυμασμό του για έναν δολοφόνο Ευρωπαίο δικτάτορα, ενώ η εκλογή του αποθράσυνε τους ξενόφοβους. Στο βιβλίο του Ροθ, μια ξένη δύναμη –η ναζιστική Γερμανία– εμπλέκεται στις αμερικανικές εκλογές, με αποτέλεσμα να γεννηθεί η θεωρία ότι ο πρόεδρος υπόκειται σε εκβιασμούς. Στην πραγματική ζωή, οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ διερευνούν τους δεσμούς του Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και την πιθανότητα να υπάρχει ντοσιέ με μυστικές πληροφορίες που δίνει στη Ρωσία τη δυνατότητα να επηρεάζει το καθεστώς του.

Ο Ροθ έγραψε στο Times Book Review ότι Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής δεν γράφτηκε ως πολιτικό «roman à clef», για πραγματικά πρόσωπα. Σκοπός του μάλλον ήταν να δραματοποιήσει μια σειρά από υποθετικά σενάρια που τελικά δεν συνέβησαν στην Αμερική αλλά αποτελούσαν «την πραγματικότητα κάποιου άλλου» – δηλαδή των εβραίων της Ευρώπης. «Το μόνο που κάνω», έγραφε, «είναι να από-καθορίζω το παρελθόν –αν υπάρχει τέτοιο ρήμα– για να δείξω πώς θα μπορούσαν όλα να ήταν διαφορετικά και να έχουν συμβεί εδώ».

Συνέχεια

Οι αμερικανικές εκλογές του 2016 κατά Σαίξπηρ…


09greenblatt-master768-v2

του Stephen Greenblatt* | Μετάφραση : Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

Αρχές της δεκαετίας του 1590, ο Σαίξπηρ κάθισε κι έγραψε ένα έργο που καταπιανόταν με το εξής πρόβλημα: Πώς μπορεί μια σπουδαία χώρα να καταλήξει να κυβερνάται από έναν ψυχοπαθή;

Το πρόβλημα δεν ήταν της Αγγλίας, όπου μια γυναίκα εξαιρετικής ευφυΐας και αντοχής βρισκόταν στον θρόνο ήδη πάνω από τριάντα χρόνια, ήταν όμως κάτι που απασχολούσε επί μακρόν τους στοχαστικούς ανθρώπους. Γιατί άραγε, αναρωτιόταν βαρύθυμα η Βίβλος, κυβερνήθηκε το βασίλειο της Ιουδαίας από μια σειρά καταστροφικών βασιλέων; Πώς ήταν δυνατόν, αναρωτιούνταν οι ιστορικοί της αρχαίας Ρώμης, η μεγαλύτερη αυτοκρατορία του κόσμου να έπεσε στα χέρια ενός Καλιγούλα;

Για τη θεατρική του υπόθεση εργασίας, ο Σαίξπηρ επέλεξε ένα παράδειγμα πιο κοντινό του: τη βραχύβια, ατυχή βασιλεία του Ριχάρδου Γ΄ στην Αγγλία του 15ου αιώνα. Ο Ριχάρδος, όπως τον συνέλαβε ο Σαίξπηρ, βασανιζόταν από εσωτερική ανασφάλεια και οργή, αποτέλεσμα μιας δυστυχισμένης παιδικής ηλικίας χωρίς αγάπη, και της δύσμορφης ραχοκοκαλιάς του που έκανε τους ανθρώπους να φρίττουν στη θέα του. Η απέχθεια προς τον εαυτό του και η αίσθηση της ίδιας του της ασχήμιας –στο κείμενο παρομοιάζεται επανειλημμένως με αγριόχοιρο ή γουρούνι– τον στοίχειωναν τόσο ώστε βρήκε καταφύγιο σε μια αίσθηση ότι ο κόσμος τού χρωστά, σε μια υπερβάλλουσα αυτοπεποίθηση, στον ψευτοπαλικαρισμό, τον μισογυνισμό και την τάση προς τον ανελέητο εκφοβισμό των άλλων.

Συνέχεια

«Όλα τα πρόσωπα στα τραγούδια μου είμαι εγώ»…


Ο άνθρωπος με το χειρότερο μαλλί

—της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου—

Bob-Dylan-3

Ο άνθρωπος με το χειρότερο μαλλί, την ασχημότερη μύτη και την πιο απαίσια φωνή στην ιστορία της ροκ κλείνει σήμερα τα 74 του χρόνια. Τα 51 από αυτά, τα έχει περάσει γράφοντας τραγούδια, παίζοντας live ‒ και αλλάζοντας διαρκώς οπτική γωνία.

«Μέσα στη μέρα, αλλάζω. Ξυπνάω και είμαι ο τάδε και όταν πάω για ύπνο δεν έχω καμία αμφιβολία πως είμαι κάποιος άλλος».

tumblr_m8mgkedLUp1ro4f6po1_r3_500Ήταν ένα ακόμα παιδί μιας τυπικής εβραϊκής οικογένειας από τα Μεσοδυτικά, που άκουγε στο ραδιόφωνο Elvis και Little Richard. Άρχισε να παίζει μουσική στο γυμνάσιο. Σε μια από τις πρώτες του εμφανίσεις σε κάποια σχολική γιορτή, προς τα τέλη της δεκαετίας του ’50, έπαιξε το «Rock and Roll is Here to Stay» τόσο άγρια, που ο γυμνασιάρχης πήγε και του έκλεισε το μικρόφωνο.

Η σχέση του Ντύλαν με το rock and roll έληξε μαζί με την εφηβεία του. Σε αντίθεση με τον κοινό τόπο, ο Ντύλαν θεωρούσε πως το rock and roll είναι η διασκέδαση μιας κατά βάση εξημερωμένης και τακτοποιημένης μεσαίας τάξης, που ελάχιστα εξέφραζε το πνεύμα της Αμερικής, όπως το οσμιζόταν ο ίδιος: «…περισσότερη απόγνωση, περισσότερη λύπη, μεγαλύτεροι θρίαμβοι, μεγαλύτερη πίστη στο υπερφυσικό, συναισθήματα πολύ βαθύτερα…» Όλα αυτά, τα βρήκε συμπυκνωμένα στη μουσική του Woody Guthrie.

Ο Robert Zimmermann που ζούσε στα Μεσοδυτικά και ήθελε να γίνει Little Richard, γρήγορα μεταμορφώθηκε σε Bob Dylan που ζούσε στη Νέα Υόρκη και ήθελε να γίνει Woody Guthrie. Γνωρίστηκε με τη φολκ σκηνή κι έβγαλε το 1962 τον πρώτο του δίσκο με δύο μόνο δικά του τραγούδια και 11 διασκευές. Ο παραγωγός του, John Hammond ορκίστηκε πως δεν θα ξαναδούλευε με κανέναν τόσο απείθαρχο μουσικό: «Έφτυνε τα πι και τσίριζε τα σίγμα και δεν έλεγε να μείνει κοντά στο μικρόφωνο. Και το χειρότερο, δεν μάθαινε από τα λάθη του». Επίσης, αρνιόταν να τραγουδήσει το ίδιο τραγούδι δύο φορές. «Δεν γίνεται να το κάνω αυτό. Είναι φρικτό», έλεγε.


Συνέχεια

Γάτες στον αέρα, τσιγκέλια και η τέχνη του κυρίου Φαμπρ…


black-cat-wallpaper-2

—της Stucano Closer και της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου—

Ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του (τέως) Ελληνικού Φεστιβάλ, ο Γιαν Φαμπρ, έγινε ξαφνικά ο γνωστότερος εν Ελλάδι Βέλγος. Πρόκειται για καλλιτέχνη με πολλές δεκαετίες παρουσίας ιδίως στα εικαστικά, τον οποίο, σύμφωνα με δική του δήλωση, άλλοι θεωρούν ιδιοφυΐα και άλλοι τσαρλατάνο. Πιθανότατα, πάντως, θα γνωρίζει κι ο ίδιος ότι για τους ζωόφιλους δεν θεωρείται τίποτε λιγότερο από κόκκινο πανί.

Βασική αιτία της βεντέτας αποτελεί το περίφημο, πλέον, βίντεο, από τον Νοέμβριο του ’12, που παρουσιάστηκε μαζί με άλλα έργα του Φαμπρ στην Αμβέρσα. Το θέμα του: η εκτόξευση γατιών. Ζωντανών γατιών. Συγκεκριμένα, τα γατιά πετιούνταν από βοηθούς (;) του καλλιτέχνη στον αέρα, σε ύψος 2-3 μέτρων, και προσγειώνονταν σε μια σκάλα πρόχειρα στρωμένη με χοντρό μουσαμά. Τα ζώα είναι, αν μη τι άλλο, εμφανώς φοβισμένα και σε πολλές περιπτώσεις νιαουρίζουν σπαρακτικά. Άλλοτε προλαβαίνουν να προσγειωθούν στα πόδια τους, άλλοτε πάλι όχι. Υποθέτουμε, βέβαια, ότι οι απεγνωσμένες προσπάθειες των γατιών να γυρίσουν στον αέρα ώστε να πέσουν «σωστά» ήταν και ο σκοπός του καλλιτεχνικού δρώμενου. Για το βαθύτερο νόημά του, βέβαια, δεν είμαστε σε θέση να απαντήσουμε. Ίσως να το καταλαβαίνει όμως η μητέρα του κ. Φαμπρ, οπότε όλα καλά.

Συνέχεια