Φιλολογικοί περίπατοι στο Μεσοπόλεμο…


Αναγνωστάκης, Ζεβελάκης

—Επιμέλεια-Αρχείο: Γιώργος Ζεβελάκης—

Στις 5 Μαΐου του 1986, πριν από τριάντα ακριβώς χρόνια, γινόταν η πρώτη μετάδοση, ώρα 7-7:30΄ μ.μ., από το Πρώτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, της ημίωρης εβδομαδιαίας εκπομπής «Φιλολογικοί Περίπατοι στο Μεσοπόλεμο», με επιμέλεια παραγωγής του Γιώργου Ζεβελάκη και ειδικό συνεργάτη τον Μανόλη Αναγνωστάκη. Στην εκφώνηση του σήματος ακούγονταν οι φωνές των Φραγκίσκης Αμπατζοπούλου και Κώστα Παπαγεωργίου. Μετά τον τίτλο και τα ονόματα των συντελεστών δίνονταν οι παρακάτω ενημερωτικές, για το περιεχόμενο της εκπομπής, πληροφορίες: «Μέσα από κείμενα συνεντεύξεων, που δόθηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες της περιόδου 1920-1940, μιλούν καλλιτέχνες, λογοτέχνες, λόγιοι, ηθοποιοί, διανοούμενοι, πνευματικοί άνθρωποι μιας παλαιότερης εποχής, για το έργο τους, τα όνειρά τους, τις καθημερινές τους ασχολίες, για τα προβλήματα της εποχής τους, που πολλά εξακολουθούν να είναι προβλήματα και της δικής μας εποχής».

Το πρώτο ημίωρο περιλάμβανε εισαγωγική ομιλία που ετοιμάστηκε και εκφωνήθηκε από τον Μανόλη Αναγνωστάκη. Μετά την εισαγωγή παρουσιάζονταν αποσπάσματα συνεντεύξεων, για να πάρει ο ακροατής μια γεύση από τις επόμενες εκπομπές, με «προσκεκλημένους» τους: Μιλτιάδη Μαλακάση, Γρηγόριο Ξενόπουλο, Μανόλη Καλομοίρη, Μαρίκα Κοτοπούλη, Φώτο Πολίτη, Κώστα Βάρναλη, Αιμιλία Δάφνη, Νίκο Καρβούνη, Ελένη Παπαδάκη και Τίμο Μωραϊτίνη. Συμμετείχαν, εκτός των εκφωνητών του τίτλου και των συντελεστών της εκπομπής, η Υβόνη Μαλτέζου και ο Θοδωρής Ασημάκης στην επιμέλεια του ήχου.

Συνέχεια

14 Φεβρουαρίου 1884 γεννιέται ο ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ…Το φως που καίει (1922)…


Ο κονταρομάχος των φτωχών, ποιητής

 

του Δημήτρη Δαμασκηνού

[…] Πάντα οι νικημένοι έχουνε τ’ άδικο. Και τ’ άβουλο πλήθος πάει ταχτικά με τους νικητές .

Ως τώρα η ιστορία του Κόσμου είναι ιστορία των Νικητών.
ΜΩΜΟΣ: Δεν μπορούνε να σωθούν οι ψυχές από τίποτα, όσο παραμένει όξω τους η αιτία του Κακού.
ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ: Ποια;
ΜΩΜΟΣ: Η Ανισότητα [1].

 

Η ακμή της ποιητικής του δημιουργίας:
Ο επαναστάτης ποιητής

 

 
Το 1919, την ίδια χρονιά που ο Βάρναλης δημοσίευσε τον Προσκυνητή, πήγε στο Παρίσι με υποτροφία. Τότε ο ώριμος πλέον λόγιος συγκέντρωνε τα προσόντα για να τον τιμήσει με εξαιρετική διάκριση το κατεστημένο: φιλομοναρχικός, βαθύς γνώστης της αρχαιότητας και αρχαιολάτρης, έξοχος καθηγητής, θαυμαστός ποιητής, οπαδός του Παρνασσισμού. Δυστυχώς για το κατεστημένο, ο Βάρναλης είχε και «ελαττώματα». Ήταν πνεύμα ανήσυχο, με μεγάλη οξυδέρκεια, μεγάλος στοχαστής με λεπτότατη ποιητική ευαισθησία στα μηνύματα των καιρών, κι έδινε σαν άνθρωπος γενναίος κι ανιδιοτελής πάντα το «παρών». Ένα παράδειγμα, στα «Ορεστιακά» υποστήριξε τους δημοτικιστές (1903). Αργότερα (1910-14) βρίσκεται μπλεγμένος με τα «αθεϊκά» του Βόλου.

Στο Παρίσι ο Βάρναλης παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας, φιλολογίας, κοινωνιολογίας και αισθητικής. Τότε προσχώρησε στον μαρξισμό και τον δαιλεκτικό υλισμό και αναθεώρησε τις προηγούμενες απόψεις του για την ποίηση, τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο. Είχαν μεσολαβήσει οι Βαλκανικοί Πόλεμοι, το μακελειό του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και η Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση που έδωσε τεράστια αναγεννητική δύναμη στους λαούς όλου του κόσμου, φλόγισε τις ψυχές και τα μυαλά των ανθρώπων.

Συνέχεια