Το εγχείρημα του «ειρηνικού δρόμου». Όψεις του αριστερού κυβερνητισμού στον 20ό αιώνα…


του Δημήτρη Μπελαντή

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

Από τον Ευρωκομμουνισμό στην Ευρωαριστερά: O «δημοκρατικός δρόμος» από στρατηγική κοινωνικής μετάβασης σε γενεαλογία ενός ηθικού credo1. Οι ήττες της εργατικής τάξης και ο ρόλος της Αριστεράς.

Οι περιπτώσεις της Βρετανίας και της Ιταλίας

Από τα τέλη του 1970 και εξής, η κυρίαρχη στρατηγική του αστισμού στη Δύση δεν είναι, πλέον, το κοινωνικό συμβόλαιο αλλά η καπιταλιστική αναδιάρθρωση.

Η κινητήρια δύναμη αυτής της διαδικασίας είναι η οξυμένη εκδήλωση της καπιταλιστικής κρίσης υπερσυσσώρευσης και της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους με επίκεντρο τις δυο πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και 1979.

Δεν θα σταθούμε εδώ στα αίτια της κρίσης, οι ερμηνείες για τα οποία ποικίλλουν ακόμη και εντός του μαρξιστικού στρατοπέδου. Σε κάθε περίπτωση, όμως, θα επισημάνουμε το σημαντικό ρόλο της ίδιας της επιθετικής ταξικής πάλης εκ μέρους της εργατικής τάξης και των συμμάχων της στα τέλη του ’60 και αρχές του ’70. Ένα μοντέλο ερμηνείας θεμελιωμένο αποκλειστικά στην άνοδο της τεχνικής σύνθεσης του κεφαλαίου (ο λόγος σ/μ) και στην αύξηση του σταθερού κεφαλαίου (σ) στη σχέση του προς το μεταβλητό κεφάλαιο (μ) δεν θα ήταν επαρκές: θα παρέβλεπε τελείως τις εκρηκτικές συνέπειες της αναταραχής του ’60, την ανατίναξη της ταιυλορικής οργάνωσης της εργασίας και τη σημαντική πτώση του ποσοστού εκμετάλλευσης (υ/μ) ακριβώς εξαιτίας της καμπής αυτής της ταξικής πάλης.1

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του Γιόαχιμ Χιρς. Ο Χιρς ξεκινά από την «κλασική» μαρξιστική θεωρία της πτώσης του ποσοστού κέρδους, η οποία θεωρεί την κρίση ως εξέλιξη εγγενών αντιφάσεων εντός της κεφαλαιακής σχέσης και των κεφαλαιοκρατικών σχέσεων παραγωγής (μεταξύ αυτών και της τάσης για αύξηση του λόγου σ/μ). Η «αναβαθμισμένη» μορφή της (όπου εδώ εντάσσει κυρίως τη «θεωρία της ρύθμισης», ιδίως το έργο του M. Aglietta, αλλά εν μέρει και τη θεωρία των «μακρών κυμάτων» του Ερνέστ Μαντέλ) προϋποθέτει μια σύνθετη στρατηγική εκ μέρους της άρχουσας τάξης για την μη εκδήλωση της κρίσης ή τη μετάθεσή της, την ύπαρξη δηλαδή ενός ηγεμονικού μηχανισμού εξαπόλυσης αντίρροπων τάσεων προς την όξυνση της κρίσης. Σε κάθε περίπτωση, ο Χιρς επιχειρεί να αποστασιοποιηθεί από μια μηχανιστική ερμηνεία της κρίσης, η οποία είτε θα κατανοούσε την κρίση ως «τάση κατάρρευσης» είτε θα την εξηγούσε βάσει σιδερένιων οικονομικών νόμων χωρίς καμία εκτίμηση του πολιτικοιδεολογικού στοιχείου, του θεσμικού στοιχείου και τελικά της πάλης των τάξεων. Απαντώντας ουσιαστικά στην κριτική που έχει διατυπωθεί στις γερμανικές μαρξιστικές θεωρίες για λειτουργισμό και μηχανικισμό, ο Χιρς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «οι δομικές κρίσεις του καπιταλισμού συμβαίνουν, όταν μέσα στο πλαίσιο ενός δεδομένου μοντέλου συσσώρευσης και ηγεμονικής δομής (ενός Reproduktionsmodus κατά την προσφιλή έκφραση του συγγραφέα) δεν είναι πλέον δυνατή η κινητοποίηση επαρκών αντίρροπων τάσεων στην πτώση του ποσοστού κέρδους και όταν η περαιτέρω αξιοποίηση του κεφαλαίου απαιτεί μετασχηματισμό αυτής της δομής, δηλαδή την επιβολή ενός νέου καπιταλιστικού σχηματισμού» («Φορντισμός και Μεταφορντισμός…», όπ.π. σ. 22).

Συνέχεια

Γράμμα προς το συνέδριο – Η Διαθήκη Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν …


Στο 20ό συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ η Ιστοριογράφος Πανκράτοβα ζήτησε τη δημοσίευση των ανέκδοτων ακόμη κειμένων του Λένιν. Στο ίδιο συνέδριο ο Μικογιάν, στο τέλος της έκθεσής του αναφέρθηκε στους φόβους του Λένιν, λίγο πρίν πεθάνει, για ένα ενδεχόμενο σχίσμα στο Κόμμα. Αυτές οι δύο απόψεις έχουν το εξής χαρακτηριστικό, οτι αναφέρονται στο ντοκουμέντο του 1923 που είναι γνωστό στην ιστορία του εργατικού κινήματος με το όνομα «Διαθήκη του Λένιν». στις 13 του Μάη 1956 η «Κομσομόλσκαγια Πράβδα» («Νεολαιίστικη Αλήθεια») δημοσίευσε μερικά αποσπάσματα της Διαθήκης αυτής – ότι αναφερότανε στον Στάλιν – παραλείποντας τα σχετικά με τον Τρότσκι και τους άλλους ηγέτες του Μπολσεβίκικου Κόμματος. Έτσι η «Διαθήκη του Λένιν», στο πλήρες της κείμενο, είναι άγνωστη μέχρι σήμερα στο σοβιετικό λαό και τους οπαδούς των Κ.Κ. σε ολόκληρο τον κόσμο.*

Η Διαθήκη αποτελείται από δύο κείμενα, ένα χρονολογούμενο από το Δεκέμβρη του 1922 και ένα υστερόγραφο γραμμένο τον Γενάρη του 1923. Αυτό το ντοκουμέντο λοιπόν υπαγορεύτηκε λίγο μετά τη δεύτερη προσβολή της αρρώστιας που επρόκειτο από τότε να εμποδίσει το Λένιν να ξαναβρεί την πολιτική του δραστηριότητα ως το θάνατό του που επήλθε ένα χρόνο αργότερα (στις 21 του Γενάρη 1924). Από την εποχή εκείνη ο Λένιν υπαγόρεψε ακόμα μερικές σημειώσεις και το άρθρο «Καλύτερα λιγότερα και καλύτερα» που στρεφότανε εναντίον της ανερχόμενης γραφειοκρατίας και της Εργατικής και Αγροτικής Επιθεώρησης, επιτροπάτου που διήυθυνε ο Στάλιν.

Η Διαθήκη αναφέρεται προπάντων στις προσωπικές σχέσεις των κυριότερων ηγετών της εποχής εκείνης και στον κίνδυνο του σχίσματος στο Κ.Κ. Διαφυλάχθηκε από τη γυναίκα του Λένιν και τις γραμματείς του μέχρι το θάνατό του. Για πρώτη φορά το γράμμα αυτό έγινε γνωστό στην ολομέλεια της Κ.Ε. το Μάη του 1924. Μα από τα τέλη του 1922 στην Κ.Ε. κυριαρχούσε πιά η «τρόϊκα» Ζηνόβιεφ-Κάμενεφ-Στάλιν. Αυτή αποφάσισε να κρατήσει το Στάλιν στο πόστο του και να μην ανακοινώσει το ντοκουμέντο στο προσεχές συνέδριο του Κ.Κ. Η «Διαθήκη» δεν άργησε να κυκλοφορήσει παράνομα στην ΕΣΣΔ από την αριστερή αντιπολίτευση του Τρότσκι. Στο εξωτερικό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από τον Μάξ Ήστμαν στα 1925-26 με πρωτοβουλία του.

Συνέχεια

Ο Μαρξ ο Ένγκελς και το επαναστατικό κόμμα…


Του Ετιέν Μπαλιμπάρ (μετάφραση: Παναγιώτης Καφετζής)

Υπάρχουν δύο θεμελιώδεις αναγνώσεις και οι δύο ανεπαρκείς- αναφορικά με τη σκέψη του Μαρξ για το κόμμα. Η μία, κληροδότημα των λενινιστικών παραδόσεων, βλέπει στους Μαρξ και Ένγκελς τους προδρόμους της γερμανικής και ρωσικής σοσιαλδημοκρατίας και του μπολσεβικισμού. Η δεύτερη εμφανίζει τον Μαρξ ως έναν σχεδόν ελευθεριακό διανοητή. Στο άρθρο του αυτό που δημοσιεύτηκε το 1978, ο Ετιέν Μπαλιμπάρ προχωρά σε μία σχολαστική αποδόμηση, μία συμπτωματική ανάγνωση της έννοιας του κόμματος στην μαρξιστική σκέψη. Μεταξύ του κόμματος ως συνείδηση και του κόμματος ως μηχανή, εντοπίζονται δύο σημεία ασυμβατότητας, δύο τυφλά σημεία, καθώς επίσης και μια ισχυρή διορατικότητα η οποία αξίζει να επικαιροποιηθεί. Στη πραγματικότητα, το ζητούμενο είναι να επανεξεταστεί η γόνιμη αντίφαση μεταξύ ταξικής αυτονομίας και εργατικής εξουσίας, μεταξύ μίας νέας  μαζικής διανόησης και της πραγμάτωσης της σε Κράτος.*

Συνέχεια

Επιστολή του Άρη Βελουχιώτη προς τα μέλη της Κ.Ε. του Κ.Κ.Ε.


Αγαπητοί σύντροφοι,

Με το σημείωμά μου τούτο θα προσπαθήσω να τραβήξω την προσοχή σας στα πιο κάτω.

  1. Όπως πιστεύω, θα έχετε πειστεί και εσείς τώρα πως οι Έλληνες αντιδραστικοί και οι Άγγλοι κατακτητές δεν έχουν καμιά πρόθεση να εφαρμόσουν έστω κι αυτή την ετεροβαρή, επιζήμια στα συμφέροντα του λαού μας και μη δίδουσα καμιά εγγύηση –ομολογία δική σας – για το σεβασμό των ελευθεριών του λαού μας, συμφωνία της Βάρκιζας. Οι παραβάσεις είναι καθημερινές και σοβαρές. Τις ξέρετε εσείς καλύτερα και δεν συντρέχει κανένας λόγος να τις απαριθμήσω.
  2. Αν δεν σας ήταν εύκολο να γνωρίζετε προοπτικά τις προθέσεις της ελληνικής αντίδρασης και των Άγγλων εχθρών της Ελλάδας, τώρα, θέλω να πιστεύω πως πρέπει να μπορείτε να τις βλέπετε. Πρόθεσή τους είναι: όχι να συμβάλουν σε προσπάθεια για ομαλή εξέλιξη της πολιτικής ζωής του τόπου, ή έστω να ανεχθούν απλώς τη δική σας προσπάθεια προς την τέτοια κατεύθυνση, αντίθετα, να οργανώσουν και να διεξαγάγουν με πλεονεκτικές γι’ αυτούς συνθήκες τον εμφύλιο πόλεμο μ’ όλα τα μέσα.

Συνέχεια

Όχι στο όνομά μας…


του Γιώργου Καρατέγου

Ψάχνοντας σήμερα τη ντουλάπα του, ο Χ βρήκε στο κάτω συρτάρι μια παλιά ημικουρελιάσμενη μπλούζα. Τη φόραγε πολύ, λίγα χρόνια πριν, την είχε λιώσει. Είχε περπατήσει με αυτή χιλιόμετρα, σε ότι πορεία μπορείς να φανταστείς, στη πόλη και στο βουνό, σε μικρές και μεγάλες συγκεντρώσεις εκατοντάδων χιλιάδων, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Κάποτε αυτή η μπλούζα ήταν ένα με το δέρμα του. Και ακομη περισσότερο, με ότι βρισκόταν κάτω από αυτό. Ήταν ενδυμασία αγώνα, και για κάποιους, σύμβολο αξιοπρέπειας.

Σκέφτηκε να τη φορέσει, μετά απο τόσο καιρό που είχε να το κάνει. Προσπάθησε να τη βάλει, αλλα ξάφνου ενα μανίκι σκάλωσε στο χέρι του. Δοκίμασε αλλιώς, αλλα τώρα η μπλούζα δε περνούσε απο το κεφάλι του. Παραξενεμένος ο Χ, προσπάθησε ξανά και ξανά αλλα δεν κατάφερε να βάλει την παλιά αγαπημένη του μπλούζα.

«Τι διαολο, αφού δεν έχω πάρει κιλό τόσα χρόνια!» φώναξε, αλλα η μπλούζα δεν του έκανε το χατήρι.
Τότε ο Χ θύμωσε και χωρίς να καταλαβαίνει γιατί δεν τα κατάφερνε, είπε από μέσα του «Δε γαμιέται, ούτως ή άλλως διαλυμένη ήταν» και την ξαναέχωσε εκεί που τη βρήκε. Πήρε από τη ντουλάπα το καινούργιο του πουκάμισο και το φόρεσε και καθώς σκεφτόταν ότι δείχνει ωραίος μέσα σε αυτό, κατάλαβε, ότι μάλλον το πουκάμισο, ήταν πιο προβλεπόμενο, καθώς όλο και περισσότεροι σκάνε έτσι στα γραφεία του κόμματος.

Η μπλούζα έγραφε «JUMP ALL BORDERS» και ο Χ εκείνη τη στιγμή δεν το είχε συνειδητοποιήσει: Κάποιες γνώμες δεν είναι σαν τα πουκάμισα, δεν τις αλλάζεις. Τις κρατάς και τις φόρας για πάντα.

Το μήνυμα τους δεν αλλάζει. Αν δεν σου κάνουν πια, είναι γιατί άλλαξες εσύ.

_____________________________________________________________

Aπό:

https://barikat.gr/content/ohi-sto-onoma-mas

Οι «selfies» του Ποταμιού με την ακροδεξιά και οι μεταναστευτικές ροές…


Του Κωνσταντίνου Μυλωνά


Σε επίκαιρη ερώτηση προς τον πρωθυπουργό ο αρχηγός του Ποταμιού ζητά από την κυβέρνηση να λάβει άμεσα μέτρα για να διαχειριστεί το  φαινόμενο της εισροής μεταναστών στα νησιά του Β. Αιγαίου, ώστε να μην πληγεί η τουριστική λειτουργία, προτείνοντας κυρίως την ενίσχυση των αντίστοιχων υπηρεσιών. Θα μπορούσε να πει κανείς πως δεν υπάρχει κάτι μεμπτό έως εδώ, αν και η επίκληση της τουριστικής περιόδου είναι απλά ένα φανταχτερό επιχείρημα δεξιάς μικροαστικής κοπής και όψιμης επίδειξης ενδιαφέροντος στα τοπικά προβλήματα, διότι οι αντιφατικές, αλλοπρόσαλλες και προσβλητικές –και, μέχρι στιγμής, δεκάδες- δηλώσεις στελεχών, βουλευτών και του ίδιου του αρχηγού  του Ποταμιού, δεν αποκαλύπτουν ένα κόμμα που έχει συγκεκριμένη στόχευση, σχέδιο και πολιτική ταυτότητα ή γραμμή στο συγκεκριμένο ζήτημα. Τουναντίον, το Ποτάμι από την fast track γέννησή του μέχρι σήμερα, και στην περίπτωση του μεταναστευτικού, λειτουργεί σαν μια πολιτική τσόντα η οποία προβάλλεται από τα ΜΜΕ με την λογική ενός υποβολιμιαίου διαφημιστικού μηνύματος, το οποίο στόχο έχει να προσαρμόσει το εκάστοτε ζήτημα και τις λύσεις του μέσα σε ένα ασφυκτικό πλαίσιο συγκεκριμένων τεχνοκρατικών επιλογών.

Συνέχεια

Η «ελάχιστη εγγυημένη» αξιοπιστία του Ποταμιού: Ένας μικρός απολογισμός…


Περίπου 4 μήνες έχουν περάσει από τις εκλογές της 25ης Γενάρη και το απολίτικο πολιτικό μόρφωμα του αρχηγού «Σταύρου» έδωσε σημεία «κοινοβουλευτικής» γραφής από τις πρώτες κιόλας μέρες, στην  συζήτηση επί των προγραμματικών δηλώσεων της νεοεκλεγείσας κυβέρνησης, με την βουλευτή του  Κατερίνα Μάρκου (πρώην ΔΗΜΑΡ) να δηλώνει την αντίθεσή της στην δωρεάν ηλεκτροδότηση των απόρων χαρακτηρίζοντας το μέτρο  «εκτός τόπου και χρόνου»  και «ξεπερασμένο», δίνοντας εκείνη την στιγμή με αυτή την ομολογία τον εναρκτήριο πυροβολισμό για την έναρξη του λυσσαλέου αγώνα δρόμου που σκοπεύει να δώσει το Ποτάμι ενάντια στον ΣΥΡΙΖΑ και στην βαθμιαία προοπτική ριζοσπαστικοποίησης της κοινωνίας.

Η  Κ. Μάρκου με αυτή την κυνική ομιλία/ομολογία (που πραγματοποιήθηκε λίγο μετά την κατάρρευση  του σχεδίου διαφόρων κύκλων να αποτελέσει το Ποτάμι  κυβερνητικό εταίρο) δεν έκανε τίποτε άλλο από το να  δώσει διαπιστευτήρια απόλυτης υποταγής σε όλα τα επίπεδα στα κυρίαρχα συμφέροντα του τριγώνου της διαπλοκής που επιστράτευσε πεπαλαιωμένα πολιτικά και τηλεοπτικά υλικά για να δομήσει ένα πολιτικό υβρίδιο με στόχο την διάχυση του Δόγματος του Σοκ στην ψυχή και στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας. Εύλογο, λοιπόν, είναι ένα τέτοιο κόμμα -που δημιουργήθηκε εσπευσμένα, σαν ένα σωσίβιο plan B ύστερα από την αποτυχία του σχεδίου κάλυψης του κενού του κεντρώου χώρου από την  κεντροαριστερή Ελιά, καθώς και σαν αναγκαίο αποκούμπι της διαπλοκής- να  μην διέπεται από  δημοκρατία στο εσωτερικό του, να έχει ανύπαρκτη  οργανωτική δομή, να  προβάλλει έναν αυταρχικό, τεχνοκρατικό λόγο  σε επίπεδο σλόγκαν στη βάση μιας αταξικής ερμηνείας των κοινωνικών φαινομένων, να υποστηρίζεται επικοινωνιακά από το παλιό μιντιακό σύστημα αλλά και από ηλεκτρονικές εφημερίδες που αποτελούν δεξαμενές γενικότερης θατσερικής προπαγάνδας και τέλος όχι μόνο να μην έχει κοινωνικές αναφορές, αλλά να επιτίθεται σε ομάδες εργαζομένων προασπίζοντας ξεδιάντροπα συμφέροντα εργοδοτικών σωματείων (το διαδίκτυο βρίθει από καταγγελίες εργατικών σωματείων αλλά και πρώην εθελοντών του Ποταμιού) και μόνο.

Συνέχεια