Το γράμμα εκβιασμού του FBI προς τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ…


Γράφει και μεταφράζει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης

Το Νοέμβριο του 1964, ο Γουίλιαμ Σάλιβαν του FBI (βοηθός του Χούβερ) έστειλε ένα γράμμα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, εν μέσω του αγώνα του για τα δικαιώματα των μαύρων στην Αμερική. Το γράμμα στάλθηκε δήθεν από κάποιον ανώνυμο «Νέγρο», και συνοδευόταν από μία κασέτα ήχου. Ο αιδεσιμότατος Κινγκ είχε ηχογραφηθεί κατά τη διάρκεια σεξουαλικής συνεύρεσης και το γεγονός ότι δεν επρόκειτο για τη γυναίκα του (σύμφωνα τουλάχιστον με αυτά που διαβάζουμε στο ίδιο το γράμμα –η ηχογράφηση δεν έγινε διαθέσιμη ποτέ) θα δημιουργούσε τελεσίδικα προβλήματα για την συμμετοχή του στον αγώνα, πόσο μάλλον για τον ηγετικό του ρόλο σ’ αυτόν. Το γράμμα λοιπόν είναι απειλητικό (εκβιαστικό για την ακρίβεια) και στην τελευταία παράγραφο, εμμέσως πλην σαφώς, ο Κινγκ παροτρύνεται να αυτοκτονήσει για να γλιτώσει τον διασυρμό.

[Υπόψη πως το γράμμα έχει κάποια συντακτικά λάθη, μια ανοιγμένη παρένθεση που δεν κλείνει πουθενά και μια γενική προχειρότητα –λάθη ενδεχομένως θελημένα με στόχο να ρίξουν στάχτη στα μάτια παριστάνοντας το κείμενο κάποιου τυχαίου ανήσυχου πολίτη και όχι ενός οργανισμού όπως το FBI. Κάποια από τα λάθη έχουν διατηρηθεί και στη μετάφραση –το πρωτότυπο βρίσκεται παρακάτω. Επίσης, για την κατανόηση της πρώτης παραγράφου, το επώνυμο «Κινγκ» είναι η αγγλική λέξη που σημαίνει «βασιλιάς».]

ΚΙΝΓΚ,

Εν όψει της χαμηλού υπόβαθρου και ανώμαλης συμπεριφοράς σου δεν θα κοσμήσω το όνομά σου ούτε με ένα Κύριε ούτε με ένα Αιδεσιμότατος ούτε με ένα Δόκτωρ. Και, το επώνυμό σου φέρνει στο νου εκείνου του τύπου τους βασιλιάδες όπως ο Βασιλιάς Ερρίκος ο 8ος και τις αμέτρητες πράξεις μοιχείας του και ανήθικης συμπεριφοράς κατώτερες από αυτήν ενός ζώου.

Κινγκ, κοίταξε μέσα στην καρδιά σου. Το ξέρεις πως είσαι μια απόλυτη απάτη και μεγάλη επιβάρυνση σε όλους εμάς τους Νέγρους. Οι λευκοί σ’ αυτή τη χώρα έχουν αρκετούς δικούς τους απατεώνες αλλά είμαι σίγουρος πως δεν έχουν ούτε έναν αυτή τη στιγμή που να είναι αντάξιός σου. Δεν είσαι κληρικός εσύ και το ξέρεις. Επαναλαμβάνω είσαι μια κολοσσιαία απάτη και μάλιστα μία απάτη αχρεία και φαύλη. Δεν θα μπορούσες να πιστεύεις στο Θεό και να κάνεις αυτά που κάνεις. Προφανώς δεν πιστεύεις σε καμία προσωπική ηθική αρχή.

Συνέχεια

Advertisements

Αλμπέρ Καμύ – επιλογή από το έργο του…


Τα παρακάτω αποσπάσματα από το έργο του Αλμπέρ Καμύ είναι μερικά μόνο από αυτά που περιλαμβάνονται στο βιβλίο Επιλογή από το έργο του, όπως μεταφράστηκαν  από την Ελένη Ποταμιάνου για τις εκδόσεις Στιγμή (σειρά: Στοχασμοί, επιμέλεια Ν.Μ. Σκουτερόπουλος). Η αρίθμηση είναι του βιβλίου.

Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

[4] Ο κόσμος καθαυτός δεν είναι λογικός. Ωστόσο, αυτό που συνιστά το παράλογο είναι η αντιπαράθεση ανάμεσα στο ανορθολογικό και τη σφοδρή επιθυμία για σαφήνεια, που η επίκλησή της ηχεί ως τα μύχια του ανθρώπου. Το παράλογο αφορά εξίσου στον άνθρωπο και στον κόσμο. Αποτελεί, προς το παρόν, το μοναδικό σημείο συνάντησής τους.

[5] Δεν απορρίπτω τη λογική· απορρίπτω την ιδεολογία, που υποκαθιστά τη ζωντανή πραγματικότητα με μια σειρά από λογικά επιχειρήματα. Οι παραδοσιακές φιλοσοφίες προσπάθησαν να εξηγήσουν τον κόσμο και όχι να επιβάλουν έναν κανόνα ζωής — κάτι που έγινε αυτοσκοπός και για τις θρησκείες και για τις ιδεολογίες.

[8] Ο παράλογος άνθρωπος εξαντλεί τα πάντα και εξαντλείται. Το παράλογο είναι το πιο παράφορο πάθος του, αυτό που του επιτρέπει να συνεχίζει την ατομική του προσπάθεια· και τούτο, γιατί ξέρει πως σ’ αυτήν την πραγματικότητα και σ’ αυτήν την καθημερινή εξέγερση το παράλογο αναδεικνύεται ως η μόνη του αλήθεια, η οποία αποτελεί ταυτοχρόνως και πρόκληση.

[12] Αποσπώ, λοιπόν, από το παράλογο τις τρεις συνέπειές του: την εξέγερση, την ελευθέρια και το πάθος μου. Από δω και πέρα, το παιχνίδι της συνείδησης: από κει που ήταν προοπτική συνάντησης με τον θάνατο — αρνούμαι την αυτοκτονία— μετασχηματίζεται σε κανόνα ζωής.

[22] Στην εμπειρία του παράλογου, η δυστυχία αφορά μεμονωμένα στο άτομο. Όταν όμως εκδηλωθεί η εξέγερση ως κίνημα, η δυστυχία γίνεται συνειδητά αθροιστική: είναι συλλογική. Ποιά ουσιώδη παραποίηση έκανε ο χριστιανισμός στο μήνυμα του Κυρίου του; Πρόσθεσε την ιδέα της κρίσης, ξένη προς τη διδασκαλία του, και τις συναφείς με αυτήν έννοιες της τιμωρίας και της ανταπόδοσης.

Από τη στιγμή εκείνη η φύση μεταβάλλεται σε ιστορία και, ως ιστορία με το πλήρες νόημά της, γεννά στον άνθρωπο την ιδέα του ολοκληρωτισμού.

[31] Σήμερα, όπως και χτες, η τέχνη επιδιώκει ν’ αποσπάσει από τον θάνατο μια ζωντανή εικόνα της δυστυχίας μας.

Συνέχεια

Τζακ Λόντον – Τι σημαίνει για μένα η ζωή…


από

του Τζακ Λόντον

Είμαι παιδί της εργατικής τάξης. Πολύ νωρίς ανακάλυψα τον ενθουσιασμό, τη φιλοδοξία, τα ιδανικά – και η ανάγκη μου να τα ικανοποιήσω έγινε η κύρια έγνοια της παιδικής μου ηλικίας. Το περιβάλλον μου ήταν ακατέργαστο, τραχύ και ανεκπαίδευτο. Δεν είχα καμιά προοπτική, προσέβλεπα, ωστόσο, προς τα πάνω. Η θέση μου στην κοινωνία βρισκόταν στον πάτο. Εδώ η ζωή δεν πρόσφερε παρά ποταπότητα και εξαθλίωση, τόσο της σάρκας όσο και του πνεύματος· γιατί εδώ και η σάρκα και το πνεύμα λιμοκτονούσαν και βασανίζονταν εξίσου.

Πάνω από το κεφάλι μου πυργωνόταν το κολοσσιαίο οικοδόμημα της κοινωνίας, και θεωρούσα ότι η μόνη διέξοδος ήταν το σκαρφάλωμα προς τα πάνω. Σ’ αυτό το οικοδόμημα αποφάσισα νωρίς να αναρριχηθώ. Εκεί ψηλά οι άντρες φορούσαν μαύρα ρούχα και κολλαριστά πουκάμισα και οι γυναίκες ντύνονταν με ωραία φορέματα. Επίσης, έτρωγες καλά και πολύ. Αυτά όσον αφορά τη σάρκα – γιατί με απασχολούσαν και οι υποθέσεις του πνεύματος. Πάνω απ’ το κεφάλι μου, το ήξερα, απουσίαζε η πνευματική ιδιοτέλεια και αφθονούσε η αγνή και ευγενής σκέψη, η έντονη διανοητική ζωή. Τα ήξερα όλα αυτά επειδή διάβαζα τα μυθιστορήματα της σειράς Seaside Library, στα οποία, με εξαίρεση τα καθάρματα και τις τυχοδιώκτριες, όλοι οι άντρες και οι γυναίκες έκαναν ωραίες σκέψεις, μιλούσαν με ωραία γλώσσα και πραγματοποιούσαν λαμπρές πράξεις. Με δυο λόγια, όπως αναντίρρητα δεχόμουν ότι ο ήλιος ανατέλλει κάθε πρωί, εξίσου αναντίρρητα δεχόμουν ότι πάνω από το κεφάλι μου υπήρχαν όλα όσα ήταν ευγενή, ωραία και χαριτωμένα, όλα όσα έδιναν αξιοπρέπεια και ευπρέπεια στη ζωή, όλα όσα έκαναν τη ζωή άξια να τη ζήσεις και σε αποζημίωναν για τη δουλειά και τη φτώχεια σου.

Αλλά δεν είναι ιδιαίτερα εύκολη υπόθεση για έναν άνθρωπο της εργατικής τάξης να αναδυθεί στο φως – ιδίως αν επιβαρύνεται με το μειονέκτημα να τον διακατέχουν ιδανικά και ψευδαισθήσεις. Ζούσα σε ένα ράντσο στην Καλιφόρνια και ήταν δύσκολο να βρω τη σκάλα με την οποία θα αναρριχούμουν προς τα πάνω. Από νωρίς φρόντισα να πληροφορηθώ τα επιτόκια των επενδύσεων και βασάνισα το παιδικό μυαλό μου προσπαθώντας να κατανοήσω τα πλεονεκτήματα και τη σημασία αυτής της αξιοσημείωτης επινόησης του ανθρώπου, του τόκου. Στη συνέχεια, διερεύνησα τα τρέχοντα ημερομίσθια των εργατών κάθε ηλικίας και το κόστος ζωής. Με βάση όλα αυτά τα δεδομένα συμπέρανα ότι αν άρχιζα αμέσως να εργάζομαι και να αποταμιεύω, στα πενήντα μου χρόνια θα μπορούσα επιτέλους να σταματήσω τη δουλειά και να διεκδικήσω κι εγώ ένα εύλογο μερίδιο των ανέσεων και των απολαύσεων που θα ανοίγονταν μπροστά μου, εφόσον θα είχα ανέλθει κοινωνικά. Φυσικά, ήμουν ανένδοτα αποφασισμένος να μην παντρευτώ, αν και είχα σχεδόν ολότελα λησμονήσει να υπολογίσω εκείνον τον βράχο της συμφοράς που ανέκαθεν απειλούσε την εργατική τάξη – το ενδεχόμενο της ασθένειας.

Συνέχεια

Γράμμα του παππού Ροβήρου Μανθούλη στην 7χρονη εγγονή του…


από

Ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Ροβήρος Μανθούλης έγραψε το βιβλίο Γράμμα στη Μελίνα. Εκεί, απευθύνει στην 7χρονη εγγονή του δέκα επιστολές –δέκα «μπλα-μπλα» όπως τις λέει- απαντώντας στις παιδικές ερωτήσεις της μικρής Μελίνας. Μπορείτε να το διαβάσετε ολόκληρο online στον ιστότοπο του Μανθούλη,εδώ. Παρακάτω βρίσκεται η πρώτη επιστολή.

Επιστολή Πρώτη πρώτα μπλα-μπλα

Θα είσαι εφτά χρονών τον Αύγουστο. Τα χρόνια περνάνε γρήγορα. Χτες ακόμα γεννήθηκες και σε βλέπω που αρχίζεις να τριγυρνάς στον κόσμο των μεγάλων. Στο… τσίρκο των μεγάλων, θα μπορούσαμε να πούμε. (Γιατί κι’ εμείς «νούμερα» είμαστε, εμείς οι ενήλικες δηλαδή, τι νομίζεις…). Έμαθες λοιπόν ξαφνικά πως υπάρχουν αστρολογικά ζώδια! Και μάλιστα κινέζικα.

– «Ποιο είναι το ζώδιό σου το κινέζικο, παππού;» με ρώτησες προχτές.

Σίγουρα θα νομίζεις πως όλος κόσμος γνωρίζει το κινέζικο ζώδιό του. Ε λοιπόν, ιδέα δεν έχω ! Δεν ξέρω καλά-καλά ποιο είναι το κανονικό μου… Τα ζώδια, ξέρεις, είναι ένα είδος διασκέδασης. Μια απασχόληση του ελεύθερου χρόνου, όπως λένε. Κάτι σαν ονειρικός τουρισμός ανάμεσα στον κόσμο των αστερισμών. Τα όνειρα δεν απαγορεύονται. Περπατάμε μέσα τους εντελώς ελεύθερα. Οι περίπατοι, οι ψυχαγωγίες, και ιδίως τα όνειρα δεν κάνουν κανένα κακό στην ανθρωπότητα, αλλά εγώ τα ζώδια δεν τα πάω.

Ο αστερισμός ο δικός μου είναι η Ποίηση. Που σημαίνει δημιουργία, από το ρήμα ποιώ, φτιάχνω, δημιουργώ, π.χ. ένα ποίημα είναι μια δημιουργία. Έτσι ονόμασαν τους στίχους των τραγουδιών οι Αρχαίοι μας πρόγονοι. Γιατί στην αρχή μόνο τραγουδούσαν τα ποιήματα. Και μάλιστα με τη συνοδεία μουσικής. Με πνευστά ή με έγχορδα όργανα, ή και με τα δυο. Πολύ αργότερα τα απάγγελναν μονάχα. Η «Οδύσσεια» για παράδειγμα ήταν τραγούδι. Από τους Έλληνες πήραν ίσως και τις μισές λέξεις τους οι Λατίνοι -δηλαδή οι Ρωμαίοι- και από κει πέρασαν στις άλλες δυτικές γλώσσες, στα ιταλικά, στα γαλλικά, στα ισπανικά, στα πορτογαλικά, στα αγγλικά, στα γερμανικά, κλπ. Μια τέτοια λέξη είναι και η «Ποίηση» καθώς και το «Ποίημα», για τα οποία μιλάγαμε. Στα ιταλικά έγιναν Poesia και Poema. Στα γαλλικά, Poesie και Poeme. Στα αγγλικά, Poetry και Poem κ.ο.κ. Και ο «Ποιητής», φυσικά, λέγεται αντιστοίχως: Poeta, Poete και Poet.

Ένας μεγάλος ποιητής μιας παλαιότερης εποχής, Δάντης ονόματι (ιταλικά Dante) ουμανιστής πριν ακόμα γεννηθεί αυτός ο όρος στην Αναγέννηση (αν έχεις ακούσει γι’ αυτήν) φαντάστηκε (και έγραψε, δηλαδή) μια «Θεία Κωμωδία», όπως την είπε. Δηλαδή «θεϊκή». Δηλαδή, μια δική του «Οδύσσεια». Όχι στις θάλασσες των ανθρώπων, αλλά στους ουρανούς του Θεού. Ο Οδυσσέας πίστευε σε πολλούς θεούς – όπως όλοι οι Αρχαίοι Έλληνες- ο Δάντης πίστευε σ’ ένα θεό γιατί ήταν Χριστιανός. Έγραψε μια Οδύσσεια που τον πήγε από την Κόλαση στο Καθαρτήριο και από το Καθαρτήριο στον Παράδεισο. Φανταστικά όλ’ αυτά γιατί κανείς δεν πήγε, ή τουλάχιστο δεν γύρισε, από κει πάνω να μας πει αν υπάρχουν. Μόνο ο Δάντης γύρισε. Στο ποίημα, όχι στην πραγματικότητα.

Τώρα γιατί την είπε «Κωμωδία» έστω και «θεία»; Γιατί στη Δυτική Ευρώπη, αυτό που εμείς οι Έλληνες λέμε «κωμωδία» αυτοί το λένε «κωμικό έργο. Από μια εποχή και ύστερα άρχισαν να λένε Κωμωδία (comedia, comedie) την παράσταση, το θεατρικό έργο εν γένει και το θέατρο. Το γνωστότερο θέατρο στον κόσμο -που κρατάει από την εποχή του Μολιέρου- είναι η Comedie Frangaise, στο Παρίσι. (Άλλη μια ελληνική λέξη, Κωμωδία. Έρχεται από τον κώμο, τα «πάρτι», τους κώμους, που έκανε ο Διόνυσος -ο αρχαίος θεός του κρασιού- με την παρέα του, τους Σατύρους).

Ο Δάντης είχε για τουριστικό οδηγό έναν άλλο διάσημο Λατίνο ποιητή, τον Βιργίλιο (Vergilius). Από το ταξίδι αυτό, αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν όταν τον πήγε τον Δάντη ο φίλος του να δει το χειρότερο μέρος της Κόλασης, με το περισσότερο θειάφι και τις αφόρητες τιμωρίες! «Πίσω από απ’ αυτήν την πόρτα», του λέει ο Βιργίλιος, «είναι οι χειρότεροι απ’ όλους, αυτοί που δεν έχουν κάνει ούτε καλό ούτε κακό στη ζωή τους, δηλαδή οι Ουδέτεροι!». Δηλαδή, αυτοί που βλέπουν τα τρένα να περνούν, σαν τις αγελάδες – θα λέγαμε σήμερα. Που διασκεδάζουν χαζεύοντας τα άστρα. Βλέπεις, χρειάζεται προσοχή με τις διασκεδάσεις. Μπορεί να αποβούν επικίνδυνες. Άλλο η Αστρονομία κι άλλο η αστρολογία. Η μία είναι επιστήμη που παράγει έργο, η άλλη είναι ψυχαγωγία και παράγει συμβουλές. (Καλές είναι και οι συμβουλές μερικές φορές!)

Ξαναδιαβάζω όσα έγραψα πιο πάνω και λέω μέσα μου «Παναγία μου, η Μελίνα θα κάνει ένα σωρό ερωτήσεις την άλλη φορά. Πρέπει να βρω απαντήσεις με τις κατάλληλες λέξεις. Που να τις καταλαβαίνει. Είναι φοβερό όταν σκέφτεσαι πόσο απομακρυνόμαστε από τον κόσμο των παιδιών όταν αρχίζουμε να εξηγούμε το σύμπαν!» Ευτυχώς που στην οικουμενική σκέψη -δηλαδή στο πεδίο των γνώσεων- υπάρχουν πολλές ελληνικές λέξεις που είναι επιστημονικοί όροι κι αυτό θα με βοηθήσει πολύ.

Κατ’ αρχήν, θα μου πεις :

«Πώς λες χτες γεννήθηκα όταν ξέρεις ότι είμαι 7 χρονών;»

Και θα έχεις δίκιο. Η μόνη δικαιολογία που έχω είναι ότι είναι τρόπος του λέγειν. Θα πρέπει τώρα να σου εξηγήσω τι θα πει τρόπος του λέγειν ! Τρόπος του λέγειν θα πει να μιλάς μεταφορικά, δηλαδή με αυτό που λέμε μεταφορά στην τέχνη του λόγου. Δηλαδή, αυτό που θέλεις να πεις το «μεταφέρεις» σε μια άλλη φράση, πιο νόστιμη. Για να νοστιμήνεις τη γλώσσα ! Αυτό κάνει η «τέχνη του λόγου», δηλαδή η λογοτεχνία. Νοστιμεύει τη γλώσσα. Όταν αυτό που διαβάζεις είναι νόστιμο, το χαίρεσαι και όταν κάτι το χαίρεσαι, το μαθαίνεις καλύτερα και γρηγορότερα. Άσε που αν κάποιος μιλάει με νόστιμη γλώσσα, μπορεί κα να τον ερωτευθείς στο τέλος !

Αντί λοιπόν να πω «δεν γεννήθηκες πριν από πολύ καιρό, είσαι μόνο 7 χρονών», δεν είναι πιο χαριτωμένο και πιο σύντομο το «γεννήθηκες χτες»; Δηλαδή, την έφερα πιο κοντά τη γέννησή σου. Σαν να έγινες εφτά χρονών μέσα σε μια νύχτα ! Αυτό δε κάνουν οι καλές μάγισσες; Με μια απλή «μεταφορά», κάτι σαν μαγικό χαλί ! Άλλη λέξη ελληνική (μεταφορά) που ανήκει πλέον σε όλες τις γλώσσες, με την ίδια λογοτεχνική έννοια (metaphore, στα γαλλικά, metaphoriquement, το επίρρημα ).

Όλα αυτά γίνονται λοιπόν για να εντυπωσιάσουμε τους άλλους. Υπάρχει ωραιότερη διασκέδαση από το να εντυπωσιάζεις τους άλλους; Ντυνόμαστε καλά για να εντυπωσιάσουμε, χτενιζόμαστε καλά για να εντυπωσιάσουμε, μελετάμε τα μαθήματά μας για να εντυπωσιάσουμε τους δασκάλους μας ! Και όλους όσους μας αγαπάνε… Μιλάμε «διαφορετικά» -δηλαδή, «μεταφορικά»- για να δείξουμε τα αισθήματά μας. Αν είμαστε αγνοί άνθρωποι, θέλουμε να εντυπωσιάσουμε μόνο και μόνο για να δείξουμε τα αισθήματά μας. Θα μου πεις «Γιατί να τα δείξουμε; Δεν αρκεί που τα έχουμε;» Όχι, γιατί τα αισθήματα δεν φαίνονται. Είναι αόρατα. Και όταν είναι «δυνατά αισθήματα» πρέπει να βρούμε ένα «τρόπο του λέγειν» αρκετά δυνατό, για να δείξουμε ότι είναι δυνατά, τα αισθήματά μας. Αυτό κάνει άλλωστε η Ποίηση. Δεν είναι «ουδέτερη» η Ποίηση. Γιατί «κάνει καλό». Και κάνει καλό γιατί είναι δυνατή. Όταν βέβαια εκφράζει αισθήματα δυνατά. Κατά συνέπεια, η Ποίηση δεν πάει στην Κόλαση. Πηγαίνει κατευθείαν στον Παράδεισο.

Οι Ποιητές κατοικούν στον Παράδεισο, αλλά έχουν το δικαίωμα να πηγαίνουν παντού, ακόμα και να επισκέπτονται την Κόλαση. (Όπως, πιο πριν, ο Δάντης και ο Βιργίλιος). Τώρα βέβαια, αν ρωτάς για την Κόλαση, κανείς δεν ξέρει ποιος ευθύνεται γι’ αυτήν. Κανείς δεν έχει αποδείξεις, θέλω να πω. Γιατί κανείς δεν ήρθε να μας περιγράψει τα πράγματα. Αυτά που έζησε. Αν τα έζησε… Τον Παράδεισο πάντως τον έχουν ιδρύσει οι Ποιητές, Δεν είπαμε ότι είναι οι Δημιουργοί; Ποιώ = Δημιουργώ, Ποιητής= Δημιουργός.

Το «γεννήθηκες πριν από 7 χρόνια» πάντως, είναι φράση ουδέτερη, δεν είναι ποιητική. Γιατί δεν αλλάζει σε τίποτα τη γεύση του γεγονότος. Τι είναι η «γεύση»; Μπορείς να φας μια φτηνοντομάτα στυφή και μπορείς να φας μια ντομάτα βιολογική που έχει καλύτερη γεύση. Στην αλήθεια πρέπει να δίνουμε ένα νόημα, μια κρίση, μια βαθμίδα ποιότητας. Αυτό δεν κάνει η ποίηση; Όλοι μπορούν να πουν «καλέ αυτή γεννήθηκε πριν από 7 χρόνια». Αλλά εγώ έχω να εκφράσω ένα αίσθημα. Ποιο είναι αυτό το αίσθημα; Το ότι δεν είδα να περνάει ο χρόνος από τότε που γεννήθηκες ! Αυτή είναι η δική μου αλήθεια. Αυτό δεν κάνουν οι ποιητές; Τη δική τους αλήθεια γράφουν, όχι των άλλων. Την κάνουν ιδιωτική την αλήθεια. Δίνουν ένα νόημα στα γεγονότα. Όχι, άντε-άντε, σαν να μην έχει τίποτα το σπουδαίο… Βάλε δυο ζωγράφους να ζωγραφίσουν το Τουρκολίμανο. Αλλιώς θα το κάνει ο καθένας. Και με άλλο χρώμα. Το «γεννήθηκες χτες» την αναστατώνει την αλήθεια, την κάνει να χορεύει, να τραγουδάει και κάνει τη Μελίνα ευτυχισμένη. Γιατί, ενώ όλοι χρειάζονται 7 χρόνια για να γίνουν 7 χρονών, εκείνη χρειάστηκε μόνο 24 ώρες ! Η σκέτη αλήθεια δεν μας αρκεί. Είναι πεζή. Πρέπει να επέμβουμε. Να την κάνουμε πιο ενδιαφέρουσα. Πάρε παράδειγμα τη συσκευή της τηλεόρασης. Είναι μια πραγματικότητα ουδέτερη. Μόνο όταν αρχίζει να παίζει αποκτά κι’ αυτή οντότητα. Την ανοίγουμε για να δούμε κινούμενα σχέδια. Τη στιγμή που την ανοίγουμε, το σχέδιο μιμείται την πραγματικότητα. Για να μας ευχαριστήσει. Το κινούμενο σχέδιο εκφράζεται, δεν είναι ακίνητο σαν τις πέτρες.

Η κίνηση είναι μια έκφραση. Όταν μιμείσαι τη κίνηση των άλλων, τη ζωή των άλλων, τα συναισθήματα των άλλων, δεν είσαι μακριά από την ποίηση. Γιατί ο ρόλος του έργου δεν είναι να κοπιάρει την πραγματικότητα αλλά να την μιμείται. Όταν δύο ζωγράφοι μιμούνται ένα θέμα, όταν δύο ηθοποιοί μιμούνται ένα ρόλο, το αποτέλεσμα θα είναι διαφορετικό. Όταν δύο συγγραφείς θέλουν να εκφράσουν την ίδια ιδέα, ο καθένας με τον τρόπο του, ό ένας θα πει «γεννήθηκες πριν από 7 χρόνια». Ο άλλος θα πει «γεννήθηκες χτες». Αυτός θα είμαι εγώ ! Λοιπόν, ζήτω η ποίηση !

Ύστερα θα μου πεις : Η Κόλαση και ο Παράδεισος ξέρω τι είναι, αλλά πρώτη φορά ακούω για Καθαρτήριο. Εντάξει. Όλες οι θρησκείες έχουν Κόλαση και Παράδεισο, για να φοβούνται οι ζωντανοί και να μην κάνουν κακό στους άλλους, γιατί αλλιώς θα πάνε στην Κόλαση όπου η τιμωρία δεν έχει όρια. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν τον Άδη, στα έγκατα της γης, και τα Ηλύσια Πεδία, κάπου κοντά στον Ατλαντικό, ένα τεράστιο κήπο με οπωροφόρα δέντρα. Με πολλές πορτοκαλιές. Καθαρτήριο έχουν στη θρησκεία τους οι μισοί Χριστιανοί. Οι Καθολικοί. Πιστεύουν δηλαδή ότι μερικοί που δεν έχουν κάνει σοβαρά εγκλήματα, πηγαίνουν πρώτα σ ένα τρίτο διαμέρισμα των Ουρανών, όπου τιμωρούνται για μερικούς μήνες, για να «καθαριστεί» η ψυχή τους και μετά να πάνε στον Παράδεισο. Γι’ αυτό λέγεται Καθαρτήριο. (Για να μην το πούνε Καθαριστήριο, σαν αυτό που πλένει τα πουκάμισα).

Πάει κι αυτή η απορία. Αλλά, ξέρω, θα με ρωτήσεις και τι θα πει «ουμανισμός». Αυτή είναι πολύ δύσκολη ερώτηση. Είναι μια ξένη λέξη που την χρησιμοποιούνε σε όλες τις γλώσσες. Σαν την Δημοκρατία, που είναι ελληνική λέξη και την χρησιμοποιούνε σε όλες τις γλώσσες. Άλλωστε η Δημοκρατία και ο Ουμανισμός έχουν μεγάλη σχέση. Γιατί όταν έγιναν λιγάκι δημοκρατικές οι πόλεις – κράτη στην Ιταλία, τον 15ο και 16ο αιώνα, γεννήθηκε και ο Ουμανισμός : Δηλαδή να βλέπουμε με ανθρώπινα μάτια τη ζωή και την τέχνη και όχι μόνο με τα μάτια της εκκλησίας. Είναι όρος φιλοσοφικός. Στα ιταλικά «ουόμο» είναι ο «άνθρωπος» και «ουμάνο» ο «ανθρώπινος». Αλλά αν πούμε τον «ουμανισμό» «ανθρωπισμό» θα είναι λάθος γιατί «ανθρωπισμός» στα ελληνικά σημαίνει την αγάπη για τους άλλους ανθρώπους που είναι δίπλα μας. Προσθέτουμε λοιπόν στη γλώσσα μας τον «ουμανισμό». Όπως κάναμε με τον «καφέ» και το «τσάι» ! Αραβικός ο καφές, κινέζικο το τσάι…

Θα μου κάνεις σίγουρα κι άλλες δύσκολες ερωτήσεις, αλλά να μην κουραστούμε κιόλας, Θα πάρουμε πρώτα έναν υπνάκο και θα τα ξαναπούμε.


Aπό:http://eranistis.net/wordpress/2017/04/22/gramma-manthouli/

Τζακ Λόντον – Πώς έγινα σοσιαλιστής…


από

 

του Τζακ Λόντον

Πρέπει να παραδεχτώ ότι έγινα σοσιαλιστής κατά τρόπο παρόμοιο μ’ εκείνον με τον οποίο έγιναν χριστιανοί οι τεύτονες παγανιστές: μου επιβλήθηκε εκ των πραγμάτων. Την εποχή που μεταστράφηκα, όχι μόνο δεν προσέβλεπα στον σοσιαλισμό, αλλά τον αντιμαχόμουν. Ήμουν πολύ νέος και ανώριμος, δεν ήξερα σχεδόν τίποτε, και μολονότι ούτε ακουστά είχα τη σχολή που επονομαζόταν «ατομικισμός», τραγουδούσα τον παιάνα των δυνατών με όλη μου την καρδιά.

Κι αυτό επειδή ήμουν εγώ δυνατός. Με το δυνατός εννοώ ότι είχα καλή υγεία και γερούς μυς, πλεονεκτήματα που είναι φανερό με ποιον τρόπο είχαν αποκτηθεί. Είχα ζήσει τα παιδικά μου χρόνια σε ράντσα της Καλιφόρνιας, μικρό αγόρι πουλούσα εφημερίδες στους δρόμους μιας ευημερούσας δυτικής πόλης και στα νιάτα μου επιδιδόμουν σε μικροκομπίνες στα κρυστάλλινα νερά του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο και του Ειρηνικού Ωκεανού. Μου άρεσε η ζωή χωρίς περιορισμούς και ήμουν ικανός να μοχθώ σαν σκλάβος, κάνοντας τις πιο σκληρές δουλειές. Δεν ήξερα καμιά τέχνη, αλλά μεταπηδούσα εύκολα από επάγγελμα σε επάγγελμα. Ατένιζα τον απέραντο κόσμο και τον έβρισκα καλό, απ’ άκρη σ’ άκρη. Θα το επαναλάβω: αυτή η αισιοδοξία οφειλόταν στο ότι ήμουν υγιής και δυνατός, δεν με βασάνιζαν πόνοι ή αρρώστιες, κανένα αφεντικό δεν με είχε απορρίψει λόγω κακής σωματικής κατάστασης και πάντα έβρισκα κάποια απασχόληση, είτε στο φτυάρισμα του κάρβουνου, είτε σαν ναύτης, είτε σε άλλες χειρωνακτικές δουλειές.

Χάρη σ’ όλα αυτά, στα νιάτα μου πετούσα στα σύννεφα. Όντας ικανός να τα βγάζω πέρα μόνος μου στη δουλειά ή στους καβγάδες, είχα γίνει ένας ασυγκράτητος ατομικιστής. Ήταν φυσικό. Ήμουν πάντα νικητής. Κι αυτό γιατί θεωρούσα το παιχνίδι, όπως το έβλεπα να παίζεται, ή όπως νόμιζα ότι το έβλεπα να παίζεται, ένα παιχνίδι εντελώς κατάλληλο για ΑΝΤΡΕΣ. Το να είσαι ΑΝΤΡΑΣ σήμαινε για μένα το να είναι χαραγμένη με κεφαλαία γράμματα πάνω στην καρδιά σου η λέξη άντρας. Να ριψοκινδυνεύεις σαν άντρας, να αγωνίζεσαι σαν άντρας, να κάνεις τη δουλειά ενός άντρα (έστω και με τον μισθό ενός παιδιού) – όλα αυτά με άγγιζαν βαθιά και με συνάρπαζαν όσο τίποτ’ άλλο. Και ονειροπολώντας φανταζόμουν ένα ομιχλώδες και άπειρο μέλλον, όπου θα έπαιζα ό,τι θεωρούσα πως είναι το παιχνίδι ενός ΑΝΤΡΑ, θα συνέχιζα να ταξιδεύω με ανεξάντλητα καλή υγεία, χωρίς ατυχήματα, και με μυς αέναα ρωμαλέους. Όπως είπα, αυτό το μέλλον ήταν άπειρο. Το μόνο που μπορούσα να δω ήταν τον εαυτό μου να διασχίζει γεμάτος ενθουσιασμό μια ζωή χωρίς τέλος, σαν ένα από εκείνα τα ΞΑΝΘΑ ΚΤΗΝΗ του Νίτσε, ηδονικά περιπλανώμενος, ένας καταχτητής των πάντων χάρη στην απόλυτη υπεροχή και δύναμή μου.

Όσο για τους άτυχους, τους άρρωστους, τους βασανισμένους, τους γέροντες, τους σακατεμένους, πρέπει να ομολογήσω πως ούτε που τους σκεφτόμουν- απλώς αόριστα ένιωθα ότι, αν δεν τους τύχαινε κάποιο ατύχημα, θα μπορούσαν, αν ήθελαν στ’ αλήθεια να μοχθήσουν, να είναι εξίσου καλοί με μένα· ότι θα μπορούσαν να δουλέψουν κι αυτοί το ίδιο σκληρά όπως κι εγώ. Όσο για τα ατυχήματα, αυτά αντιπροσώπευαν τη ΜΟΙΡΑ, μια λέξη επίσης γραμμένη με κεφαλαία, κι από τη ΜΟΙΡΑ δεν μπορούσες να ξεφύγεις. Ο Ναπολέων είχε ένα ατύχημα στο Βατερλώ, όμως αυτό δεν μετρίαζε την επιθυμία μου να γίνω ένας νέος, όψιμος Ναπολέων. Επιπλέον, η αισιοδοξία μου, που τρεφόταν από ένα στομάχι ικανό να χωνέψει παλιοσίδερα κι ένα κορμί που άνθιζε με τις κακουχίες, δεν μου επέτρεπε να συνδέσω την έστω και αμυδρή πιθανότητα ενός ατυχήματος με τη λαμπρή προσωπικότητά μου.

Ελπίζω να ξεκαθάρισα πως αισθανόμουν περήφανος που συγκαταλεγόμουν ανάμεσα στους προικισμένους από τη φύση αρίστους. Η αξιοπρέπεια της εργασίας αποτελούσε για μένα το πιο εντυπωσιακό πράγμα στον κόσμο. Χωρίς να έχω διαβάσει τον Καρλάιλ ή τον Κίπλινγκ, είχα επινοήσει ένα ευαγγέλιο του μόχθου που ξεπερνούσε και σκίαζε τα δικά τους. Η δουλειά ήταν το παν. Ήταν καθαγιασμός και σωτηρία. Δεν μπορείτε να διανοηθείτε πόση περηφάνια ένιωθα μετά από μια μέρα σκληρής και αποτελεσματικής δουλειάς· ούτε εγώ μπορώ καλά-καλά να τη διανοηθώ, τώρα που ανατρέχω στα αισθήματα εκείνης της εποχής. Ήμουν ο πιο πιστός μισθωτός σκλάβος που είχε ποτέ εκμεταλλευτεί καπιταλιστής. Το να αποφύγω κάποιο θέλημα ή να κάνω τον άρρωστο ήταν μέγιστο αμάρτημα, πρώτα ενάντια στον εαυτό μου και μετά ενάντια στον άνθρωπο που πλήρωνε τον μισθό μου. Το έβλεπα σαν έγκλημα και το κατέτασσα δεύτερο μετά την προδοσία, θεωρώντας το εξίσου βαρύ.

Με δυο λόγια, ο χαρούμενος ατομικισμός μου κυριαρχείτο από την ορθόδοξη αστική ηθική. Διάβαζα τις αστικές εφημερίδες, άκουγα τους αστούς ιεροκήρυκες και επευφημούσα τις ηχηρές κοινοτοπίες των αστών πολιτικών. Και δεν αμφιβάλλω ότι, αν απρόβλεπτα περιστατικά δεν είχαν αλλάξει την πορεία μου, θα είχα εξελιχθεί σε επαγγελματία απεργοσπάστη (έναν από τους Αμερικανούς ήρωες του προέδρου Έλιοτ), και το κεφάλι και το κορμί με το οποίο έβγαζα το ψωμί μου πιθανότατα θα γίνονταν λιώμα από το ρόπαλο κάποιου μαχητικού συνδικαλιστή.

Συνέχεια

Βασίλης Ραφαηλίδης – Ταξίδι στον Άδη (ένα κείμενο για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο)…


Το παρακάτω κείμενο περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για τον Θόδωρο Αγγελόπουλο. Σε pdf μπορείτε να το κατεβάσετε εδώ.

Σκηνή από το ‘Ταξίδι στα Κήθυρα’

Ταξίδι στον Άδη

του Βασίλη Ραφαηλίδη

Το Ταξίδι στα Κύθηρα είναι ένα ταξίδι που δεν γίνεται· γιατί τα Κύθηρα δεν υπάρχουν. Περισσότερο από γεωγραφικός, τα Κύθηρα είναι ο μυθικός χώρος της «άφατης ευτυχίας» του Antoine Watteau[1] και της «δύσκολης επιτυχίας» του Charles Baudelaire[2]. Η «Επιβίβαση για τα Κύθηρα», το πιο διάσημο ζωγραφιστό πλοίο που «ναυπήγησε» με το χρωστήρα του ο Watteau για τις ανάγκες των «ερωτικών γιορτών» του, τούτη την πιο ψηλή κορφή του ροκοκό, δεν ήταν κι αυτή παρά μία απ’ τις πολλές γιορτές της καλπαστικά ανερχόμενης γαλλικής αστικής τάξης των αρχών του 18ου αιώνα. Από το 1717 που εκτέθηκε για πρώτη φορά τούτος ο -κυριολεκτικά και μεταφορικά- μυθικός πίνακας, μέχρι το 1789, μας χωρίζουν μόλις 72 χρόνια. Είναι τα χρόνια που οι fetes galantes του Watteau θ’ αρχίσουν να γίνονται μονότονες, έτσι όπως επαναλαμβάνονται μονότονα στους κήπους και τα πάρκα, και θα ετοιμαστούν να εκτοπίσουν απ’ τα ανάκτορα του Κεραμεικού, περνώντας από τη Βαστίλη, τις βασιλικές «ερωτικές γιορτές». O Watteau είχε όλο το δικαίωμα να είναι κωμικά αισιόδοξος: η αστική τάξη δεν έχει καταλάβει ακόμα την εξουσία κι είναι ζωηρή και ευδιάθετη, γιατί ονειρεύεται από τώρα την επιβίβασή της για τα Κύθηρα.

Συνέχεια

Γράμμα του πατέρα του Jim Morrison – ‘να εγκαταλείψει κάθε ιδέα για το τραγούδι’…


Το 1970 ο Jim Morrison συνελήφθη με την κατηγορία «άσεμνης εμφάνισης και βωμολοχίας» σε μια παράσταση των Doors στο Μαϊάμι (η οποία έγινε πάνω από ένα χρόνο πριν!), όπου ο τραγουδιστής του συγκροτήματος φέρεται πως γυμνώθηκε μπροστά στο κοινό. Ο πατέρας του έστειλε επιστολή στην επιτροπή που θα αποφάσιζε για τη μοίρα του Jim, ένα γράμμα όπου συμπαραστέκεται στο γιο του, και ίσως εν μέρει δικαιολογεί τη συμπεριφορά του, φανερώνοντας το τεράστιο χάσμα μεταξύ του στρατιωτικού πατέρα και του καλλιτέχνη γιου.

2, Οκτωβρίου 1970

κ. Robert Disher, Επόπτη Περιοχής «07»

Επιτροπή Αναστολών και επιμελητών της Φλόριντα

Κτίριο Γραφείων Πολιτείας της Φλόριντα

1350 N. W. Avenue 12

Μαϊάμι, Φλόριντα, 33136

Αγαπητέ κ Disher:

Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας της 24 Σεπτεμβρίου. Εκτιμώ αυτή την ευκαιρία να υποβάλλω τις παρατηρήσεις μου σχετικά με το γιο μου Jim.

Τον είδα τελευταία φορά περίπου 5 χρόνια πριν, κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους του στο U.C.L.A.. Ολοκλήρωνε τότε επιτυχώς το τέταρτο έτος του κολεγίου. Όπως σε όλη την ακαδημαϊκή του πορεία στο δημοτικό, το γυμνάσιο και το κολέγιο, ήταν άριστος μαθητής. Ενώ ο ίδιος ήταν πάντα πνευματικά ένας επαναστάτης, πάντα υπάκουε και σεβόταν τις αρχές. Το 1965 ανέλαβα μια ανάθεση δύο χρόνων στην Αγγλία. Αν και τον κάλεσα να έρθει μαζί μας στο Λονδίνο μετά την αποφοίτησή του, αρνήθηκε, για να ξεκινήσει τη δική του καριέρα. Από τότε, υπήρξε εντελώς ανεξάρτητος από μένα οικονομικά και με κάθε άλλο τρόπο.

Είχαμε πολύ μικρή επαφή μαζί του από την εποχή εκείνη, που οφείλεται εν μέρει στην απόσταση και εν μέρει εξαιτίας κάποιας κριτικής εκ μέρους μου. Ενώ ήμουν στο Λονδίνο, με κάλεσε ένας παλιός φίλος από την Καλιφόρνια τον οποίο ο Jim είχε προσεγγίσει για ένα δάνειο ώστε να χρηματοδοτήσει τον πρώτο του δίσκο. Ανησυχώντας για την εμφάνισή του, ειδικά τα μακριά του μαλλιά, ο φίλος μου τηλεφώνησε. Εγώ, με τη σειρά μου, έγραψα στον Jim μια επιστολή επικρίνοντας έντονα τη συμπεριφορά του και σε μεγάλο βαθμό τον συμβούλεψα να εγκαταλείψει κάθε ιδέα για το τραγούδι ή οποιαδήποτε σχέση με μουσικό συγκρότημα, λόγω του ότι θεωρούσα πως είχε πλήρη έλλειψη ταλέντου προς αυτή την κατεύθυνση. Η απροθυμία του να επικοινωνήσει μαζί μου τότε είναι για μένα απολύτως κατανοητή.

Από τότε που επέστρεψα στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχω κάνει πολλές φορές προσπάθεια να επικοινωνήσω μαζί του. Μια προσπάθεια ήταν επιτυχής και μιλήσαμε μαζί τηλεφωνικά. Η συζήτησή μας ήταν αρκετά ευχάριστη, και τον συνεχάρηκα για τον πρώτο του χρυσό δίσκο, αλλά δε συζητήσαμε τίποτα ουσιώδες. Δεν είχαμε καμία άμεση επαφή από τότε.

Ωστόσο, όταν όλοι ζούσαμε στην Καλιφόρνια το 1969, ο νεότερος αδελφός του Jim και η αδελφή του τον επισκέπτονταν συχνά και τα βρίσκανε περίφημα όπως πάντα κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας τους στο σπίτι. Επίσης, ένας παλιός φίλος μας δείπνησε με τον Jim στο Λος Άντζελες πριν από μερικούς μήνες και μας ανέφερε ότι ήταν «ο παλιός καλός Jim.»

Έχω παρακολουθήσει την καριέρα του με ένα μείγμα έκπληξης και, στην περίπτωση της παράστασής του στο Μαϊάμι, μεγάλης ανησυχίας και θλίψης. Αν και προφανώς δεν είμαι κριτής της σύγχρονης μουσικής, αντιμετωπίζω την επιτυχία του με υπερηφάνεια.

Με βάση τις γνώσεις μου για τον Jim μέχρι το 21ο έτος του, πιστεύω ακράδαντα ότι η παράστασή του στο Μαϊάμι ήταν ένα σοβαρό λάθος και δεν τον αντιπροσωπεύει. Θα συνεχίσω πάντα να παρακολουθώ την πρόοδό του με μέγιστο ενδιαφέρον και ανησυχία και θα είμαι έτοιμος να τον βοηθήσω με κάθε τρόπο που θα μου ζητήσει.

Σας ευχαριστώ και πάλι για την ευκαιρία να επιβεβαιώσω την πεποίθησή μου ότι ο Jim είναι ουσιωδώς ένας υπεύθυνος πολίτης.

Αληθινά δικός σας,

G.S. Morrison, Υποναύαρχος, U.S.N.

1327 South Glebe Road

Arlington, Virginia, 22204

Ένα δεύτερο γράμμα από το αρχείο του Jim Morrison, όταν ήταν μόλις δέκα χρονών, το 1954.

Αγαπημένη Μητέρα,

Καθώς το Πάσχα έρχεται κάθε χρόνο, σκέφτομαι πώς με έχεις βοηθήσει να αντιμετωπίσω τις πολλές δυσκολίες στη ζωή μου. Εύχομαι μόνο να μπορούσα να γράψω στο χαρτί πόσο εκτιμώ τη βοήθεια και την αγάπη που μου έδωσες καθ’ όλη τη ζωή μου.

Με αγάπη, Jim

Πηγή


Aπό:http://eranistis.net/wordpress/2017/04/27/jim-morrison-letter/