Ο φασισμός στις Η.Π.Α.: Ο Τραμπ και οι αντιμαχόμενες φράξιες του Αμερικάνικου κράτους …


Ηνωμένες Πολιτείες - 30 του Γενάρη: Διαδηλωτές συγκεντρώνονται μπροστά από το Ανώτατο Δικαστήριο να εκφράσουν την αντίθεσή στο εκτελεστικό διάταγμα φραγή μετανάστες Πρόεδρος Trump από την είσοδο ορισμένων χωρών στις ΗΠΑ, Ιανουάριος 30, 2017. (Φωτογραφία από τον Tom Williams / CQ Roll Call)

Εισαγωγή της μετάφρασης

Σε αυτό το άρθρο, που δημοσιεύτηκε χθες στον ιστότοπο ερευνητικού ρεπορτάζ, Intercept, ειδικευμένο στα θέματα ασφάλειας, ένας ρεπόρτερ αναλύει τι συμβαίνει εντός του Αμερικάνικου κράτους, μετά την άνοδο στην εξουσία του Τραμπ. Από τη γραφή του φαίνεται το μέγεθος του σοκ που υφίστανται και ευρύτερα κοινωνικά κομμάτια, αλλά και το παλιό κατεστημένο των Δημοκρατικών και η γραφειοκρατία του Αμερικάνικου κράτους που επηρεάζει. Αυτό που δεν μπορούν να κατανοήσουν, καθώς φαίνεται, ως παραδοσιακοί δημοκράτες πατριώτες, είναι η ταχύτητα με την οποία ο φασισμός δουλεύει για να φέρει το κράτος και τους μηχανισμούς στα μέτρα του, μιας και δεν τον ενδιαφέρει να απολογηθεί εις το όνομα της “νομιμότητας” ή μιας κάποιας δημοκρατικής “ηθικής” ή αξιών. Αυτό είναι και το ιστορικό λάθος των οπαδών της δημοκρατίας που θεωρούν ή τείνουν να θεωρούν, την ύπαρξη του κεφαλαίου και του κράτους, ως κάτι που είναι αναπόφευκτο όσο και φυσικό και τον φασισμό ως μια ασυνέχεια ή κάποιο “ατύχημα”. Αν είναι κάτι που μας διδάσκει η ιστορία του μεσοπολέμου, είναι ακριβώς η επιτάχυνση της επέκτασης του κράτους έκτακτης ανάγκης από τους φασίστες. Αυτή είναι η πραγματική φύση του κράτους, με τις εκτελεστικές υπηρεσίες του, που, δικαίως, αναφέρει και ο αρθρογράφος ως “πιο ίσες από τις άλλες”. Γιατί, ακριβώς αυτές είναι οι υπηρεσίες που, στο όνομα της δημοκρατίας, εγγυούνται τη συνέχιση του μονοπώλιου της κρατικής και καπιταλιστικής βίας. Εκεί βρίσκεται και η ιστορική ευθύνη των δημοκρατών, σε όλες τις εκφάνσεις τους. Συνδεδεμένοι με την ύπαρξη του κράτους και του έθνους, καθαγιασμένοι από τον πατριωτισμό και την κοινωνική ειρήνη ανάμεσα στις τάξεις, μένουν άναυδοι όταν οι μάσκες πέφτουν και φαίνεται η πραγματική φύση κράτους και κεφάλαιου ως μηχανής καταστροφής. Δεν προμηνύεται τίποτα καλό από την άλλη μεριά του Ατλαντικού και στην εδώ μεριά, οι απανταχού δημοκράτες, του μνημονίου και του αντιμνημόνιου, της δραχμής και του ευρώ, της Ε.Ε. και της πατρίδας, συνεχίζουν να απορούν γιατί η αστική τάξη, η πολυαγαπημένη τους μεσαία τάξη και τα μικρά αφεντικά, όσο και κομμάτια της εργατικής τάξης, έλκονται από τον φασισμό και τον αυταρχισμό και συντελούν στην άνοδο του.

***

Συνέχεια

Γράμμα προς το συνέδριο – Η Διαθήκη Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν …


Στο 20ό συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ η Ιστοριογράφος Πανκράτοβα ζήτησε τη δημοσίευση των ανέκδοτων ακόμη κειμένων του Λένιν. Στο ίδιο συνέδριο ο Μικογιάν, στο τέλος της έκθεσής του αναφέρθηκε στους φόβους του Λένιν, λίγο πρίν πεθάνει, για ένα ενδεχόμενο σχίσμα στο Κόμμα. Αυτές οι δύο απόψεις έχουν το εξής χαρακτηριστικό, οτι αναφέρονται στο ντοκουμέντο του 1923 που είναι γνωστό στην ιστορία του εργατικού κινήματος με το όνομα «Διαθήκη του Λένιν». στις 13 του Μάη 1956 η «Κομσομόλσκαγια Πράβδα» («Νεολαιίστικη Αλήθεια») δημοσίευσε μερικά αποσπάσματα της Διαθήκης αυτής – ότι αναφερότανε στον Στάλιν – παραλείποντας τα σχετικά με τον Τρότσκι και τους άλλους ηγέτες του Μπολσεβίκικου Κόμματος. Έτσι η «Διαθήκη του Λένιν», στο πλήρες της κείμενο, είναι άγνωστη μέχρι σήμερα στο σοβιετικό λαό και τους οπαδούς των Κ.Κ. σε ολόκληρο τον κόσμο.*

Η Διαθήκη αποτελείται από δύο κείμενα, ένα χρονολογούμενο από το Δεκέμβρη του 1922 και ένα υστερόγραφο γραμμένο τον Γενάρη του 1923. Αυτό το ντοκουμέντο λοιπόν υπαγορεύτηκε λίγο μετά τη δεύτερη προσβολή της αρρώστιας που επρόκειτο από τότε να εμποδίσει το Λένιν να ξαναβρεί την πολιτική του δραστηριότητα ως το θάνατό του που επήλθε ένα χρόνο αργότερα (στις 21 του Γενάρη 1924). Από την εποχή εκείνη ο Λένιν υπαγόρεψε ακόμα μερικές σημειώσεις και το άρθρο «Καλύτερα λιγότερα και καλύτερα» που στρεφότανε εναντίον της ανερχόμενης γραφειοκρατίας και της Εργατικής και Αγροτικής Επιθεώρησης, επιτροπάτου που διήυθυνε ο Στάλιν.

Η Διαθήκη αναφέρεται προπάντων στις προσωπικές σχέσεις των κυριότερων ηγετών της εποχής εκείνης και στον κίνδυνο του σχίσματος στο Κ.Κ. Διαφυλάχθηκε από τη γυναίκα του Λένιν και τις γραμματείς του μέχρι το θάνατό του. Για πρώτη φορά το γράμμα αυτό έγινε γνωστό στην ολομέλεια της Κ.Ε. το Μάη του 1924. Μα από τα τέλη του 1922 στην Κ.Ε. κυριαρχούσε πιά η «τρόϊκα» Ζηνόβιεφ-Κάμενεφ-Στάλιν. Αυτή αποφάσισε να κρατήσει το Στάλιν στο πόστο του και να μην ανακοινώσει το ντοκουμέντο στο προσεχές συνέδριο του Κ.Κ. Η «Διαθήκη» δεν άργησε να κυκλοφορήσει παράνομα στην ΕΣΣΔ από την αριστερή αντιπολίτευση του Τρότσκι. Στο εξωτερικό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από τον Μάξ Ήστμαν στα 1925-26 με πρωτοβουλία του.

Συνέχεια

Michael Heinrich-Παρέκβαση πάνω στον αντισημιτισμό …


Από το κεφάλαιο «10.2 Excursus on Antisemitism» του παραπάνω βιβλίου (σελ. 185-191). Μτφρ: rocket-team.
Στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης του Κεφαλαίου, ο Μαρξ γράφει ότι «τις μορφές του κεφαλαιοκράτη και του γαιοχτήμονα δεν τις ζωγραφίζω καθόλου με ρόδινα χρώματα» (Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Τόμος Πρώτος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σελ.16, 1978), αλλά πως η περιγραφή του αναφέρεται στα μεμονωμένα άτομα «μόνο εφόσον αποτελούν την προσωποποίηση οικονομικών κατηγοριών», και έτσι ο στόχος δεν είναι «να θεωρούμε το ξεχωριστό άτομο υπεύθυνο για συνθήκες, κοινωνικό προϊόν των οποίων παραμένει το ίδιο όσο και αν υψώνεται υποκειμενικά πάνω από αυτές» (ό.π.). Όπως αποδείξαμε προηγουμένως οι οικονομικοί φορείς ακολουθούν μία ορθολογικότητα που τους επιβάλλεται από τις οικονομικές σχέσεις. Επομένως οι επίμονες προσπάθειες των καπιταλιστών να αυξήσουν το επίπεδο της αξιοποίησης (στην κανονική περίπτωση) δεν προκύπτουν από «μία υπερβολική ροπή προς το κέρδος» από μεριάς του μεμονωμένου κεφαλαιοκράτη· είναι ο ανταγωνισμός(/συναγωνισμός των κεφαλαίων) που επιβάλλει αυτήν την συμπεριφορά στους μεμονωμένους κεφαλαιοκράτες με την επαπειλούμενη οικονομική καταστροφή. Ο καθένας, συμπεριλαμβανομένων όσων κερδοφορούν από τη λειτουργία του καπιταλισμού, είναι μέρος ενός πελώριου μηχανισμού γραναζιών. Ο καπιταλισμός αποδεικνύεται πως είναι μία ανώνυμη μηχανή χωρίς οδηγό να κατευθύνει την μηχανή ή δυνάμενο να καταστεί υπεύθυνος για την καταστροφή που επέφερε αυτή η (καπιταλιστική) μηχανή. Αν κάποιος επιθυμεί να βάλει ένα τέλος σε αυτήν την καταστροφή, δεν αρκεί να προχωρά στην κριτική των καπιταλιστών. Αντίθετα, οι ίδιες οι καπιταλιστικές δομές στην ολότητά τους πρέπει να εξαλειφθούν.
 –
Με την «προσωποποίηση των πραγμάτων και την υλοποίηση των σχέσεων παραγωγής» (Καρλ Μαρξ, Το Κεφάλαιο, Τρίτος Τόμος, σελ. 1019, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομμάτη), ο καπιταλισμός σαν ολότητα φαίνεται να είναι σε μεγάλο βαθμό απρόσβλητος απέναντι στην κριτική. Εφόσον η καπιταλιστική μηχανή εμφανίζεται να μην είναι τίποτα άλλο παρά η πιο ανεπτυγμένη εκδήλωση της διαδικασίας της κοινωνικής ζωής (ότι οι προσδιορισμοί της κοινωνικής μορφής δεν γίνεται πλέον να διακριθούν από το υλικό τους περιεχόμενο είναι ακριβώς αυτό που εκφράζεται από τον τριαδικό τύπο), η κοινωνία δεν μπορεί να απομπλέξει τον εαυτό της από αυτή τη μηχανή. Η καθυπόταξη σε φαινομενικά αναπόφευκτες «αντικειμενικές αναγκαιότητες» είναι, έτσι φαίνεται, αδύνατο να αποφευχθεί· πρέπει κανείς να έρθει απλά σε συμβιβασμό με την κατάσταση.

Συνέχεια

Η επιστροφή του «Κεφαλαίου»


kefalaio1-350x208

ΑΙΣΘΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΑΛΛΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥ ΤΟΜΑ ΠΙΚΕΤΙ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ

Το βιβλίο του Γάλλου οικονομολόγου Τομά Πικετί «Le capital au XXIe siècle» (Seuil, 2013) γνωρίζει διεθνή επιτυχία και προκαλεί ζωηρές συζητήσεις όχι μόνο στη Γαλλία αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αγγλία. 

Ο Πολ Κρούγκμαν έγραψε ότι το έργο του Πικετί «είναι ένα θαυμάσιο βιβλίο που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε την κοινωνία και μελετάμε την οικονομία». Η ακόλουθη συνέντευξη του Τομά Πικετί δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «La Repubblica».

 Από τον Θανάση Γιαλκέτση

 

• Στο βιβλίο σας ερευνάτε τα ζητήματα της αναδιανομής του πλούτου και της οικονομικής ανισότητας. Και εντοπίζετε στην ανισορροπία μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και κερδών του κεφαλαίου μία από τις κύριες αντιφάσεις του καπιταλισμού. Η ανισορροπία αυτή ευθύνεται και για την αύξηση των μεγάλων περιουσιών, που απειλεί όλο και περισσότερο τις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης πάνω στις οποίες βασίζονται οι δημοκρατικές κοινωνίες.

Συνέχεια

ΦΑΣΙΣΜΟΣ, ΜΕΓΑΛΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΤΑΞΗ


της Ελένης Αστερίου

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μαρξιστική Σκέψη, τ. 5, Απρίλιος – Μάιος 2012. Το “πήραμε” από το blog ‘εδώ και τώρα‘ όπου αναρτήθηκε σε τέσσερα μέρη.

Σημ.Αμετανόητου:…το είπαμε σαφέστατα,ένας εργάτης δολοφόνησε έναν άλλον εργάτη…Ας κοιτάξουμε λίγο και ένα άλλο ιστορικό πλαίσιο. Το άρθρο είναι μεγάλο και αξίζει να διαβαστεί προσεκτικά και να φυλαχτεί σε ένα σκληρό δίσκο…έχει αξιοπρόσεκτα ιστορικά στοιχεία,εξαιρετικού ενδιαφέροντος.

Φασισμός, μεγάλο κεφάλαιο και εργατική τάξη

Ήδη τη δεκαετία του 1980 η ιστοριογραφική σκηνή για το θέμα του φασισμού είχε αρχίσει να αλλάζει ριζικά και ο φασισμός άρχισε να εξαφανίζεται από τον λόγο των ακαδημαϊκών ιστορικών. Οι ανατροπές στην ΕΣΣΔ και την Ανατολική Ευρώπη μετά το 1989 επέτειναν αυτή την αλλαγή. Οικείες έννοιες και ζητήματα κυριολεκτικά εκτοπίστηκαν, η ταξική θεωρία υποχώρησε, ο μεταμοντερνισμός έφθασε στο απόγειό του στον ακαδημαϊκό λόγο.

Στη δεκαετία του 1980 ο συντηρητικός Γερμανός ιστορικός Ερνστ Νόλτε προκάλεσε τη λεγόμενη διαμάχη των ιστορικών με τις θέσεις του για τον ναζισμό και την Τελική Λύση. Ο Νόλτε είναι διαβόητος για τη θέση του ότι η εισβολή του Χίτλερ στη Σοβιετική Ένωση ήταν αμυντική ενέργεια εναντίον της απειλής του κομμουνισμού και των εβραίων και ότι το Ολοκαύτωμα ή, όπως το θέτει ο ίδιος, «η λεγόμενη εξόντωση των εβραίων» ήταν αντίδραση ή ακόμη και μίμηση των υπερβολών της σοβιετικής ταξικής πάλης. Ο Νόλτε κατηγορήθηκε τότε ότι σχετικοποιούσε και ακόμη εξανθρώπιζε τον ναζισμό και τα εγκλήματά του μέσα από αυτή τη σύγκριση. Σε αυτό ο Νόλτε απαντούσε ότι μέσα από τη σύγκριση με παρόμοια μαζικά εγκλήματα του αιώνα θέλει να σταματήσει «τη δαιμονοποίηση του Τρίτου Ράιχ» και να απελευθερώσει τους Γερμανούς από την «παθολογική κατάστασή» τους να ζουν ακόμη στη σκιά του εθνικοσοσιαλισμού και έτσι να βοηθήσει τη Γερμανία, με καθαρή συνείδηση, «να ξαναγίνει πνευματικό ζωτικό έθνος».1

Έκτοτε πολύ νερό κύλησε στο αυλάκι.
Η σχετικοποίηση του ναζισμού και του φασισμού δεν σοκάρει πια, αλλά αντίθετα έγινε δημόσιο δόγμα της «Ευρώπης» μέσα από την ταύτιση και την από κοινού καταδίκη του κομμουνισμού και του φασισμού. Ο «αναθεωρητισμός» στην ιστοριογραφία του φασισμού και του ναζισμού κυριαρχεί. Η περίπτωση του Ντέιβιντ Ίρβινγκ, αρνητή του Ολοκαυτώματος, είναι ακραία αλλά ταυτοχρόνως και βολική στην ομόφωνη καταδίκη της. Όμως πλάι της ανθεί μια ολόκληρη ιστοριογραφία που εντάσσει το Ολοκαύτωμα στο γενικό πλαίσιο των γενοκτονιών του αιώνα μας, στην πραγματικότητα μορφή σχετικοποίησης τόσο της συστηματικής εξόντωσης των έξι εκατομμυρίων εβραίων της Ευρώπης όσο και του ίδιου του ναζιστικού εγκλήματος.

Η σύγχρονη ιστοριογραφία για το θέμα έχει ένα κοινό: τη συστηματική προσπάθεια να αποταξικοποιηθεί το ζήτημα του φασισμού και του ναζισμού, να αποδεσμευτεί από το κοινωνικό σύστημα που τον γέννησε, να παραμεριστεί το καίριο ζήτημα του ποια κοινωνική τάξη υπηρέτησε και εναντίον ποιας κοινωνικής τάξης στρεφόταν, η οποία υπήρξε και το κύριο θύμα της βίας και της κτηνωδίας του.

 

Το υπόβαθρο εμφάνισης του φασισμού

Η ίδια η κρίση του καπιταλισμού στην ιμπεριαλιστική φάση του και η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων είχαν οδηγήσει ήδη στο σφαγείο του πρώτου παγκόσμιου πολέμου. Η Οκτωβριανή επανάσταση είχε θέσει στην ημερήσια διάταξη την προλεταριακή επανάσταση σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η σταθεροποίηση του καπιταλισμού μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ήταν μερική και ασταθής προμηνύοντας ακόμη βαθύτερη κρίση, η οποία δεν άργησε να εκδηλωθεί με το κραχ του 1929 και τη διεθνή οικονομική κρίση που ακολούθησε· ακόμη μεγαλύτερη ένταση των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, η οποία θα οδηγούσε τελικά στην πρωτοφανή βαρβαρότητα του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου. Συνέχεια