Νίκος Καζαντζάκης – Κορνήλιος Καστοριάδης


Καζαντζάκης-1Καστοριάδης10

ΒΙΟΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΙ

 ΣΗΦΗΣ ΜΙΧΕΛΟΓΙΑΝΝΗΣ
Οι άνθρωποι δέχονται εύκολα την απλοποίηση των πραγμάτων και πιστεύουν εύκολα στα δόγματα των θεωριών. Πολλοί ρέπουν προς τον φανατισμό. Ο άνθρωπος δεν προχωρά ικανοποιητικά, ανά τους αιώνες, στον πολιτιστικό τομέα και δεν δέχεται κατ’ αρχήν τις καινούργιες ιδέες. Οι θεωρίες του Ηρακλείτου ότι τα πάντα ρέουν και αλλάζουν και του Κοπέρνικου ότι η γη δεν είναι το κέντρο του ηλιακού συστήματος ήταν δύσκολα κατανοητές και δύσκολα αποδεκτές στην εποχή τους. Ας μην ξεχνούμε δε τι είπε ο μεγάλος οικονομολόγος της νεότερης εποχής Κέινς: «Δεν είναι τόσο δύσκολο να δεχτούμε τις καινούργιες ιδέες, όσο είναι δύσκολο να αποβάλουμε τις παλιές που είναι βαθιά ριζωμένες μέσα μας». Η ίδια σκέψη διαφορετικά διατυπωμένη.
Ενα πρώτο συμπέρασμα όλων αυτών είναι ότι πρέπει να θεωρούμε ευτυχή τη συγκυρία που σήμερα στην Ευρώπη και σε ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη μας ζούμε σε έναν οργουελικό κόσμο. Σε έναν κόσμο δηλαδή που η έννοια της ελευθερίας καθορίζεται από τον λόγο του Τζωρτζ Οργουελ: «Ελευθερία είναι το δικαίωμα να λες στους ανθρώπους αυτό που δεν θέλουν να ακούσουν». Είναι η προϋπόθεση για να πάει ο κόσμος μπροστά. Αυτός ο λόγος είναι λόγος και στοιχείο της αληθινής δημοκρατίας. Σε ολόκληρη τη ζωή του άλλωστε ο Τζωρτζ Οργουελ προειδοποιούσε για τον κίνδυνο του ολοκληρωτισμού. Ο ορισμός της ελευθερίας είναι και η απάντηση του Οργουελ στον λαϊκισμό.
Ολες αυτές οι σκέψεις είναι επίκαιρες, αφού ζούμε, λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και του ανελέητου νεοφιλελευθερισμού, που κάνει κάθε μέρα τους φτωχούς φτωχότερους και τους πλούσιους πλουσιότερους, στην εποχή του άκρατου λαϊκισμού που οι πάντες «χαϊδεύουν αφτιά». Συνέχεια

Τρείς ψυχές,τρείς προσευχές


ΞΥΛΟΥΡΗΣ
Α’  Δοξάρι είμαι στα χέρια Σου, Κύριε· 
τέντωσέ με, αλλιώς θα σαπίσω.
Β’  Μη με παρατεντώσεις, Κύριε·
θα σπάσω.
Γ’  Παρατέντωσέ με, Κύριε,
κι ας σπάσω!

Ν. Καζαντζάκης, Αναφορά στον Γκρέκο

https://www.youtube.com/watch?v=HHydMZWvCM4

Συνάντηση στο Τολέδο: Μίκης Θεοδωράκης – Νίκος Καζαντζάκης – Ελ Γκρέκο


El_Greco_Ελ_ΓκρέκοΤο 2014 έχει ανακηρυχτεί έτος El Greco – 400 χρόνια από το θάνατό του στο Τολέδο της Ισπανίας. Μια μικρή αφιέρωση κάνομε εδώ, με το προσκύνημα ενός άλλου μεγάλου κρητικού –του Μίκη Θεοδωράκη- στο Τολέδο το 1990, μεταφέροντας ένα σχετικό απόσπασμα από το βιβλίο του Γιώργου Λογοθέτη «Μίκης Θεοδωράκης, θρησκεία μου είναι η Ελλάδα»

Ήταν βράδυ, 11 Μαΐου 1990, όταν φτάσαμε στο Τολέδο, την πρώην περίφημη πρωτεύουσα της Ισπανίας, την πόλη που φιλοξένησε για δεκαετίες τον άλλο μεγάλο Κρητικό: τον Δομίνικο Θεοτοκόπουλο.

Εδώ στο Τολέδο, ο Μίκης αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει στον Ελ Γκρέκο. Ίσως αυτός να καταλάβει, να κατανοήσει, να δικαιολογήσει τις απρόσμενες αποφάσεις του.

Όμως, δεν χρειάζεται να πει τίποτα. Γιατί ένας άλλος Κρητικός, τα έχει προβλέψει όλα. Το μόνο που χρειάζεται ο ψηλός επισκέπτης είναι να σταθεί με δέος και σεβασμό μπροστά στον μεγάλο σύντεκνο από την Κρήτη, και να επαναλάβει τα λόγια που ο Νίκος Καζαντζάκης πρόβλεψε, στη δική του «Αναφορά στον Γκρέκο»:

«Παππού αγαπημένε. Όλη μου η ζωή ήταν ένας ανήφορος. Ανήφορος και γκρεμός και ερημιά. Κινήσαμε πολλούς συναγωνιστές, με ιδέες πολλές, με συνοδεία μεγάλη. Μα όσο ανηφορίζαμε κι η κορυφή μετατοπίζονταν και αλάργαινε, συναγωνιστές και ιδέες και ελπίδες μ’ αποχαιρετούσαν. Λαχάνιαζαν, δεν ήθελαν, δεν μπορούσαν να ανέβουν πιο απάνω.

Κι απομέναμε μονάχοι με τα μάτια καρφωμένα στην επόμενη κορυφή. Δεν μας κινούσε η αλαζονεία, ούτε η απλοϊκή βεβαιότητα πως θα σταθεί μια μέρα η κορυφή και θα τη φτάσουμε. Μήτε κι αν τη φτάναμε, πως σα βρούμε εκεί απάνω την ευτυχία, τη σωτηρία και τον παράδεισο. Συνέχεια

Κι αυτό πιστεύει ο Καζαντζάκης πως είναι…


Καζαντζάκης-Αίγινα

Γράφει ο Αμετανόητος

Οι περισσότεροι φίλοι και γνωστοί μου,γνωρίζουν ότι έχω επηρεαστεί από τον Νίκο Καζαντζάκη. Οπως ξέρουν επίσης ότι δεν θέλω να συζητάω πολύ για τον Νίκο Καζαντζάκη.Και κάθε φορά που ακούω να γίνεται συζήτηση για αυτόν, προτιμώ να ακούω παρά να μιλάω…
Ούτε θέλω να γράφω ανούσια φληναφήματα για να πώ κάτι για τον Καζαντζάκη,τη φιλοσοφία του και τα έργα τα οποία διάβασα.Τι να γράψω άλλωστε εγώ ?
Δεν μιλώ αλλά και ούτε γράφω για τον Καζαντζάκη γιατί νομίζω ότι είμαι πάρα πολύ μικρός μπροστά του.Τόσο απλά.Τον κρατάω στην καρδιά μου.Αυτό μου φτάνει.
Σήμερα όμως, είναι η επέτειος των γενεθλίων του Καζαντζάκη.Γεννήθηκε στις 18/02/1883 στους Βαρβάρους Ηρακλείου Κρήτης. Πατέρας του ο Μιχάλης Καζαντζάκης και μητέρα του η Μαρία Χριστοδουλάκη.

Και σήμερα λοιπόν, θα κάνω μία εξαίρεση.Πολύ σπάνια.Αλλά δεν θα γράψω πολλά…σχεδόν τίποτα.Θα μιλάνε άλλοι.
Είμαι αναγκασμένος να δώσω  σε αυτούς που παρακολουθούν το “απέραντο γαλάζιο” και ειδικά στον πολύ καλό φίλο μου “Λεωνίδα” κάποια στοιχεία που ίσως δεν γνωρίζουν για τον Νίκο Καζαντζάκη.Επιλεκτικά βέβαια, διότι η βιβλιογραφία είναι τόσο μεγάλη που δεν μπορούν να την παρακολουθήσουν ούτε οι κατ’επάγγελμα μελετητές του…
Αφορμή ήταν η αναφορά μου στην Λιλή Ζωγράφου που με το βιβλίο της “Νίκος Καζαντζάκης,ένας τραγικός” προσπαθεί με μία “κοπτοραπτική” που κάνει από όλα τα έργα του Καζαντζάκη να τον αποδομήσει, σαν ένα άνθρωπο που δήθεν δηλητηριάζει τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τους νέους.!!!

[…] Μα προκειμένου να τους βάλουμε στο χέρι το λάβαρο της άρνησης και του τίποτα που μας παρέδωσε ο Καζαντζάκης ας τους αφήσουμε να δημιουργήσουνε καινούρια.Αρκετά δεν υποσιτιστήκαμε με τον μηδενισμό ? Ας ψάξουν λοιπόν οι νέοι μόνοι τους.Κι αν είναι να χαθεί ο κόσμος μας ας μην τους δηλητηριάσουμε τον λίγο καιρό που τους μένει.Μα αν πάλι θέλουν με ποιό δικαίωμα θα τους εμποδίσουμε να παλέψουν για να σώσουν τον κόσμο από τον αφανισμό κι ακόμα να προσπαθήσουν να τον καλυτερέψουν?[…] (1) Συνέχεια

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ


Τάφος-Καζαντζάκη

Ο μύθος για τον αφορισμό και την κηδεία του


Ανδρέα Νανάκη,*
Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου
και Βιάννου 

  Η Εκκλησία και ο Νίκος Καζαντζάκης είναι το θέμα της ανακοίνωσής μου, για το οποίο έχουν γραφεί πολλά και πάμπολλα. Θα προσπαθήσω όμως να καταθέσω τα γενόμενα με ακρίβεια και αντικειμενικότητα.

          Το πρόβλημα βέβαια των σχέσεων του Καζαντζάκη με την Εκκλησία και ειδικότερα τα θρυλούμενα περί αφορισμού του και μη ενταφιασμού του από την Ορθόδοξη Εκκλησία, είναι επιμέρους ζήτημα των σχέσεων που είχε ο μεγάλος διανοούμενος και στοχαστής με το Θεό, την πίστη και την Εκκλησία. Βέβαια οι μύθοι αυτοί βοηθήθηκαν και από την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της εποχής και από τη δυσπιστία συγκεκριμένων κοινωνικών δυνάμεων προς την Εκκλησία, κυρίως εκ του γεγονότος ότι στη δυτική Ευρώπη το Βατικανό στήριξε τα λαϊκά κόμματα. Την ίδια όμως στιγμή η Εκκλησία ζούσε δύσκολες ημέρες στην τότε Σοβιετική Ένωση και στα Κράτη του συμφώνου της Βαρσοβίας.

Στη δημιουργία, διαμόρφωση και διάδοση του μύθου για την απουσία της Εκκλησίας από την κηδεία του Νίκου Καζαντζάκη επέδρασαν και τα πρόσωπα. Συγκεκριμένα ο Αθηνών Θεόκλητος εκλήθη να αντιμετωπίσει την έλευση της σορού του Καζαντζάκη στην Αθήνα, για τον οποίο σίγουρα δεν υπήρξε κανένας αφορισμός από την Εκκλησία. Είχε όμως εισηγηθεί η Εκκλησία της Ελλάδος στην πολιτεία, όταν το 1954 εκδόθηκε ο τελευταίος πειρασμός, να απαγορευθεί η κυκλοφορία των βιβλίων του. Η εντύπωση ότι ο Καζαντζάκης δεν ενταφιάστηκε από την Εκκλησία, προέκυψε από το γεγονός ότι ο Αθηνών Θεόκλητος, που είχε εκλεγεί τον Αύγουστο του 1957, δεν επέτρεψε να εισέλθει η σορός του Καζαντζάκη σε ναό, όταν αφίχθηκε στην Αθήνα το βράδυ της Κυριακής 4 Νοεμβρίου 1957. Το γεγονός αυτό σημαντικότατο, και αναμφίβολα υποτιμητικό για ένα διανοούμενο και στοχαστή που σ’ όλη του τη ζωή αναζητούσε το Θεό, έρχεται να προστεθεί στην απαγόρευση της κυκλοφορίας των βιβλίων του, σε μια εποχή που ένθεν και ένθεν, οι φορείς της εξουσίας στο Δυτικό κόσμο και στην Ανατολική Ευρώπη απαγορεύουν την κυκλοφορία σε βιβλία πολλών στοχαστών και διανοουμένων. Συνέχεια

Το Κόμα Της Ελλάδος Είναι Το Σινφέρον (Δύο Γράμματα Του Ζορμπά Στον Καζαντζάκη)


αρχείο λήψης

Ο Μιγκέλ ντε Ουναμούνο υποστήριζε ότι μέσα σε κάθε Ισπανό υπάρχει ένας Κιχώτης και ένας Πάντσα. Ένας παθιασμένος ονειροπόλος -ένας τρελός ιδαλγός, και ένας κουτοπόνηρος χωρικός, που έχει το νου του μόνο στο εύκολο κέρδος.

Όταν ήμουν νέος και ανόητος (τώρα μεγάλωσα, αλλά παρέμεινα ανόητος), βαυκαλιζόμουν πιστεύοντας ότι μέσα σε κάθε Έλληνα -και σε μένα βεβαίως, υπάρχει ένας Ζορμπάς και ένας Καζαντζάκης.

Ένας ηδονιστής, ένας άνθρωπος-σώμα, και ένας διανοούμενος, ένας άνθρωπος-μυαλό.

Ευσεβείς πόθοι, ενός ανόητου νέου που δεν ήθελε να αντικρίσει την πραγματικότητα: Ότι δεν υπάρχουν «άνθρωποι-ιδέες» κρυμμένοι μέσα στους ανθρώπους με «σάρκα και οστά» (όπως μας αποκαλούσε ο Ουναμούνο).

Συνέχεια

H «Aσκητική» του Nίκου Kαζαντζάκη


ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

Πληροφορίες και σχόλια για την «ασεβέστατη παλιοφυλλάδα»,τη συγγραφή της «κραυγής»

Σημ.Αμετανόητου: δεν χρειάζεται να πώ τι ρόλο έπαιξε αυτό το βιβλίο στη ζωή μου…άλλωστε το καταλαβαίνει ο καθένας όταν μπαίνει στο blog και διαβάζει το υποσέλιδο. Αυτό που πρέπει να καταθέσω σαν μία προσωπική ομολογία είναι ότι έχω δεί πολλούς ξένους, στην Ελλάδα, να διαβάζουν την Ασκητική στην γλώσσα τους…

Tου Πάτροκλου Σταύρου*

H «Aσκητική» είναι ο Nίκος Kαζαντζάκης. Kαι ο Nίκος Kαζαντζάκης είναι η «Aσκητική». Mια ελβετική εφημερίδα πριν από χρόνια έγραψε πως η «Aσκητική» είναι «το κατά Kαζαντζάκην ευαγγέλιο». O ίδιος ο Kαζαντζάκης έγραψε ότι η «Aσκητική» είναι μια κραυγή και όλο το έργο του είναι σχόλιο στην κραυγή αυτή. Σήμερα, ογδόντα και πλέον χρόνια μετά τη συγγραφή της, στην ελληνική έκδοση διακινείται περισσότερο απ’ όλα τα άλλα βιβλία του.

Aναπολεί το όνειρό του

O Kαζαντζάκης άρχισε να γράφει την «Aσκητική» στη Bιέννη και την τελείωσε στο Bερολίνο κατά το τέλος του 1922, μέχρι τις αρχές του 1923, ενώ παράλληλα έγραφε και ένα άλλο έργο, το «Συμπόσιον», που προσομοιάζει σε πλατωνικό διάλογο. Σε αυτό ο Kαζαντζάκης «αναπολεί, σαν εξομολόγηση, το όνειρό του να πάει να ασκητέψει δύο χρόνια στο Aγιον Oρος, μέσα σε απόλυτη σιγή» και να νικήσει, «όπως οι ασκητές», λέγει, «τη μικρολογία, το φόβο και το θάνατο, πιστεύοντας», όπως διασώζει η Eλένη N. Kαζαντζάκη. Συνέχεια