ΚΟΚΚΙΝΗ ΑΜΕΡΙΚΗ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, 1900-1950…


από Κωστής Καρπόζηλος

191-960x763.jpg

Έχουμε τη μεγάλη χαρά να προδημοσιεύουμε σήμερα σε αποκλειστικότητα, μια μέρα πριν την επίσημη κυκλοφορία του, ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Κωστή Καρπόζηλου, Κόκκινη Αμερική. Έλληνες μετανάστες και το όραμα ενός Νέου Κόσμου, 1900-1950, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2017. Το απόσπασμα είναι από τις σελίδες 189-198. Ευχαριστούμε θερμά τον συγγραφέα Κωστή Καρπόζηλο, καθώς και τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, για την παραχώρηση του συγκεκριμένου υποκεφαλαίου, και αναμένουμε με ανυπομονησία την κυκλοφορία της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας αυτής δουλειάς, που θα βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία αύριο Τρίτη 21 Φεβρουαρίου.

Σημειώνουμε εδώ ότι η «Κόκκινη Αμερική. Ελληνες μετανάστες και το όραμα ενός Νέου Κόσμου 1900-1950» είναι καρπός μιας δεκάχρονης ενδελεχούς έρευνας που ήδη γέννησε μια διδακτορική διατριβή και το σενάριο του περίφημου ντοκιμαντέρ «Ταξισυνειδησία: η άγνωστη ιστορία του ελληνοαμερικανικού ριζοσπαστισμού» (σε σκηνοθεσία του Κώστα Βάκκα). Το μυστικό του βιβλίου είναι το τεράστιο εύρος των πηγών του, η σύνθεσή τους και η απίστευτη ζωντάνια των περιγραφών που φωτίζουν την αλληλοδιαπλοκή της μεγάλης με τη μικρή Ιστορία στις παραμικρότερες λεπτομέρειές της. Εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στην ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς, από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, το βιβλίο αναδεικνύει τα πολλαπλά νήματα που συνέ­δεαν τις ιδέες της ριζικής κοινωνικής μεταβολής με τους μετασχηματισμούς της καθημερινότητας των μεταναστευτικών πληθυσμών. Η ιστορία της ελληνοαμερικανικής Αριστεράς φωτίζει την πολλαπλότητα της μεταναστευτικής εμπειρίας και υπογραμμίζει τα όρια των στερεοτύπων γύρω από τους Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ακολουθεί το απόσπασμα από το βιβλίο:

Νηστικοί και επαναστάτες: τα συμβούλια των ανέργων

Το βράδυ της 16ης Ιανουαρίου του 1930 ο Στέφανος Κατόβης έφυγε από το διαμέρισμά του στο ανατολικό Μπρονξ, επίκεντρο του μεσοπολεμικού ριζοσπαστισμού της Νέας Υόρκης, και κατευθύνθηκε προς το γειτονικό εστιατόριο Miller’s Market. Εκεί τον περίμεναν τριάντα σύντροφοί του, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την απόλυση κάποιων εργατών. Η ζωή του «Κόκκινου Στηβ» ήταν συνυφασμένη με τους εργατικούς αγώνες: ενταγμένος στο κομμουνιστικό κίνημα από το 1921, είχε διακριθεί στην οργάνωση των αυτοκινητιστών στη Δυτική Ακτή προτού εγκατασταθεί στη Νέα Υόρκη, όπου δραστηριοποιούνταν στα συνδικάτα του Κομμουνιστικού Κόμματος. Η συγκέντρωση έξω από το Miller’s Market θα περνούσε απαρατήρητη, παραμένοντας ένα γεγονός τοπικής εμβέλειας, αν ο αστυνομικός Harry Kiritz δεν πυροβολούσε, τραυματίζοντας σοβαρά τον Στέφανο Κατόβη. Ο γεννημένος το 1890 στον Τύρναβο μετανάστης πέθανε μια βδομάδα αργότερα, στις 24 Ιανουαρίου, σε μια περίοδο που καθημερινά εντεινόταν η αίσθηση, καθώς και τα σχετικά σχόλια στον τύπο, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταβαίνουν σε μια εποχή αστάθειας και κοινωνικής έντασης.

«Βυθιζόμαστε σε μια κρίση, το βάθος της οποίας δεν είναι ακόμα χαρτογραφημένο», παρατηρούσε το προλογικό σημείωμα του Com­munist, του θεωρητικού περιοδικού του αμερικανικού κομμουνισμού, τις πρώτες μέρες του Φεβρουαρίου του 1930 σ.1. Η διαπίστωση ήταν ακριβής. Οι ημέρες πριν και μετά την κηδεία του Κατόβη είχαν σημαδευτεί από διαδοχικές συγκρούσεις της Αστυνομίας με εξαγριωμένους εργάτες και άνεργους γύρω από τα γραφεία του Κομμουνιστικού Κόμματος στη Γιούνιον Σκουέρ. Εκεί είχε εκτεθεί για τέσσερις μέρες η σορός του Κατόβη, κατάφορτη με κόκκινα λουλούδια, υπό το βλέμμα ενός τεράστιου πορτρέτου του Λένιν, ενώ εκατοντάδες εναλλάσσονταν στην τιμητική φρουρά γύρω από το φέρετρο σ.2. Η σκηνογραφία της τελετής υπογράμμιζε τη μαρτυρική διάσταση την οποία προσέλαβε η μορφή του Κατόβη. «Στο αίμα του ορκίζεται η σκιά της τρομερής παγκό­σμιας προλεταριακής επανάστασης», ήταν η κατακλείδα της «προλεταριακής βιογραφίας» του που κυκλοφόρησε στα αγγλικά, με τίτλο Steve Katovis: Life and Death of a Worker σ.3.

Γραμμένο από δύο δημοσιογράφους της Daily Worker με μεταναστευτική καταγωγή, το προπαγανδιστικό σχεδίασμα διαπερνάται από το τελεολογικό μοτίβο του θανάτου και της ανάστασης, καθώς ο μάρτυρας της εργατικής τάξης προσφέρει τη ζωή του στην υπόθεση της ανθρώπινης χειραφέτησης. Η διδακτική διάσταση της δολοφονίας του Στέφανου Κατόβη ξεπέρασε τα αμερικανικά σύνορα, καθώς η βιογραφία του εκδόθηκε στη Σοβιετική Ένωση, το 1931, ως «ντοκουμέντο του καθημερινού αγώνα […] των ανθρώπων και των οργανώσεων που έχουν την πείρα της χτεσινής ήττας, με σκοπό να οδηγήσουν τις μάζες στη νίκη». Το παράδειγμα του Κατόβη γινόταν έτσι μάθημα για την ίδια την επαναστατική διαδικασία – και μάθημα αγγλικών ταυτόχρονα, καθώς το κείμενο συνόδευε αναλυτικός κατάλογος λέξεων και εκφράσεων με τη ρωσική τους μετάφραση.

Συμπτωματικά, την ημέρα της αιματηρής συμπλοκής έξω από το Miller’s Market η Εκτελεστική Γραμματεία της Κομμουνιστικής Διεθνούς στη Μόσχα ανακοίνωνε την κήρυξη μιας παγκόσμιας ημέρας δράσης εναντίον της ανεργίας, προκειμένου οι εργάτες του κόσμου να εκφράσουν την αντίθεσή τους «στην προσπάθεια της μπουρζουα­ζίας να φορτώσει τις συνέπειες της υπό ωρίμανση οικονομικής κρίσης στους ώμους τους» σ.4. Η συμμετοχή στις διαδηλώσεις της 6ης Μαρ­τίου του 1930 στις Ηνωμένες Πολιτείες εξέπληξε πρωτίστως τους ίδιους τους οργανωτές τους. Πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα, «κάνοντας τους κομμουνιστές να πιστέψουν για λίγο ότι είχαν μεταμορφωθεί από μια μικρή σέχτα σε μαζικό πολιτικό κόμμα» σ.5. Η χρονική εγγύτητα των μαζικών διαδηλώσεων –φαινόμενο πρωτοφανές, με δεδομένη την ύφεση της κοινωνικής διαμαρτυρίας τη δεκαετία του 1920– και της δολοφονίας του Κατόβη ενίσχυε τη μαρτυρική διάσταση του θανάτου του. Το εξώφυλλο του τεύχους του Μαρτίου του Labor Defender, του περιοδικού της Διεθνούς Εργατικής Βοή­θειας, έδειχνε έναν δρόμο της Νέας Υόρκης με εκατοντάδες συγκεντρωμένους στα πεζοδρόμια και έναν αστυνομικό να στέκεται μόνος ανάμεσα στο πλήθος κάτω από τον τίτλο: «Αγωνίσου ή Θα πεινάσεις!». Στις εσωτερικές σελίδες, ένα εξαιρετικής αισθητικής φωτογραφικό κολάζ συνέδεε τις σκηνές από την κηδεία του Κατόβη με τις μεγάλες συγκεντρώσεις εναντίον της ανεργίας σ.6.

Την επομένη των διαδηλώσεων της 6ης Μαρτίου, ο αριθμός των ανέργων, δηλαδή όσων «βρίσκονταν εκτός εργασίας, ήταν ικανοί προς εργασία και αναζητούσαν δουλειά», πλησίαζε τα δυόμισι εκατομμύρια· έως το τέλος του χρόνου είχε διπλασιαστεί, φτάνοντας τα πέντε εκατομμύρια σ.7. Το 1933, στην κορύφωση της Μεγάλης Ύφεσης, ένας στους τέσσερις οικονομικά ενεργούς Αμερικανούς ήταν άνεργος. Καθώς έως τότε το πρόβλημα της ανεργίας ήταν δευτερεύον στην αμερικανική κοινωνία, η εξέλιξη αυτή σήμαινε την είσοδο σε μια νέα εποχή. Η ραγδαία αύξηση της ανεργίας τροποποιούσε την κοινωνική γεωγραφία της χώρας, μετατρέποντας τα βιομηχανικά κέντρα της σε έρημα τοπία. Μέχρι το τέλος του έτους στο Τολέντο, το Μάντσεστερ, το Μπέρμινγχαμ, το Κλίβελαντ όσοι είχαν σταθερή εργασία ήταν λιγότεροι από τους άνεργους και τους περιστασιακά εργαζόμενους σ.8. Από το σημείο αυτό έως και το 1933, δηλαδή τα επόμενα τρία χρόνια, δεν υπήρξε κάποια στιγμή κατά την οποία να αναστραφεί η γενική τάση της αύξησης των δεικτών της ανεργίας και της υποαπασχόλησης. Το 1931, στο Σικάγο, η ανεργία των ανειδίκευτων εργατών είχε φτάσει το 57% και των ειδικευμένων το 40%, ενώ το 1933 τα ημερομίσθια όσων τυχερών δεν είχαν απολυθεί είχαν συρρικνωθεί στο ένα τέταρτο σε σχέση με τις αρχές του 1929 σ.9. Οι στατιστικοί πίνακες και οι καταγραφές συγκλίνουν στη γενική εικόνα της διαρκούς επιδείνωσης, αλλά αποκαλύπτουν και την άνιση κατανομή των επιπτώσεων της κρίσης, καθώς στο επίκεντρό της βρέθηκαν κατεξοχήν οι κάτοικοι των μικρών βιομηχανικών πόλεων, οι ανειδίκευτοι εργάτες και οι νέοι μεταναστευτικής καταγωγής.

Αν σε κάθε άνεργο κάτω των 25 ετών στην πόλη της Νέας Υόρκης αναλογούσε ένα δευτερόλεπτο σε μια κινηματογραφική οθόνη, τότε θα χρειάζονταν τέσσερα εικοσιτετράωρα αδιάκοπης διαδοχής προσώπων, σημείωνε μια μελέτη της εποχής σ.10. Σε κάθε δευτερόλεπτο των 350.000 ανέργων αναλογούσε μια ιστορία εξαθλίωσης, οικογενειακών εντάσεων, εξώσεων και χρεών, αναζήτησης δουλειάς ή και φαγητού στους δρόμους της πόλης. «Ήταν απάνθρωπο», κατέληγε ο Nick (Mike) Pappas, μέλος της Κομμουνιστικής Νεολαίας, περιγράφοντας το ψάξιμο για την εύρεση εργασίας ως την αγωνιώδη περιπλάνηση σε έναν λαβύρινθο χωρίς ορατή διέξοδο σ.11. Το μοτίβο της πείνας, είτε ως σύμβολο της έσχατης ένδειας είτε ως επώδυνη πραγματικότητα, έκανε την εμφάνισή του στις σελίδες του μεταναστευτικού τύπου, σε επιστολές αναγνωστών που τόνιζαν ότι αναζητούσαν δουλειά, προκειμένου να θεωρηθούν άξιοι προσοχής. Έγραφε, λ.χ., ο Π.Π. στις αρχές του 1931, περιγράφοντας την αναζήτηση εργασίας:

Είμεθα αρκετοί Έλληνες και μάλιστα μερικοί αρκετά μορφωμένοι, από διμήνου όλοι χωρίς εργασίαν και τα λεπτά μας πλησιάζουν να τελειώσουν. […] Ζητούμεν εργασίαν σ’ ανατολή και δύσι. Γυρίζομεν νύκτα και μέρα και δεν καταφθάνουμε να εξοικονομήσουμε ούτε το ξερό ψωμί κάθε ημέρα σ.12.

Δεν επρόκειτο για υπερβολές. Για εκατομμύρια ανθρώπους τα πρώτα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης σημαδεύτηκαν από συνθήκες απότομης φτωχοποίησης και περιθωριοποίησης. Οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων που αναφύονταν στις παρυφές των εργατικών συνοικισμών, οι χιλιάδες πλάνητες σε αναζήτηση εργασίας, όπως οι ήρωες του Στάιν­μπεκ στα Σταφύλια της οργής, οι άστεγοι στις εντυπωσιακές εικόνες των συσσιτίων καθιστούσαν τον άνεργο σύμβολο της νέας εποχής.

Για το κομμουνιστικό κίνημα οι άνεργοι αποτελούσαν την ορατή απόδειξη των αντιφάσεων και του ιστορικού αδιεξόδου του καπιταλιστικού κόσμου, και προσωποποιούσαν τα υποκείμενα εκείνα που πλέον δεν είχαν να χάσουν τίποτα «εκτός από τις αλυσίδες τους». Έτσι, οι Αμερικανοί κομμουνιστές στράφηκαν στην οργάνωση των ανέργων, συνδέοντας τη διεκδίκηση «άμεσων μέτρων ανακούφισης» με την προετοιμασία «για τις μεγαλύτερες μάχες και, τελικά, την ανατροπή του καπιταλισμού» σ.13. Πολλά κομματικά μέλη δεν χρειάζονταν ιδιαίτερη παρότρυνση, καθώς ήταν και οι ίδιοι άνεργοι και πρωταγωνιστούσαν στις αυθόρμητες και μαχητικές καθημερινές διεκδικήσεις των ανέργων για «ψωμί και δουλειά», όπως έγραφαν οι πηχυαίοι τίτλοι του Εμπρός. Προσφέροντας την τεχνογνωσία της οργάνωσης και το αναμφισβήτητο πάθος τους, οι Αμερικανοί κομμουνιστές πρωταγωνίστησαν στην ανάδυση ενός πολύπλευρου κινήματος στο οποίο κυριαρχούσε ο αυθορμητισμός, η οργή και οι πρακτικές άμεσης δράσης.

«Σπάσετε την πόρτα και βάλτε μέσα τα έπιπλα», προέτρεπε τους συγκεντρωμένους ο «ατρόμητος» Γεώργιος Κέλλης, προκειμένου να εμποδίσει την έξωση μιας άνεργης οικογένειας σ.14. Η επανακατάληψη των σπιτιών υπήρξε μια δημοφιλής πρακτική του κινήματος των ανέργων. Όταν εμφανιζόταν ο δικαστικός επιμελητής, οι γείτονες συγκεντρώνονταν έξω από το προς έξωση οίκημα, περιμένοντας την αναχώρησή του. Τότε άνοιγαν τη σφραγισμένη πόρτα και μετέφεραν ξανά τα, λιγοστά συνήθως, έπιπλα στο εσωτερικό της οικίας, ενώ όσοι βρίσκονταν απέξω εμπόδιζαν την πρόσβαση στους, συχνά απρόθυμους να δράσουν, αστυνομικούς.

«Μόλις θα ’λθει [ο ιδιοκτήτης] βάλετε τα πεδιά και τις γυναίκες να καθήσουν χάμω στο πάτωμα που να μην μπορούν ούτε οι αστυνομικοί ούτε ο νοικοκύρης να μπουν μέσα», συνέχιζε ο έμπειρος Κέλλης, τον οποίο «όλοι στην γειτονιάν και προπάντων τα παιδιά τον αγαπούσαν και τον ελάτρευαν» σ.15. Τα καθημερινά αυτά περιστατικά συχνά εξελίσσονταν σε διαμαρτυρίες με απρόβλεπτη εξέλιξη, καθώς εκατοντάδες εύκαιροι άνεργοι πύκνωναν τις γραμμές όσων κινητοποιούνταν αρχικά, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για μια έξωση ή την εξαίρεση μιας οικογένειας από τους μηχανισμούς της κοινωνικής πρόνοιας. Δεν επρόκειτο για ένα κεντρικά οργανωμένο σχέδιο, αλλά για τη σύμπτωση εκείνη που περιγράφει ο Ε.Π. Τόμσον «μεταξύ των προβλημάτων της πλειοψηφίας και των επιδιώξεων της πολιτικά συνειδητής μειοψηφίας», που δημιουργεί συνθήκες επαναστατικής κρίσης σ.16.

Τα συμβούλια των ανέργων αποτέλεσαν το σημείο συνάντησης των κομμουνιστών και των πεινασμένων στα πρώτα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης. Οι δραστηριότητές τους εκτείνονταν από την κατάληψη δημοσίων κτιρίων και τη διεκδίκηση συσσιτίων έως την αποκατάσταση αδικιών στις υπηρεσίες αρωγής και την υπεράσπιση οικογενειών που κινδύνευαν από τις πολλαπλασιαζόμενες εξώσεις. Το μεγάλο πλεονέκτημα των κομμουνιστών ήταν η ικανότητά τους να μετασχηματίζουν το αίσθημα ντροπής, που κατέτρυχε όσους αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους, σε αίτημα συλλογικής διεκδίκησης με απτούς στόχους: την ακύρωση της έξωσης, το πάγωμα των ενοικίων, τη διασφάλιση κατοικίας για κάθε εργατική οικογένεια. Στο πλαίσιο αυτό, ένα μεμονωμένο γεγονός, όπως η εμφάνιση δύο αστυνομικών σε μια λαϊκή συνοικία με σκοπό την έξωση κάποιας οικογένειας, μπορούσε να μετατραπεί σε διαδήλωση διαμαρτυρίας προς το τοπικό δημαρχιακό μέγαρο, με τους κομμουνιστές επικεφαλής σ.17. Ο μαχητικός τους λόγος απέδιδε την ευθύνη για την εξαθλίωση στις ενδογενείς παθογένειες του καπιταλιστικού συστήματος και ταυτόχρονα μετέφερε τα προβλήματα των χειμαζόμενων εργατικών στρωμάτων στο επίκεντρο της αμερικανικής ζωής. Έτσι, τα συμβούλια των ανέργων διεκδικούσαν τη θέσπιση ταμείων ανεργίας και την παροχή επιδομάτων, σε αντίθεση με μια μακρά παράδοση του αμερικανικού εργατικού κινήματος που αντιμετώπιζε την κρατική ή πολιτειακή πρόνοια με καχυποψία.

Όταν οι Έλληνες κομμουνιστές, ακολουθώντας τις γενικές κομματικές κατευθύνσεις, πρότειναν την επώνυμη καταγραφή των ανέργων, δεν αναπλήρωναν απλώς την απουσία των θεσμικών παραγόντων της ελληνοαμερικανικής ζωής· επιπλέον, αμφισβητούσαν το αίσθημα της ενοχής που έκανε πολλούς επιστολογράφους του Εθνικού Κήρυκα να προσθέτουν στερεότυπα στο τέλος της εξιστόρησης των ­δυσκολιών της καθημερινότητας την παράκληση: «Δημοσιεύσατε, παρακαλώ την επιστολήν μου άνευ ονόματος και χωρίου». «Εντρεπόμεθα, αλλά τι να κάνουμε», έγραφε ο Π. Π. από τη Νέα Υόρκη, περιγράφοντας την έσχατη ένδεια που τον ανάγκαζε να καταφύγει στα συσσίτια. Αν συνομιλούσε με τους κομμουνιστές, η απάντησή τους θα ήταν απλή: «Οργανώσου και μην ντρέπεσαι!». Η γλώσσα του κομμουνιστικού κινήματος μετέτρεπε τη συνθήκη της ανεργίας από ιδιωτική ευθύνη σε δημόσια δήλωση καταδίκης του καπιταλιστικού συστήματος.

____________________________________________________________

Aπό:https://k-lab.zone/kokkini-ameriki-ellines-metanastes-ke-orama-enos-neou-kosmou-1900-1950/

Ο ΑΚΕΡΙΟΣ ΜΥΘΟΣ…


Θάνος Ανδρίτσος

ach_95_sized-960x663.jpg

Η ιστορία είναι ένα πεδίο αναμέτρησης. Και η ίδια η πραγματικότητα είναι ένα πεδίο αναμέτρησης. Ένας πολιτικός – ταξικός πόλεμος στο παρόν που θα καθορίσει το μέλλον αλλά και τη θύμηση του παρελθόντος.

Ως πεδίο αντιπαράθεσης, η πραγματικότητα θέτει το καθήκον της ορθότερης, πληρέστερης και αντικειμενικότερης παρουσίασής της. Τι «πραγματικά» συμβαίνει στην Κούβα; Ποιος ήταν «πραγματικά» ο Φιντέλ; Δε θα δοθεί ποτέ μια συναινετική απάντηση. Γιατί ακόμα και αν η αλήθεια έχει στοιχεία μοναδικότητας, η επιλογή των ιεραρχήσεων και του τρόπου παράθεσης των στοιχείων συνδέονται με τον προσανατολισμό και τα συμφέροντα που υπερασπίζεται αυτός ή αυτή που τη δίνει.

Δε μειώνει βέβαια αυτό την κρισιμότητα της μάχης για τη διάσωση της αλήθειας πίσω από το τεράστιο βουνό ψεμάτων και συκοφαντιών των κραταιών συστημάτων ενημέρωσης και καταγραφής της ιστορίας. Όμως, νομίζω, ότι καμιά φορά για να κατανοήσουμε την «πραγματική» πραγματικότητα κάποιων γεγονότων και συμβόλων, δεν αρκεί η «απλή» πραγματικότητα. Η παράθεση των στοιχείων, οι αριθμοί. Χρειάζεται κάτι παραπάνω. Ο «μύθος»

Ανέτρεξα στο πρώτο διαδικτυακό λεξικό για τη λέξη.

Λέξη: μύθος, Πλήρες Ερμήνευμα:

  • πλαστή, ψευδής ή ανακριβής, ιστορία, άποψη κτλ.
  • οποιαδήποτε ψεύτικη ή φανταστική άποψη στην οποία πιστεύουν πολλοί
  • θρύλος που μεταδίδεται προφορικά από γενιά σε γενιά και αναφέρεται ιδίως σε θεούς και ήρωες ή στη δημιουργία του κόσμου
  • το κεντρικό ή κύριο μέρος αφηγήματος, κινηματογραφικού ή θεατρικού έργου
  • ιστορίες με αλληγορικό περιεχόμενο και ηθικό δίδαγμα (φιλολ.)
  • για κάτι ή κάποιον που το περιβάλλει μεγάλη αίγλη

Δεν ικανοποιήθηκα. Άνοιξα τον Μπαμπινιώτη:

µύθος (ο) 1. η αφήγηση που αποτελεί τµήµα ευρύτερης µυθικής παράδοσης και η οποία συνδέει µε τρόπο σχηµατικό πραγµατικά ή φανταστικά γεγονότα ή και τα δύο, προκειµένου να ερµηνεύσει ένα φυσικό φαινόµενο, µια θρησκευτική ή κοινωνική πρακτική 2. (ειδικότ.) η αφήγηση που αναφέρεται µε τρόπο αλληγορικό, ανάλογο µε τις διδακτικές της προθέσεις, σε φυτά και ζώα: αισώπειοι ~ 3. (κατ’ επέκτ.) η διήγηση που αποτελεί πλάσµα της ανθρώπινης φαντασίας και δεν αναφέρεται σε πραγµατικά γεγονότα: αυτοί δεν αποτελούν µύθους, αποτελούν ιστορία || – και πραγµατικότητα 4. τρόπος σκέψης που χαρακτηρίζεται από την πίστη σε µυθολογικές παραδόσεις και υπερφυσικές δυνάµεις: η µετάβαση από τον ~ στον λόγο ΑΝΤ. ιστορία • 5. η υπόθεση λογοτεχνικού έργου: ο ~ µυθιστορήµατος | δράµατος || η εξέλιξη τού ~ 6. πρόσωπο που περιβάλλεται µε φήµη, που είναι πολύ πέρα από τα ανθρώπινα µέτρα: η Γκρέτα Γκάρµπο υπήρξε ένας ~ τού κινηµατογράφου

Είναι πράγματι πολλές οι φορές που χρησιμοποιείται η λέξη «μύθος» σε κείμενα για σημαντικές στιγμές της ανθρωπότητας. Και τις περισσότερες με μια από τις παραπάνω ερμηνείες. «Μύθος και Πραγματικότητα» για τον τάδε πόλεμο, τη δείνα επανάσταση. Ένα δίπολο: Από τη μια μεριά ο μύθος ως το ψέμα, η φαντασία, η ανακρίβεια και από την άλλη η πραγματικότητα που τον καταρρίπτει.

Δε μου πολυαρέσει. Δε μου αρκεί αυτή η χρήση της λέξης.

Υπάρχει και η ερμηνεία η σχετική με το θρύλο, τον ηρωισμό και την αίγλη που θα μπορούσε κάπως να ταιριάζει με μύθους σαν την Κούβα, αλλά κι αυτή δε μου φαίνεται έγκυρη. Γιατί αναφέρεται σε κάτι συνήθως ψεύτικο και – κυρίως- μη ανθρώπινο. Ενώ εμένα, στην Κούβα, όλα μου φαίνονται εντελώς ανθρώπινα.

Είναι πάντοτε ο μύθος, το αντίθετο της πραγματικότητας; Κι αν το γεγονός ότι κάτι είναι πραγματικό και όχι φανταστικό, το καθιστά μυθικό;

Βρήκα λοιπόν μια ερμηνεία που μου ταιριάζει περισσότερο. Στο φιλοσοφικό λεξικό του Cambridge. Στο λήμμα μυθοπλασία.

Συνέχεια

PRIMO LEVI: ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΚΡΙΖΑ ΖΩΝΗ…


21-960x598.jpg

Σε αδρές γραμμές, οι συνθήκες εξόδου της Ελλάδας από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο σ.1 και ο επακόλουθος εμφύλιος σ.2, εμπόδισαν την υιοθέτηση της 9ης ή έστω 8ης Μαΐου ως ημέρα εορτασμού της νίκης επί του φασισμού, αντ’ αυτής επιλέχθηκε το με μισή καρδιά «ΟΧΙ» του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά την 28ηΟκτωβρίου. Τόσο εξαιτίας των ανωτέρω αναφερομένων, αλλά και λόγω της ιδιαίτερης θέσης την ελληνικής αντίστασης και ΕΑΜ τα χρόνια της κατοχής, και τον ωμοτήτων που διαπράχθηκαν επί ελληνικών εδαφών, o ελλαδικός δημόσιος διάλογος σε σχέση με τον Β’ ΠΠ καταλαμβάνεται ως επί το πλείστον από τα της χώρας μας. Ωστόσο, η ενίσχυση της επιρροής της ναζιστικής ιδεολογίας, την οποία γνωρίζουμε καλά από πρώτο χέρι, αλλά και το σταυροδρόμι ενώπιον του οποίου βρίσκεται η Ευρώπη, σε σχέση με τη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος, καθιστούν τον προβληματισμό επί των θεμάτων που ανοίγει η άνοδος και η πτώση του Τρίτου Ράιχ, επιβεβλημένο.

Με την αφορμή αυτή, δημοσιεύουμαι απόσπασμα από το προτελευταίο έργο του Πρίμο Λέβι, εκτοπισμένου από τον Φεβρουάριο του 1944 ως Εβραίος στο Άουσβιτς, Αυτοί που βούλιαξαν και αυτοί που σώθηκαν (εκδόσεις Άγρα, 2006) το οποίο εκδόθηκε ένα χρόνο πριν την αυτοκτονία του το 1987. Το απόσπασμα ανήκει στο κεφάλαιο Γκρίζα Ζώνη, στο οποίο ο Λέβι κάνει μια ανατομία των διαιρέσεων μεταξύ του σώματος των εκτοπισμένων στα Λάγκερ ή στα γκέτο. Αναδεικνύει λοιπόν τη μεθόδευση από την πλευρά της ναζιστικής εξουσίας για την δημιουργία μιας γκρίζας ζώνης προνομιούχων, αλλά παράλληλα μας βάζει αντιμέτωπους με τον εαυτό μας, όταν αποπειρόμαστε να εξάγουμε εύκολα αποτελέσματα για αυτούς.
Σημείωμα του k-lab.

Συνέχεια

Η επιστροφή του Πιερ Ασουλίν…


Στην Ιστορία, όπως και στην καλή λογοτεχνία άλλωστε, τα πράγματα δεν είναι ποτέ απλά, ούτε υπάρχουν καθαρά σχήματα ή εύκολες ερμηνείες. Οι «καλοί» και οι «κακοί» των γουέστερν, οι «ήρωες» και οι «προδότες» του εύκολων μπλογκμπάστερ, μπαίνουν σε πολλά εισαγωγικά, εισαγωγικά που χωρούν τις χίλιες δυο διαφορετικές πτυχές των γεγονότων, εισαγωγικά που φωτίζονται από μακροχρόνιες έρευνες. Έτσι αν η ίδια η Ιστορία που οδηγεί σε επίπονες και ενοχλητικές αλήθειες είναι ένα απαιτητικό εγχείρημα, η συγγραφή ενός ιστορικού μυθιστορήματος είναι μια διαρκής άσκηση ισορροπίας σε ένα τεντωμένο σκοινί. Ο Πιέρ Ασουλίν είναι πρωταθλητής σε αυτό το επικίνδυνο σπορ. Στο σύντομο αλλά περιεκτικό μυθιστόρημά του «Ένας πύργος στη Γερμανία – Ζιγκμαρίνγκεν» (εκδ. Πόλις), αφηγείται ένα κομμάτι από την πιο σκοτεινή σελίδα στην ιστορία της Γαλλίας, τη «φυγάδευση» το Φθινόπωρο του 1944 της δωσιλογικής κυβέρνησης του Βισύ -του στρατάρχη Πεταίν, του αντιπροέδρου και πρωθυπουργού Λαβάλ και του υπουργικού συμβουλίου- στον πύργο του Ζιγκμαρίνγκεν της Γερμανίας ύστερα από την απόβαση των συμμαχικών δυνάμεων στη Νορμανδία. Βάζω τη λέξη φυγάδευση σε εισαγωγικά, καθώς οι δωσίλογοι είχαν ουσιαστικά συλληφθεί από τον Χίτλερ και παρέμεναν έγκλειστοι στο χρυσό κλουβί της δυναστείας των Χοέντσολερν.

Συνέχεια

Παλαιστίνη. Το μήλο της Έριδος…


Γράφει ο Ίουλιανός

HolocaustRemembranceDay

Κάθε χρόνο στις 14 Μαΐου το Κράτος του Ισραήλ γιορτάζει την γέννηση του. Αυτό αποφάσισε (το Μάιο του 1948) ο ΟΗΕ πως θα ήταν το μέλλον της ιερής γης τριών θρησκειών. Η απόφαση είχε ληφθεί από τις 29 Νοεμβρίου του 1947 σε μια συνέλευση του ΟΗΕ, με πλειοψηφία των δυο τρίτων των μελών του.
Οι Ισραηλίτες με μια απόφαση βρέθηκαν σε μια γη που δεν κόπιασαν να την αποκτήσουν με χωράφια ελιών και αμπελιών που δεν φύτευσαν και σε σπίτια που δεν έχτισαν.
Από την έρημο Νέγκεβ ως το Τελ Αβίβ, από την Χάιφα και την Γιάφα ως την Ραμάλα, οι Παλαιστίνιοι κοιμήθηκαν σε μια χώρα και το πρωί ξύπνησαν σε μια άλλη. Από δω και πέρα στην Παλαιστίνη θα ακουγόταν μόνο ο θόρυβος του ανέμου του μίσους.

Ωστόσο υπάρχει μια εδραιωμένη αρχή: δεν είναι άλλη από το δικαίωμα, κάθε τμήματος ενός λαού ή ακόμα και μιας ομάδας ανθρώπων, στην αυτοδιάθεση. Αυτό το δικαίωμα δεν πρέπει να περιορίζεται λόγω των συνεπειών που τυχόν θα επιφέρει ή λόγω «εθνικών» συμφερόντων. Πρόκειται για έναν αντικειμενικό νόμο της σύγχρονης ιστορικής εξέλιξης. Όταν όμως την παραπάνω τάση πηγαίνει να αξιοποιήσει μια τάξη όπως η αποικιοκρατική ευρωπαϊκή τάξη ή η εγχώρια, υποτακτική υποτελής και εξαρτημένη  αστική τάξη της κοινωνικής καταπίεσης των εργαζομένων μαζών, τότε πραγματώνεται το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα και οι λαοί υπογράφουν την καταδίκη τους αφού μόνο αφεντικό αλλάζουν.   

     Συνέχεια

Πέτρινα Χρόνια…


Πετρινα χρόνια

Πάνε μέρες τώρα που σκέφτομαι τον τίτλο της ταινίας Πέτρινα Χρόνια, πάνε μέρες που περνούν απ το μυαλό μου σαν ταινία, όσες εικόνες έχω δει από τόπους εξορίας και φυλακές. Πάνε μέρες που κοιτάζω και ξανακοιτάζω τα έργα του Φαρσακίδη, της Κατράκη και του Τάσσου. Πάνε μέρες που ακούω ξανά με επιμονή δίσκους του Θεοδωράκη και τα αντάρτικα του Τζαβέλα. Πάνε μέρες που κοιτάζω μία – μία τις φωτογραφίες του Μπαλάφα και του Μελετζή. Πάνε μέρες που ξεφυλλίζω βιβλία με μαρτυρίες από τη Μακρόνησο, τον Άη Στράτη και τη Μπουμπουλίνας .Πάνε μέρες τώρα που δεν ξέρω πώς να αρχίσω αυτό το κείμενο και πώς να περιγράψω τα Πέτρινα Χρόνια. Ξεκινώ να γράφω για την ιστορία του Μπάμπη και της Ελένης Γκολέμα και περνούν απ ‘το μυαλό μου δεκάδες ιστορίες σαν κι αυτή και δεν καταφέρνω να γράψω ούτε μισή σελίδα .

Συνέχεια

Άσπρα μαντήλια στην Plaza de Mayo…


struggle-for-emancipation-1961Γράφει ο Ίουλιανός

Το αφήγημα τούτο δεν κρατά «ελεύθερες και ίσες» αποστάσεις από τα γεγονότα. Αυτό είναι προνόμιο των ιδεολογικών εκφραστών της παγκόσμιας διάρθρωσης των αγορών. Των «φιλελεύθερων» δηλαδή που προσφέρουν στους εαυτούς τους δικούς τους μύθους περί αφθονίας για όλους αρκεί οι αγορές να είναι ελεύθερες. Ελεύθερες να τρέφονται από τον μόχθο των φτωχών ανθρώπων.
Αντίθετα το αφήγημα βουτά στην συγκεχυμένη μάζα των πληροφοριών, και σε έναν κόσμο αντιμαχόμενων συμφερόντων και προχωρά σε μια ιστορική ανάπλαση περνώντας σε πράγματα που ο συγγραφέας θεωρεί σημαντικά χωρίς όμως να προσφεύγει σε άσκηση ακαδημαϊκής ηθικής.
Επιπροσθέτως ο συγγραφέας φιλοδοξεί να βρει ο αναγνώστης ή καλύτερα να νιώσει ότι τα γεγονότα που περιγράφονται εδώ μπορεί μεν να συνέβησαν αλλά συμβαίνουν ξανά και ξανά και συμβαίνουν και πάλι. Άρα για να αλλάξουμε την πραγματικότητα πρέπει πρώτα να την γνωρίσουμε.

Η συνέχεια του βιβλίου εδω :

Άσπρα Μαντήλια στην Plaza de Mayo

——————————————————————–
sotosblog

«Ο άνθρωπος που δεν είναι ικανός να αντλεί διαρκώς από μέσα του νέους πόθους, μαζί κι έναν καινούργιο εαυτό, να γυρίζει ως επιβεβαίωση την πλάτη στο παρωχημένο και σαπισμένο, αυτός δεν είναι άνθρωπος: είναι ένας μπουρζουάς, ένας φαρμακοτρίφτης, ένας ουτιδανός.» Αμεντέο Μοντιλιάνι (http://www.modigliani-foundation.org)

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Το μοναδικό '0% Lies & Errors Free' website. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

ECONOMIC THEORIES

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Ερανιστής

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Τα κουρέλια τραγουδάμε ... ακόμα

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Λαϊκή Εξουσία

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

ΜΕΤΩΠΟ ΟΧΙ

Μέτωπο ενάντια στη διαφθορά, για την ουσιαστική αλλαγή του πολιτικού και πολιτιστικού σκηνικού

toufekiastoskotadi

Δημοκρατία για την Ελλάδα

Delving into History ® _ Periklis Deligiannis

Περικλής Δεληγιάννης - Ιστορικές Αναδιφήσεις®

Ανθολόγιον Sapere aude!

Sapere aude! - Τόλμα να γνωρίζεις

Poetry of gems

Poetry & Mythology

JUNGLE-Report

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Leonidas Vatikiotis

Λεωνίδας Βατικιώτης

Yanis Varoufakis

THOUGHTS FOR THE POST-2008 WORLD

Χειμωνιάτικη Λιακάδα

Σκέψεις, απόψεις, προβληματισμοί και συναισθήματα. Στοχασμοί που ρίχτηκαν στο διαδίκτυο σαν μπουκάλια στο πέλαγος …

Mikrasiatis

Ειδήσεις για τον Ελληνισμό από τη Μικρά Ασία

VoxEU.org: Recent Articles

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Home

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

In Defence of Marxism

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

LaRouche's Latest

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Monthly Review

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

αἰέν ἀριστεύειν

Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις

sibilla - σίβυλλα

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

eparistera

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

ΚΙΜΠΙ

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Kart Electronics iOS Portal

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Old Boy

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

CYNICAL

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

ὑπόγεια τάξις

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Cogito ergo sum

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

"το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή..."

Techie Chan

(λευτεριά στα playmobil)

Αντικλείδι

Επιλεγμένα άρθρα για πολιτική, οικονομία, κοινωνία, οικογένεια, πολιτισμό, ψυχολογία. Ποιοτικές φωτογραφίες και βίντεο .

Αρέσει σε %d bloggers: