Ιουλιανά 1965: Η αποτύπωση και η ερμηνεία των συμβάντων διαμαρτυρίας στο τύπο της Δεξιάς. Οι περιπτώσεις της «Καθημερινής» και της «Βραδυνής»…


Του Κωνσταντίνου Λαμπράκη*

Στις 15 Ιουλίου του 1965, στις 7.00 το απόγευμα, ο πρωθυπουργός της κυβέρνησης της Ένωσης Κέντρου (ΕΚ), Γ. Παπανδρέου συναντήθηκε στα ανάκτορα με τον νεαρό βασιλιά Κωνσταντίνο. Λίγα λεπτά αργότερα αποχώρησε έχοντας υποβάλλει την παραίτηση του. Στις 8.30 είχε ήδη ορκιστεί ο πρώτος πυρήνας της νέας κυβέρνησης, με επικεφαλής τον βουλευτή της ΕΚ, Γεώργιο Αθανασιάδη- Νόβα. Η ημερομηνία αυτή, έχει μείνει στην ιστοριογραφία ως η αφετηρία των «Ιουλιανών». Μέχρι και τις 24 Σεπτεμβρίου του 1965, όπου η κυβέρνηση Στεφανόπουλου κατάφερε να λάβει την ψήφο εμπιστοσύνης με 152 ψήφους, είχαν ήδη κατατεθεί 3 εντολές σχηματισμού κυβέρνησης και 2 κυβερνήσεις είχαν καταψηφισθεί στην βουλή.

Βέβαια, στις 70 ήμερες που μεσολάβησαν, το τόνο έδωσε η μαζική κοινωνική πίεση με κυρίαρχο αίτημα την πτώση των κυβερνήσεων των «αποστατών», όπως σχηματικά αποκαλέστηκαν, και την εντολή στον αρχηγό του κόμματος της πλειοψηφίας ή την προκήρυξη εκλογών. Στην διάρκεια των 70 ημερών έλαβαν χώρα πολλές δεκάδες κινητοποιήσεις πανελλαδικά, αρκετές από αυτές μαχητικές, οι όποιες στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίστηκαν με την βία και την καταστολή. Οι συλληφθέντες των «70 ημερών» έφτασαν τους εκατοντάδες, σε μεγάλο ποσοστό από αυτούς απαγγέλθηκαν κατηγορίες ή προφυλακίστηκαν, μεταξύ αυτών και κορυφαία συνδικαλιστικά στελέχη. Εκατοντάδες ήταν και οι τραυματίες των διαδηλώσεων, στις οποίες υπήρξε και ένας νεκρός, ο Σωτήρης Πέτρουλας , 23 ετών, φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής.

Η αιχμή των κινητοποιήσεων και ταυτόχρονα η αφορμή για τις συγκρούσεις διαδηλωτών-αστυνομίας ήταν η πορεία (και η αποτροπή αυτής) προς την Βουλή. Οι πορείες στο κέντρο της Αθήνας κατά τα Ιουλιανά, κατά κανόνα1,λάμβαναν χώρα μετά το πέρας συγκεντρώσεων που καλούσαν συνδικαλιστικοί φορείς και δημοκρατικές οργανώσεις (συνήθως η ΕΦΕΕ, Ομοσπονδία εργατών τύπου, Οικοδόμοι, Ένωση δημοκρατικών δικηγόρων, πρ. διοίκηση ΓΣΕΕ μέχρι και τον ανασχηματισμό της την 19 Αυγούστου) είτε στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου, είτε στα παρακείμενα θέατρα της Ιπποκράτους, είτε λιγότερο συχνά, στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Μετά το τέλος των συγκεντρώσεων, στις περισσότερες των περιπτώσεων, συγκροτούταν πορεία των συγκεντρωμένων με κατεύθυνση την πλατεία Ομονοίας. Όταν οι πορείες έφθαναν στην πλατεία μερίδα των διαδηλωτών επιχειρούσε να ανέλθει την Σταδίου με κατεύθυνση το Σύνταγμα όπου και βρίσκονταν μπλόκα της αστυνομίας είτε στο ύψος της σημερινής πλ. Κοραή, είτε στην συμβολή Χρ. Λαδά και Εδ. Λω, κάποιες φορές και πιο χαμηλά προς Ομόνοια, στην Εμμ. Μπενάκη. Οι σφοδρότερες συγκρούσεις των διαδηλωτών με την αστυνομία στις 21 Ιουλίου (όπου σκοτώθηκε ο Σ. Πέτρουλας) , στις 19 Αυγούστου και 20 Αυγούστου του 1965, ακολουθούσαν το υπόδειγμα που περιγράφτηκε παραπάνω και δυναμιτίζονταν από την προσπάθεια της αστυνομίας να μπλοκάρει την πορεία των διαδηλωτών προς την Βουλή και να διαλύσει βίαια την συγκέντρωση.

Συνέχεια

«Τον Ιούλιο κάποτε…….» …


[σημειώσεις περί πραξικοπημάτων και θερινών αναφλέξεων…α΄μέρος]

diadilotes-sto-horoy-toy-gipedoy_ioylios-1965

Γράφει o Νίκος Σταθόπουλος


Πενήντα χρόνια μετά…Η καθοριστική σπουδαιότητα εκείνων των γεγονότων, έχοντας διαμορφώσει ένα μοναδικό συλλογικό ασυνείδητο, πέφτει στα χέρια των μετά Χριστόν προφητών της διανόησης που θέλει ντε και καλά να επιβάλει την ερμηνευτική της αυθεντία. Άλλοι καταλήγουν στη «διαπίστωση» μιας αξεπέραστης, τάχα, παρακμής, κι άλλοι σκαρφίζονται απίθανες διανοητικές ακροβασίες για να κουκουλώσουν το δεδομένο της αριστερής αποτυχίας.

Το ΕΑΜ, ο Άρης και τα Ιουλιανά υποβάλλονται σε μια «επανανάγνωση» που τα στραγγίζει από τις πρωταρχικές σημασίες τους και τα καθιστά ηρωικώς ανεπίκαιρα. Οι «αυθεντίες» των ρετιρέ, δεν υποφέρουν την «πεζοδρομιακή πλέμπα», και αρκούνται σε στεφάνους «τιμής» στην Καισαριανή με τα δάχτυλα σταυρωμένα στην πλάτη για να ξορκίσουν το κακό των λαϊκών αντιστάσεων…

Ζώντας το αισχρό «αριστερό» φιάσκο του τρέχοντος Ιούλη, την απόλυτη αυτοταπείνωση του τρίτου αριστερού Μνημόνιου, ταξιδεύουμε ανάστροφα προς το ‘65, μπας και καταλάβουμε, και ωριμάσουμε, και ξαναβρούμε το χαμένο «θαύμα». Η τραγική φωτογραφία του ετοιμοθάνατου Σωτήρη Πέτρουλα, επιβεβαιώνει τον ποιητή-«..στα μισά του πέλαγου με καρτέρεψαν/με μπομπάρδες τρικάταρτες και μου ρίξανε…».Δεδομένου ότι καμιά κίνηση της ιστορίας δεν έχει μεταφυσικό αυτοματισμό, είναι πρώτιστη πολιτική ανάγκη να δούμε ποιοι χειρίστηκαν τις «μπομπάρδες». Ο ίδιος ποιητής προειδοποιεί την ανυπεράσπιστη λαϊκή αθωότητα ότι «ήρθαν ντυμένοι φίλοι αμέτρητες φορές οι εχθροί μου». Το φτωχικό σπίτι του Πέτρουλα στον Κολωνό, ήρθε ο καιρός να το πάρει η Τράπεζα με αριστερή νομοθέτηση…

«Λογαριάζουν, όμως, χωρίς τη λαϊκή αντίσταση»

Τα Ιουλιανά του ‘65, η κορυφαία πολιτική και κοινωνική σύγκρουση μετά την Αντίσταση και τον Εμφύλιο, ο «αστάθμητος παράγων» που έγινε ο καταλύτης και ο βαθύς διαμορφωτής των εξελίξεων που ακολούθησαν. Τα προσδιοριστικά του χαρακτηριστικά, δύο: η «εισβολή των μαζών» στο ιστορικό-πολιτικό προσκήνιο, και ηεξ αυτών των αυτονομημένων μαζών ασυμβίβαστη προώθηση του «δημοκρατικού-εκσυγχρονιστικού αιτήματος». Ο Δημήτρης Λιβιεράτος(«Ιούλης 65-η έκρηξη») παρατηρεί: «Λογαριάζουν, όμως, χωρίς τη λαϊκή αντίσταση. Η ιστορία ήταν πολύ καλά μονταρισμένη, αλλά στην επεξεργασία των σχεδίων τους, οι βελάδες των Ανακτόρων, ξέχασαν ότι κατά σύμπτωση υπάρχει και ο ελληνικός λαός […] ξέχασαν ότι υπάρχει και η Πρωτεύουσα και το Περιστέρι και ο Πειραιάς και η Λάρισα και ο Βόλος, ξέχασαν ότι υπάρχει η εργατιά, ο καταπιεζόμενος λαός, η αγωνιστική σπουδάζουσα εργαζόμενη νεολαία, οι αγρότες[…]Είναι η πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία των τελευταίων χρόνων που έχουμε τέτοιες α υ θ ό ρ μ η τ ε ς   ε κ δ η λ ώ σ ε ι ς  σ ε τ έ τ ο ι α   έ κ τ α σ η. Παλαιότερα ξέραμε ότι όλες οι συγκεντρώσεις ήταν α υ σ τ η ρ ά   π λ α ι σ ι ω μ έ ν ε ς, πειθαρχημένες και στελεχωμένες, ώστε να μην ξεφύγουν από την καθιερωμένη και χαραγμένη γραμμή. Ο αυθορμητισμός και η θέληση για αγώνα, τον πρώτο καιρό, δεν μπόρεσαν να ελεγχθούν από τα κατά παράδοση στελέχη».

3- Διαδηλώσεις στα ιουλιαανά

Στη Μεταπολίτευση, από το «ηθικόν ακμαιότατον» του Χημείου μέχρι την αριστερά-ασπίδα του εξευτελισμένου κοινοβουλίου τον Φλεβάρη του 12 θα ξαναζήσουμε το έργο…Το 65 η συστημοποιημένη Αριστερά του τρομοκρατημένου συμβιβασμού θα βάλει πλάτη στη «νομιμότητα» του αστικού κοινοβουλευτικού τζόγου και θα αφοπλίσει ένα εξεγερμένο λαό που «ψαχνότανε» πρωτοπόρα και ηρωικά. Δεκαετίες μετά, η ίδια Αριστερά, είτε σαν «ευρωλιγούρικη» είτε σαν «ορθόδοξη», θα εμμείνει στην προδοσία της «ανάθεσης» και θα ρυμουλκήσει ανάστροφα τον λαό προς την κάλπη, παίζοντας αντικειμενικά το παιχνίδι των διεθνών πραξικοπηματιών τοκογλύφων της ΕΕ. Δεν υπάρχουν «νικηφόρες επαναστάσεις που χάθηκαν», αλλά ευκολόπιστος λαός που αφέθηκε στη «μέριμνα» πατερναλιστών της διαχείρισης.

Συνέχεια