Η εικόνα του Ιμπεριαλισμού…


Μετάφραση-ΕπιμέλειαΣυρμακέζη Αργυρώ, Παλαιολόγος Ανδρέας

Μετάφραση από κομμάτι του βιβλίου Understanding a Photograph,

John Berger (Οκτώβρης 2013)

Την Τρίτη 10 Οκτώβρη 1967, μια φωτογραφία διαδόθηκε σ’ όλο τον κόσμο ως απόδειξη για τον θάνατο του Guevara την προηγούμενη Κυριακή κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουση μεταξύ δύο λόχων του Βολιβιανού στρατού και μιας δύναμης των ανταρτών στο βόρειο τμήμα του ποταμού Rio Grande κοντά σ’ ένα χωριό στη ζούγκλα εν ονόματι Higueras (αργότερα το χωριό έλαβε την διακηρυγμένη αμοιβή για τη σύλληψη του Guevara). Η φωτογραφία του πτώματος τραβήχτηκε σ’ έναν στάβλο στη μικρή πόλη Vallegrande. Το σώμα του τοποθετήθηκε σε φορείο πάνω σε μια τσιμεντένια σκάφη.

Κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δύο χρόνων, ο ‘Che’ Guevara είχε γίνει θρύλος. Κανείς δεν ήξερε με σιγουριά που βρισκόταν. Δεν υπήρχαν αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία από κανέναν που να τον έχει δει αλλά την παρουσία του την υπέθεταν και την επικαλούνταν. Στην αρχή της τελευταίας του επιστολής1– η οποία απεστάλη από μια αντάρτικη βάση ‘’κάπου στον κόσμο΄΄ προς την τριηπειρωτική οργάνωση αλληλεγγύης στην Αβάνα- παρέθεσε μια πρόταση από τον επαναστάτη ποιητή του 19ου αιώνα José Martí : ‘’Τώρα είναι η εποχή των καμινιών, και μόνο το φως θα πρέπει να δούμε’’. Ήταν σαν στο δικό του υπάρχον φως ο Guevara να ήταν αόρατος και πανταχού παρόν.[i]

Τώρα είναι νεκρός. Οι πιθανότητες επιβίωσής του ήταν αντιστρόφως ανάλογες  με τη δύναμη του θρύλου του. Ο θρύλος έπρεπε να καρφωθεί. Η New York Times έγραψε ότι: ‘’Αν ο Ernesto Che Guevara πράγματι σκοτώθηκε στην Βολιβία, όπως φαίνεται πιθανό, ένας μύθος και ταυτόχρονα ένας άνθρωπος αφέθηκε  να ξεκουραστεί”.

Δεν γνωρίζουμε τις συνθήκες του θανάτου του. Μπορούμε να κατανοήσουμε την ψυχοσύνθεση αυτών που βρήκαν το σώμα του από την μεταχείριση του σώματος του Guevara μετά το θάνατό του. Πρώτα, το έκρυψαν. Έπειτα, το εξέθεσαν. Μετά, το έθαψαν σ’ ένα ανώνυμο τάφο σε άγνωστο μέρος. Στη συνέχεια το ξέθαψαν. Τέλος το έκαψαν.  Όμως πριν το κάψουν, έκοψαν τα δάχτυλά του για μελλοντική ταυτοποίηση. Η τελευταία κίνηση υποδεικνύει ότι είχαν σοβαρές αμφιβολίες αν ήταν πράγματι ο Guevara αυτός που σκότωσαν. Εξίσου όμως μπορεί να σημαίνει ότι δεν είχαν καθόλου αμφιβολίες αλλά ότι φοβόντουσαν το πτώμα. Τείνω να πιστεύω το τελευταίο.

Ο σκοπός της φωτογραφίας της 10ης Οκτώβρη ήταν να βάλει τέλος σ’ έναν θρύλο. Ωστόσο, η επίδραση σ’ αυτούς που την είδαν θα μπορούσε να είναι πολύ διαφορετική. Ποιο είναι το νόημά της; Τι σημαίνει, επακριβώς αλλά και στη σφαίρα του μη πραγματικού, αυτή η φωτογραφία τώρα πια; Όσον αφορά εμένα θα προσπαθήσω να την αναλύσω προσεκτικά.

Συνέχεια

Λεφτά, σεξ και εξουσία: σχετικά με μια ψευδή βιογραφία του Guy Debord …


Του Gianfranco Sanguinetti (μετάφραση-σχολιασμός: Τηλέμαχος Δουφεξής-Αντωνόπουλος)

Ένα συμπληρωματικό σχόλιο με αφορμή τη μετάφραση

Όταν στις 30 Νοεμβρίου του 1994 ο Γκυ Ντεμπόρ πέθανε, ακολούθησε ένας καταιγισμός δημοσιευμάτων αναφερόμενα στα έργα και τις ημέρες του. Προέρχονταν από δύο πλευρές: η μία ήταν αυτή που αντιμάχεται τις κυρίαρχες όψεις αυτού του κόσμου· η άλλη το συνονθύλευμα των αυτοαποκαλούμενων προοδευτικών ανθρώπων -ό,τι και αν σημαίνει αυτό- που καταπίνει και αναμασά ότι βρεθεί μπροστά του, ώστε να προσφέρει τα ψίχουλα της ψευδοκριτικής που της εξασφαλίζουν την πενιχρή φήμη της και μία θέση στον κόσμο.

Η πρώτη πλευρά -είτε εκφράζοντας συμφωνία είτε ασκώντας, όπως όφειλε, κριτική– αισθάνθηκε υποχρεωμένη ν’ αποχαιρετήσει ένα φίλο: τον Guy Debord, μέλος των λεττριστών, συνιδρυτή της Λεττριστικής Διεθνούς και της I.S., συγγραφέα δύο βιβλίων, αρκετών άρθρων και κάμποσων πονημάτων, σκηνοθέτη έξι ταινιών, ασυμφιλίωτο εχθρό όλων των γνωστών εξουσιών, σύντροφο και αφοσιωμένο επαναστάτη. Η δεύτερη πλευρά – αντιδρώντας, είτε με νεκρολογίες που έλεγαν τα αυτονόητα, είτε με παρανοήσεις που εντυπωσιάζουν εν μέρει για τη βλακεία τους και εν μέρει για τη σκοπιμότητά τους – αισθάνθηκε υποχρεωμένη ν’ αδράξει την ευκαιρία ώστε να παρουσιάσει ακόμα έναν εγγυητή του θολού στοχασμού της: τον Guy Debord, «προφήτη» της εξουσίας των ΜΜΕ, «αιρετικό» διανοούμενο, λίγο απότομο, λίγο τρελούτσικο, λίγο αλκοολικό, πάντως αξιόλογο στο βαθμό που είναι κατάλληλος ως έκθεμα στο μουσείο της «προοδευτικής σκέψης» στο οποίο επιθυμούν να καταλήξουν και οι ίδιοι όταν θα μας κάνουν τη χάρη να πεθάνουν

Ως εδώ τίποτα το ασυνήθιστο. Όμως στους παρανοϊκούς καιρούς που ζούμε κανένα ζήτημα δεν τίθεται ξεκάθαρα: ακόμα και η ιστορία ενός ανθρώπου και ενός κινήματος κριτικής. Λες και ο θάνατος του Debord έπρεπε να υπογραμμιστεί ειρωνικά (ίσως από φόβο μήπως ξαναζωντανέψει το ξόδι) ανάμεσα στο πλήθος των υβριστικών δημοσιευμάτων που συνόδευαν πάντα τους καταστασιακούς έκανε την εμφάνισή του ένα κείμενο χαρακτηριστικό για τις προόδους των μηχανισμών κατασκευής της συναίνεσης: η κυρίαρχη τάξη δεν χρειάζεται να εκμισθώνει πλέον ένα σώμα υπαλλήλων για τις ανάγκες της προπαγάνδας της αφού κατάφερε να γαλουχήσει ανθρώπους που επιτελούν αυτή τη λειτουργία για το κέφι τους, αμισθί και χωρίς να νοιάζονται για την ατίμωση που συνοδεύει την εργασία τους. Επιπλέον – (αυτό) το παραθέτω ξεχωριστά γιατί υπογραμμίζει εμφατικά τη χαμέρπειά τους – εμφανίζονται ως μέρος του ανταγωνιστικού κινήματος. Τέτοια είναι η εργασία του J.M. Apostolides.

Ο Gianfranco Sanguinetti, ιστορικό μέλος της I.S., φροντίζει εδώ να μας υπενθυμίσει ότι το ψέμα της εξουσίας ήταν πάντοτε και παραμένει η εξουσία του ψέματος. Και δεν επιτρέπεται κανένας εφησυχασμός απέναντί της γιατί αν χάσουμε, για να δανειστώ την άρτια διατύπωση του Benjamin, ακόμα και οι νεκροί κινδυνεύουν. Η βιογραφία του Sanguinetti είναι μέρος της βιογραφίας του κινήματος που απαιτεί την πιο συνολική χειραφέτηση των ανθρώπων από τα απίστευτα δεινά που η εποχή συσσωρεύει εναντίον τους. Αυτό είναι το εχέγγυο της ειλικρίνειάς του και δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο.

Η μετάφραση του κειμένου του έγινε από το γαλλικό πρωτότυπο που μας έστειλε ο συγγραφέας. Είναι ήδη δημοσιευμένο στο διαδίκτυο σε αρκετές γλώσσες και πρόσφατα κυκλοφόρησε σε έντυπη μορφή. Πιστεύουμε πως αποκαθιστά την αλήθεια και επιπλέον προσφέρει το αναγκαίο εφαλτήριο για την κριτική αποτίμηση του θεωρητικού και πρακτικού εγχειρήματος της Καταστασιακής Διεθνούς και των αγώνων στους οποίους συμμετείχε, με σκοπό να βοηθήσουν σ’ αυτούς που έρχονται.

Για την Βιβλιοθήκη Του Χαμένου Χρόνου

Τηλέμαχος Δουφεξής-Αντωνόπουλος

Συνέχεια

Το βέλος του χρόνου και η πορεία προς το θάνατο


time-illusion
«Αν βγεις έξω το χειμώνα ελαφρά ντυμένος, θα κρυώσεις». Κοινή λογική. Ο λαός είναι θυμόσοφος. Έχουμε καταφέρει να επιβιώσουμε και να εξελιχθούμε ακούγοντας τις συμβουλές της γιαγιάς, αλλά και όλοι τριγύρω τρέχουν να μας προστατεύσουν από απερισκεψίες, εφαρμόζοντας έναν άγραφο κανόνα συμβουλών, μέσα από τη λαϊκή σοφία. Μέσα από την τεχνική του try and error (προσπάθεια και λάθος) έχουμε οικοδομήσει μια κοινωνία η οποία γνωρίζει την αλήθεια, κάνει αποδεκτή εκείνη την πραγματικότητα που πιστεύουν οι πολλοί, επικροτεί όσους συμπορεύονται, ενώ ως άλλη αυτοάμυνα περιθωριοποιεί και κατηγορεί για δεισιδαιμονίες (ο τρελός του χωριού) όσους αποκλίνουν. Η κοινή λογική ορίζει κάθε πραγματικότητα και σε τελική ανάλυση αποφασίζει για την εγκυρότητά της. Αυτό το μωσαϊκό κυρίαρχων τάσεων, απόψεων και συμπεριφορών πρέπει όλοι να το λαμβάνουμε υπόψη και να μην αμφισβητούμε τη δύναμή του. «Μια πραγματικότητα είναι αληθινή για σένα, όταν δρας μέσα στους δικούς της όρους. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλώς κουβέντες.
Είναι έγκυρη πραγματικότητα όταν, χρησιμοποιώντας την, μπορείς να επιτύχεις τους στόχους που είναι αποδεκτοί σ΄ αυτή», γράφει ο Lawrence LeShan.Κάθε ιδέα, κάθε πρόταση θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από ένα συμβούλιο κριτών. Θα πρέπει να αναμετρηθεί με το δυνατότερο αντίπαλο, όπως ποιητικά θα έλεγε ο Πόε, την κοινή λογική. Μπορεί να είναι δύσκολο να πάρεις Νόμπελ, αλλά είναι πραγματικά ακατόρθωτο να νικήσεις την ανθρώπινη βλακεία (Άλμπερτ Αϊνστάιν). Οι πεποιθήσεις και οι αντιλήψεις μας, όμως, έχουν ένα όριο: τις αισθήσεις μας. Ένας μεγάλος θεωρητικός φυσικός προσπάθησε να συγκρουστεί με αυτό το όριο και να διευρύνει την αντίληψή μας. Και ήρθε αντιμέτωπος με τη νέμεση όλων αυτών των ξεχωριστών ανθρώπων, την κατάθλιψη. Κάτω από την πίεση και την άδικη κριτική, στο τελευταίο οχυρό που ορθώνεται πριν σπάσει το κατεστημένο, οι πιο ευαίσθητες ψυχές μπορεί να λυγίσουν.
Μην τις κατηγορήσουμε για αδυναμία, αλλά ας αναδείξουμε το έργο τους.Όλοι οι νόμοι της Φυσικής είναι αντιστρεπτοί, δηλαδή δεν κάνουν καμία διάκριση μεταξύ της κατεύθυνσης του χρόνου προς τα εμπρός, προς το μέλλον και της προς τα πίσω, προς το παρελθόν. Τόσο η κλασική φυσική του Νεύτωνα όσο και η φυσική του 20ού αιώνα με την κβαντική μηχανική και την θεωρία της Σχετικότητας, εκφράζονται μέσω εξισώσεων, οι οποίες είναι συμμετρικές ως προς τον χρόνο, είναι λοιπόν αντιστρεπτές και αιτιοκρατικές. Η μόνη που παρουσιάζει μια ροή γεγονότων είναι η θερμοδυναμική, η οποία είχε θέσει το πρόβλημα των μη αντιστρεπτών διαδικασιών. Συγκεκριμένα, ο δεύτερος Νόμος ορίζει ότι η θερμότητα ρέει πάντα αυθόρμητα από τα θερμά στα ψυχρά σώματα και ποτέ από τα ψυχρά στα θερμά χωρίς να δαπανήσουμε ενέργεια. Η ροή της θερμότητας, λοιπόν, έχει μόνο μία κατεύθυνση, και επομένως η παραπάνω διαδικασία παρουσιάζει ασυμμετρία στο χρόνο.

Συνέχεια