Επιτέλους oι Μακεδονομάχοι στo χώρo πoυ τους ταιριάζει…


του Άκη Γαβριηλίδη

Η γραμμή 31 του ΟΑΣΘ εκτελεί το δρομολόγιο Βούλγαρη – Σφαγεία.

Ο κάπως ασυνήθιστος αυτός συνδυασμός ονομασιών είχε γίνει στο παρελθόν θέμα ανεκδότου, με κάποιον Αθηναίο φοιτητή που περνά σε ΤΕΙ (τότε ΚΑΤΕΕ) της Θεσσαλονίκης και σοκάρεται όταν αντικρύζει για πρώτη φορά την ονομασία του λεωφορείου που πρέπει να παίρνει κάθε μέρα για να πηγαίνει στη σχολή του, την οποία ερμηνεύει ως δείγμα των ιδιαίτερων συνθηκών και της βαρβαρότητας της «τοπικής κοινωνίας» (σε συνδυασμό με το προσωνύμιο «Βούλγαροι» που απέδιδαν οι Αθηναίοι στους Θεσσαλονικείς χούλιγκαν).

Βεβαίως η ονομασία της μίας αφετηρίας, και της σχετικής οδού και περιοχής της Θεσσαλονίκης, δεν έχει καμία σχέση με τους Βουλγάρους της Βουλγαρίας, αλλά έχει σχέση με τον πολιτικό τού 19ουαιώνα Δημήτριο Βούλγαρη. (Το όνομα αυτό προφανώς το έδωσαν στην οδό οι εκπρόσωποι του κράτους των Αθηνών όταν κατέκτησαν τη Μακεδονία· στη Θεσσαλονίκη ουδείς γνώριζε ή είχε λόγο να τιμήσει τον Δημήτριο Βούλγαρη).

Όσο για το τέρμα της γραμμής, ούτε αυτό έχει σχέση με σφαγές, απλώς ονομάζεται έτσι διότι εκεί βρίσκονταν στο παρελθόν τα δημοτικά σφαγεία.

Η δυσώνυμη περιοχή των «Σφαγείων» ξαναήρθε πρόσφατα στην επικαιρότητα χάρη σε μία εξίσου ευτράπελη επινοημένη αφήγηση, την οποία όμως πολλοί (μειωμένης σοβαρότητας) εξέλαβαν και διακίνησαν ως σοβαρή, όχι ως ανέκδοτο. Πράγμα που είναι αρκετά δηλωτικό για μια ορισμένη βαρβαρότητα που φαίνεται ότι εξακολουθεί να επιβιώνει στο βαθύ [ψευδο]κράτος της νότιας Μακεδονίας.

Ένα από τα πολλά fake news που διέδωσαν τον τελευταίο καιρό οι γνωστοί παρακρατικοί/ παρακοινωνικοί κύκλοι που ορέγονται καταστάσεις «Καρφίτσας», ήταν και η πληροφορία ότι «ο Μπουτάρης», ή «ο ΣΥΡΙΖΑ», ή και οι δύο, απέσυραν τις προτομές των Μακεδονομάχων που υπήρχαν στην ομώνυμη πλατεία της Θεσσαλονίκης και τις πέταξαν σε «μια αυλή στα Σφαγεία», διότι … έτσι προβλέπει η συμφωνία της Πρέσπας και η «εκχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας στους Σκοπιανούς».

Η απολύτως ψευδής αυτή πληροφορία μεταδόθηκε από πολλούς ιστότοπους και ατομικούς χρήστες του ίντερνετ, και έδωσε έναν τουλάχιστον πρωτοσέλιδο τίτλο –στη γνωστή φαιοκίτρινη φυλλάδα.

eleftheri-ora-630Οι περισσότεροι απ’ αυτούς απέφυγαν να μεταδώσουν τη σχετική εξήγηση της αρμόδιαςαντιδημάρχου, ότι τα αγάλματα είχαν απομακρυνθεί και φυλάσσονται προσωρινά σε αποθηκευτικό χώρο του δήμου Θεσσαλονίκης στην αυλή των Παλιών Σφαγείων, επειδή απλούστατα στο σημείο όπου ήταν τοποθετημένα εκτελούνται έργα για την κατασκευή σταθμού τού μετρό. Όποιος ζει –ή έστω πηγαίνει μια στις τόσες- στη Θεσσαλονίκη, θα έπρεπε να είχε προσέξει ότι όλη η Εγνατία από την πλατεία Αγίας Σοφίας μέχρι και την Ίωνος Δραγούμη, εδώ και κάνα-δυο χρόνια, είναι εργοτάξιο.

Όμως, αυτή η διάδοση, και η ευπιστία των σύγχρονων επίδοξων Μακεδονομάχων –ή Μακεδονομαχομάχων- να την δεχθούν ως αληθινή και να την διαδώσουν, δεν αποκαλύπτει μόνο την ασχετοσύνη τους σε θέματα πολεοδομίας και καθημερινότητας. Αποκαλύπτει επίσης την ασχετοσύνη και την αδιαφορία τους για το ίδιο το αντικείμενο για το οποίο δηλώνουν ότι κόπτονται –δηλαδή τις προτομές των Μακεδονομάχων, και άρα τους ίδιους τους Μακεδονομάχους και τη μνημόνευσή τους στον δημόσιο χώρο. Καθώς και τον κυνισμό τους να ενδιαφέρονται για το αντικείμενο αυτό μόνο όταν μπορούν να το εργαλειοποιήσουν για να καταγγείλουν τους πολιτικούς τους αντιπάλους ότι θέλουν να το αφαιρέσουν, ενώ όσο αυτό ήταν παρόν δεν έδιναν πεντάρα γι’ αυτό. Πάω ό,τι στοίχημα θέλετε ότι το 90% από όσους διέδωσαν, και κάλεσαν και άλλους να διαδώσουν, τα fake news, δεν γνωρίζουν ούτε καν τα ονόματα αυτών τους οποίους αναπαριστούν οι προτομές. (Πάντως πουθενά δεν τα αναφέρουν: παντού λένε απλώς «οι Μακεδονομάχοι». Μερικές φορές ούτε καν αυτό· μιλούν γενικώς για «τα αγάλματα»). Και από το υποθετικό αυτό 10% που ίσως να μπορούν να αναφέρουν κάποιο όνομα, π.χ. ότι η τάδε προτομή αναπαριστά τον καπετάν Κότα ή τον καπετάν Γκόνη, δεν είμαι σίγουρος αν θα είναι πολλοί σε θέση να μας πουν πότε, πού και τι ακριβώς έκαναν αυτοί οι ένδοξοι καπεταναίοι ώστε να πρέπει να τους τιμάμε.

Είναι χαρακτηριστικό για το υποκείμενο του εθνικισμού να σκηνοθετεί τον εαυτό του ως υποκείμενο απώλειας, να ενδιαφέρεται κυρίως για περιστατικά που του επιτρέπουν να καταγγέλλει κλοπές μιας απόλαυσης –για την οποία συνήθως ελάχιστα είχε ενδιαφερθεί όσο (υποτίθεται ότι) την είχε.

Από αυτή την άποψη, οι διαμαρτυρίες των Μακεδονομαχομάχων το μόνο που αποκαλύπτουν είναι ότι ο χώρος των Σφαγείων –τόσο με μικρό όσο και με κεφαλαίο Σ- είναι μάλλον ο πλέον κατάλληλος για τις προτομές των μισθοφόρων του ελληνικού κράτους που επιχείρησαν, χωρίς καμία επιχειρησιακή επιτυχία, να τρομοκρατήσουν τους χωρικούς της Μακεδονίας το διάστημα 1905-8 και να καταστείλουν την εξέγερση του Ίλιντεν χέρι-χέρι με τις οθωμανικές αρχές.

Η Μάστιγα του Εθνικισμού…


Κείμενο: Howard Zinn

Μου είναι αδύνατο να βγάλω από το μυαλό μου τις πρόσφατες φωτογραφίες καθημερινών Αμερικανών να κάθονται σε καρέκλες, με όπλα στα πόδια, να στέκονται ως ανεπίσημη φρουρά στα σύνορα της Αριζόνα, ώστε να διασφαλίσουν ότι κανένας  Μεξικάνος δε θα περάσει προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπήρχε κάτι τρομακτικό στην συνειδητοποίηση πως, σε αυτό τον εικοστό πρώτο αιώνα αυτού που αποκαλούμε «πολιτισμός», έχουμε χωρίσει αυτό που ισχυριζόμαστε πως είναι ένας ενιαίος κόσμος σε 200 τεχνητά κατασκευάσματα που ονομάζουμε «έθνη» και εξοπλίσαμε να εμποδίσουμε ή να σκοτώσουμε όποιον περάσει ένα όριο.

Δεν είναι ο εθνικισμός – αυτή η αφοσίωση σε μια σημαία, έναν ύμνο, ένα σύνορο τόσο φοβερό που γεννά μαζικές δολοφονίες – ένα από τα μεγαλύτερα κακά της εποχής μας, μαζί με το ρατσισμό, μαζί με το θρησκευτικό μίσος; Αυτοί οι τρόποι σκέψης – καλλιεργημένοι, ενισχυμένοι και εμπεδωμένοι από τα παιδικά χρόνια και μετά – είναι χρήσιμοι για αυτούς στην εξουσία, και φονικοί για αυτούς εκτός εξουσίας.

Το εθνικό πνεύμα μπορεί να είναι καλοήθες σε μια μικρή χώρα που δεν έχει επιθυμία για στρατιωτική ισχύ και επεκτετατισμό (Ελβετία, Νορβηγία, Κόστα Ρίκα και πολλές ακόμη). Σε ένα έθνος σαν και το δικό μας – τεράστιο, που διαθέτει χιλιάδες όπλα μαζικής καταστροφής – αυτό που μπορεί να είναι ακίνδυνη περηφάνια γίνεται ένας αλαζονικός εθνικισμός επικίνδυνος στους άλλους και σε εμάς.

Οι πολίτες μας έχουν ανατραφεί να βλέπουν το έθνος μας διαφορετικό από τα άλλα, μια εξαίρεση στο κόσμο, μοναδικά ηθικό, επεκτεινόμενο σε άλλες περιοχές ώστε να φέρει πολιτισμό, ελευθερία, δημοκρατία.

Η αυταπάτη αυτή ξεκίνησε από νωρίς. Όταν οι πρώτοι Άγγλοι έποικοι πήγαν στις ινδιάνικες περιοχές της Μασσαχουσέττης και όταν συνάντησαν αντίσταση, η βια κλιμακώθηκε σε πόλεμο με τους Ινδιάνους Πέκουοτ. Η δολοφονία των Ινδιάνων αντιμετωπίστηκε ως θέληση Θεού, η αρπαγή της γης ως εντολή της βίβλου. Οι Πουριτανοί παρέθεταν έναν από τους Ψαλμούς, που λέει: «Ζητήστε μου και θα σας δώσω, τους ειδωλολάτρες για κληρονομιά σας, και όλα τα κομμάτια της γης για περιουσία σας».

Όταν οι Άγγλοι έβαλαν φωτιά σε ένα χωριό των Πέκουοτ και έσφαξαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ο Πουριτανός θεολόγος Cotton Mather είπε: « Υποτίθεται πως λιγότερες από 600 ψυχές Πέκουοτ θα κατέβαιναν στη κόλαση εκείνη τη μέρα».

Ήταν το «Προφανές Πεπρωμένο μας να εξαπλωθούμε στην ήπειρο που χάρισε η Θεία Πρόνοια», διακήρυξε ένας Αμερικάνος δημοσιογράφος στις παραμονές του Μεξικάνικου Πολέμου. Μετά την έναρξη της εισβολής στο Μεξικό, η New York Herald ανακοίνωσε: «Πιστεύουμε πως είναι κομμάτι του πεπρωμένου μας να εκπολιτίσουμε αυτή την όμορφη χώρα».

Πάντοτε υποτίθεται πως η χώρα μας πήγαινε σε πόλεμο για καλοήθεις λόγους. Εισβάλαμε στη Κούβα το 1898 για να απελευθερώσουμε τους Κουβανούς, πήγαμε να πολεμήσουμε στις Φιλιππίνες λίγο αργότερα, όπως είπε ο πρόεδρος McKinley, «να εκπολιτίσουμε και να εκχριστιανίσουμε» το λαό των Φιλιππίνων.

Ενώ ο στρατός μας πραγματοποιούσε σφαγές στις Φιλιππίνες (τουλάχιστον 600000 Φιλιππινέζοι πέθαναν σε λίγα χρόνια συγκρούσεων), ο Elihu Root, ο Υπουργός Πολέμου, έλεγε: «Ο Αμερικάνος στρατιώτης διαφέρει από όλους τους άλλους στρατιώτες από όλες τις χώρες από τότε που άρχισαν οι πόλεμοι. Είναι η εμπροσθοφυλακή της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, το νόμου και της τάξης και της ειρήνης και της χαράς».

Ο εθνικισμός έχει μια ιδιαίτερη μοχθηρία όταν έχει ευλογηθεί από τη Θεία Πρόνοια. Σήμερα έχουμε ένα πρόεδρο (ΣτΜ: George W. Bush), να εισβάλει σε δυο χώρες σε τέσσερα χρόνια, που πιστεύει πως παίρνει μνήματα από το Θεό. Η κουλτούρα μας είναι διαποτισμένη από ένα χριστιανικό φονταμενταλισμό, δηλητηριώδη σαν του Cotton Mather. Επιτρέπει τη μαζική δολοφονία «του άλλου» με την ίδια αυτοπεποίθηση που αποδέχεται τη θανατική ποινή για άτομα καταδικασμένα για εγκλήματα. Ένας δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Antonin Scalia, είπε στο κοινό της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Σικάγο, μιλώντας για τη θανατική ποινή: «Για το πιστό Χριστιανό, ο θάνατος δεν είναι σπουδαίο πράγμα».

Πόσες φορές έχουμε ακούσει το Bush και το Rumsfeld να μιλάνε στους στρατιώτες στο Ιράκ, θύματα και οι ίδιοι, αλλά και δράστες των θανάτων χιλιάδων Ιρακινών, να τους λένε πως αν πεθάνουν, αν γυρίσουν δίχως πόδια ή χέρια, ή τυφλοί, θα είναι για την «ελευθερία», για τη «δημοκρατία»;

Ο εθνικιστικός υπερπατριωτισμός δεν περιορίζεται στους ρεπουμπλικάνους. Όταν ο Richard Hofstadter ανέλυσε τους Αμερικάνους προέδρους στο βιβλίο του Η Αμερικάνικη Πολιτική Παράδοση, βρήκε πως δημοκρατικοί ηγέτες και ρεπουμπλικάνοι, προοδευτικοί και συντηρητικοί, εισέβαλαν σε άλλες χώρες, επιζητώντας την επέκταση της αμερικάνικης ισχύος σε όλη την υδρόγειο.

Οι φιλελεύθεροι ιμπεριαλιστές είναι ανάμεσα στους πιο ένθερμους επεκτατιστές, περισσότερο αποτελεσματικοί στον ισχυρισμό τους για ηθική ακεραιότητα, ακριβώς επειδή είναι φιλελεύθεροι σε άλλα θέματα εκτός εξωτερικής πολιτικής. Ο Theodore Roosvelt, εραστής του πολέμου, και ενθουσιώδης υποστηρικτής του πολέμου στην Ισπανία και της κατάκτησης των Φιλιππίνων, ακόμα αντιμετωπίζεται σαν προοδευτικός γιατί στήριξε συγκεκριμένες εγχώριες μεταρρυθμίσεις και τον απασχολούσε το το περιβάλλον. Πράγματι, κατέβηκε ως υποψήφιος πρόεδρος με τους Προοδευτικούς το 1912.

Ο Woodrow Wilson , δημοκρατικός, ήταν η επιτομή του φιλελεύθερου απολογητή για τις βίαιες πράξεις στο εξωτερικό. Τον Απρίλιο του 1914, διέταξε το βομβαρδισμό της Μεξικάνικης ακτογραμμής, και την κατάληψη της Βέρα Κρουζ, σε αντίποινα για τη σύλληψη αρκετών Αμερικάνων ναυτών. Έστειλε πεζοναύτες στην Αϊτή το 1915, σκοτώνοντας χιλιάδες Αϊτινούς που αντιστάθηκαν, ξεκινώντας μια μακρά στρατιωτική κατοχή της μικροσκοπικής αυτής χώρας. Έστειλε πεζοναύτες στην Δομινικανική Δημοκρατία το 1916. Έπειτα, ενώ κατέβηκε με μια φιλειρηνική πλατφόρμα το 1916, έβαλε τη χώρα στη σφαγή που πραγματοποιούνταν στην Ευρώπη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, λέγοντας πως είναι ένας πόλεμος για να «κάνει το κόσμο πιο ασφαλή για τη δημοκρατία».

Στην εποχή μας, ήταν ο προοδευτικός Bill Clinton που έστειλε βομβαρδιστικά πάνω από τη Βαγδάτη με το που ανέλαβε το αξίωμα του προέδρου, που πριν είχε σηκώσει το φάντασμα των «όπλων μαζικής καταστροφής» ως δικαιολογία για μια σειρά επιθέσεων στο Ιράκ. Οι φιλελεύθεροι είναι αυτοί που σήμερα κριτικάρουν την κυβέρνηση του George Bush για μονομερείς δράσεις. Ήταν όμως η Υπουργός Εξωτερικών του Bill Clinton, η Madeleine Albright, που είπε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πως οι ΗΠΑ θα δρούσαν με «πολυμέρεια αν μπορούσαν, μονομερώς αν χρειαστεί».

Μια από τις συνέπειες της εθνικιστικής σκέψης είναι η απώλεια της αίσθησης της αναλογίας. Ο θάνατος 2300 ατόμων στο Περλ Χάρμπορ γίνεται η δικαιολογία για το φόνο 240000 στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Ο θάνατος 3000 ανθρώπων την 11η Σεπτέμβρη γίνεται η δικαιολογία για το φόνο χιλιάδων ανθρώπων σε Αφγανιστάν και Ιράκ.

Τι κάνει το έθνος μας απρόσβλητο από τα κανονικά στάνταρ ανθρώπινης αξιοπρέπειας;

Σίγουρα πρέπει να αποκηρύξουμε τον εθνικισμό και όλα του τα σύμβολα: τις σημαίες του, τους όρκους πίστης, του ύμνους του, την επιμονή στο ψαλμό πως ο Θεός επέλεξε πρέπει να διάλεξε την Αμερική μόνο να είναι ευλογημένη.

Πρέπει να επιβεβαιώσουμε την πίστη μας στην ανθρώπινη φυλή, και όχι σε ένα συγκεκριμένο έθνος. Χρειάζεται να απορρίψουμε την ιδέα πως το έθνος μας είναι διαφορετικό, ηθικά ανώτερο, από τις άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της παγκόσμιας ιστορίας.

Οι ποιητές και οι καλλιτέχνες ανάμεσά μας μοιάζουν να έχουν πιο καθαρή εικόνα των περιορισμών του εθνικισμού.

[…]

Ο Henry David Thoreau, αγανακτισμένος από το πόλεμο στο Μεξικό και τον εθνικιστικό πυρετό που προκάλεσε, έγραψε: «Έθνη! Τι είναι τα έθνη;… Συρρέουν όπως τα έντομα. Ο ιστορικός πασχίζει να τα κάνει αξιομνημόνευτα». Στην εποχή μας, ο Kurt Vonnegut βάζει τα έθνη ανάμεσα σε εκείνες τις αφύσικες αποσπάσεις που αποκαλεί granfalloons, που ορίζει ως «μια περήφανη και ανούσια ένωση ανθρώπινων όντων».

Πάντοτε υπήρχαν άνδρες και γυναίκες στη χώρα αυτή που επέμεναν πως οικουμενικά στάνταρ αξιοπρεπούς ανθρώπινης συμπεριφοράς ισχύουν τόσο για το δικό μας έθνος όσο και για τα άλλα. Η επιμονή αυτή συνεχίζει σήμερα και φτάνει σε ανθρώπους σε όλο το κόσμο. Τους δείχνει, όπως και τα μπαλόνια που στάλθηκαν στη ν επαρχία από την Παρισινή Κομμούνα το 1871, πως «τα συμφέροντά μας είναι ίδια με τα δικά σας».

Πηγή: HowardZinn.org

__________________________________________________________

H αντίσταση των Ποντίων στον εξελληνισμό τους (από τη Μεγάλη Αικατερίνη)…


του Ε. Ζάχου

Στα 1784 η Αικατερίνη η Μεγάλη κατέλυσε την κυριαρχία των Τατάρων και προσάρτησε την Κριμαία στη ρώσικη αυτοκρατορία. Για να το κάνει αυτό οργάνωσε την περίφημη «Ελληνική Λεγεώνα», σώμα μισθοφόρων χριστιανών που τους στρατολόγησε απ’ τα νησιά της Άσπρης Θάλασσας, του Αιγαίου. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς ήτανε Αρβανίτες κουρσάροι από την Ύδρα, τις Σπέτσες κι άλλα ναυτικά νησιά. Πόντιοι δεν πήγανε στο σώμα αυτό που υπό την αρχηγία του Ορλώφ κατέλαβε την Κριμαία, γιατί οι Πόντιοι την είχαν την Κριμαία και δεν τους συνέφερε ν’ αλλάξει χέρια κι απ’ την οθωμανική γραφειοκρατία, που την ελέγχανε, να πάει στα χέρια της ρώσικης γραφειοκρατίας που δεν την ήξεραν. Όσο για την Αικατερίνη, έπαιξε βρώμικο παιχνίδι για να κάνει τη δουλειά της. Βαφτίζοντας «Έλληνες» τους Αιγαιοπελαγίτες κουρσάρους που δεν μπορούσαν να ζυγώσουν εύκολα στη Μαύρη Θάλασσα, τους έφερνε αντιμέτωπους με τους «Ρωμιούς» του Πόντου. Κι ύστερα από την κατάληψη της Κριμαίας και της Ουκρανίας έκανε το παν για να προσελκύσει εκεί τους Αιγαιοπελαγίτες και να φτιάξει μια διασπαστική αιγαιοπελαγίτικη μαγιά, στραμμένη ενάντια στους Μαυροθαλασσίτες.

Οι Πόντιοι αντέδρασαν βέβαια με πονηριά, που τους έκανε να πέσουν στην παγίδα του Ελληνισμού. Για να μη χάσουν την Κριμαία και την Ουκρανία, είπαν: εμείς είμαστε πιο Έλληνες απ’αυτούς. Αυτοί που μαζέψατε εδώ πέρα δεν είν’ Έλληνες, είναι Αρναούτηδες, δηλαδή Αρβανίτες! Κι άνοιξαν τις πόρτες προς την ελληνολατρία που είχε κερδίσει μια μερίδα των ιθυνόντων του Ρωμαίικου, του Πατριαρχείου. Άνοιξαν την πόρτα στους «ελληνοδασκάλους» για να μάθουν τα παιδιά τους ελληνικά, μιας κι αυτό έπιανε στη Ρωσία και στην τεράστια ρωσική γραφειοκρατία που εγκαταστάθηκε στα βορινά της Μαύρης Θάλασσας.

maxresdefault

Συνέχεια

Για ένα πουκάμισο αδειανό…


Κινητοποιήσεις για την Καταλωνία

«Ο πατριωτισμός αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο των καθαρμάτων»

Αυτή η ρήση του Βρετανού λογοτέχνη Σάμιουελ Τζόνσον τριγυρίζει έντονα στο μυαλό μου τον τελευταίο καιρό με την έξαρση της πολιτικής κρίσης στην Καταλονία. Πολύ περισσότερο από χθες, όταν από τη μία η ισπανική Γερουσία ενέκρινε την εφαρμογή του άρθρου 155 του Συντάγματος για την άρση της αυτονομίας της Καταλονίας κι από την άλλη η καταλανική Βουλή κήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία της περιοχής.

Ανέκαθεν έτρεφα μεγάλη αντιπάθεια στους εθνικισμούς όλων των ειδών και τα σημαιάκια και όχι μόνο επειδή πιστεύω, όπως είχε πει και ο θείος Κάρολος, ότι οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα. Θυμάμαι πολύ καλά τι συνέβη στη Γιουγκοσλαβία και δεν θα ήθελα να δω το ίδιο σκηνικό να επαναλαμβάνεται πουθενά, έστω και σε πολύ πιο ήπια εκδοχή. Πόσο μάλλον στην Ισπανία, μια χώρα που γνωρίζω και αγαπώ ιδιαίτερα με όλες τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις της.

Δεν θα σταθώ στην ιδιαίτερη ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα των Καταλανών, στην άγρια καταπίεση που υπέστησαν από τη χούντα του Φράνκο, ούτε στη θεμιτή διεκδίκησή τους για ένα νέο καταστατικό αυτονομίας το οποίο σαμποτάριζε συστηματικά η ισπανική Δεξιά (η σημερινή έκρυθμη κατάσταση είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό δικό της έργο). Προτιμώ να μιλήσω για το πώς οι διάφορες πατρίδες και σημαίες καλύπτουν τα πραγματικά προβλήματα που ταλανίζουν ολόκληρη την ισπανική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένης και της Καταλονίας.

Η «αδερφή» μας Ισπανία ήταν ανέκαθεν πρωταθλήτρια στην ανεργία στην Ευρώπη. Στα χρόνια του μνημονίου δώσαμε σκληρές μάχες για να την ξεπεράσουμε και τα καταφέραμε. Η Ισπανία άρχισε να βιώνει το δικό της «μνημόνιο» από την εποχή ακόμα που κυβερνούσε ο σοσιαλιστής Θαπατέρο και ανέβασε σε άλλα επίπεδα ο (πολύ) δεξιός Μαριάνο Ραχόι.

Ωστόσο, στα χρόνια της σκληρής νεοφιλελεύθερης λιτότητας και της διαφθοράς που διαπερνά το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα από άκρη σε άκρη, προσφέρθηκε στον Ραχόι ένα «θείο δώρο»: η Καταλονία, την οποία δαιμονοποίησε στο έπακρο γιατί χρειαζόταν έναν εχθρό.

Ολα τα προηγούμενα χρόνια ζήσαμε ένα γερό μπρα-ντε-φερ ανάμεσα στη σκληρή, διεφθαρμένη και με χουντικά κατάλοιπα ισπανική δεξιά και την επίσης διεφθαρμένη εθνικιστική καταλανική δεξιά. Σε αυτό το έργο δεν υπάρχουν «καλοί» πρωταγωνιστές. Είναι τουλάχιστον αστείο να βλέπεις να πουλάνε σήμερα πατριωτισμό και ηρωισμό οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις που έχουν ρημάξει την Καταλονία. Ο Κάρλες Πουτζντεμόν, ο τοπικός πρωθυπουργός με το επίθετο-γλωσσοδέτη, ανήκει στο «φιλελεύθερο» κόμμα CDC, βασική συνιστώσα της πρώην εθνικιστικής συμμαχίας CiU (Convergencia i Unio), της πατριωτικής καταλανικής δεξιάς που κυβέρνηση – και καταλήστευσε – την Καταλονία από το 1978 μέχρι σήμερα, με εξαίρεση το διάστημα 2003 – 2010).

Αυτή η νεοφιλελεύθερη και βρώμικη Δεξιά ξεκίνησε να εφαρμόζει ένα σκληρό «μνημόνιο» στην Καταλονία από το 2010, όταν επέστρεψε στην εξουσία υπό την αρχηγία του Αρτούρ Μας κι ένα χρόνο πριν εκλεγεί στην κεντρική κυβέρνηση ο Μαριάνο Ραχόι. Το πλάσαρε μάλιστα με ένα εύπεπτο περιτύλιγμα: «Δεν φταίμε εμείς, ο Ραχόι μας αναγκάζει που μας μείωσε τον προϋπολογισμό», «είμαστε οι πλουσιότεροι και ταϊζουμε τους φτωχούς Ισπανούς με τα ωραία μας λεφτά», «μόνοι μας θα είμαστε καλύτερα».

Οι περικοπές και η φτωχοποίηση προκάλεσαν έντονη δυσαρέσκεια μεταξύ των Καταλανών, οι οποίοι σε σημαντικό ποσοστό τους αντί να στραφούν κατά των πραγματικών ενόχων (του ακραίου καπιταλισμού και του Ραχόι, αλλά και του Μας και της ανάλογης κατευθυντήριας γραμμής της ΕΕ την οποία ωστόσο υποστηρίζουν ένθερμα) άρχισαν όντως να πιστεύουν ότι μόνοι τους θα είναι καλύτερα. Τόσο ώστε να αναδείξουν πρώτο στις τοπικές εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2015 τον δεξιοαριστερό συνασπισμό Junts Pel Si (Μαζί για το ναι) με κεντρικό σύνθημα την ανεξαρτησία της Καταλονίας.

Ενα από τα παράδοξα της ιστορίας είναι ότι η εθνικιστική καταλανική Αριστερά της ERC (Esquerra Republicana Catalana) συμμάχησε προεκλογικά χωρίς πρόβλημα με μια κάθε άλλο παρά άφθαρτη Δεξιά. Αυτό το «αταίριαστο» ζευγάρι κυβερνούσε μέχρι σήμερα την Καταλονία και με τη στήριξη των αντικαπιταλιστών εθνικιστών (!) της CUP με μόνο κοινό σημείο και στόχο την ανεξαρτησία, αφήνοντας στην άκρη τα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.

Κατά τα άλλα, οι Καταλανοί συνέχιζαν να φτωχοποιούνται και να χάνουν – αρκετοί από αυτούς– τα σπίτια τους από τις τράπεζες, χωρίς κυρίως οι «αριστεροί» της συγκυβέρνησης να συγκινούνται ιδιαίτερα για αυτό. Αρκούσε το μαγικό ραβδάκι της ανεξαρτησίας που θα έλυνε μονομιάς όλα τα κακώς κείμενα.

Πολύ σωστά είπε η αντιπρόεδρος της αυτόνομης κυβέρνησης της Βαλένθια Μόνικα Ολτρα «η σημαία σκεπάζει όλα τα προβλήματα» σε συνέντευξή της πριν λίγες μέρες στην καταλανική εφημερίδα El Periodico. Πολύ σωστά, αρκετοί προοδευτικοί διανοούμενοι και δημοσιογράφοι, ανάμεσά τους ο εξαίρετος Καταλανός ακαδημαϊκός Βισένς Ναβάρο, δεν παύουν να επαναλαμβάνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι η Καταλονία ούτε η Ισπανία, αλλά οι εφαρμοζόμενες νεοφιλελεύθερες πολιτικές και το ελλειμματικό δημοκρατικό πολίτευμα που απέκτησε η χώρα μετά τον θάνατο του δικτάτορα.

Το ερώτημα που θα μείνει μετέωρο, στο μεταξύ, είναι κατά πόσο ο Ραχόι φέρθηκε εντελώς απερίσκεπτα όταν αποφάσισε να απαντήσει με σιδηρά πυγμή στο μπαϊράκι των Καταλανών, με αποκορύφωμα τα ΜΑΤ που σάπισαν στο ξύλο τον κόσμο που ήθελε να ψηφίσει ή αν αντίθετα, φέρθηκε πολύ έξυπνα – για τα δικά του συμφέροντα πάντα – με τους Καταλανούς αυτονομιστές στον ακούσιο ρόλο του «χρήσιμου ηλιθίου».

Τον Αύγουστο, για πρώτη φορά στα χρονικά της μεταπολιτευτικής Ισπανίας, κλήθηκε ένας εν ενεργεία πρωθυπουργός να καταθέσει στον εισαγγελέα για το τεράστιο σκάνδαλο που αφορά στα μαύρα ταμεία του Λαϊκού Κόμματος. Κανονικά, όλη η χώρα θα ήταν στα κάγκελα αν στο μεταξύ οι περισσότεροι δεν ήταν απασχολημένοι με το επικείμενο δημοψήφισμα στην Καταλονία.

Πριν λίγες μέρες ανακοινώθηκε ότι η Ισπανία έκλεψε από την Ελλάδα τον τίτλο της χώρας με το υψηλότερο δημόσιο έλλειμμα στην ΕΕ παρά τις δρακόντιες περικοπές του Ραχόι. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το ισπανικό έλλειμμα το 2016 ανήλθε στο 4,3% του ΑΕΠ. Ελάχιστοι ασχολήθηκαν. Ακόμα λιγότεροι ήταν εκείνοι που πήραν χαμπάρι ότι χθες, η ισπανική Γερουσία, αμέσως μετά το άρθρο 155, ενέκρινε την εφαρμογή της CETA, της διαβόητης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Καναδά και Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ακόμα κι αν δεν υπήρχε η καταλανική ανεξαρτησία, κάποιοι θα έπρεπε να την εφεύρουν…

Γιατί τον εθνικισμό δεν τον γεννά ο «εθνομηδενισμός»…


Στο πλαίσιο της συζήτησης που διεξάγεται στην Κύπρο με αφορμή το πολλοστό «σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού», αλλά και ειδικότερα την καθιέρωση εορτασμού της επετείου μιας συλλογής υπογραφών του 1950 μετά από πρόταση των νεοναζιστών στην ελληνοκυπριακή βουλή, υποστηρίχθηκε πρόσφατα σε ηλεκτρονική ανάρτηση ότι Ο εθνομηδενισμός γεννά εθνικισμό. Ανάλογες «ερμηνείες», με διαφορετικές διατυπώσεις και αφορμές, έχουν υποστηριχθεί στο παρελθόν και στην Ελλάδα για την άνοδο της Χρυσής Αυγής και για συναφή φαινόμενα.

Στο παρόν σημείωμα θα αποδείξω γιατί η απόδοση του εθνικισμού στον «εθνομηδενισμό» είναι μια εξήγηση τελείως εσφαλμένη και πρωθύστερη, χωρίς την παραμικρή ερμηνευτική αξία.

Καταρχάς, για έναν βασικό λόγο που έχει να κάνει με την ορολογία.

Για το φαινόμενο του εθνικισμού και τις αιτίες του, εδώ και αρκετές δεκαετίες υπάρχει τεράστια συζήτηση και βιβλιογραφία διεθνώς.

Δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι την έχω διαβάσει όλη. (Ούτε νομίζω ότι υπάρχει κανείς που να το έχει κάνει). Ωστόσο, πουθενά σε όσα κοίταξα δεν έχω δει το φαινόμενο αυτό να αποδίδεται στον … εθνομηδενισμό.

Αυτό φυσικά είναι απολύτως αναμενόμενο. Διότι ο ίδιος ο όρος «εθνομηδενισμός» δεν χρησιμοποιείται πουθενά ως θεωρητική έννοια. Ουσιαστικά είναι ανύπαρκτος σε οποιαδήποτε γλώσσα πλην της ελληνικής[1]. Και σε αυτήν άλλωστε δεν χρησιμοποιείται με αναλυτικές φιλοδοξίες αλλά μόνο ως πολεμικός χαρακτηρισμός και ως μέσο στιγματισμού.

Ας κάνουμε όμως τη χάρη στους «εθνοκατιστές» και ας μπούμε στον κόπο να εξετάσουμε την προβαλλόμενη επιχειρηματολογία τους. Ο «εθνομηδενισμός», ή, με μία άλλη, πιο λυρική διατύπωση, η «προσπάθεια πολτοποίησης της ταυτότητας ενός λαού», φέρεται ότι οδηγεί στον εθνικισμό διότι «γεννά θυμό» σε κάποιους ανθρώπους, και έτσι οι άνθρωποι αυτοί μέσα στο θυμό τους οδηγούνται να υιοθετήσουν εθνικιστικές απόψεις.

Συνέχεια

Κηλαηδόνης: η αμερικανικότητα ως παράδοση …


Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, που πέθανε πρόωρα, ήταν μία ασυνήθιστη και ίσως μοναδική περίπτωση μεταξύ των Ελλήνων καλλιτεχνών του 2ου μισού του 20ού αιώνα. Ήταν ένας συνθέτης που είχε γίνει αποδεκτός στον κανόνα, ίσως όχι των «μεγάλων μας συνθετών» (αυτοί άλλωστε έχει κατοχυρωθεί πλέον ότι είναι μόνο δύο τον αριθμό, άντε και μερικοί «επίγονοι» που όμως δεν φτάνουν το μεγαλείο των πρώτων), αλλά πάντως των συνθετών που είναι αγαπητοί και αναγνωρίσιμοι σχεδόν από όλους. Σε βαθμό που να αποκαλείται με το (ομολογουμένως σπάνιο) μικρό του όνομα και να καταλαβαίνουμε όλοι για ποιον μιλάμε.

Σε αντίθεση με όσους άλλους μπορώ να σκεφτώ, όμως, ο Κηλαηδόνης έγινε δεκτός μεταξύ του έστω διευρυμένου αυτού κύκλου χωρίς το έργο –ή ο λόγος- του να έχει την παραμικρή αναφορά στην ελληνικότητα, μέσα στην οποία κολυμπούσαν από την αρχή ως το τέλος οι «μεγάλοι μας». Ανεξαιρέσουμε μάλιστα κάποια τραγούδια στην αρχή της καριέρας του σε στίχους του Γκάτσου, η δουλειά του Κηλαηδόνη δεν βασίζεται καθόλου στο μπουζούκι, το οποίο δεν χρησιμοποιεί ούτε ενορχηστρωτικά αλλά ούτε και συνθετικά, ούτε στη μελοποίηση μεγάλων μας ποιητών, ή έστω μικρών· δεν αναπολεί κάποια βουκολική ουτοπία του περιούσιου λαού και του τόπου ούτε καταγγέλλει τους ξένους που τον αδίκησαν. Αν μπορούμε να βρούμε κάποιο στοιχείο καταγγελίας, αυτό αφορά το μέσα και όχι το έξω: στα τραγούδια του, Έλληνες ειρωνεύονται Έλληνες για το μικροαστισμό, τη γραφειοκρατία, την εκμετάλλευση, την υποκρισία, το σεξισμό και το συντηρητισμό τους.

Συνέχεια

Η πολιτική είναι η λύση…


Των: Megan Erickson, Katherine Hill, Matt Karp, Connor Kilpatrick, & Bhaskar Sunkara (μετάφραση: Συραγώ Λιάτσικου)

Δεν μπορούμε να φύγουμε στον Καναδά ή να κρυφτούμε κάτω από το κρεβάτι. Αυτή είναι η στιγμή που πρέπει να αγκαλιάσουμε τη δημοκρατική πολιτική, όχι να την αποκηρύξουμε.

Δεν έχουμε καμιά αυταπάτη σχετικά με τον αντίκτυπο της νίκης του Ντόναλντ Τραμπ. Είναι μια καταστροφή. Η προοπτική μιας ενωμένης δεξιάς κυβέρνησης, με επικεφαλής έναν αυταρχικό λαϊκιστή, αποτελεί καταστροφή για τους ανθρώπους της εργασίας.

Υπάρχουν δύο τρόποι για να απαντήσει κανείς σε αυτή την κατάσταση. O ένας είναι να κατηγορήσεις τους ανθρώπους των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο άλλος είναι να κατηγορήσεις την ελίτ της χώρας.

Στις προσεχείς ημέρες και εβδομάδες, πολλοί ειδήμονες θα κάνουν κάτι από τα παραπάνω. Φοβισμένοι φιλελεύθεροι έχουν ήδη γράψει οδηγίες για το πώς να πας στον Καναδά· χθες βράδυ, η καναδική ιστοσελίδα μετανάστευσης έπεσε μετά από ένα ισχυρό κύμα επισκεψιμότητας. Οι άνθρωποι που μας έφεραν σε αυτό το γκρεμό σχεδιάζουν τώρα τη διαφυγή τους.

Συνέχεια