Ό βιασμός μέσα από τόν τύπο…


Ό Τύπος είναι ένας άπό τούς κύριους παράγοντες πού έχουν τή δυνατότητα νά διαμορφώνουν τήν κοινή γνώμη σέ θέματα πού βιώνουμε καθημερινά σάν πολίτες καί, έμμεσα ή άμεσα, έχουν άντίκτυπο στή ζωή μας: πολιτική καί πολιτιστική ζωή, κοινωνικά θέματα, φόνους, κλοπές, εγκλήματα τιμής, βιασμούς.

Οί μηχανισμοί μέσα άπό τούς οποίους ό Τύπος συμβάλλει στή διαμόρφωση τής κοινής γνώμης καί στήν καταγραφή – ερμηνεία κάποιων εννοιών είναι πολλοί, σύνθετοι καί ή λειτουργία τους σ’ αύτή τή διαδικασία δέν είναι πάντα εμφανής. Σ’ αυτό τό κείμενο θά άσχοληθοϋμε άποκλειστικά μέ τήν παρουσίαση τών βιασμών άπό τόν ήμερήσιο τύπο (Νέα, Ελευθεροτυπία 1980, 81, 82).

Διαβάζοντας τίς άνακοινώσεις καί τά άρθρα πού άναφέρονται στό συγκεκριμένο θέμα βλέπουμε νά γίνεται μιά προσπάθεια μέ διπλό στόχο: άπό τή μιά —μέσα άπό τήν εικόνα πού δίνεται γιά τή γυναίκα/θύμα—, νά άναιρεθεϊ ή έστω νά χάσει τή βαρύτητά της αύτή καθαυτή ή πράξη τού βιασμού καί, άπό τήν άλλη, νά κατα­σκευαστεί συγκεκριμένη εικόνα γιά τό πρόσωπο τού βιαστή.

Τίτλοι όπως:

  1. «Μπαργούμαν κατήγγειλε βιασμό»
  2. «Τής άρεσαν μόνο οί θωπείες»
  3. «Καταγγελίες γιά περίεργους βιασμούς»

προκαταλαμβάνουν τόν άναγνώστη, δημιουργώντας του έστω καί μή συνειδητές αμφιβολίες γιά τό κατά πόσο ή βιασθεΐσα μπο­ρεί καί νά τά ήθελε. Διότι είναι δυνατόν νά μήν τά ήθελε ή αυστριακή τουρίστρια άφοϋ δέχτηκε τούς ερωτικούς άσπασμούς καί τις θωπείες τού νεαρού σερβιτόρου σέ παραλιακό ζαχαροπλα­στείο;

Ή κυρίαρχη ιδεολογία υπαγορεύει πώς μιά γυναίκα πού έχει φτάσει νά άγκαλιάζεται καί νά φιλά έναν άντρα δέν μπορεί παρά νά θέλει νά ολοκληρώσει. Σέ περίπτωση πού διεκδικήσει τό άντίθετο, τότε μάλλον ό βιασμός είναι άναπόφευκτος καί έν μέρει δι­καιολογημένος, άφοΰ οί άντρικές ορμές έχουν φουντώσει καί δέν ελέγχονται. Ό έπόμενος τίτλος παραμπέμπει τόν άναγνώστη στή γνωστή ιδεολογία πώς μιά γυναίκα πού άποφασίζει νά γίνει μπαρ­γούμαν, άφενός ξέρει τίς άπαιτήσεις καί τούς κινδύνους τού επαγ­γέλματος (άρα είναι άξια τής τύχης της) καί άφετέρου άποτελεϊ μάλλον άναξιόπιστο πρόσωπο (άρα ή καταγγελία της μπορεί νά είναι ιι/ευδής).

Ό τρίτος τίτλος πληροφορεί πώς γίνονται περίεργοι βιασμοί ά- ρα έμμεσα ύπονοεϊται πώς ύπάρχουν καί βιασμοί μή περίεργοι δηλ. νορμάλ!!

’Έτσι δσο ούδέτερο καί νά είναι τό κείμενο πού άκολουθεΐ, ό άνώδυνος/τυχαϊος τίτλος έχει ήδη λειτουργήσει. Είναι όμως ούδέ­τερο τό ύφος των άνακοινώσεων ή των άρθρων πού περιγράφουν ένα βιασμό;

’Αποτελεί ή άπαρίθμηση στοιχείων γιά τή ζωή καί τήν έμφάνιση τής γυναίκας άπλή καί άθώα πληροφόρηση; ’Απαράδεκτα καί ου­σιαστικά άσχετα στοιχεία τής μορφής «ή άδελφή τού θύματος δούλευε σέ καμπαρέ» καί φαινομενικά άνώδυνες φράσεις όπως «οί φερόμενοι ώς δράστες» καί «σύμφωνα πάντα μέ τήν καταγγε­λία» συνηγορούν γιά τό άντίθετο. Τό ότι ή άδελφή τού θύματος δούλευε σέ καμπαρέ δέν άφορά κανέναν. ’Ή μάλλον δέν θά έπρε­πε νά άφορά κανέναν. ’Επιτέλους γιατί συνιστά πληροφορία ή ποιότητα τού έπαγγέλματος, καί μάλιστα όχι τού ’ίδιου τού θύμα­τος άλλά τής άδελφής; Ό τύπος όμως φαίνεται νά έχει διαφορετι­κή γνώμη. ’Έτσι, όταν δέν ύπάρχει τίποτα νά τονιστεί γιά τήν ίδια τή βιασμένη, ή άνακοίνωση έπιλέγει νά μάς πληροφορήσει γιά συγγενικό πρόσωπο, υπονοώντας πώς τό μήλο κάτω άπό τή μη­λιά θά πέσει. Δέν έχουμε δει βέβαια ποτέ σέ άντίστοιχες περιπτώ­σεις νά γράφεται καί νά συνιστά πληροφορία πώς ή άδελφή τού θύματος είναι φοιτήτρια ή δικηγόρος! Επίσης, μιά καί ή φράση «ό φερόμενος ώς κλέφτης» είναι άγνωστη στόν έλληνικό τύπο, ή συχνά επαναλαμβανόμενη φράση «ό φερόμενος σάν δράστης» σέ περιπτώσεις βιασμών, σέ συνδυασμό μέ τό «σύμφωνα μέ τήν κα­ταγγελία» φαίνεται νά εξυπηρετεί μόνο τή δημιουργία άμφιβο λιών: Ήταν πράγματι βιασμός;

Στίς περιπτώσεις πού ό βιασμός είναι άναμφ\σβήτητος, τά άρ­θρα συνήθως επικεντρώνουν τήν προσοχή τους στό πρόσωπο τού βιαστή, φτιάχνοντας γι’ αυτόν μιά εικόνα πού σαφώς δέν μοιάζει μέ τούς άνθρώπους πού καθημερινά συναναστρεφόμαστε στή δουλειά μας, δέν μοιάζει μέ τούς φίλους μας, δέν έχει τίποτα κοι­νό μέ τόν άδελφό, τόν πατέρα ή σύζυγό μας. ’Έτσι τίτλοι καί πε­ριεχόμενο μάς πληροφορούν πώς οί βιαστές είναι: κτηνάνθρωποι, υπάνθρωποι, καμικάζι, σάτυροι, δράκοι, παραπέμποντας είτε σέ κάποια ψυχική άνωμαλία, είτε σέ κάποια έκφραση κοινωνικής έκτροπής.

Συγχρόνως, οί εφημερίδες θεωρούν ύποχρέωσή τους νά άναφέ- ρουν ή νά τονίσουν όπου είναι δυνατόν εκείνα τά στοιχεία πού άπό τή μιά μάς δημιουργούν οίκτο γι’ αυτά τά πλάσματα καί άπό τήν άλλη παρουσιάζουν τήν πράξη τους έν μέρει δικαιολογημένη στά πλαίσια των «φυσικών» άντρικών όρμων καί τής συγκυρίας:

  • «Οί τύψεις μέ τσάκισαν».
  • «Μετανιώνω — Φέρθηκα σά ζώο — Θέλω νά εξιλεωθώ καί να κάνω ότιδήποτε γι’ αυτήν, άκόμα καί νά τήν παντρευτώ».
  • «Σημειώνεται δτι ό Εύάγγελος, παιδί χωρισμένων γονέων, κρα­τούσε ήμερολόγιο δπου περιέγραφε μέ λεπτομέρειες τή γελοία ζωή πού δπως γράφει ό ’ίδιος έκανε».
  • «Τό σκηνικό βγαλμένο άπό τροπική νύχτα. ’Ανταύγειες φεγγα- ριών πάνω στήν άμμο καί τά μισόγυμνα κορμιά τής Ίζαμπέλ Ταρντίφ 20 χρονών καί τής φίλης της Μαρί Άντρέ Ζεφρέ 21 χρο- νών καί οί δύο άπό τή Βρεττάνη».

Τί άλλο νόημα μπορεί νά έχει αύτή ή τελευταία περιγραφή άπό τό νά φτιάξει ειδυλλιακή καλοκαιριάτικη εικόνα διακοπών στό μυαλό τού άναγνώστη, καί έτσι έστω καί ύποσυνείδητα νά δικαιο­λογήσει τό βιαστή, ιδιαίτερα άν δέν είχε γίνει φόνος;

Τέλος είναι σύμπτωση δτι τό 80-90% τών άνακοινώσεων γιά θέ­ματα βιασμών είναι κάπου κρυμμένες μεταξύ τρίτης καί τελευ­ταίας σελίδας; Διότι βέβαια πώς είναι δυνατόν νά έχουν τήν ίδια μεταχείρηση καί βαρύτητα οί έξαγγελίες τής κυβέρνησης γιά τήν οικονομική πολιτική πού αφορούν δλο τόν κόσμο, μέ κάποιο βια­σμό, ένα καθαρό προσωπικό συμβάν;

Στό κάτω κάτω, δπως γίνονται κλοπές καί ληστείες γίνονται καί βιασμοί. Είναι γεγονότα τής αυτής κατηγορίας καί μέσα στήν καθημερινότητα. Μόνο κάτι τέτοιο μπορούμε νά συμπεράνουμε άπό τήν παρακάτω κατά τά άλλα «τυχαία» συστέγαση δύο άνα- κοινώσεων:

Τίτλος:

«Σουηδέζα 20 χρονών βιάστηκε στήν ’Ακρόπολη».

«Σουηδέζα ήλικίας 20 χρονών βιάστηκε άπό 3 άγνώστους στήν ’Ακρόπολη, προχτές τή νύχτα…».

«”Ενας άλλος άλλοδαπός ‘Ολλανδός 30 χρονών κατήγγειλε δτι έ­πεσε θύμα ληστείας».

Οί εξαιρέσεις βέβαια ύπάρχουν. Βλέπουμε έτσι πολλές φορές ά νακοινώσεις καί άρθρα περί βιασμών νά καταλαμβάνουν σημαν­τική θέση στή διάταξη τής ύλης τών εφημερίδων καί νά δίνεται μεγάλη δημοσιότητα στό θέμα. Οί περιπτώσεις όμως αυτές άναφέρονται σχεδόν πάντα σέ κάποιους βιασμούς πού έχουν κατά πολύ ξεπεράσει κάθε παραδεκτό δριο κοινωνικής συμπεριφοράς (βιασμός Φιλοππάπου) ή συνδυάζονται μέ φόνο. Ή κοινωνία ολό­κληρη, διά στόματος τύπου, καταδικάζει τή βδελυρή πράξη προ­σπαθώντας νά τήν εμφανίσει σάν κάτι εντελώς εξαιρετικό καί έ­ξω άπό τίς άξιες της. ’Έτσι άποποιεΐται τίς εύθύνες της καί νύπτει τάς χείρας της.

ΣΠΙΤΙ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Δεκέμβριος 1982

Κείμενο από μπροσούρα που εκδόθηκε το 1982 από την φεμινιστική ομάδα Σπίτι των Γυναικών. Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία και η σύνταξη του κειμένου.

  

___________________________________________________________

Η πατριαρχία και η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα…


Η παρακάτω ενδιαφέρουσα και αξιόλογη έρευνα αναδημοσιεύεται για την αποδόμηση κάθε αφηγήματος εθνικισμού, πατριωτισμού και πατριαρχίας.

Α’

Αν επισκοπήσουμε τη μισή χιλιετηρίδα που κύλησε από τον Όμηρο ως τον μέγα Αλέξανδρο, δε θα βρούμε πουθενά αλλού στην ιστορία μια τόσο συνεπή απόρριψη της γυναίκας όσο στους πατέρες του «πολιτισμού» μας.
«Δεν υπάρχει στη γη πιο απαίσιο, πιο ξεδιάντροπο πλάσμα από τη γυναίκα», λέει ο Όμηρος. Όταν ο κυνικός Διογένης είδε μια γυναίκα κρεμασμένη σε μια ελιά, αναφώνησε: «Μακάρι να είχαν όλα τα δένδρα τέτοιους καρπούς!» Ο Ησίοδος λέει ότι τα κυριότερα δώρα που έκανε η Αφροδίτη στη γυναίκα είναι η φλυαρία, το μοχθηρό γέλιο της και οι πονηριές της. Και σε ένα άλλο σημείο: «Ποτέ μην αφήσεις να σε ξεμυαλίσει η γυναίκα η κουνοκώλα, ούτε οι κολακείες της, που με αυτές να σε τυλίξει θέλει!» Στο σημαντικότερο έργο του Ησίοδου, τη Θεογονία, η αφήγηση για το πλάσιμο της γυναίκας καταλαμβάνει μεγάλη έκταση (στίχοι 570 ως 612). Αφού ο Ησίοδος υπαινιχτεί ότι αυτή έφερε στον κόσμο όλα τα κακά, η ιστορία για τη γέννηση της Πανδώρας του δίνει μπολικες ευκαιρίες να «θεμελιώσει» την πεποίθηση πως οι έννοιες «γυναίκα» και «κακό» ταυτίζονται. Χαρακτηριστικά στον στίχο 591 και αφού έχει χρίσει την Πανδώρα γενάρχισα όλων των γυναικών αναφέρει: «κι έτσι ήρθε στον κόσμο το συφοριασμένο γένος των γυναικών, μεγάλη γρουσουζιά για τους άνδρες». Σύμφωνα με τον Πλάτων, στην αρχή όλες οι ψυχές φώλιαζαν σε ανδρικά κορμιά. Ο Θουκιδίδης μας λέει ότι: «αν τη γυναίκα την δημιούργησε θεός, ξέρει αυτός, όπου και αν βρίσκεται, ότι είναι ο πρόξενος της μεγαλύτερης συμφοράς». Ο Μένανδρος, εκπρόσωπος της παρακμής του αρχαιοελληνικού δράματος γράφει σε ένα έργο του: «Φύτρο κακό είν’ η γυναίκα στη ζωή, αλλά σαν αναγκαίο κακό την αγοράζουμε!» και σε ένα άλλο σημείο: «Κανείς δε βρήκε αντίδοτο να μας φυλάει απ’ τις κακές γυναίκες: τέτοιο βάσανο είναι οι γυναίκες!» Ο βραβευμένος Ευριπίδης γράφει: «Πάντα οι γυναίκες στέκουν εμπόδιο στην ευτυχία των ανδρών, πάντα ζημιά τους κάνουν» και κάπου αλλού βάζει μια γυναίκα να λέει για το ίδιο της το φύλο: «Εμείς οι γυναίκες δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι ανώτερο αλλά το κακό με πονηριά περίσση και εύκολα το κάνουμε». Ο Αντιφάνης λέει και αυτός ανάλογα πράγματα: «μονο σε ένα εμπιστεύομαι τη γυναίκα: πως σαν πεθάνει δε θα ξαναζήσει. Σε τίποτα άλλο δεν της έχω εμπιστοσύνη, ώσπου να πεθάνει». Ο ποιητής Καρκίνος από τη Ναύπακτο κάνει την εξής επίκληση: «Ω Δία, τι χρειάζονται άλλες βρισιές για τις γυναίκες; Πέρα για πέρα είν’ αρκετή η ίδια η λέξη «γυναίκα».
Ο Theodor Hopfner λέει στο έργο του «Η σεξουαλική ζωή των Ελλήνων και των Ρωμαίων»: «Γενικά λοιπόν η γυναίκα εμφανιζόταν κατώτερη, τόσο από σωματική όσο και από ψυχική και ηθική άποψη, πράγμα που οδηγούσε στον εκτοπισμό της από τη δημόσια ζωή, ακόμα μάλιστα και από την πνευματική και κοινωνική ζωή. Και αναρωτιέται: «γιατί άραγε ο έλληνας παραγκώνιζε τη γυναίκα; Όχι επειδή ήταν πραγματικά κατώτερη ούτε επειδή τη θεωρούσε κατώτερη, παρα ακριβώς για το αντίθετο: Επειδή φοβόταν την ανωτερώτητα της και επειδή οι αιώνες καταπίεσης, στους οποίους την είχε καταδικάσει, δεν ήταν δυνατόν παρά να εντείνουν τις ενοχές του και το φόβο του για την ΕΚΔΙΚΗΣΗ της.

Συνέχεια

Ο Adorno για την γυναίκα…


Ο Adorno στην Αρνητική Διαλεκτική θεματοποιεί την γυναίκα ως μια από τις βασικές πτυχές ούτως ώστε να διαφανεί και να εξηγηθεί η αποτυχία του δυτικού εκπολιτισμού ο οποίος έχει φτάσει ήδη στην βαρβαρότητα. “Ολόκληρη η ανθρωπότητα να είχε ένα μόνο κεφάλι, ώστε να έχω τη χαρά να το κόψω με ένα χτύπημα“, λεει στο “Ρωμαίος και Ιουλιέτα” ο Σαίξπηρ με το στόμα της Ιουλιέτας.

Παραθέτονται λοιπόν κάποια αποσπάσματα από την Αρνητική Διαλεκτική:

Ως αντιπρόσωπος της φύσης η γυναίκα στην αστική κοινωνία έγινε η αινιγματική εικόνα της ακαταμάχητης γοητείας και της αδυναμίας.” 130

” (…) η γυναίκα παραμένει αδύνατη, καθώς η δύναμη περιέρχεται σε αυτή μόνο διαμεσολαβημένη από τον άντρα.” 131

maya derren

Σκηνή από τον πειραματικό κινηματογράφο της Maya Deren

“Η απελευθέρωση των αστών από την αδικία του φεουδαρχικού και του απολυταρχικού παρελθόντος χρησίμευε μέσω του φιλελευθερισμού στην αχαλίνωτη ανάπτυξη των μηχανών, όπως η χειραφέτηση της γυναίκας καταλήγει στην εκγύμναση της για τις ένοπλες δυνάμεις. Το πνεύμα και οτιδήποτε καλό στη ρίζα του και στην ύπαρξη του είναι αλύτρωτα μπλεγμένο στα δίχτυα αυτής της φρίκης. Ο ορός που δίνει ο γιατρός στο άρρωστο παιδί οφείλεται στην επίθεση κατά των ανυπεράσπιστων πλασμάτων. Τα γλυκόλογα των ερωτευμένων καθώς και τα πιο ιερά σύμβολα του χριστιανισμού απηχούν την ευχαρίστηση από το κρέας του κατσικιού, όπως και αυτή τον διφορούμενο σεβασμό προς το τοτεμικό ζώο. Ακόμη και η πιο διαφοροποιημένη κατανόηση για τη μαγειρική, την εκκλησία και το θέατρο είναι μια συνέπεια του εκλεπτυσμένου καταμερισμού της εργασίας, ο οποίος αποβαίνει εις βάρος της φύσης εντός και εκτός της ανθρώπινης κοινωνίας. Στην αναδραστική ενδυνάμωση αυτής της οργάνωσης έγκειται η ιστορική λειτουργία της κουλτούρας. Γι’ αυτό η γνήσια σκέψη που αποδεσμεύεται από αυτή, ο Λόγος στην καθαρή του μορφή, παίρνει τα χαρακτηριστικά της παράνοιας την οποία οι εδραιωμένοι αυτόχθονες ανέκαθεν παρατηρούσαν. Αν αυτός ο καθαρός Λόγος αποσπούσε μια αποφασιστική νίκη στην ανθρωπότητα, η υπεροχή του ανθρώπινου γένους θα κινδύνευε. Τελικά θα ευσταθούσε και η θεωρία του παραστρατήματος. Αυτή όμως, που κυνικά απέβλεπε στην κριτική της ανθρωποκεντρικής φιλοσοφίας της ιστορίας, είναι η ίδια πολύ ανθρωποκεντρική για να μπορέσει να δικαιωθεί. Ο Λόγος παίζει το ρόλο του οργάνου προσαρμογής και όχι του ηρεμιστικού, όπως θα μπορούσε να φανεί από τη χρήση που του έκανε μερικές φορές το άτομο. Η πανουργία του Λόγου βρίσκεται στη δυνατότητα του να μεταβάλει τους ανθρώπους σε κτήνη με ολοένα αυξανόμενη εμβέλεια και όχι να εγκαθιδρύσει την ταυτότητα υποκειμένου και αντικειμένου.” 358-9

800px-Horna_Kati_1962_Woman_with_Masks

Horna kati 1962 Woman with Masks

“Η φροντίδα όμως για το άλογο ζώο φαίνεται στον έλλογο, περιττή. Ο δυτικός πολιτισμός την έχει αναθέσει στις γυναίκες. Αυτές δεν συμβάλλουν αυτόνομα στη δυναμική προσφορά, στην οποία βασίζεται αυτός ο πολιτισμός. Ο άντρας πρέπει να βγαίνει έξω στην εχθρική ζωή, πρέπει να δρα και να επιδιώκει. Η γυναίκα δεν είναι υποκείμενο. Δεν παράγει, αλλά περιποιείται αυτούς που παράγουν, ένα ζωντανό μνημείο των πολύ μακρινών καιρών της κλειστής οικιακής οικονομίας. Γι’ αυτήν δεν ήταν πολύ ευνοϊκός ο καταμερισμός της εργασίας, όπως τον επέβαλε ο άντρας. Έγινε η ενσάρκωση της βιολογικής λειτουργίας, η εικόνα της φύσης, που η καταπίεση της αποτέλεσε τον τίτλο τιμής αυτού του πολιτισμού. Το όνειρο χιλιετιών ήταν η χωρίς όρια υποδούλωση της φύσης, η μετατροπή του κόσμου σε απέραντο κυνηγότοπο. Με αυτόν τον πόθο ήταν εναρμονισμένη η ιδέα του ανθρώπου στην ανδρική κοινωνία. Αυτό ήταν το νόημα του Λόγου για τον οποίο ο άντρας καυχιόταν. Η γυναίκα ήταν μικρότερη και πιο αδύναμη·ανάμεσα σε αυτή και τον άντρα υπήρχε μια διαφορά την οποία δεν μπορούσε να ξεπεράσει, μια διαφορά που έχει τεθεί από τη φύση, η μεγαλύτερη ντροπή και ταπείνωση που μπορεί να υπάρξει στην ανδρική κοινωνία. Εκεί όπου η υποδούλωση της φύσης είναι ο αληθινός στόχος, η βιολογική κατωτερότητα παραμένει το κατεξοχήν στίγμα και η σφραγισμένη από τη φύση αδυναμία είναι το σημάδι που ανοίγει την όρεξη για βιαιοπραγία.” 394-5

Aleksandra Ekster (Russian 1882–1949) [Futurism, Cubism, Constructivism, Suprematist] Costume design for Herodiade of "Salome" by Oscar Wilde (Aleksandra Ekster)

Aleksandra Ekster (Russian 1882–1949) [Futurism, Cubism, Constructivism, Suprematist] Costume design for Herodiade of “Salome” by Oscar Wilde (Aleksandra Ekster).

Η αστική τάξη επωφελήθηκε από την αρετή και την κοσμιότητα της γυναίκας, τους σχηματισμούς αντίδρασης της μητριαρχικής εξέγερσης. Η ίδια η γυναίκα κατάφερε για λογαριασμό ολόκληρης της υπό εκμετάλλευση φύσης να γίνει δεκτή στον κόσμο της κυριαρχίας, αλλά ως σπασμένη. Υποδουλωμένη, καθρεφτίζει στα μάτια του νικητή τη νίκη του με την αυθόρμητη υποταγή της: Την ήττα ως αφοσίωση, την απελπισία ως ωραία ψυχή, την ατιμασμένη καρδιά ως το στήθος που χαρίζει αγάπη. Με το τίμημα της ριζικής απόσπασης από την πρακτική, της απόσυρσης στον άτρωτο μαγικό κύκλο, η φύση δέχεται από τον κύριο της πλάσης τα σέβη του.” 396

solaris-resurrection

Σκηνή από την ταινία Solaris του Tarkovsky

” (…) το είδωλο της κοινωνίας σήμερα είναι το αεροδυναμικά ευγενές ανδρικό πρόσωπο. Το θηλυκό χρησιμεύει στη δουλειά και στη γέννα ή, ως ευπαρουσίαστο,ανεβάζει το κοινωνικό γόητρο του συζύγου. Δεν συνεπαίρνει τον άνδρα σε ενθουσιώδεις διαχύσεις. Η λατρεία επιστρέφει πάλι στη φιλαυτία. Ο κόσμος με τους σκοπούς του χρειάζεται ολόκληρο τον άντρα. Κανένας πια δεν μπορεί να δοθεί ολοκληρωτικά, πρέπει να μείνει μέσα. 401

 

Οι σελίδες από το βιβλίο: T. Adorno and M. Horkheimer, “Διαλεκτική του Διαφωτισμού”, Εκδόσεις Νήσος, 1996.

Η εικόνα της ανάρτησης: “Lissitzky El Plaksin Mikhail 1928 Woman With Hammer and Sickle”


Aπό:https://fristuti.wordpress.com/2016/03/08/%CE%BF-adorno-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BA%CE%B1/

Η πρώτη Ιντιφάντα της Παλαιστίνης ως μοντέλο λαϊκής αντίστασης …


Της Sarah Aziza (μετάφραση: Βίλυ Μυλωνά-Γιώργος Καρατέγος)

Στις 6 Δεκεμβρίου, μέσα στον χριστουγεννιάτικα στολισμένο Λευκό Οίκο, ο Donald Trump, πλαισιωμένος από τον Mike Pence, ανακοίνωσε την αναγνώριση από τις Η.Π.Α. της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του κράτους του Ισραήλ. Η κίνηση αυτή προκάλεσε την οργή σε ολόκληρο τον μουσουλμανικό και αραβικό κόσμο, καθώς και σε όλους εκείνους που φοβόντουσαν ότι μία τέτοια απόφαση θα κατέστρεφε την ήδη χτυπημένη «ειρηνευτική διαδικασία». Στη Δυτική Όχθη, τη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, εκατοντάδες παλαιστίνιοι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους και ήρθαν αντιμέτωποι με τα ισραηλινά στρατεύματα, τα οποία απάντησαν με δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες.

Μετά και από αυτά τα γεγονότα, εκείνο που απομένει να δούμε είναι το κατά πόσο αυτή η έκρηξη οργής θα μπορέσει να μετατραπεί σε μια διαρκή αντίσταση. Την ίδια στιγμή που η πλειοψηφία των πολιτικών ηγετών αποκηρύσσει την κίνηση Trump, οι παλαιστίνιοι μάχονται ώστε να δώσουν μια συνολική απάντηση, εν μέσω πολλαπλών πολιτικών απογοητεύσεων. Σε κάθε περίπτωση, τα γεγονότα αυτής της εβδομάδας θυμίζουν μια άλλη στιγμή αναμέτρησης στα κατεχόμενα εδάφη, ακριβώς 30 χρόνια πριν.

Πριν από τριάντα χρόνια, σε μια στιγμή επαναστατικής ενότητας, εξαπλώθηκε η μαζική εξέγερση σε όλα τα κατεχόμενα εδάφη.

Στις 8 Δεκεμβρίου 1987, ένα ισραηλινό στρατιωτικό φορτηγό συγκρούεται με αυτοκίνητα που μετέφεραν παλαιστίνιους εργάτες στην προσφυγική περιοχή Jabalya, στη Γάζα. Τέσσερις Παλαιστίνιοι έχασαν τη ζωή τους, ενώ άλλοι 10 τραυματίστηκαν. Μέσα σε λίγες ώρες, οι Παλαιστίνιοι ξεχύθηκαν στους δρόμους της Γάζας, σε μια αυθόρμητη εκδήλωση αγανάκτησης μετά από δύο δεκαετίες κατοχής. Την επόμενη μέρα, Ισραηλινοί στρατιώτες σκότωσαν έναν Παλαιστίνιο διαδηλωτή, προκαλώντας την πρώτη Ιντιφάντα, μια μαζική, μη βίαιη εξέγερση που εξαπλώθηκε γρήγορα σε όλα τα κατεχόμενα εδάφη.

Ήταν μια σημαντική στιγμή ενότητας για το επαναστατικό κίνημα. Μεταξύ των πρώτων και πιο δυναμικών μελών του κινήματος ήταν και η Naila Ayash, μία νέα γυναίκα, κάτοικος της Γάζας και πολιτική ακτιβίστρια η οποία προσέλκυσε χιλιάδες γυναίκες στον απελευθερωτικό αγώνα. Τριάντα χρόνια αργότερα, η ιστορία της Naila παρουσιάζεται μέσα από τη νέα ταινία της Julia Bach, Naila andthe Uprising. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ όπου εξιστορούνται κάποιες λιγότερο γνωστές πτυχές του ρόλου των γυναικών της Ιντιφάντα και της δυναμικής του παλαιστινιακού λαού εκείνη την περίοδο.

Όπως και στις προηγούμενες βραβευμένες ταινίες της (Budrus, My neighborhood), η Bacha μέσα από τις αφηγήσεις της, προσκαλεί το θεατή να γνωρίσει μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες μερικών ατόμων, μια μεγαλύτερη ιστορία. Η ταινία ανοίγει με τη Naila να κάθεται δίπλα στο γιο της, Majd, ξεφυλλίζοντας ένα οικογενειακό άλμπουμ φωτογραφιών. Οι δυο στέκονται σε μια φωτογραφία του Majd στα πρώτα του γενέθλια, στις 22 Φεβρουαρίου 1989. «Μια ζωή πριν», λέει η Naila, θαυμάζοντας την εικόνα του χαμογελαστού υιού της, χωρίς να πει τίποτα για τη βαθύτερη πραγματικότητα εκείνης της χρονιάς: την κράτησή της στις φυλακές του Ισραήλ, τον αυξανόμενο αριθμό νεκρών της Ιντιφάντα, την αναγκαστική εξορία του συζύγου της στην Αίγυπτο. Αυτές οι λεπτομέρειες έρχονται αργότερα, όταν πλέον οι παράλληλες αφηγήσεις της οικογένειας Ayash και της Ιντιφάντα αναδεικνύουν την αλληλεπίδραση της πολιτικής δράσης και της προσωπικής ζωής των Παλαιστίνιων κατά τη διάρκεια της κατοχής.

«Για πρώτη φορά, δεν περιμέναμε οδηγίες από την ηγεσία εκτός της Παλαιστίνης.» – Zahira Kamal, ακτιβίστρια

Η Naila είναι η ιδανική πρωταγωνίστρια. Εικόνες αρχείου, δείχνουν τη Naila να κάθεται στο τραπέζι μαζί με μερικούς ακόμα αγωνιστές που πρωτοστάτησαν στο κίνημα και τη γέννηση της Ιντιφάντα στις αρχές του 1988, μεταξύ των οποίων και ο σύζυγός της Jamal. Με τα μέλη της ΟΑΠ (Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης) στην εξορία, οι μήνες αυτοί καθόρισαν αδιαμφισβήτητα τη φύση και τη δράση της κοινότητας. «Για πρώτη φορά, δεν περιμέναμε οδηγίες από την ηγεσία εκτός της Παλαιστίνης», λέει η Zahira Kamal, μία ακόμα ακτιβίστρια που συμμετείχε σε αυτόν τον πρώιμο συνασπισμό. Τριάντα χρόνια αργότερα, τα μάτια της εξακολουθούν να φωτίζονται στη θύμιση του αγώνα.

Αφηγήσεις άλλων αγωνιστών, υποδηλώνουν μια παρόμοια επαναστατική διάθεση. Εκείνες τις μέρες, όλοι πίστευαν ότι η έκκληση τους για αυτοδιάθεση του παλαιστινιακού λαού, μετά από μια φαινομενικά ατελείωτη 20ετή κατοχή, προορίζονταν να επιτύχει. Οι εβδομάδες έγιναν μήνες και η αντίσταση παρέμενε αδιάσπαστη – στη φρίκη και την αμηχανία του ισραηλινού καθεστώτος, το οποίο τότε κατείχε ολόκληρη τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα. Ως απάντηση, τα ισραηλινά στρατεύματα κατέφυγαν σε θανατηφόρα βία και μαζικές συλλήψεις. Τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης μετέδιδαν βίντεο από άοπλους διαδηλωτές που έρχονταν αντιμέτωποι με τις στρατιωτικές δυνάμεις και πυροβολισμούς αμάχων που εξαπατήθηκαν από ισραηλινούς στρατιώτες. Μέχρι το τέλος της Ιντιφάντα θα σκοτωθούν περίπου 1.200 Παλαιστίνιοι, συμπεριλαμβανομένων πάνω από 200 παιδιών, ενώ υπήρξαν 120.000 τραυματίες. Πάνω από μισό εκατομμύριο θα φυλακιστούν. Ωστόσο, οι Παλαιστίνιοι αγωνιστές, όπως η Naila, ακόμα και μετά από αυτά τα γεγονότα, δεν έκαναν πίσω, γιατί ήξεραν ότι ο κόσμος θα καταλάβει σίγουρα το δίκαιο του αγώνα τους. Σύμφωνα με τα λόγια μίας από τις συντρόφισσες της Naila, «ήμασταν στο δρόμο της ελευθερίας».

Για τις γυναίκες, ο αγώνας είχε δύο μέτωπα. Παρ’ όλη τη δραστήρια συμμετοχή τους στην εξέγερση, οι γυναίκες εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν τρομερά εμπόδια από τους άνδρες συμπατριώτες τους. «Οι γυναίκες έχουν εμπλακεί στον απελευθερωτικό αγώνα για μεγάλο χρονικό διάστημα», λέει η Kamal, «αλλά ο ρόλος τους ήταν περιορισμένος. Οι άντρες δεν ήθελαν τις γυναίκες να συμμετέχουν σε μεικτές ομάδες φύλων”. Οι Παλαιστίνιες αγωνίστριες σχημάτισαν ξεχωριστές επιτροπές αγώνα ως απάντηση σε αυτό τον αποκλεισμό.

Οι επιτροπές που σχηματίστηκαν ανέλαβαν ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο, καθώς εκατοντάδες άντρες σύντροφοι είτε είχαν φυλακιστεί είτε είχαν εξοριστεί από τις ισραηλινές αρχές. Στο ντοκιμαντέρ, παρουσιάζονται γυναικείοι συνεταιρισμοί, οι οποίοι παρήγαγαν εναλλακτικά προϊόντα ως προς εκείνα από τα οποία το Ισραήλ τους είχε αποκλείσει. Άλλες δημιούργησαν «αίθουσες διδασκαλίας» σε σπίτια και υπαίθριες εκτάσεις, απορρίπτοντας τα σχολεία που είχαν επιβληθεί από το Ισραήλ. Άλλες δημιούργησαν αυτοοργανωμένα ιατρεία και εργαστήρια επαγγελματικών δεξιοτήτων. «Οι γυναικείες επιτροπές και συνδικάτα αντικατέστησαν τις δομές της κυβέρνησης», υπενθυμίζει μια γυναίκα ακτιβίστρια. «Είχαμε φροντίσει τα πάντα».

Το Ισραηλινό κράτος, αναγνωρίζοντας τη δυναμική των γυναικείων επιτροπών, ποινικοποίησε κάθε συμμετοχή σε αυτές, απειλώντας με ποινές φυλάκισης μέχρι και 10 ετών σε περίπτωση συμμετοχής έστω και σε μια συνάντηση. Παρ’ όλη την τρομοκρατία, οι γυναίκες δεν ενέδωσαν στο φόβο. Λίγο μετά τη γέννηση του πρώτου της γιού, η Naila συλλαμβάνεται, αφήνοντας τη φροντίδα του σε συγγενείς (ο σύζυγός της Jamal, είχε ήδη εξοριστεί πριν τη γέννηση του παιδιού τους). Μετά από διαμαρτυρίες των συντρόφων της, οι ισραηλινές αρχές έδωσαν στη Naila δύο επιλογές: να ξανασμίξει με το γιο της παραμένοντας στη φυλακή ή να παραιτηθεί από κάθε πολιτική της δράση. Εκείνη επέλεξε το πρώτο και το 6 μηνών μωρό της θα περάσει περίπου μισό χρόνο με τη μητέρα του στη φυλακή, ως το μοναδικό παιδί στο κέντρο κράτησης γυναικών. Η παρουσία του παιδιού στο κέντρο κράτησης αποτέλεσε μία απροσδόκητη πηγή παρηγοριάς και στις άλλες κρατούμενες, των οποίων τα παιδιά αγνοούνταν. Σε μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές της ταινίας, οι πρώην κρατούμενες θυμούνται τον πόνο του αποχωρισμού από τα παιδιά τους, υπενθυμίζοντας ότι πίσω από τους δρόμους του χάους και το πάθος για την επανάσταση, παγιδεύτηκαν χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. “Όλες τον νιώθαμε σαν δικό μας παιδί” , αναφέρει μία πρώην κρατούμενη. “Όλες θέλαμε να τον κρατήσουμε στην αγκαλιά μας”.

Εν τω μεταξύ, η αντίσταση συνεχίστηκε και έφτασε να συμπεριλάβει αρκετές στιγμές αξιοσημείωτης συνεργασίας μεταξύ αλληλέγγυων ακτιβίστριων γυναικών από το Ισραήλ και γυναικών από την Παλαιστίνη. “Θέλαμε να απευθύνουμε κάλεσμα σε όλες τις γυναίκες”, υπενθυμίζει η Ισραηλινή δημοσιογράφος Roni Ben Efrat. “Από τη μία γυναίκα στην άλλη, πώς μπορείς να μένεις αδρανής, όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο;”. H Naila αντήχησε αυτό το συναίσθημα στα γραπτά της εκείνης της εποχής, καλώντας τις Ισραηλινές γυναίκες να “διπλασιάσουν τις προσπάθειες τους” έτσι ώστε οι γιοι της και οι δικοί τους να μπορούν μία μέρα να ζήσουν “δίπλα-δίπλα”.

Η Naila απελευθερώθηκε λίγο μετά τα πρώτα γενέθλια του Majd και ξεκίνησε τον προσωπικό της αγώνα, για να λάβει άδεια από την Ισραηλινή κυβέρνηση έτσι ώστε να ταξιδέψει στο εξωτερικό και να επανενωθεί με τον Jamal. Ακόμη και όταν οι δύο τους κατάφεραν να συναντήσουν τον Jamal στο Κάιρο, η οικογενειακή επανένωση επισκιάστηκε από την ζοφερή πραγματικότητας της εξορίας τους. “Ήταν μία ατελής χαρά. Θέλαμε να είμαστε ευτυχισμένοι στο σπίτι μας, στη χώρα μας”.

Σκιές άρχισαν να συγκεντρώνονται και πάνω από την αντίσταση, πίσω στο σπίτι. Καθώς η Ιντιφάντα εισήλθε στον τέταρτο χρόνο της, ο αγώνας έγινε ιδιαίτερα περίπλοκος από την παρέμβαση των παγκόσμιων δυνάμεων, κυρίαρχα από τις ΗΠΑ, οι οποίες υποσχέθηκαν να διπλασιάσουν τις προσπάθειες τους για την επίλυση του Παλαιστινιακού, σε αντάλλαγμα για την υποστήριξη των αραβικών χωρών στον πρώτο πόλεμου του Κόλπου. Τοποθετώντας την κυβέρνηση του σαν “ουδέτερο μεσίτη”, ο Πρόεδρος George Bush ο πρεσβύτερος, συνυπέγραψε τη Συνθήκη Ειρήνης της Μαδρίτης το 1991, με τον πρόεδρο της ΕΣΣΔ Mikhail Gorbachev, καλώντας τις αντιπροσωπείες του Ισραήλ, της Αιγύπτου, της Συρίας, καθώς και μία κοινή αντιπροσωπεία Ιορδανίας-Παλαιστίνης, να συναντηθούν στην Ισπανία.

¨Όταν συγκρίνεις το τι προτείναμε, με το τι προέκυψε από το Όσλο, λυπάσαι πραγματικά”- Zahira Kamal

Για τη Naila και τους συναδέλφους της, αυτές οι συνομιλίες, οι οποίες έλαβαν τόπο μακριά από το κέντρο της αντίστασης, υποβάθμισαν το ρόλο του Παλαιστινιακού λαού. Καθώς η προσοχή του κόσμου στράφηκε στις διεθνείς συνομιλίες, οι τοπικοί παλαιστίνιοι ηγέτες, έκαναν μία γενναία προσπάθεια να ακουστεί η φωνή τους-συμπεριλαμβανομένων και κάποιων γυναικών, κυρίως της Dr. Hanan Ashrawi- εντός των συνομιλιών. Ωστόσο, οι Συμφωνίες του Όσλο τον Σεπτέμβριο του 1993, ο καρπός των μυστικών συνομιλιών που ακόμη μία φορά απέκλεισαν τον Παλαιστινιακό λαό, επιβεβαίωσαν μία νέα, οριστική πραγματικότητα: Την αναζωπύρωση του PLO(Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης), πρόθυμο να αποκτήσει πολιτική νομιμοποίηση, ακόμη και με το τίμημα μία πραγματικά δημοκρατικής διαδικασίας.

Η πορεία της ταινίας περιστρέφεται γύρω από τέτοιες στιγμές,εκείνες στις οποίες οι νεότεροι, ποιο αισιόδοξοι πρωταγωνιστές έρχονται αντιμέτωποι με τις πολιτικές εξελίξεις οι οποίες θα ανατρέψουν τελικά τις καλύτερες προθέσεις τους και θα εδραιώσουν περαιτέρω την κατοχή. Η Kamal, από απόσταση 25 ετών, μιλά με απογοήτευση: “Όταν συγκρίνεις το τι προτείναμε, με το τι προέκυψε από το Όσλο, λυπάσαι πραγματικά… Το Όσλο μας έφερε πολύ λιγότερα από ότι βρισκόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων”. (Θα έφερνε στην πραγματικότητα, ένα προπέτασμα ειρήνης, το οποίο θα τερμάτιζε οριστικά την Ιντιφάντα, επιτρέποντας ταυτόχρονα τη συνέχιση της κατοχής και την επέκταση των εποικισμών).

Για ακόμη μία φορά, οι γυναίκες θα αντιμετώπιζαν πίεση σε δύο μέτωπα. Μετά το Όσλο, πολλοί εξόριστοι άνδρες ηγέτες επέστρεψαν στις περιοχές τους γα να ιδρύσουν την Παλαιστινιακή Αρχή- και με αυτό τον τρόπο, ανέτρεψαν μεγάλο μέρος της κοινωνικής προόδου που είχε κερδηθεί από τις γυναίκες κατά τη διάρκεια της Ιντιφάντα. “Οι γυναίκες είχαν πάρει πολλά, αλλά η υπόθεση ήταν ότι οι άνδρες θα επέστρεφαν και θα συνέχιζαν από τις θέσεις τους και οι γυναίκες θα έπρεπε να κάνουν στην άκρη” θυμάται η Kamal. “Βασικά μας είπαν, (γυναίκες) ο ρόλος σας τελείωσε”, αναφέρει μία άλλη γυναίκα ακτιβίστρια. “Πολλές από εμάς επέλεξαν να κάνουν στην άκρη επειδή είδαμε ότι αυτό που συνέβαινε (με την Παλαιστινιακή Αρχή) δεν άνηκε σε εμάς”.

Η Naila και οι συντρόφισσες της προσπάθησαν να οργανωθούν και να αντισταθούν σε αυτό τον σφετερισμό, με ελάχιστο όφελος. Στις τελευταίες στιγμές της ταινίας, διεισδύει μία αίσθηση χαμένης ευκαιρίας. “Οι διαπραγματεύσεις ήταν μία νίκη για το Ισραήλ” σημειώνει μία από της συντρόφισσες της Naila. “Δεν έπρεπε να τερματίσουμε την Ιντιφάντα, μέχρι τα αιτήματα μας να ικανοποιηθούν”. Άλλες μιλούν με έντονη αισιοδοξία. “Δεν θα είμαστε σιωπηλοί”, λέει η Αλί. “Είμαστε ένας λαός που θα περάσει το λάβαρο του αγώνα από τη μία γενιά στην επόμενη μέχρι να κατακτήσουμε τα δικαιώματα μας”. Στο κλείσιμο, η Naila εμφανίζεται σε ένα αρχειακό πλάνο από τις πρώτες μέρες της αντίστασης, πάνω στο βήμα, με το χαρακτηριστικό κοντό της κούρεμα και καλεί για άλλη μία φορά για μία Παλαιστίνη απαλλαγμένη τόσο από την κατοχή, όσο και από τις διακρίσεις λόγω φύλου.

Σήμερα, οι Παλαιστίνιοι, των οποίων τα παράπονα βαθαίνουν εδώ και τρεις δεκαετίες, συνεχίζουν να περιμένουν για την υλοποίηση αυτών των ιδανικών. Οι τελευταίες εξοργιστικές ενέργειες του Τραμπ, έφεραν ένα οριστικό τέλος στη προσποιητή εμφάνιση των ΗΠΑ ως “ουδέτερου μεσίτη”. Εν τω μεταξύ, χρόνια αδράνειας, διαφθοράς και συνενοχής από την Παλαιστινιακή Αρχή έχουν σβήσει την πίστη πολλών Παλαιστίνιων στην κυβέρνηση τους. Οι ιστορίες όπως της Naila μας υπενθυμίζουν έναν τρίτο δρόμο: Αυτόν της μη-βίαιης αντίστασης η οποία οδηγείται από αυτόνομες, δημοκρατικές και ίσες μεταξύ των φύλων κοινότητες. Μπορεί να είναι ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός.

 

Πηγή : https://www.thenation.com/article/palestines-first-intifada-is-still-a-m…


Από:https://barikat.gr/content/i-proti-intifanta-tis-palaistinis-os-montelo-laikis-antistasis

Τρίκερι: Το νησί της πολιτικής εξορίας 5.000 γυναικών…


της Βικτωρίας Θεοδώρου

Η  Βικτωρία Θεοδώρου, ποιήτρια της Α’ Μεταπολεμικής Γενιάς,  γεννήθηκε το 1926 στα Χανιά. Δεκαέξι χρονών εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ. Το 1947, φοιτήτρια στη Φιλοσοφική Σχολή της Αθήνας, την συνέλαβαν και μετά από τρίμηνη κράτηση στην Ασφάλεια την εξόρισαν αρχικά στη Χίο, μετά στο Τρίκερι και στη Μακρόνησο. Οι εμπειρίες της από την εξορία έχουν αποδοθεί ποιητικά. Υπάρχουν όμως και οι γραπτές της μαρτυρίες από το Στρατόπεδο Γυναικών του Τρίκερι.

Οι μαρτυρίες αυτές μαζί με εκείνες από τη Χίο και τη Μακρόνησο που έγραψαν άλλες γυναίκες βρέθηκαν  στα «θαμμένα τετράδια», τα οποία έκρυψαν οι γυναίκες στις κουφάλες των δέντρων στο Τρίκερι. Το υλικό περιέσωσε η Ρόζα Ιμβριώτη και εξέδωσε η Βικτωρία Θεοδώρου. Από αυτό το υλικό είναι το κείμενο που ακολουθεί και ανήκει στην ενότητα Τρίκερι Α’ – Γράφει η Βικτωρία Θεοδώρου.

Είναι το πρώτο κείμενο της ενότητας και φέρει τον τίτλο «Βρήκαμε εξόριστες στο Μοναστήρι του Τρίκερι». Η γραφή της λιτή και συγχρόνως συνταρακτική παρουσιάζει το νησί και τις σκληρές και απάνθρωπες συνθήκες ζωής των εξόριστων και  κυρίως των  γυναικών στο Στρατόπεδο Γυναικών Πολιτικών Εξορίστων στο Τρίκερι.

Συνέχεια

* «Προτιμώ να είμαι επαναστάτρια και όχι σκλάβα»…


Της Ισμήνης Μαθιουδάκη

Η ετυμολογία της λέξης «σουφραζέτα», προέρχεται από τη γαλλική λέξη suffrage η οποία σημαίνει ψήφος. Το ομώνυμο κίνημα των σουφραζετών διεκδικούσε το δικαίωμα της ψήφου περίπου από τα μέσα του 19ου αιώνα, έως ότου αυτό κατοχυρωθεί, στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα πλέον, στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες.

Η Αγγλία είναι μια χώρα που αποτελεί ορόσημο για τον αγώνα των σουφραζετών, καθώς εκεί ιδρύθηκε το 1903 από την Έμελιν Πάνκχερστ η «Κοινωνική και Πολιτική Ένωση Γυναικών.» Η αναγκαιότητα για μία τέτοια οργάνωση προέκυψε από την έλλειψη μίας σχετικής οργάνωσης, καθώς το Διεθνές Εργατικό Κόμμα δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί πολιτικά στις προσδοκίες του κινήματος των σουφραζετών. Έτσι, η Κοινωνική και Πολιτική Ένωση γυναικών ιδρύθηκε με βασική της διεκδίκηση την κατοχύρωση ίδιων πολιτικών δικαιωμάτων για τις γυναίκες και τους άνδρες, και με μότο τους την φράση «πράξεις, όχι λόγια».

Η αποτυχία του φιλελευθερισμού να στηρίξει το γυναικείο κίνημα.

Το 1906, όταν το φιλελεύθερο κόμμα του Asquith ήρθε στην εξουσία, οι ελπίδες της Κοινωνικής και Πολιτικής Ένωσης Γυναικών αναζωπυρώθηκαν, καθώς μόνο το φιλελεύθερο κόμμα θεωρούνταν ως το κόμμα που πρωτοπορούσε, προτείνοντας την κατοχύρωση του δικαιώματος ψήφου για τις γυναίκες ήδη από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Άλλωστε,  ήταν ένας από τους βασικότερους εκπροσώπους του φιλελευθερισμού, ο Τζον Στιούαρτ Μιλ, που κατέθεσε πρώτος πρόταση για δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες στο βρετανικό εκλογικό σώμα, ήδη από το 1865. Όμως, η πεποίθηση των σουφραζετών ότι ο φιλελευθερισμός, ήδη από τη φύση του, προωθεί κοινωνικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας, διαψεύσθηκε.

Συνέχεια

«Γυναίκα δεν γεννιέσαι, γίνεσαι». Για τη Σκέψη της Σιμόν ντε Μποβουάρ…


Της Ισμήνης Μαθιουδάκη

«Δύο ξεχωριστά όντα, που βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικές καταστάσεις, και είναι πρόσωπο με πρόσωπο με την ελευθερία αλλά ψάχνουν αιτιολόγηση για την ύπαρξή τους ο ένας μέσω του άλλου, θα ζουν πάντα μία περιπέτεια γεμάτη κίνδυνο και υπόσχεση» 

(Το Δεύτερο Φύλο)

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ γεννήθηκε στο Παρίσι στις  9 Ιανουαρίου του 1908 όπου και πέθανε στην ηλικία των 78 ετών στις 14 Απριλίου του 1986. Αποτελεί μία από τις εξέχουσες θεωρητικούς του Γαλλικού υπαρξισμού μαζί με τον Ζαν-Πωλ Σάρτρ, τον Αλμπερ Καμύ και τον Μορίς-Μερλό Ποντύ.

Το ενδιαφέρον της Μποβουάρ γύρω από τη φιλοσοφία ξεκίνησε από πολύ νεαρή ηλικία. Πραγματοποίησε σπουδές στα Λατινικά, τη λογοτεχνία, τα μαθηματικά και τελικά στη φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, και στα 21 της έγινε η νεότερη καθηγήτρια φιλοσοφίας της εποχής της. Το συγγραφικό της έργο είναι ευρύ και περιλαμβάνει φιλοσοφικά δοκίμια, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, απομνημονεύματα, ταξιδιωτικά ημερολόγια και άρθρα εφημερίδων που συνέταξε ως εκδότης στη Γαλλική εφημερίδα Le temps moderns.

Από τη φιλοσοφία στη λογοτεχνία και πάλι πίσω

Το πέρασμα της Μποβουάρ στη λογοτεχνία αποτελεί μία εξερεύνηση των ορίων της ηθικής και φιλοσοφικής ιδεολογικής της σκέψης, της δική της ματιάς στην οικειότητα και τις δυσκολίες αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων. Αυτή η εργαλειακή χρήση της λογοτεχνίας με στόχο περαιτέρω φιλοσοφικές προεκτάσεις σε πολιτικά και ηθικά ερωτήματα αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της δουλειάς της. Λογοτεχνικά έργα όπως «Οι Μανδαρίνοι» και άλλα, αυτοβιογραφικά, όπως «Οι αναμνήσεις μιας καθώς πρέπει κόρης» αποτελούν συνέχεια των φιλοσοφικών της αναζητήσεων, όπως εκφράζονται στα έργα «Για μία ηθική της αμφισβήτησης» και «Το Δεύτερο φύλο», τα οποία στη πραγματικότητα επανατοποθετούν εντός της κοινωνικής σφαίρας και της καθημερινής ζωής τη φιλοσοφία της Μποβουάρ και τη «προσγειώνουν» μέσω μιας λογοτεχνικής έκφρασης της πεζής πραγματικότητας. Το τρίπτυχο της ελευθερίας του ατόμου, της ευθύνης των επιλογών που το καθορίζουν καθώς και της αμφισβήτησης, διέπει το σύνολο της σκέψης της. Έτσι, η Μποβουάρ ανήκει σε μία κατηγορία θεωρητικών όπου χωρίς να επιδιώξει τη θέση της στην ιστορία ως φιλόσοφος, η θέση της αυτή κερδήθηκε ενάντια στο λόγο της. Η ίδια αυτοπροσδιοριζόταν περισσότερο ως η «μαία» της υπαρξιακής ηθικής του Σάρτρ παρά ως μία αυτόνομη στοχάστρια.

Συνέχεια