Ο ελληνικός εμφύλιος στον κινηματογράφο (μέρος Α’) …


Απ’ το 1948 ως τη δικτατορία. Η αποτύπωση των ιδεολογικοπολιτικών συσχετισμών στη μεγάλη οθόνη

κυνηγοι

Γράφει ο Δημήτρης Κεχρής
_______________________________

Επειδή πολύς λόγος γίνεται στις μέρες μας περί εθνικής ομοψυχίας, εθνικής ενότητας, άρση των διχασμών για το εθνικό συμφέρον και άλλα τέτοια, σκεφτήκαμε ότι είναι η κατάλληλη στιγμή να παρουσιάσουμε μια…κινηματογραφική απάντηση στα παραπάνω ιδεολογήματα, σύγχρονα αφηγήματα πλέον και της Αριστεράς στη χώρα μας. Εμφύλιος πόλεμος υπήρξε, και δεν έγινε λόγω «ιστορικών λαθών» της μίας ή της άλλης πλευράς. Ο εμφύλιος έγινε όταν η πολιτική ηγεσία μαζί με ένα κομμάτι του στρατού συντάχθηκε με τις ευρωπαϊκές «συμμαχικές» δυνάμεις για να καταστείλουν ένα κομμάτι του λαού που δεν ήθελε την υποταγή και την ταπείνωση. Για να μην αρχίσουμε τις (αντι-ιστορικές πολλές φορές) ιστορικές αναλογίες, ας δούμε πώς καταγράφηκε κινηματογραφικά η ιστορική αυτή περίοδος…

Στη διάρκεια των δεκαετιών που ακολούθησαν το τέλος του εμφυλίου πολέμου, μπορεί να διαπιστώσει κανείς πόσο έντονη στάθηκε η επιρροή του καταλυτικού αυτού ιστορικού γεγονότος για κάποιους κινηματογραφιστές. Προσπαθώντας να προσεγγίσουμε την κινηματογραφική δημιουργία που αφορά στο θέμα αυτό, οφείλουμε να έχουμε κατά νου ότι κάθε ταινία με τέτοια θεματολογία φορτίζεται έντονα και από την ιστορική περίοδο στην οποία αναφέρεται, αλλά και από το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο στο οποίο βρίσκεται ο δημιουργός της. Αναπαριστά μοναχά ένα μέρος ενός ιστορικού παρελθόντος, αναπόφευκτα επηρεάζεται από την ιδεολογική τοποθέτηση του σκηνοθέτη, καθώς φυσικά και από την κρατική λογοκρισία. Συνεπώς, σε ένα βαθμό λειτουργεί ως φορέας και διαμορφωτής ιστορικής μνήμης, καθώς και ως αποτύπωση ιδεολογικοπολιτικών συσχετισμών. Το παρόν κείμενο δεν φιλοδοξεί να αποτελέσει μια εξαντλητική καταγραφή των ταινιών που έχουν καταπιαστεί με τον εμφύλιο. Ωστόσο, επιχειρεί μια σχετικά αντιπροσωπευτική σταχυολόγηση των σημαντικότερων κινηματογραφικών εγγραφών (άλλοτε μυθοπλασία και άλλοτε ντοκιμαντέρ)  που αφορούν στο ζήτημα αυτό, με κριτήριο αφενός την απήχησή τους στη χώρα μας και διεθνώς, και αφετέρου τη θέση τους στην ιστορία ως αντανάκλαση υπαρκτών ρευμάτων στις πολιτικές και κινηματογραφικές αναζητήσεις της μεταπολεμικής Ελλάδας.

Συνέχεια