Το αποικιοκρατικό κράτος του Ισραήλ στον 21ο αιώνα …


του Ιλάν Παππέ

Το 2017, η ισραηλινή κατοχή της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας συμπληρώνει πενήντα χρόνια. Μετά από τόσον καιρό, ο όρος «κατοχή» αρχίζει να γίνεται κάπως περιττός και άτοπος. Δύο γενιές Παλαιστινίων έχουν ήδη ζήσει υπ’ αυτό το καθεστώς. Αν και οι ίδιοι το αποκαλούν ακόμα κατοχή, αυτά που περνάνε είναι ριζωμένα σε κάτι άλλο, πολύ πιο δύσκολο να κατανικήσεις ή να αλλάξεις: τον αποικισμό. Ο όρος αποικισμός δεν είναι εύκολο να εφαρμοστεί στο παρόν –τις περισσότερες φορές συνδέεται με γεγονότα του παρελθόντος. Για το λόγο αυτό, με τη συμβολή πρόσφατων και συναρπαστικών ερευνών, αναλυτές που γράφουν για το Ισραήλ χρησιμοποιούν συχνότερα έναν άλλο όρο: εποικιοκρατία[1].

H αποικιοκρατία μπορεί να περιγραφεί ως η μετακίνηση Ευρωπαίων σε διάφορα μέρη του κόσμου, η οποία δημιούργησε νέα «λευκά» έθνη εκεί όπου ιθαγενείς λαοί είχαν άλλοτε τα δικά τους βασίλεια. Τα έθνη αυτά μπορούσαν να δημιουργηθούν μόνο αν οι έποικοι χρησιμοποιούσαν δύο λογικές: τη λογική της εξάλειψης –να ξεφορτωθούν τους ιθαγενείς λαούς με όλα τα δυνατά μέσα, μέχρι και τη γενοκτονία· και τη λογική της απανθρωποποίησης –να θεωρούν τους μη Ευρωπαίους ως κατώτερους και άρα ανάξιους να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους εποίκους. Στη Νότιο Αφρική αυτές οι δίδυμες λογικές οδήγησαν στη δημιουργία του συστήματος του Απαρτχάιντ, το οποίο επίσημα θεσπίστηκε το 1948 –την ίδια χρονιά που το σιωνιστικό κίνημα μετέφρασε τις ίδιες λογικές σε μία επιχείρηση εθνοκάθαρσης στην Παλαιστίνη.

Όπως προσπάθησε να δείξει αυτό εδώ το βιβλίο, από μια εποικιοκρατική οπτική, συμβάντα όπως η κατοχή της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας, η διαδικασία του Όσλο και η απαγκίστρωση από τη Γάζα το 2005 είναι όλα τμήματα της ίδιας τακτικής του Ισραήλ να πάρει όσο το δυνατόν περισσότερη Παλαιστίνη με όσο το δυνατόν λιγότερους Παλαιστίνιους μέσα της. Τα μέσα επίτευξης αυτού του στόχου έχουν αλλάξει με τον καιρό, και παραμένει ημιτελής. Ωστόσο, αυτός είναι το κύριο καύσιμο που τροφοδοτεί τη φωτιά της σύγκρουσης.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η φρικτή σύνδεση ανάμεσα στις λογικές της απανθρωποποίησης και της εξάλειψης, τόσο εμφανής στη διάδοση της ευρωπαϊκής εποικιοκρατίας σε ολόκληρο τον κόσμο, ξεπήδησε πρώτα μέσα στα αυταρχικά καθεστώτα της Μέσης Ανατολής. Ήταν απροκάλυπτα εμφανής, μεταξύ πλήθους άλλων παραδειγμάτων, στην σφαγή των Κούρδων από τον Σαντάμ Χουσεΐν καθώς και στις εκκαθαρίσεις που διεξήγαγε το καθεστώς Άσσαντ το 2012. Μετά χρησιμοποιήθηκε και από ομάδες αντίθετες προς το καθεστώς αυτό: το χειρότερο σχετικό παράδειγμα είναι οι γενοκτονικές πολιτικές του Ισλαμικού Κράτους.

Ο εκβαρβαρισμός των ανθρώπινων σχέσεων μπορεί να τερματιστεί από τους ίδιους τους λαούς της περιοχής. Ωστόσο, θα πρέπει και ο έξω κόσμος να τους βοηθήσει. Η περιοχή θα πρέπει να επιστρέψει μαζί στο όχι τόσο μακρινό της παρελθόν, όταν καθοδηγητική αρχή ήταν η φράση «ζούμε και αφήνουμε τους άλλους να ζήσουν». Καμία σοβαρή συζήτηση γύρω από τον τερματισμό των παραβιάσεων των ανθρώπινων δικαιωμάτων συνολικά στην περιοχή δεν μπορεί να παρακάμψει μια εξέταση των παραβιάσεων ενός αιώνα στην Παλαιστίνη. Τα δύο θέματα συνδέονται άμεσα. Η εξαιρετική μεταχείριση της οποίας απολαύει το Ισραήλ, και πριν απ’ αυτό το σιωνιστικό κίνημα, καθιστά γελοία οποιαδήποτε κριτική της Δύσης προς τις παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων στον αραβικό κόσμο. Κάθε συζήτηση για τις παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων απαιτείται να περιλάβει μια κατανόηση της αναπότρεπτης κατάληξης εποικιοκρατικών προταγμάτων όπως ο σιωνισμός. Οι Ισραηλινοί έποικοι είναι πλέον οργανικό και αναπόσπαστο τμήμα της χώρας. Δεν μπορούν να απομακρυνθούν και δεν θα απομακρυνθούν. Το μέλλον θα πρέπει να τους περιλαμβάνει, αλλά όχι στη βάση της διαρκούς καταπίεσης και αποστέρησης των Παλαιστινίων που ζουν εκεί.

Συνέχεια

1989 λέξεις για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη…


1989 λέξεις για τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη

του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

Ανήκω σε μια γενιά που πολιτικοποιήθηκε βίαια και απότομα κατά την περίοδο της διακυβέρνησης Μητσοτάκη. Έχοντας περάσει όλη την παιδική μας ηλικία, δημοτικό και γυμνάσιο, στην πρώτη 8ετία του ΠΑΣΟΚ, ένα είδος εποχικής dolce vita στην ελληνική ιστορία, ακούγοντας κάποιοι από εμάς ιστορίες για την «δεξιά», την ταυτίζαμε εκείνη την εποχή με τις βιντεοταινίες του Ψάλτη και τις επιθεωρήσεις στο Δελφινάριο. Και μια μέρα ξυπνήσαμε με το μελανιασμένο πρόσωπο του Νίκου Τεμπονέρα στις πρώτες σελίδες των εφημερίδων. Και με την αστυνομία να δέρνει κόσμο στις στάσεις του ΗΣΑΠ. Και με τον πατέρα του συμμαθητή μας να απολύεται.

Μπορώ να καταλάβω ότι για όποιον/αν γεννήθηκε μετά το 1976 ή το 1977, όλα αυτά δεν σημαίνουν πολλά. Αφηρημένες ή συγκεκριμένες έννοιες, όπως αρχαιοκάπηλος, πλαστογράφος, συκοφάντης μοιάζουν με θραύσματα ενός γενικευμένου βερμπαλισμού, άλλες πάλι, όπως το βρυκόλακας, μπορεί να μοιάζουν γκροτέσκ.
Χωρίς να ελπίζω ότι οποιαδήποτε σύνοψη μπορεί να αντικαταστήσει το βίωμα, θέλω να προσπαθήσω να ανακαλέσω τον βίο του ανδρός.

Γεννημένος μέσα στην οικογένεια Βενιζέλου (του Ελευθέριου, όχι του άλλου του χλεχλέ), δηλαδή αυτήν που ανέλαβε να πάρει τον ελληνικό καπιταλισμό από το χέρι και να τον βγάλει στο δρόμο, ο Μητσοτάκης είχε ίσως περισσότερο από κάθε άλλον πολιτικό στην Ελλάδα ανεπτυγμένη την αίσθηση της ταξικής συνείδησης. Μόνο που, αντίθετα από το στερεότυπο που θέλει τον «πραγματικό αστό» να είναι ένας καλλιεργημένος ευπατρίδης, η αληθινή ταξική συνείδηση του αστού περιλαμβάνει όλη τη βρώμα και τη δυσωδία, τη βία, τη μικροψυχία, την εκδικητικότητα και την ελεεινότητα που κουβάλησε σε όλη της τη ζωή η μορφή του Μητσοτάκη.
Πολιτευτής στην Κρήτη στη νεανική του ηλικία, ο Μητσοτάκης είναι αυτός που θα συνδεθεί στον πόλεμο με τις ομάδες των κρητικών ταγμάτων ασφαλείας του Μπαντουβά και του Γύπαρη, θα συμμετάσχει ενεργά στην απόφαση να μην αφοπλιστούν οι γερμανικές δυνάμεις μετά τη συνθηκολόγηση και θα οργανώσει την εξόντωση των αριστερών της Κρήτης, την οποία θα προπαγανδίζει μέσω της εφημερίδας που αρχίζει να εκδίδει τον «Κήρυκα των Χανίων» (ναι, ναι, τον ίδιο αυτόν με τα τραπεζικά δάνεια), στον οποίον αρθρογραφεί σταθερά και ο ίδιος ο Παύλος Γύπαρης, ο διαβόητος μαχαιροβγάλτης φονιάς των «Δημοκρατικών Ταγμάτων Ασφαλείας».
Χρόνια αργότερα, ο Μητσοτάκης θα καταπιαστεί με αφοσίωση στην προσπάθεια να ξαναγραφτεί η ιστορία, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως συμφιλιωτή και πλαστογραφώντας το έγγραφο ειρήνευσης μεταξύ του ΕΑΜ Κρήτης και της ΕΟΚ, προκειμένου να προστεθεί το όνομά του.

Συνέχεια

Δημιουργώντας τάξη μέσα από το χάος


Το ότι ζούμε σε έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο και αβέβαιο κόσμο θεωρείται πλέον μια σχεδόν αυταπόδεικτη αλήθεια για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα η επίσημη «επιστημονική» ιδεολογία όπως προβάλλεται από τα ΜΜΕ -αλλά και τα επίσημα σχολικά προγράμματα- επιχειρεί να μας πείσει ότι η αταξία, η αβεβαιότητα και η τυχαιότητα των φαινομένων που παρατηρούμε γύρω μας δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγενείς αλλά απλώς φαινομενικές: μια ψευδαίσθηση που αποδίδεται αποκλειστικά σε ανθρωποκεντρικές προκαταλήψεις ή, ακόμη χειρότερα, σε διανοητική σύγχυση.

Αυτή η ιδεοληπτική προκατάληψη υπέρ μιας βαθύτερης, απλής και ασφαλώς νομοτελειακής εξήγησης όλων των πολύπλοκων «επιφαινομένων» δεν είναι καθόλου αυθαίρετη ή παράλογη. Αντίθετα, στηρίζεται σε μια σειρά από αρκετά επιτυχημένες μεθοδολογικές παραδοχές που, κυρίως κατά το παρελθόν, συνέβαλαν στην ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης.

Αναμφίβολα η πιο επιτυχής από αυτές τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις είναι ο «αναγωγισμός», η άποψη δηλαδή ότι όλα τα πολύπλοκα φυσικά φαινόμενα μπορούν, κατ’ αρχήν, να εξηγηθούν από λίγους απλούς νόμους ή από κάποιες θεμελιώδεις «πρώτες αρχές» στις οποίες και οφείλουμε να αναγάγουμε τα πάντα. Αυτό το αναγωγιστικό εξηγητικό σχήμα αποδείχτηκε εξαιρετικά γόνιμο αλλά ταυτόχρονα και υπερβολικά περιοριστικό για την ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης: ανακαλύψαμε γιατί πέφτουν τα μήλα, ενώ αγνοούμε το πώς αυτά δημιουργήθηκαν ή γιατί, ενδεχομένως, τα θεωρούμε εύγευστα!

Τις τελευταίες δεκαετίες η εκπληκτική ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας σε όλους τους τομείς -από τη μικροφυσική μέχρι τη μοριακή βιολογία και από τη νευροεπιστήμη μέχρι την οικολογία- οδήγησε στην αποκάλυψη των ανυπέρβλητων περιορισμών αυτής της μηχανιστικής και αυστηρά αναγωγιστικής προσέγγισης, η οποία κατά το παρελθόν είχε οδηγήσει στους μεγάλους θριάμβους της κλασικής επιστήμης, όπως είναι η νευτώνεια μηχανική και η θεωρία της σχετικότητας.

Συνέχεια

Η αρχή της ουδετερότητας του διαδικτύου…


της Δώρας Κοτσακά-Καλαϊτζιδάκη

Η ουδετερότητα του διαδικτύου αποτελεί την πιο πολυσυζητημένη έννοια των τελευταίων ετών όσον αφορά τα ψηφιακά δικαιώματα. Αναφέρεται στο ότι οι πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο (ISPs) μεταχειρίζονται με τον ίδιο τρόπο κάθε πακέτο δεδομένων που διέρχεται από τα δίκτυά τους, ανεξάρτητα από την προέλευση, τον παραλήπτη, τον αποστολέα, το είδος του περιεχομένου ή τα χρησιμοποιούμενα για τη μετάδοσή τους μέσα (π.χ. ψηφιακός εξοπλισμός ή σχετικά πρωτόκολλα).

Έργο του Edward McGowan (πηγή: underplot.tumblr.com)

Η παραπάνω αρχή συνιστά την τεχνολογική και δικαιοπολιτική βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ο δημόσιος χαρακτήρας του διαδικτύου. Είναι ενσωματωμένη στα διαδικτυακά πρωτόκολλα επικοινωνίας (TCP-IP), καθιστώντας τον έλεγχο των πληροφοριών που κυλούν μέσα στα σύγχρονα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών εξαιρετικά δύσκολο για τους παρόχους. Όποια παρέκκλιση από αυτή την αρχή κριθεί απαραίτητη (π.χ. για λόγους δημοσίου οφέλους, κοινωνικής προστασίας ή ψηφιακής συμφόρησης) είναι εφικτό να αποτελέσει αντικείμενο ρύθμισης, αφού πρώτα τεκμηριωθεί νομικά και δοθεί δικαστική εντολή.

Η διαδικτυακή ουδετερότητα περιλαμβάνει τρεις θεμελιώδεις άξονες. Πρώτον, όλα τα σημεία του διαδικτύου είναι δυνατό να συνδέονται με όλα τα υπόλοιπα. Δεύτερον, όλοι οι πάροχοι οφείλουν να προσφέρουν όσο το δυνατόν καλύτερης ποιότητας υπηρεσίες για την επικοινωνία και μεταφορά δεδομένων από σημείο σε σημείο. Τρίτον, σε θέματα καινοτομίας δεν μπορεί να υπάρχει κανενός είδους παρακώλυση από κανέναν, άτομο ή φορέα. Η εφαρμογή των παραπάνω είναι θεμελιώδης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη και η καινοτομία στον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ΤΠΕ), αλλά και για την περιφρούρηση των βασικών αξιών του διαδικτύου: της δημοκρατίας και της ελευθερίας της επικοινωνίας.

Συνέχεια

Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ


 Ν. Καστάνη

Σ’ όλο, σχεδόν, τον κόσμο, η ανάπτυξη της αρχαίας ελληνικής σκέψης αποτελεί ένα αξιοθαύμαστο γεγονός. Κάποιοι, μάλιστα, μιλούν για “ελληνικό θαύμα”. Κατ’ επέκταση, μέσα σ’ αυτό το πνεύμα, αναφέρεται και το “ελληνικό θαύμα στα Μαθηματικά”. Ίσως αυτή η στάση να εκφράζει μια υπερβολική έκπληξη και έναν διογκωμένο ενθουσιασμό. Δεν προέρχεται, όμως, από μια μυθοπλασία, από ένα πλασματικό κατασκεύασμα, γιατί απηχεί μια αξιοσημείωτη ιστορική πραγματικότητα: την πολιτισμική αναμόρφωση του Αρχαίου Κόσμου, η οποία αποτέλεσε τη μήτρα της σύγχρονης κουλτούρας. Και είναι αλήθεια ότι η πολιτισμική αυτή αναμόρφωση ήταν και είναι το επίκεντρο του ιστορικού ενδιαφέροντος κι ο απώτερος σκοπός μιας πληθώρας μελετών και αναλύσεων του αρχαίου ελληνικού τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς. Πρόκειται για μια οπτική γωνία που είναι στενά συνυφασμένη με τη διαχρονική και ευρύτατα διαδεδομένη πεποίθηση ότι

Η ευρωπαϊκή σκέψη αρχίζει με τους αρχαίους Έλληνες.[1] Αυτή η στάση είναι, όπως φαίνεται, αρκετά ισχυρή, γιατί εμπνέει, ενεργοποιεί και νομιμοποιεί τους μελετητές της αρχαίας ελληνικής δημιουργίας. Αποτελεί ταυτόχρονα και το πλαίσιο διαμόρφωσης του θαυμασμού για την πνευματική και πολιτισμική ανέλιξη των αρχαίων Ελλήνων.

Μέσα σ’ αυτό το υψηλό επίπεδο ενδιαφέροντος και ιστοριογραφικής δυναμικής η ανάπτυξη των αρχαίων ελληνικών Μαθηματικών κατέχει μια κεντρική θέση. Κι όχι τυχαία, γιατί το συγκεκριμένο είδος επιστημονικής σκέψης άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη του από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στην προκειμένη περίπτωση αξίζει να αναφερθεί η πολύ χαρακτηριστική ρήση του διαπρεπή άγγλου ιστορικού των Μαθηματικών Sir Thomas L. Heath (1861-1940), όσον αφορά τα “Στοιχεία” του Ευκλείδη, η αντιπροσωπευτικότερη πραγματεία των αρχαίων ελληνικών Μαθηματικών:

Κανένα ίσως έργο, εκτός από τη Βίβλο, δεν έχει τέτοια διάδοση.[2] Μια επισήμανση που δεν έχασε την α^α της μέχρι τώρα, στην αρχή, δηλαδή, της 3ης χιλιετίας μ. Χ. Κι αυτό γιατί το διεθνές ενδιαφέρον για το συγκεκριμένο έργο του Ευκλείδη διατηρείται αμείωτο, όπως καταδεικνύει η ανανεωμένη επανέκδοσή του στα γαλλικά, τη δεκαετία του 1990, η βελτιωμένη επανέκδοσή του στα κινεζικά το 199θ και η πρώτη μετάφρασή του στα μογγολικά το 1987.

Συνέχεια

Κουλτούρα για… φάγωμα


alt

Alain Finkielkraut
του ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του γάλλου φιλοσόφου Αλέν Φινκιελκρότ «Nous autres, modernes» (Ellipses, 2005).


Η Χάνα Αρεντ ήταν αυτή που πήρε κατά λέξη και μπόρεσε να κατανοήσει την κατανάλωση σαν μια γαστριμαργική δραστηριότητα. Καταναλώνω σημαίνει καταβροχθίζω. Τείνουμε να γίνουμε παμφάγοι, αδηφάγοι φαταούλες, που καταβροχθίζουμε τον κόσμο, γράφει ουσιαστικά η Χάνα Αρεντ στο σπουδαίο βιβλίο της «Η ανθρώπινη κατάσταση». Κυριευμένοι από μια καθολική λαιμαργία καταβροχθίζουμε «τα σπίτια μας, τα έπιπλά μας, τα αυτοκίνητά μας σαν να ήταν αγαθά της φύσης, τα οποία αχρηστεύονται και πάνε χαμένα αν δεν απορροφηθούν εγκαίρως από τον ατέρμονα κύκλο του μεταβολισμού ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση».

Βομβαρδίζοντάς μας με τεχνητά πράγματα και δημιουργώντας ψεύτικες ανάγκες, η κατανάλωση μας απομακρύνει όλο και περισσότερο από τη φυσική ζωή.

Αλλά το ουσιώδες δεν είναι αυτό, σύμφωνα με την Χάνα Αρεντ. Το ουσιώδες και το πιο ανησυχητικό είναι η «μη φυσική ανάπτυξη του φυσικού», η αναγωγή όλων των πραγματικοτήτων του κόσμου στον κύκλο της βιοτικής μέριμνας. Αυτό που είχε κάποτε μια δική του υπόσταση, μια σταθερότητα, μια ανεξαρτησία, εμφανίζεται τώρα ως το επακόλουθο μιας όρεξης τόσο επιβλητικής όσο και εφήμερης. Κανένα αντικείμενο δεν ξεφεύγει από αυτή τη βουλιμία, ούτε καν τα έργα τέχνης.

Συνέχεια

Η κομμουνιστική υπόθεση


ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ-ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Γράφει ο Αμετανόητος

Επειδή ο εξαιρετικός μπλόγκερ με το ψευδώνυμο «Καρτέσιος», έθεσε κάποιες σκέψεις για την αριστερά και με την σειρά του (σε αυτό εδώ το μπλογκ) ο φίλος Γιάννης Μ, ρώτησε «τι είναι αριστερά και αριστερός», έχω καθήκον να απαντήσω με κάποιες φράσεις από τον πολύ μεγάλο δάσκαλο που λέγεται Αλαίν Μπαντιού.Στην Ελλάδα κυκλοφορεί ένα μικρό βιβλιαράκι του Μπαντιού με τον τίτλο:«Η κομμουνιστική υπόθεση»(εκδόσεις Πατάκη).Εκεί λοιπόν,ο φιλόσοφος Μπαντιού ξεδιπλώνει το ΥΨΙΣΤΟ θέμα για τον πλανήτη μας (κατ’εμέ), της «κομμουνιστικής υπόθεσης», όπως την αποκαλεί,μέσω τριών ιστορικών επαναστάσεων.

1)Το Μάη του ’68.

2)Την Πολιτιστική επανάσταση του Μάο.

3)Την Παρισινή Κομμούνα.

Ξεκινάει το βιβλίο του με το ερώτημα «τί είναι αποτυχία» αναλύει συνοπτικά τις τρείς επαναστατικές περιόδους που αναφέραμε και καταλήγει σε ένα τέταρτο κεφάλαιο, στην «Ιδέα του κομμουνισμού».

Επειδή είναι καλό να διαβαστεί από όλους (επιμένω από όλους) το παρόν βιβλίο, δεν θα πώ πολλά.Το βιβλίο προσφέρεται για άπλετο συλλογισμό για την μοναδική, μεγάλη, Πολιτική Ιδέα που μας έχει μείνει ζωντανή…

Η Αριστερά λοιπόν είναι μία υπόθεση.Μία «κομμουνιστική υπόθεση» για έναν άλλον κόσμο.Για δυνατούς λύτες.Μία υπόθεση, όμως, που δεν έχει επαληθευτεί στο ακέραιο ακόμα.Αλλά αυτό βέβαια,δεν σημαίνει ούτε ότι δεν είναι εφικτό, ούτε ότι δεν είναι αληθινό.

Συνέχεια