Πράκτορες που μας ήρθαν από το κρύο: Η πολιτική του σημερινού ρωσικού καθεστώτος, η Ευρώπη, η Ελλάδα…


Το βάρος ενός κράτους όπως η Ρωσία στη διεθνή πολιτική είναι δεδομένο. Για αντικειμενικούς λόγους (μέγεθος, θέση στην ευρασιατική γεωπολιτική και κυρίως στρατιωτική ισχύς), ήταν ανέκαθεν, είναι και θα είναι δύναμη αυτοκρατορικής φύσης. Αυτό, ίσχυε όταν οι αυτοκράτορές της λεγόταν Μεγάλη Αικατερίνη ή Τσάρος Νικόλαος ή ο χωρίς στέμμα και εισηγμένος εκ της γειτονικής Γεωργίας Ιωσήφ Τζουγκασβίλι, κατά κόσμον Στάλιν· ισχύει και τώρα που λέγεται Βλαντίμιρ Πούτιν.
Και είναι αναπόφευκτο, κάθε αυτοκρατορική δύναμη, μαζί και η Ρωσία, να χρησιμοποιεί ως ευκαιρίες και εργαλεία εξωτερικής πολιτικής, τα γεωπολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά ζητήματα όπως είναι π.χ. το τί θα γίνει τελικά με την παραπαίουσα ΕΕ, το πώς θα παγιωθούν από γεωπολιτική άποψη και από την άποψη της ασφάλειας τα Δυτικά Βαλκάνια, ή πως θα αντιμετωπισθεί το λεγόμενο μεταναστευτικό ζήτημα. Αυτό ακριβώς κάνουν η Ρωσία η Κίνα και οι ΗΠΑ, ως οι τρείς μοναδικές αυτοκρατορικές δυνάμεις στον σημερινό κόσμο.
Όμως, το πώς εργαλειοποιούν και εκμεταλλεύονται αυτά τα ζητήματα, εξαρτάται τόσο από τα αντικειμενικά δεδομένα, όσο και από το πώς αντιδρούν σε αυτά: από τις πολιτικές αντιλήψεις και επιλογές, από τις κατευθυντήριες γραμμές και από τη φύση του καθεστώτος στην εκάστοτε αυτοκρατορική δύναμη.
Η Κίνα, ως πανίσχυρη εμπορική χώρα και κράτος-διεθνής μεγαλοεπενδυτής, χρησιμοποιεί σήμερα στην Ευρώπη την λεγόμενη ήπια ισχύ («soft pοwer» – βλ. και τον λεγόμενο Δρόμο του Μεταξιού). Λογική επιλογή.
Στις ΗΠΑ, αυτοκρατορική δύναμη σε αποδρομή, η διοίκηση Τραμπ επιλέγει σήμερα την αμυντική στρατηγική του περιχαρακωμένου φρουρίου. Παρακινδυνευμένη αλλά εξηγήσιμη επιλογή, άν λάβουμε υπόψη τα δεδομένα.

Νικόλαος ο Β’, Τσάρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (1868-1918)

Η χώρα που κυβερνά ο Πουτινισμός δεν έχει την εμπορική και οικονομική ισχύ της Κίνας, ούτε είναι τώρα πια υπερδύναμη σε αποδρομή όπως είναι οι σημερινές ΗΠΑ και ήταν η Ρωσία της εποχής 1990 – 2010. Τι κάνουν οισημερινοί κυβερνήτες της; Επιλέγουν στρατηγική φθοράς των ανταγωνιστών ή των δυνητικών ανταγωνιστών τους στην λοιπή ευρωπαϊκή ήπειρο. Διεισδύουνμε Δούρειους Ίππους και με Πεμπτοφαλαγγίτες. Τα σκληρά δεξιά κόμματα ή και πολιτικά κινήματα ή άλλοι φορείς της Ακροδεξιάς προσφέρονται, διότι είναι ανερχόμενα. Και ως αδίστακτα, είναι εξαιρετικές Πέμπτες Φάλαγγες. Σε άλλες εποχές, ένας καθεστώς – εισοδιστής ίσως να επέλεγε ακροαριστερούς πεμποφαλαγγίτες. Αλλά τι δουλειά μπορούν να κάνουν σήμερα αυτοί; Απολύτως τίποτε.
Στη συζήτηση περί των κατασκόπων και των ποικιλόμορφων Δούρειων Ίππων που «έρχονται από το κρύο» στην Ελλάδα ή αλλού στην ΕΕ, η αναφορά γενικά και αόριστα σε «Ρώσους» και «Ρωσία» χάνει τον στόχο. Τα πράγματα είναι συγκεκριμένα, αφορούν την πολιτική κατεύθυνση που είναι σήμερα καθεστώς στη μεγάλη βόρεια χώρα.
Πέτρος Α’ ο Μέγας, Τσάρος του Ρωσικού Βασιλείου (1672 – 1725)
Το πρόβλημα που υπάρχει μπροστά μας δεν είναι το ίδιο το αναπόφευκτο γεγονός ότι η Ρωσία ήταν και είναι αυτοκρατορική δύναμη. Αντίθετα, πρόβλημα προς λύση είναι η συγκεκριμένη πολιτική που επέλεξε ως καταλληλότερη και ασκεί το σημερινό καθεστώς της Ρωσίας. Για την πολιτική του Πουτινισμού ως καθεστώτος – πολιτική καταστροφική για την Ελλάδα και για όλη την λοιπή Ευρώπη, από τη Λισαβώνα ως το Ταλίν της Εσθονίας – δεν ευθύνεται ο Μεγάλος Πέτρος, ούτε ο Λένιν, ούτε ο Χρουστσώφ, ούτε οι Βίκιγκς Ρως που ίδρυσαν το πρώτο Ρωσικό κράτος στον 9ο αιώνα μ.Χ. και του έδωσαν το όνομά τους.
Το πρόβλημα είνα πολιτικό, σύγκρουση πολιτικών αντιλήψεων. Όχι διαμάχη εθνών ή πολιτισμών, α λα Χάντιγκτον. Οι Ρώσοι είναι ευρωπαϊκός και Δυτικός λαός, με προσφορά σε κάθε πτυχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού (από τα μαθηματικά και τη χημεία μέχρι την κλασική μουσική, την λογοτεχνία και το θέατρο) όχι κατώτερη των Γάλλων ή των Βρετανών. Ισάξιος και εξίσου σκληρός και επεκτατικός με τον Γαλλικό και Βρετανικό ιμπεριαλισμό υπήρξε και ο ιμπεριαλισμός της Ρωσίας στην Κεντρική Ασία και στον Καύκασο.
Vigilius Eriksen: Αικατερίνη Β’ η Μεγάλη, Τσαρίνα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας (1729 – 1796)
Η φύση του Πουτινισμού, της μοναδικής υπαρκτής πρότασης για τη σημερινή Ρωσία.
Ο Πουτινισμός είναι πράγματι η μόνη υπαρκτή πρόταση για τη σημερινή Ρωσία, ακριβώς όπως πριν 2-3 χρόνια ο Μερκελισμός ήταν η μόνη υπαρκτή πρόταση για τη Γερμανία. Ωστόσο, όπως για μια ακόμη φορά δείχνουν και τα συμβαίνοντα στη Γερμανία, νόμος στην πολιτική (όπως και σε άλλα πράγματα) είναι η ρευστότητα και η μεταβολή.
Όμως: Ακόμη και χωρίς τον Πούτιν αύριο, η πολιτική της Ρωσίας θα εξακολουθήσει να είναι αυτοκρατορική. Αλλά η κάθε αυτοκρατορική πολιτική δεν χρησιμοποιεί με τον ίδιο τρόπο Πεμποφαλαγγίτες που διακινούν μαύρες σακκούλες στα 4 σημεία του ορίζοντα, δεν θέτει ως στόχο να αποσταθεροποιήσει όλη την ήπειρο στην οποία ανήκει και το δικό της κράτος, και, επίσης, δεν εξοντώνει τους αντιπάλους της και τους πρώην πράκτορες της με ραδιενεργό Πολώνιο και με νευροτοξικό σαρίν, μέσα και έξω στη χώρα της.
Άλλο πράγμα ήταν η αυτοκρατορική πολιτική στην εποχή του Τσάρου Αλέξανδρου Ι (η «Ιερά Συμμαχία», δηλαδή ισορροπία και σταθερότητα της τάξης πραγμάτων σε όλη την Ευρώπη, με σκληρά ανελεύθερο πρόσημο, αλλά πάντως σταθερότητα), άλλο ήταν η ρεαλιστική αυτοκρατορική πολιτική του Λένιν, στον λίγο καιρό που έζησε και κυβέρνησε (βλ. Συνθήκη του Μπρεστ Λιτόφσκ το 1918, σταθεροποίηση, άσκηση επιρροής αποκλειστικά με πολιτικά μέσα όπως η Τρίτη Διεθνής), άλλο ήταν η αυτοκρατορική πολιτική του Στάλιν, άλλο ήταν το σοβιετικό ιμπεριαλιστικό αντίγραφο του Βιετνάμ (1979, εισβολή στο Αφγανιστάν) και ούτω καθ΄εξής
Υπάρχουν δύο τουλάχιστον αιτίες, για τις οποίες ο Πουτινισμός επιλέγει αυτό το συγκεκριμένο είδος αυτοκρατορικής πολιτικής, το άκρως αποσταθεροποιητικό και καταστροφικό: Ο πρώτος είναι επιλογή στρατηγικής φύσης: Έτσι βλέπει περισσότερες δυνατότητες επιτυχίας για τη Ρωσία με βάση τη δεδομένη κατάσταση. Ο δεύτερος καθορίζεται από τα μέσα που έχει στη διάθεσή του, από τον τρόπο που σκέφτεται και από το απόθεμα ιδεών που διαθέτει (δηλαδή τις δικές του πολιτικές βάσεις).
Στο πολιτικό φάσμα, ο Πουτινισμός κατατάσσεται στην σκληρή Δεξιά, που πληροί ωστόσο τα τυπικά κριτήρια της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. ΗΑκροδεξιά είναι άλλο πράγμα, λιγότερο σοβαρό και άν έλειπε η προηγούμενη, θα ήταν λιγότερο επικίνδυνη. Μεγάλο μέρος του αποθέματος πολιτικών ιδεών του Πουτινισμού είναι κοινό, λόγου χάρη, με του βαυαρικού CSU, του κόμματος του Ορμπάν στην Ουγγαρία, εν μέρει με του τουρκικού κόμματος ΑΚΡ (Ερντογάν), της πλειοψηφίας των Συντηρητικών στη Βρετανία, των  Τραμπιστών στις ΗΠΑ (οι ερωτοτροπίες τους είναι απολύτως φυσικές), και φυσικά, με το απόθεμα ιδεών μεγάλου μέρους της ΝΔ – των κοινής καταγωγής ΑΝΕΛ μη εξαιρουμένων. Με τους σημερινούς ακραίους κυβερνώντες της Πολωνίας έχει επίσης κοινό πολιτικό – ιδεολογικό απόθεμα, αλλά αντίθετες στρατηγικές βλέψεις: Τους χωρίζει η ιστορία και η επισφαλής γεωπολιτική θέση της Πολωνίας ανάμεσα στις 2 αδηφάγες «αρκούδες», που την έχουν διαμελίσει συνεργαζόμενες 4 φορές.
Πρίγκηπας Ρούρικ, ο Βάραγγος, Γενάρχης της πρώτης δυναστείας (γλυπτό στο Νόβγκοροντ)
«Μακεδονικό», μεταναστευτικό ζήτημα, και προπαντός αποσταθεροποίηση της ΕΕ
Στην Ελλάδα, πολλοί σχολιαστές εικάζουν ότι ο «εισοδισμός» της σημερινής ρωσικής πολιτικής στα «κατ’ οίκον» της ΕΕ, άρα και στα εσωτερικά της χώρας μας, επικεντρώνεται (ή χρησιμοποιεί ως  μοχλό) κυρίως το μεταναστευτικό ζήτημα και την εισροή μουσουλμανικών πληθυσμών.  Ειδικά για το δεύτερο, εύλογα μπορεί να ειπωθεί ότι σχετίζεται εν μέρει και με εσωτερικά διακυβεύματα της Ρωσίας. Όμως τί σχέση έχει με μετανάστες και μουσουλμανική εισροή ο πρόσφατος «εισοδισμός» των Πουτινιστών εις βάρος της Ελλάδας με αφορμή το «Μακεδονικό»; Απάντηση: Απολύτως καμμία.
Έχει όμως πολλή σχέση με το εγχείρημα της αποσταθεροποίησης των Δυτικών Βαλκανίων ως τμήματος του ευρύτερου κύκλου της ΕΕ. Επικεντρώνονται στηνμή πλήρως διαμορφωμένη δομή της Βαλκανικής, ακριβώς όπως επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν την Κεντρική Ευρώπη, θεωρώντας και τα δύο κρίκους αδύναμους για πολιτικούς λόγους. Αντίθετα, ούτε που σκέφτονται να αποσταθεροποιήσουν τη Σκανδιναβική Χερσόνησο ή ακόμη και τα Κράτη της Βαλτικής, πρώην αδελφά εθνικά κράτη – μέλη της Σοβιετικής Ένωσης, ξέροντας πολύ καλά ότι άν το επιχειρήσουν, εκεί θα προσκρούσουν σε πολιτικό μπετόν.
Πίσω από όλα αυτά βλέπουμε να προβάλλει αμυδρά και το φάντασμα τηςΣυνθήκης του Αγίου Στεφάνου μεταξύ δύο αυτοκρατοριών που παρήκμαζαν και το φάντασμα της εποχής του Πανσλαβισμού (1878-1905). Ήταν μια άλλη στιγμή που η ρωσική αυτοκρατορική πολιτική (τότε ήταν ο Τσάρος και η γαλαζοαίματη ελίτ της Ρωσίας) επέλεξε τον δρόμο της αποσταθεροποίησης του περίγυρου, με όργανο κυρίως το μόλις  απελευθερωμένο από τους Οθωμανούς και φιλικό (τότε) Νέο Βουλγαρικό Βασίλειο. Προηγουμένως ο ρωσικός στρατός είχε φθάσει μέχρι τα προάστεια της Κωνσταντινούπολης, αφού προηγουμένως είχε καταλάβει την …Αλεξανδρούπολη (τυχαία σύμπωση!)
Ξέρουμε που κατέληξαν όλα αυτά: Στην ήττα της Βουλγαρίας στον 2ο Βαλκανικό Πόλεμο το 1913 και την μετέπειτα σταθερή προσκόλληση της στο άρμα της Γερμανίας για 30 χρόνια και για 2 Παγκόσμιους Πολέμους. Στο Κίνημα των Νεοτούρκων και στον παραγκωνισμό του Σουλτάνου. Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στην ανατροπή και δολοφονία του Τσάρου Νικολάου ΙΙ το 1917 από τους μπολσεβίκους, οι οποίοι αποτελούσαν συνέχεια και των Ναρόντνικων, που είχαν ανατινάξει με δυναμίτη τον Τσάρο Αλέξανδρο ΙΙ το 1881. Στην καταστροφή τριών μακραίωνων δυναστειών και των αυτοκρατοριών τους, των Ρωμανώφ, των Οθωμανών και των Αψβούργων. Στα καθ’ ημάς, τελικά στην εκρίζωση του Ασιατικού Ελληνισμού.
Τις έχουν σκεφτεί αυτές τις πανουργίες της ιστορίας οι Πουτινιστές; Και το σημαντικό για εμάς: Τα σκέφτονται αυτά όσοι στην Ελλάδα μπαίνουν – έστω και ακροθιγώς – στον πειρασμό;
Ιωσήφ Στάλιν, Φραγκλίνος Ρούσβελτ, Ουίνστων Τσώρτσιλ, στην Συνδιάσκεψη της Τεχεράνης, 1943
Ευρωπαϊκή Ένωση και ρεαλιστικές εναλλακτικές λύσεις για τις σχέσεις της με τη Ρωσία
Στην πράξη, το ζήτημα που τίθεται στην ΕΕ είναι άν – και πώς – μπορεί να πεισθεί ή εξαναγκασθεί η πολιτική ηγεσία της Ρωσίας, σήμερα ή αύριο, με Πουτινισμό ή χωρίς Πουτινισμό, να αντικαταστήσει στις αμοιβαίες σχέσεις της με την ΕΕ, την αυτοκρατορική στρατηγική των Δούρειων Ίππων με μια αυτοκρατορική στρατηγική soft power, Κινεζικού ή άλλου τύπου.
Με τα υπάρχοντα δεδομένα, είναι η μόνη ρεαλιστική δυνατότητα απέναντι στην καταστροφική (και πιθανώς αυτοκαταστροφική) επιλογή των Πουτινιστών με τους Δούρειους Ίππους και τους Πεμπτοφαλαγγίτες. Και ασφαλώς, βάση της μπορεί να είναι μόνον λόγοι κοινού συμφέροντος, ισόρροπα κατανεμημένου μεταξύ της Ρωσίας και των λοιπών ευρωπαϊκών χωρών, μικρών ή μεγάλων.
Μια παραλλαγή «συμβίωσης με την αρκούδα» μπορεί να είναι και μιαισόρροπη συνεννόηση που θα ορίζει αποδεκτά περιθώρια δράσης για μια άλλη αυτοκρατορική πολιτική της Ρωσίας. Με βάση και τα ισχύοντα σήμερα, να βρεθεί ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο μερικής εξισορρόπησης, αλλά με μακροπρόθεσμη προπτική· δηλαδή με διατήρηση εκείνων των στοιχείων του status quo στην ήπειρό μας που είναι ευνοϊκά ή αποδεκτά τόσο από μια Ρωσία η οποία εύλογα θέλει να αυξήσει την μερίδα της στην παγκόσμια οικονομία, όσο και από μια Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία, άν θέλει να επιζήσει, είναι υποχρεωμένη να εμβαθύνει την ενότητα της. Ακόμη και μια αυτοκρατορική πολιτική που θα θυμίζει εν μέρει «Ιερά Συμμαχία», μπορεί να είναι μικρότερο κακό συγκρινόμενη με το σημερινό καταστροφικό σαμποτάζ διαρκείας. Για να σωθεί ό,τι μπορεί ακόμη να σωθεί.
Σ’ αυτό το έργο, καθοριστικός μπορεί να αποδειχτεί ο ρόλος της Γερμανίας και της Γαλλίας, χωρών ήδη μοιράζονται γιγαντιαία εταιρικά συμφεροντα με τη Ρωσία – λόγου χάρη τον ρωσογερμανικός αγωγός φυσικού αερίου North Stream στη Βαλτική, τις κοινές εξορύξεις υδρογονανθράκων στον Αρκτικό Ωκεανό της γαλλικής Total με τις ρωσικές Gazprom και Rosneft, έργα και σχέδια  εγκαταστάσεων υγροποίησης και θαλάσσιας μεταφοράς φυσικού αερίου κτλ.
Όμως, εξίσου σημαντικό ρόλο μπορούν και πρέπει να παίξουν οι αναγκαίες συμφωνίες για την προστασία των Αρκτικών οικοσυστημάτων στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και της εξελισσόμενης τήξης των πάγων, με δεδομένη και την απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού. Αυτές οι επείγουσες διεθνείς ρυθμίσεις, μόνον με σύμπραξη Ρωσίας, ΕΕ, Νορβηγίας και Καναδά μπορούν τώρα να γίνουν πράξη· και είναι σαφώς προς το ευρύτερο συμφέρον όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Γιώργος Β. Ριτζούλης
Apollinari Vasnetsov (1856-1933): Σλάβοι και Βίκιγκς, η άφιξη του Ρούρικ στην Λαντόγκα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s