O Aριστοτέλης και το Κοινωνικό Κράτος για την αποτροπή του εμφυλίου πολέμου…


Είχαμε γράψει για το κράτος πρόνοιας, ή κοινωνικό κράτος, ως μορφή κοινωνικού πολέμουhttps://bestimmung.blogspot.com/2018/01/blog-post_17.html . Στην ανάρτηση εκείνη, τα τρία κύματα του κράτους πρόνοιας εξηγήθηκαν με βάση τις ισάριθμες απαντήσεις στην απειλή του κοινωνικού, εμφύλιου πολέμου.
Η γονιμότητα και η διαχρονικότητα αυτής της διαπίστωσης επιβεβαιώνεται και στο αρχαίο αριστοτελικό πολιτικό κείμενο. Για τον Αριστοτέλη, η (ιδανική) πολιτεία είναι ανύπαρκτη, όμως με αυτήν ως γνώμονα ο Σταγειρίτης φιλόσοφος προτείνει ως αντίδοτο στις ιστορικές πολιτείες, στις «στάσεις» (εμφύλιες πολιτικές ανταρσίες) και τις κοινωνικο-ταξικές αντιθέσεις τους μια »μικτή πολιτεία». Τόσο η ολιγαρχία όσο και η δημοκρατία μπορούν να γίνουν ανεκτές ή και να οδηγήσουν στη διάλυση της πολιτείας, ανάλογα με το αν υπηρετούν τη »βέλτιστη τάξη». Το καλύτερο δυνατό πολίτευμα περιέχει τα λιγότερα δυνατά ακραία στοιχεία, τους λιγότερους δυνατούς πλούσιους ή φτωχούς.
Πιο συγκεκριμένα, ο Αριστοτέλης προτείνει:
α) «να ανατεθεί η διαχείριση των υποθέσεων και τα πολιτικά αξιώμαα στα χέρια αντιμαχόμεων κοινωνικών στρωμάτων» (Πολιτ. 1308b).
β) Τη «μεσότητα» έναντι της απλής «ισότητας». Η μεσότητα εγγυάται την ισότητα σύμφωνα με την αξία (αρχή διανεμητικής δικαιοσύνης) και μία δίκαιη ικανοποίηση επιμέρους επιθυμιών. Πώς είναι όμως εφικτό αυτό;
Είτε επιχειρώντας «μια ανάμιξη της τάξης των φτωχών με την τάξη των πλουσίων», είτε αυξάνοντας τη μεσαία τάξη», προς αποτροπή των »στάσεων» (Πολιτ. 1308b, 28-30).
Στο πρωτότυπο
»πειρᾶσθαι ἢ συμμειγνύναι τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος καὶ τὸ τῶν εὐπόρων ἢ τὸ. μέσον αὔξειν (τοῦτο γὰρ διαλύει τὰς διὰ τὴν ἀνισότητα στάσεις)»
Έτσι ο Αριστοτέλης πραγματοποιεί διπλή κριτική τόσο σε ένα «φιλελεύθερο» ιδεώδες παντοδυναμίας της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, όσο και στην πλατωνική κοινοκτημοσύνη . Γράφει ο Αριστοτέλης:
«Το υπάρχον ιδιοκτησιακό καθεστώς αν συμπληρωθεί με εύκοσμα έθιμα και ένα σύστημα ορθών νόμων θα βελτιωθεί σημαντικά. Διότι θα αποκτήσει ό,τι καλό έχουν και τα δύο συστήματα: εννοώ τα συστήματα της κοινοκτημοσύνης και της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Πράγματι, η ιδιοκτησία πρέπει να είναι ως ένα ορισμένο σημείο κοινή, κατά βάση όμως να παραμένει ιδιωτική […] Χάρη στην αρετή, η χρήση των προιόντων της ιδιοκτησίας θα ρυθμιστεί σύμφωνα με το ρητό: «τα αγαθά των φίλων είναι κοινά αγαθά» […] Καθένας από τους πολίτες, έχοντας δική του ιδιοκτησία, διαθέτει στους φίλους του ορισμένα αγαθά και χρησιμοποιεί άλλα ως κοινά αγαθά […] Είναι προφανές λοιπόν ότι η ιδιοκτησία είναι προτιμότερο να παραμείνει ατομική αλλά η χρήση της να γίνει κοινή» (Πολιτ. 1263a, 22-40, μτφ. Γ.Κοντογιώργης, Η Θεωρία των Επαναστάσεων του Αριστοτέλη, εκδ. Λιβάνης). 

 

Tέλος, ο Αριστοτέλης προτείνει ένα εκπαιδευτικό σύστημα ικανό να διαμορφώνει νομιμόφρονες και διακατεχόμενους από το πνεύμα της πολιτείας πολίτες.
Συμπεραίνουμε πως το ζήτημα του εμφύλιου πολέμου, η πραγματικότητα ή η απειλή του, είναι εκείνο που απομυθοποιεί κάθε κρατική μορφή, ως πραγμάτωση της κυρίαρχης θέλησης ως κυρίαρχης εξουσίας.
____________________________________________________________

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s