Τρόμοι και βιαιότητες…


Ξεχασμένη σε ένα «συρτάρι» για 8 χρόνια, ιδού λοιπόν η μετάφραση στα ελληνικά ενός σημαντικού κειμένου του Ντανιέλ Μπενσαΐντ, που ίσως είναι σήμερα ακόμα πιο επίκαιρο από τότε που γράφτηκε, το 2008. Απόλαυση η ανάγνωσή του,έστω και αν η μετάφραση δεν μπορεί να αποδώσει την μαεστρία του συγγραφέα ως σπάνιου δεξιοτέχνη της γαλλικής γλώσσας. Αλλά μεγάλη και η χρησιμότητά του καθώς ο Μπενσαΐντ μάς παίρνει από το χέρι για να ξετυλίξει μαζί μας το κουβάρι του μίτου της Αριάδνης στο λαβύρινθο όλων των τρόμων και όλων των βιαιοτήτων της βάρβαρης εποχής μας… 

Γιώργος Μητραλιάς


του Ντανιέλ Μπενσαΐντ

2018 06 09 01 bensaid 01 04(Αυτό το κείμενο δημοσιεύτηκε ως πρόλογος στη συλλογή άρθρων του Μάικ Ντέιβις, οι Ήρωες της Κόλασης, που εκδόθηκε τον Ιανουάριο 2007 από τις εκδόσεις Textuel)

«Αλχημιστές της επανάστασης, μοιράζονται με τους παλιούς αλχημιστές τη σύγχυση των ιδεών και τη ξεροκεφαλιά που είναι γεμάτη από έμμονες ιδέες. Ορμάνε πάνω σε εφευρέσεις που υποτίθεται πως κάνουν επαναστατικά θαύματα: εμπρηστικές βόμβες, διαβολικές μηχανές που κάνουν μαγικά πράγματα, ταραχές που, ελπίζουν, θα είναι τόσο περισσότερο θαυματουργές και εκπληκτικές όσο θα έχουν λιγότερο ορθολογικά θεμέλια».

Καρλ Μαρξ «Βιβλιοπαρουσίαση των Συνωμοτών του Α. Chenu», Πολιτικά Έργα τόμος 1, Παρίσι, Pleiade Gallimard, σελ. 361.

Πολύ πριν από τις απόπειρες της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ενάντια στους πύργους του World Trade Centre, οι γόνιμοι εγκέφαλοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ εργάζονταν ήδη για να επινοήσουν μια «αντι-τρομοκρατική» ρητορική προσαρμοσμένη στη μεταψυχροπολεμική εποχή. Έχοντας χάσει, με τη κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την αποσύνθεση του υποτιθέμενου σοσιαλιστικού στρατοπέδου, τον καλύτερο εχθρό και άλλοθί τους, χρειάζονταν για την Αυτοκρατορία τους του Καλού, ένα νέο διπλό μπαμπούλα, μια εκσυγχρονισμένη ενσάρκωση του απόλυτου Κακού, που θα δικαιολογούσε την αναζωπύρωση της κούρσας των εξοπλισμών και τις σταυροφορίες της νέας αυτοκρατορικής τάξης πραγμάτων. Η κυμαινόμενη έννοια της τρομοκρατίας ήταν εντελώς κατάλληλη για να προσφέρει την ιδεολογική κάλυψη που απαιτούν οι σωφρονιστικές εκστρατείες, οι νεοαποικιακές εισβολές και οι λοιποί «προληπτικοί πόλεμοι». Προοριζόταν να εξορκίσει το φάσμα ενός πανταχού παρόντος κινδύνου και ενός απροσδιόριστου εχθρού (1).

Στο πλαίσιο του στρατηγικού αναπροσανατολισμού (η «επανάσταση» των στρατιωτικών υποθέσεων) που ξεκίνησε την επαύριον της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου και την παραμονή του πρώτου Πολέμου του Κόλπου, τα εγχειρίδια του Πενταγώνου όριζαν τη τρομοκρατία ως «τη σταθμισμένη χρήση της βίας με σκοπό τον εκφοβισμό και τον καταναγκασμό ώστε να επιτευχθούν θρησκευτικοί, πολιτικοί, ιδεολογικοί και άλλοι στόχοι». Ένας τόσο ελαστικός ορισμός μπορεί κάλλιστα να εφαρμοστεί στους αποικιακούς πολέμους, στις αυτοκρατορικές κατακτήσεις, στη ποινικοποίηση των κοινωνικών κινημάτων και σε όλες τις μορφές κρατικής τρομοκρατίας (μεταξύ των οποίων και εκείνης του Ισραήλ στα κατεχόμενα εδάφη) που χρησιμοποιούν τη βία για να πετύχουν, με «τον εκφοβισμό και τον καταναγκασμό» στόχους που είναι συνάμα πολιτικοί, ιδεολογικοί και θρησκευτικοί.

Συνέχεια

O Aριστοτέλης και το Κοινωνικό Κράτος για την αποτροπή του εμφυλίου πολέμου…


Είχαμε γράψει για το κράτος πρόνοιας, ή κοινωνικό κράτος, ως μορφή κοινωνικού πολέμουhttps://bestimmung.blogspot.com/2018/01/blog-post_17.html . Στην ανάρτηση εκείνη, τα τρία κύματα του κράτους πρόνοιας εξηγήθηκαν με βάση τις ισάριθμες απαντήσεις στην απειλή του κοινωνικού, εμφύλιου πολέμου.
Η γονιμότητα και η διαχρονικότητα αυτής της διαπίστωσης επιβεβαιώνεται και στο αρχαίο αριστοτελικό πολιτικό κείμενο. Για τον Αριστοτέλη, η (ιδανική) πολιτεία είναι ανύπαρκτη, όμως με αυτήν ως γνώμονα ο Σταγειρίτης φιλόσοφος προτείνει ως αντίδοτο στις ιστορικές πολιτείες, στις «στάσεις» (εμφύλιες πολιτικές ανταρσίες) και τις κοινωνικο-ταξικές αντιθέσεις τους μια »μικτή πολιτεία». Τόσο η ολιγαρχία όσο και η δημοκρατία μπορούν να γίνουν ανεκτές ή και να οδηγήσουν στη διάλυση της πολιτείας, ανάλογα με το αν υπηρετούν τη »βέλτιστη τάξη». Το καλύτερο δυνατό πολίτευμα περιέχει τα λιγότερα δυνατά ακραία στοιχεία, τους λιγότερους δυνατούς πλούσιους ή φτωχούς.
Πιο συγκεκριμένα, ο Αριστοτέλης προτείνει:
α) «να ανατεθεί η διαχείριση των υποθέσεων και τα πολιτικά αξιώμαα στα χέρια αντιμαχόμεων κοινωνικών στρωμάτων» (Πολιτ. 1308b).
β) Τη «μεσότητα» έναντι της απλής «ισότητας». Η μεσότητα εγγυάται την ισότητα σύμφωνα με την αξία (αρχή διανεμητικής δικαιοσύνης) και μία δίκαιη ικανοποίηση επιμέρους επιθυμιών. Πώς είναι όμως εφικτό αυτό;
Είτε επιχειρώντας «μια ανάμιξη της τάξης των φτωχών με την τάξη των πλουσίων», είτε αυξάνοντας τη μεσαία τάξη», προς αποτροπή των »στάσεων» (Πολιτ. 1308b, 28-30).
Στο πρωτότυπο
»πειρᾶσθαι ἢ συμμειγνύναι τὸ τῶν ἀπόρων πλῆθος καὶ τὸ τῶν εὐπόρων ἢ τὸ. μέσον αὔξειν (τοῦτο γὰρ διαλύει τὰς διὰ τὴν ἀνισότητα στάσεις)»
Έτσι ο Αριστοτέλης πραγματοποιεί διπλή κριτική τόσο σε ένα «φιλελεύθερο» ιδεώδες παντοδυναμίας της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, όσο και στην πλατωνική κοινοκτημοσύνη . Γράφει ο Αριστοτέλης:
«Το υπάρχον ιδιοκτησιακό καθεστώς αν συμπληρωθεί με εύκοσμα έθιμα και ένα σύστημα ορθών νόμων θα βελτιωθεί σημαντικά. Διότι θα αποκτήσει ό,τι καλό έχουν και τα δύο συστήματα: εννοώ τα συστήματα της κοινοκτημοσύνης και της ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Πράγματι, η ιδιοκτησία πρέπει να είναι ως ένα ορισμένο σημείο κοινή, κατά βάση όμως να παραμένει ιδιωτική […] Χάρη στην αρετή, η χρήση των προιόντων της ιδιοκτησίας θα ρυθμιστεί σύμφωνα με το ρητό: «τα αγαθά των φίλων είναι κοινά αγαθά» […] Καθένας από τους πολίτες, έχοντας δική του ιδιοκτησία, διαθέτει στους φίλους του ορισμένα αγαθά και χρησιμοποιεί άλλα ως κοινά αγαθά […] Είναι προφανές λοιπόν ότι η ιδιοκτησία είναι προτιμότερο να παραμείνει ατομική αλλά η χρήση της να γίνει κοινή» (Πολιτ. 1263a, 22-40, μτφ. Γ.Κοντογιώργης, Η Θεωρία των Επαναστάσεων του Αριστοτέλη, εκδ. Λιβάνης). 

 

Tέλος, ο Αριστοτέλης προτείνει ένα εκπαιδευτικό σύστημα ικανό να διαμορφώνει νομιμόφρονες και διακατεχόμενους από το πνεύμα της πολιτείας πολίτες.
Συμπεραίνουμε πως το ζήτημα του εμφύλιου πολέμου, η πραγματικότητα ή η απειλή του, είναι εκείνο που απομυθοποιεί κάθε κρατική μορφή, ως πραγμάτωση της κυρίαρχης θέλησης ως κυρίαρχης εξουσίας.
____________________________________________________________