Γιούρι Γκαγκάριν: «Παγιέχαλι»*! Όταν ο Γκαγκάριν άνοιγε το δρόμο για τα αστέρια…


Γράφει ο Γρηγόρης Τραγγανίδας

Ακριβώς πριν 57 χρόνια, στις 12 Απρίλη του 1961, η ανθρωπότητα έκανε το σημαντικότερο βήμα της για την εξερεύνηση του διαστήματος. Ενας 27χρονος Σοβιετικός πιλότος, ο Γιούρι Γκαγκάριν, θα γινόταν ο πρώτος κοσμοναύτης της πατρίδας του και όλου του κόσμου, αφού ήταν ο πρώτος άνθρωπος που θα έβλεπε την Γη από τροχιά.

Αυτά τα 108 λεπτά που κράτησε η διαστημική πτήση του επανδρωμένου διαστημοπλοίου, «Βοστόκ – 1», θα αποτελούν για πάντα ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα, όπως και όλων των εποχών, αλλά και μια από τις σπουδαιότερες επιστημονικές προσφορές της Σοβιετικής Ενωσης και του σοσιαλισμού στην παγκόσμια πρόοδο.

Οντως, καθόλου άσχημα για το τρίτο, κατά σειρά, παιδί, σε σύνολο τεσσάρων (τρία αγόρια και ένα κορίτσι) μια οικογένειας κολχόζνικων αγροτών, που γεννήθηκε στις 9 Μάρτη του 1934 στο χωριό Κλούσινο  στην περιοχή του Σμολένσκ. Σίγουρα, ο ξυλουργός, Αλεξέι Ιβάνοβιτς Γκαγκάριν και η σύζυγός του, Αννα Τιμοφέγιεβνα Ματβέγιεβα, εργάτρια σε εργοστάσιο γαλακτοκομικών, ούτε στα πιο τρελά τους όνειρα δεν θα μπορούσα να φανταστούν, ότι το μικρότερο αγόρι τους θα γινόταν θρύλος.

 

γκαγκαριν3

Ωστόσο, όλα αυτά θα περίμεναν μερικά χρόνια, αλλά και ασύλληπτες τραγωδίες, ακόμη. Την 1η Σεπτέμβρη του 1941, ο μικρός Γιούρι ξεκίνησε το σχολείο. Οχι, όμως, για πολύ. Στις 12 Οκτώβρη, οι ναζί μπαίνουν στο χωριό και ο χρόνος σταματά. Πετούν στον δρόμο την οικογένεια Γκαγκάριν και επιτάσσουν το σπίτι της. Οι γονείς χτίζουν μια πρόχειρη καλύβα στο δάσος και θρέφουν τα παιδιά τους φυτεύοντας ό,τι μπορούν, κυνηγώντας, μαζεύοντας καρπούς. Ο πατέρας βασανίζεται αγρίως από τους φασίστες κατακτητές και εξαναγκάζεται να δουλέψει ως εργάτης γι’ αυτούς. Το χειρότερο όμως δεν είχε έρθει ακόμη. Λίγο πριν απελευθερωθεί το χωριό από τον Κόκκινο Στρατό, ο Γιούρι θα γινόταν μάρτυρας μιας τραγικής σκηνής που δεν επρόκειτο να ξεχάσει ποτέ: Οι ναζί, φεύγοντας, άρπαξαν τον μεγαλύτερο αδερφό του, τον Βαλεντίν και την αδερφή του, την Ζόγια και τους πήγαν στην Γερμανία. Και η αλλοπαρμένη από τον πόνο μητέρα να τρέχει πίσω από το στρατιωτικό καμιόνι ουρλιάζοντας…

Λίγες μέρες μετά την συνθηκολόγηση της φασιστικής Γερμανίας, η οικογένεια Γκαγκάριν μετακομίζει στο Γκζατσκ, σήμερα Γκαγκάριν. Ο Γιούρι τελειώνει το σχολείο και συνεχίζει τις σπουδές του στην Μόσχα.

Το 1951 θα τελειώσει μια τεχνική σχολή με ειδικότητα χειριστής χυτηρίου.

Τα όνειρά του όμως ήταν διαφορετικά. Συνεχίζοντας ανώτερες βιομηχανικές σπουδές στο Σαράτοφ, ο Γιούρι θα γραφτεί στην τοπική αερολέσχη και το 1955 θα κάνει την πρώτη του πτήση σε ένα «Γιακ – 18».

Συνολικά, στο Σαράτοφ θα «γράψει» τις πρώτες 42 ώρες πτήσης του. Και δεν επρόκειτο να «προσγειωθεί» ποτέ πιά.

gkagkarin8

Στις 27 Οκτώβρη του 1955 κατατάσσεται στον στρατό και μετατίθεται στο Ορενμπουργκ, στην σχολή πιλότων μαχητικών αεροσκαφών. Στις 25 Οκτώβρη του 1957 ολοκληρώνει την εκπαίδευση με άριστα και ξεκινά στρατιωτική καριέρα ως στρατιωτικός πιλότος.

Την ίδια περίοδο, το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΣΣΔ βρισκόταν σε εξαιρετικά προχωρημένο στάδιο. Αλλωστε, λειτουργούσε υπό την ευθύνη ενός θρύλου της αεροδιαστημικής, του Σεργκέι Καραλιόφ, του ιδρυτή και οργανωτή του πρώτου διαστημικού προγράμματος της ανθρωπότητας, δημιουργού και της πρώτης ομάδας κοσμοναυτών.

Στις 9 Δεκέμβρη του 1959, ο Γκαγκάριν καταθέτει αίτηση για την ένταξή του στο πρόγραμμα υποψήφιων κοσμοναυτών. Περνά με επιτυχία όλες τις εξετάσεις και τις δοκιμασίες και από τις 25 Μάρτη του 1960 ξεκινά η τελική προετοιμασία.

Στις 12 Απρίλη του 1961, από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκανούρ, θα εκτοξευόταν ο πύραυλος «Βοστόκ» που έφερε το διαστημόπλοιο «Βοστόκ – 1» και στριμωγμένο μέσα το χωριατόπαιδο από το Σμολένσκ.

γκαγκαριν5

Αργότερα ο Γκαγκάριν θα περιέγραφε ως εξής εκείνο το πρωϊνο: «Στις 5.30 το πρωί μπήκε στο δωμάτιο ο Γιεβγκένι Ανατόλιεβιτς και με σκούντησε ελαφρά στον ώμο.
– Γιούρα, ώρα να σηκωθείς, τον άκουσα να λέει.
– Να σηκωθώ; Βεβαίως…
Σηκώθηκα αμέσως. Ξύπνησε και ο Κοσμοναύτης Δύο, τραγουδώντας ένα αστείο τραγουδάκι. “Πώς κοιμήθηκες” με ρώτησε ο γιατρός.
– Οπως μου έμαθαν, απάντησα».

Μόλις τέλειωσε η αντίστροφη μέτρηση και ο πύραυλος άρχισε να υψώνεται, ο Γκαγκάριν ξεφώνισε την λέξη «φύγαμε»!

γκαγκαριν2

Μετά από 108 λεπτά, η ομάδα του διαστημικού προγράμματος που παρακολουθούσε με κομμένη ανάσα την πτήση, αλλά και όλος ο πλανήτης, θα ξεφυσούσε με ανακούφιση, αφού, η διαστημική κάψουλα θα προσγειωνόταν επιτυχώς στην περιοχή του Σαράτοφ, με έναν χαμογελαστό Γιούρι να βγαίνει από μέσα της σώος.

Στο μεταξύ, είχε ολοκληρώσει τα πρώτα πειράματα του ανθρώπου στο διάστημα: Εφαγε, ήπιε και έγραψε με μολύβι. Αυτά πλέον ακούγονται σχεδόν αστεία, αλλά τότε, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν πραγματικά πώς θα αντιδρούσε ο ανθρώπινος οργανισμός στο διάστημα. Συνεπώς και τα πιο απλά, ακόμη και απλοϊκά πράγματα, σε εξωγήινες συνθήκες είναι σημαντικά. Οταν βλέπουμε σήμερα πολλά αντικείμενα στο εσωτερικό του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού να είναι δεμένα για να μπορούν οι κοσμοναύτες και οι αστροναύτες να τα βρίσκουν κάθε στιγμή – σώζοντας ίσως ζωές – ας γνωρίζουμε, πως όταν άφησε το μολύβι ο Γκαγκάριν για πρώτη φορά σε τροχιά και είδε… ότι πετούσε σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, κατέγραψε ακριβώς την ανάγκη δεσίματος.

Αυτό που ακολούθησε μετά παραπέμπει σε… παγκόσμια περιοδεία «αστεριού» της ροκ. Στην Μόσχα είχε υποδοχή ήρωα, όπως και στις τουλάχιστον 30 χώρες που υποδέχθηκαν τον πρώτο άνθρωπο που ταξίδεψε στο διάστημα. Ο ξένος Τύπος ήταν διθυραμβικός, παρά το γεγονός ότι ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν στην ακμή του. Για τους λαούς του κόσμου, η νικήτρια του φασισμού, ΕΣΣΔ, κατέγραφε ακόμη μία νίκη, αυτή τη φορά σε επιστημονικό επίπεδο. Για τις ΗΠΑ, τα 108 λεπτά του «Βοστόκ – 1» δεν ήταν παρά ένα «γάντι» που έπρεπε να σηκώσουν.

press3

Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία…

press2

Η καριέρα του Γκαγκάριν εκτοξεύθηκε… σαν το «Βοστόκ – 1». Πλήθος μεταλλίων, παρασήμων, τιμών και ακαδημαϊκών τίτλων. Ο ίδιος όμως, πατέρας, ήδη, δυο κοριτσιών, παρέμενε ένας απλός άνθρωπος που του άρεσε να πετά. Ενας βετεράνος, παρά το νεαρό της ηλικίας του, του διαστήματος, που μετέδιδε απλόχερα τις γνώσεις του στους νέους πιλότους και κοσμοναύτες.

pres1

Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη, μέσα στην τραγικότητά του, το γεγονός, ότι αυτός ο άνθρωπος που γεννήθηκε για να πετά, πετώντας θα «έφευγε». Στις 27 Μάρτη του 1968 και ενώ πραγματοποιούσε δοκιμαστική πτήση ενός μαχητικού «MIG-15YTI», με συγκυβερνήτη τον επίσης έμπειρο πιλότο, Β. Σεριόγκιν, συνετρίβη κοντά στο χωριό Νοβοσιόλοβο, στην περιοχή του Βλαντίμιρσκι. Ο θρύλος λέει, ότι ίσως και να προλάβαινε να ενεργοποιήσει το σύστημα αυτόματης εκτόξευσης του καθίσματος στο πιλοτήριο και να σωζόταν, αλλά υπήρχε ο κίνδυνος να πέσει το αεροπλάνο στο χωριό.

Ποιος ξέρει. Για έναν άνθρωπο που δεν υπάρχει επίσημη ή ανεπίσημη πηγή η οποία να μην υπογραμμίζει την ακεραιότητα του χαρακτήρα του, είναι πολύ πιθανό να συνέβη έτσι ακριβώς. Διότι ο Γιούρι Γκαγκάριν παρέμεινε πάντα μέσα του το αγροτόπαιδο που ονειρευόταν τ’ άστρα.

Ακόμη και όταν πραγματοποιούσε την θρυλική του διαστημική πτήση:

«Είδα τα σύννεφα και τις ελαφριές σκιές τους πάνω στην μακρινή, γλυκιά Γη. Και για μια στιγμή, ξύπνησε μέσα μου ο γιος του αγρότη. Ενας εντελώς μαύρος ουρανός αντίκρυζε τα οργωμένα χωράφια, σπαρμένα με τα στάχια των αστεριών»…

* «Φύγαμε»!

γκαγκαριν6

____________________________________________________________
Aπό:http://www.toperiodiko.gr/%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B9-%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BD-%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AD%CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%B9-12-%CE%B1%CF%80%CF%81%CE%AF%CE%BB/#.Ws9N6N_NFWd
Advertisements

Ο χωροφύλακας απ’ το Παρίσι …


Παλιάτσος πρώτης γραμμής, χωρίς όμως την ψοφιοκουναβική φήμη, είναι και ο γάλλος πρόεδρος Macron. Ο γαλλικός καπιταλισμός (τον οποίο εκπροσωπεί σα «γενικό σύνολο») λαχανιάζει και χάνει διαρκώς έδαφος στην παγκόσμια ιεραρχία όσο προχωράει ο 21ος αιώνας. Και ο σοσιαλφιλελεύθερος Macron έχει αναλάβει να διασώσει την «γαλλόσφαιρα», πρώτα στην υποσαχάρια αφρική (σχετικά ευκολότερη αλλά καθόλου απλή δουλειά…) και, εσχάτως, στη μέση Ανατολή.

Ο γαλλικός ιμπεριαλισμός «έχασε» την Δαμασκό (με την οποία είχε μακρόχρονη σχέση) αφήνοντάς την στις αμερικανικές, ισραηλινές και σαουδαραβικές πρωτοβουλίες τα τελευταία χρόνια. Και τώρα, που «άλλαξε το κόλπο», προσπαθεί να ξαναχωθεί στην συριακή επικράτεια, με τον πιο ταπεινωτικό (για φοβερούς και τρομερούς γάλλους ιμπεριαλιστές) αλλά και αόρατο ακόμα τρόπο: πίσω απ’ τις πλάτες της Ουάσιγκτον… Σε στυλ «άσε αφεντικό, θα καθαρίσω εγώ».

Αφού πρώτα το Παρίσι κατηγόρησε ευθέως την Μόσχα για «υποστήριξη» της υποτιθέμενης «συριακής επίθεσης με χημικά» στην Douma, χτες το γύρισε. «Η γαλλία και οι σύμμαχοί της θα αποφασίσουν τις επόμενες ημέρες (ουάου! είναι η γαλλία στο κέντρο και γύρω γύρω κάτι σύμμαχοι, σαν τις ηπα π.χ…..) για την απάντησή μας. Δεν πρόκειται να στοχεύσουμε συμμάχους του καθεστώτος, ούτε να επιτεθούμε σε οποιονδήποτε, αλλά μάλλον να κτυπήσουμε τις χημικές ικανότητες του καθεστώτος….» δήλωσε ο Macron. «Δεν θέλουμε κλιμάκωση…»

Ουάου!!! Ώστε το Παρίσι ξέρει ότι το καθεστώς Άσαντ έχει κάπου κρυφά εργοστάσια παραγωγής χημικών όπλων; Και γιατί δεν το λέει τόσο καιρό ώστε να τα καταστρέψει (μαζί με τους συμμάχους το, πάντα!!!) και να γλυτώσουν οι άμαχοι, τα παιδιά και οι γυναίκες; Το σόι σοσιαλιστικός κυνισμός είναι αυτός;

Επειδή το ψόφιο κουνάβι, σαν αρχιστράτηγος του αμερικανικού στρατού, κυριαρχεί ακόμα στη σκηνή, κανείς δεν δίνει σημασία στον ψόφιο ασβό του γαλλικού ιμπεριαλισμού, τον αρχιστράτηγο Macron. Όπως συμβαίνει και με την αγγλίδα αρχιστράτηγο και το δικό της επιτελείο, έτσι και οι “λεπενικοί δημοκράτες” κρύβονται πίσω απ’ τις «φαρδιές πλάτες» του ψοφιοκουναβιστάν (ελπίζοντας να κληρονομήσουν κάτι απ’ την παγκόσμια περιουσία του…).

Δεν παύει, ωστόσο, να είναι ο Macron ο κλόουν πολιτικός επικεφαλής ενός «εθνικού καπιταλισμού» επικίνδυνου μεν αλλά και σε παρακμή. Μπορεί να ελπίζει ότι συμμετέχοντας στο πλάι του αφεντικού (της Ουάσιγκτον) στην “τιμωρία” του Άσαντ θα συγκρατήσει (το αφεντικό). Αυτό δεν είναι πρωτοφανές στην καθεστωτική πολιτική· ωστόσο το Παρίσι δεν έκανε το ίδιο το 2003, όταν οι τότε αμερικάνοι συντηρητικοί ετοίμαζαν την “σοκ και δέος” επίθεσή του κατά του ιράκ.

Είναι λοιπόν τόσο κλόουν ώστε να δηλώσει στον τοξικό πρίγκηπα (σε ποιον; στο πελατάκι της πολεμικής του βιομηχανίας και όχι μόνο: deal 18 δις δολαρίων, βασικά για όπλα, υπέγραψε χτες ο τοξικός στο Παρίσι – άλλο αν θα υλοποιηθούν…) ότι «η στρατηγική του αντίληψη (του τοξικού…) για περιορισμό της ιρανικής επιρροής στη μέση Ανατολή, η οποία μπορεί να αποσταθεροποιήσει την περιοχή μέσω τρομοκρατίας τον βρίσκει σύμφωνο». Σαν φτηνός και καταγέλαστος πλασιέ ο «αρχιστράτηγος Macron» λέει στον τοξικό (που σήμερα είναι αύριο δεν είναι…) αυτά που θέλει να ακούσει, εκνευρίζοντας τον παραδοσιακό του σύμμαχο (την Τεχεράνη), στον οποίο αύριο θα λέει ψιθυριστά «ντάξει, λέμε και καμιά μαλακία», για να μην χάσει τα πλούσια συμβόλαια των γαλλικών εταιρειών για σοβαρές μπίζνες στο αναπτυσσόμενο καπιταλιστικά ιράν.

Αλλά βέβαια τι είναι ο «αρχιστράτηγος Macron»; Ο διάδοχος ενός καπιταλισμού που στον 2ο παγκόσμιο πόλεμο είχε συμμαχήσει και με τις δύο πλευρές, μπας και την βγάλει. Και μια κυβέρνηση του Βισύ είχε, και έναν «αντιγερμανό» Ντε Γκώλ…

Δουλεύουν πάντα αυτά τα κόλπα; Θα φανεί…

(φωτογραφία πάνω: ο σαουδαραβας και ο γάλλος αρχιστράτηγος με το επαγγελματικό ύφος τους.

κάτω: ο τοξικός χωρίς τα ρούχα της δουλειάς, στο μουσείο του Λούβρου χτες. Μοιάζει με έλληνα μαγαζάτορα της πλατείας του Κορυδαλλού, αλλά δεν πρέπει να ξεπέφτουμε σε τέτοιες απλουστεύσεις…)

  __________________________________________________________

Λάνθασμένα δεδομένα, λανθασμένα συμπεράσματα …


Η Τουρκία έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια στο εγγύτερο «εργοστάσιο” της Ασίας στη Δύση. Αν ο τουρκικός παραγωγικός ιστός χάσει την πρόσβαση στις αγορές της Δύσης θα καταστραφεί καθώς η δυνατότητα καταναλωτικής απορρόφησης της Ρωσίας είναι αστεία. Η Ρωσία έχει κατά κεφαλήν εισόδημα χαμηλότερο και από αυτό της Τουρκίας. To AΕΠ της Ρωσίας το 2016 ήταν περί τα 3,3 τρισ. δολ. και της Τουρκίας περί 2 τρισ. δολ. Η πρώτη έχει διπλάσιο πληθυσμό από τη δεύτερη. Το ΑΕΠ της Ε.Ε. υπολογίζεται πάνω από 20 τρισ. δολ. και των ΗΠΑ άλλο τόσο.

Τις προάλλες διάβαζα τα παραπάνω σε άρθρο τού -προσφάτως βραβευμένου- οικονομικού -πλην άνευ πανεπιστημιακών σπουδών- δημοσιογράφου Κώστα Στούπα και ομολογώ ότι μου κόπηκε η ανάσα. Αν η Τουρκία έχει φτάσει να παράγει 2 τρισ. ετησίως, η κατάσταση είναι πολύ πιο επικίνδυνη απ’ όσο φανταζόμαστε. Ευτυχώς, η μανία που έχω να διασταυρώνω τα πάντα (σε συνδυασμό, βεβαίως, με την άποψή μου περί του τι εστί Στούπας) με ηρέμησε μέσα σε λιγώτερο από πέντε λεπτά. Ιδού τι ανακάλυψα, με ελάχιστο ψάξιμο, σε μορφή διαγράμματος:

[Διάγραμμα: Cogito ergo sum]     

Όπως το υποψιαζόμουν. Η ισχυρή τουρκική οικονομία δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο ισχυρή όσο νομίζει ο κ. Στούπας. Θα δούμε πού ανακάλυψε τα δύο τρισ. ο «βραβευμένος» δημοσιογράφος αλλά, προσωρινώς, ας πούμε ότι η Παγκόσμια Τράπεζα επιμένει πως το ΑΕΠ της Τουρκίας κατά το 2016 είναι ακριβώς 857,749 δισ. δολλάρια. Κι αφού ο πληθυσμός τής χώρας ανέρχεται σε 79,51 εκατομμύρια (σύμφωνα με την απογραφή τού 2016), το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της υπολογίζεται σε μόλις 10.787 δολλάρια και κάτι ψιλά. Και, μάλιστα, πληθωρικά, αφού είναι γνωστό ότι ο πληθωρισμός στην γείτονα τρέχει επί πολλά χρόνια με διψήφια ποσοστά, δηλαδή με ρυθμούς απαράδεκτους για μια οικονομία αναπτυσσόμενης χώρας δυτικού τύπου. Εννοείται ότι αυτό το ποσό είναι ευτελές και δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο εντυπωσιασμού.

Στο παραπάνω διάγραμμα επέλεξα να καταγράψω και την χώρα μας, για λόγους σύγκρισης. Η πτωχή, κατατρεγμένη και αιμάσσουσα Ελλάς των μνημονίων και των 10,75 εκατομμυρίων κατοίκων, παρήγαγε κατά το 2016 ΑΕΠ ύψους 194,559 δισ. δολλαρίων, ήτοι κάπου 18.100 δολλάρια ανά κάτοικο, επίδοση σχεδόν 80% υψηλότερη από της Τουρκίας. Όσο για το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ των δυο χωρών, το οποίο εκτινάσσεται μετά την δεκαετία τού ’90, ας λάβουμε υπ’ όψη μας τόσο τον πληθωρισμό όπου αναφερθήκαμε πρωτύτερα όσο και την κατά 50% σχεδόν αύξηση του πληθυσμού τής Τουρκίας στην ίδια χρονική περίοδο.

Τα λανθασμένα στοιχεία που χρησιμοποιεί ο κ. Στούπας, τον βοηθούν να καταλήξει στο συμπέρασμα που θέλει, το οποίο, φυσικά, είναι κι αυτό εσφαλμένο: μια ισχυρή τουρκική οικονομία, με υψηλό ΑΕΠ, δεν θα είχε συμφέρον να μείνει προσκολλημένη στην Ρωσσία, διότι οι πτωχοί ρώσσοι δεν θα είχαν την δυνατότητα να απορροφήσουν τα προϊόντα της, άρα θα ήταν διατεθειμένη να επιστρέψει στην αγκαλιά τής δύσης, έναντι ορισμένων ανταλλαγμάτων. Έτσι, ο «ευφυής» αρθρογράφος βρίσκει την ευκαιρία να κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι ασχολείται με μικροπολιτικές αντί να ετοιμάζεται να συζητήσει τα ανταλλάγματα τα οποία ενδεχομένως θα ζητήσουν οι τούρκοι για να παραμείνουν προσδεδεμένοι στο δυτικό άρμα.

Δυστυχώς, η οικονομική κατάσταση της Τουρκίας απέχει παρασάγγας από την ιδέα που έχει ο κ. Στούπας γι’ αυτήν. Στις αρχές τής δεκαετίας, η ισοτιμία τής τουρκικής λίρας προς το δολλάριο έπαιζε γύρω στο 2:1. Προχτές, στις 9/4/2018, ξεπέρασε για πρώτη φορά το 5:1 και η πτώση συνεχίζεται. Παρά την καταιγιστική υποτίμηση του νομίσματος, το εξωτερικό ισοζύγιο επιμένει να παρουσιάζει αρνητικές επιδόσεις. Παράλληλα, βέβαια, ο πληθωρισμός στέκεται στο ύψος του και φλερτάρει έντονα με το 16% και η τουριστική βιομηχανία τής χώρας αγκομαχάει όλο και περισσότερο, ενώ είναι λογικό να χρειαστεί επί πλέον οξυγόνο εφέτος το καλοκαίρι, με όσα γίνονται τόσο στα νοτιοανατολικά σύνορα όσο και στο Αιγαίο. Η κυβέρνηση, προκειμένου να αποφύγει την ύφεση, αυξάνει συνεχώς τις δημόσιες δαπάνες αλλά ο ρυθμός ανάπτυξης όλο και πέφτει ενώ το δημόσιο χρέος αυξάνεται κατακόρυφα.

Είναι προφανές ότι η φούσκα που έστηνε επί σειρά ετών ο Ερντογκάν και για την οποία μιλάμε πολύ καιρό τώρα (*), βρίσκεται μια ανάσα από το σκάσιμό της. Υπ’ αυτή την έννοια, πολύ θα ήθελα να μάθω τι είδους ανταλλάγματα θα μπορούσε να ζητήσει ο σουλτάνος προκειμένου να μας κάνει το χατήρι να παραμείνει στην δύση και να πάψει τα σαλιαρίσματα με την πτωχή Ρωσσία. Της οποίας το ΑΕΠ το 2016 δεν έφτασε τα -κατά Στούπα- 3,3 τρισ. δολλάρια αλλά ούτε καν το 1,3 τρισ….

Εμπορικό ισοζύγιο Τουρκίας, 2000-2018 (σε εκατ. δολλάρια)

Υστερόγραφο. Αν αναρωτιέστε πού βρήκε τα νούμερά του ο κ. Στούπας, υπάρχει απάντηση. Αυτοί οι αριθμοί αφορούν το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης (Purchasing Parity Power – PPP). Πρόκειται για έναν δείκτη-εργαλείο, με καθαρά τεχνική εφαρμογή, ο οποίος δεν χρησιμοποιείται για να εκφράσει τα μεγέθη μιας οικονομίας και, φυσικά, δεν χρησιμοποιείται για διεθνείς συγκρίσεις. Ενδεικτικά, ας σημειώσουμε ότι το PPP της Ελλάδας το 2016 είχε ξεπεράσει τα 289 δισ. δολλάρια (όσο ακριβώς και της Δανίας αλλά και 50 δισ. περισσότερα από της Φινλανδίας), ήτοι 50% πάνω από το πραγματικό ΑΕΠ. Προφανώς, αυτή η πολύ μικρή λεπτομέρεια διαφεύγει της πολυπραγμοσύνης τού κ. Στούπα…

—————————————————-
(*) Ενδεικτικά: Σειρά πέντε κειμένων με γενικό τίτλο «Τριγμοί στην Τουρκία» (20-26/4/2017) αλλά και δυο κείμενα με ενιαίο τίτλο «Ελλάδα-Τουρκία: βίοι παράλληλοι;» (19-20/7/2011).

Ο Frank Furedi για την υποτίμηση της ανεκτικότητας (βίντεο)…


Σε ήσυχα νερά – Κωνσταντίνος Βολανάκης

Δίχως αμφιβολία, το ιδανικό της ανεκτικότητας που βασίζεται στον πρώιμο φιλελευθερισμό, αποτελεί βασικό θεμέλιο των δυτικών κοινωνιών. Ωστόσο, η ανοχή έχει επαναπροσδιοριστεί έτσι ώστε να υποδηλώνει την αποδοχή της διαφορετικότητας ως τέτοια, δίχως όμως να προάγει -ή έστω να επιτρέπει- την κριτική σε αυτήν. Όπως αναλύει ο Frank Furedi, οι φιλελεύθεροι στοχαστές, από τον Bayle, τον Locke [1] και έπειτα, συνέδεσαν την ανοχή με την με την πράξη και την κρίση. Καί τα δύο αυτά συστατικά, όπως υποστήριξε η Hannah Arendt [2], συνθέτουν το δημόσιο πεδίο. Δίχως την κρίση, η ανεκτικότητα χάνει το πραγματικό της νόημα.

Ως εκ τούτου, τα πολιτμπιρό του (δεξιού ή αριστερού) politically correct savoir vivre αρέσκονται να υιοθετούν την λογική της ακρισίας (non-judgmentalism), αποσκοπώντας στη δημιουργία ενός προστατευόμενου χώρου (safespace) όπου όλοι θα είναι υποχρεωμένοι να «ανέχονται» και να «σέβονται» τους πάντες, δίχως καμία δυνατότητα κριτικής ή αμφισβήτησης. Τέτοιου είδους πολιτικές έχουν επιβληθεί σε πανεπιστήμια, καθώς και σε άλλα ιδρύματα (εκπαιδευτικά και μή) στον Αγγλόφωνο κόσμο. Η μεταμοντέρνα κουλτούρα που ηγεμονεύει σε τέτοιους χώρους βασίζεται στη λογική της ανεκτικότητας ως μέσο για τη δήθεν προστασία των μειονοτήτων από τυχόν «προσβλητικά σχόλια». Έτσι, αντί για το δημόσιο πεδίο, αντί για το αἰέν ἀριστεύειν -που για την Arendt αποτελούσε βασικό στοιχείο της δημόσιας ζωής, όπου κάθε δόξα ανταγωνίζεται κάποια άλλη, και μέσα από την πειθώ το πολιτικό σώμα καλείται να επιλέξει αυτήν που κρίνει ορθότερη- περνάμε στην εποχή του θεραπευτισμού, την οποία ο Christopher Lasch [3] και η Elisabeth Lasch-Quinn [4] έχουν αναλύσει εκτενέστερα. Η θεραπευτική λογική προσπαθεί να οδηγήσει σε αυτό που ο Jean Claude Michea [5] (μελετώντας τον απολυταρχισμό του Hobbes) ονόμαζε «ιδεολογική ειρηνοποίηση», την προσπάθεια με άλλα λόγια να αποφευχθεί κάθε δημόσια τριβή, η οποία (με βάση το απολυταρχικό φαντασιακό) θα οδηγήσει νομοτελειακά στην απόλυτη διάλυση.

Είναι εντυπωσιακό, λοιπόν, πως συγκεκριμένοι θεσμοί, έχοντας υποτιμήσει την ανεκτικότητα στα πλαίσια του πολιτικά ορθού, άθελά τους επαναφέρουν έναν «προοδευτικό απολυταρχισμό», καθότι συγκλίνουν με την επιθυμία για ειρηνοποίηση, αντί να προάγουν την αρχή του διαλέγεσθαι και διαβουλεύεσθαι, που αποτελεί πεμπτουσία ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Όπως έχει ήδη ειπωθεί, η ανεκτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε διαλόγου, καθότι προϋποθέτει ρητή αναγνώριση του αυτοπεριορισμού μας σε ότι έχει να κάνει με την ανάδυση παθών τα οποία θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να καταστρέψουν το δημόσιο πεδίο. Με άλλα λόγια, προκειμένου να μπορεί κανείς εισακουστεί θα πρέπει αρχικά το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται να είναι σε θέση να ανεχθεί τον λόγο που το συγκεκριμένο άτομο εκφράζει. Με τη σειρά του, το ίδιο το άτομο είναι υποχρεωμένο να ανεχτεί αντιρρήσεις, σχόλια και κριτικές. Αντίθετα, η σύγχρονη λογική της «ανεκτικότητας» ενισχύεται περισσότερο από μια αντίληψη που ενέχει ελιτισμό και, σε πολλές περιπτώσεις, εκφράζει έναν απεχθέστατο πατερναλισμό, που όμοιο μπορεί να βρει κανείς μονάχα στη Βικτωριανή Αγγλία, ή στα αποικιακά καθεστώτα. Πρόκειται για την αντίληψη που θεωρεί όλες τις μειονότητες εύθραυστες και ευάλωτες στο μίσος που ενδεχομένως θα μπορούσε να εκφραστεί μέσα από ένα δημόσιο πεδίο, ανίκανες να αντισταθούν και να καταπολεμήσουν τους εχθρούς τους. Δεν μας προκαλεί, ωστόσο, καμία εντύπωση που η ριζοσπαστική αριστερά υιοθέτησε αυτή τη αντίληψη, μετατρέποντας ανθρώπους για τους οποίους δήθεν εκφράζει την αλληλεγγύη της σε «προστατευόμενα ήδη» κάποιας νεο-μαρξιστικής γραφειοκρατίας, η οποία ορίζει τί θα πρέπει να λέγεται στο δημόσιο διάλογο και τί όχι.

Τον αυταρχισμό του πολιτικά ορθού που ο αναδυόμενος χιπστερισμός υιοθετεί ως μέθοδο «προστασίας», λοιπόν, αναλύει ο Frank Furedi (Λονδίνο, 9/4/2018) [6], φέρνοντας παραδείγματα. Αν πραγματικά οι μεγάλες κινητοποιήσεις των προηγούμενων αιώνων σημαίνουν κάτι για εμάς, αν οι εκκλήσεις του Martin Luther King [7] για ανεκτικότητα, επιμονή και υπομονή αποτελούν βάση του πολιτικού παραδείγματος που επιθυμούμε να αντιπροτάξουμε, αν το ιδανικό της Αθηναϊκής πολιτείας συνεχίζει να μας εμπνέει, τότε δεν έχουμε παρά να επανεξετάσουμε την έννοια της ανεκτικότητας. Διότι κανένας αυτο-διαφωτισμός δεν μπορεί να επέλθει μέσα από ελέγχους και περιορισμούς του λόγου, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να χειραφετηθεί όντας παρίας, στο έλεος μιας χούφτας εξυπνάκιδων. Όπως μάλιστα λέει ο Μισέα [8], συζητώντας το έργο του Orwell, ο έλεγχος της γλώσσας αποτελεί μέσο ελέγχου της ίδιας της δημόσιας ζωής!

Οπωσδήποτε, η ελευθερία του λόγου ως καθεστώς δεν αποτελεί κάποια ουτοπία, μήτε είναι εφικτό να υπάρξουν κοινότητες απόλυτης ελευθερογνωμίας. Εν ολίγοις, οι νόρμες που κάθε κοινωνία και κοινότητα ανθρώπων ακολουθεί, δεν είναι παρά ένα σύνολο περιορισμών. Όπως υφίστανται, λοιπόν, περιορισμοί στη συμπεριφορά μας, έτσι ενδεχομένως να υπάρξουν και περιορισμοί στον λόγο, περιορισμοί που ωστόσο δεν προέρχονται μέσα από τη νομοθεσία αλλά πηγάζουν μέσα από το εθιμικό δίκαιο και από έννοιες ταμπού που κάθε κοινωνία υιοθετεί, καθιστώντας την λιγότερο ή περισσότερο ανεκτική (ανάλογα με την περίπτωση). Ως εκ τούτου, κρίνουμε αναγκαίο σε κάθε τέτοια περίσταση να υποδεικνύουμε διεξόδους ενάντια σε όλους αυτούς τους άτυπους περιορισμούς. Από την άλλη, θα πρέπει να τονίσουμε -όπως είχε αναλύσει ο Popper [9]- την πιθανότητα η ίδια η ελευθερία του λόγου να καταχραστεί, με στόχο την απόλυτη επικράτηση μιας γνώμης, κάτι που θα είχε ως συνέπεια η αρχή στην οποία βασίστηκε η ίδια η ελευθερογνωμία (δηλαδή η ανεκτικότητα) να εξαλειφθεί. Τούτο το άλυτο παράδοξο μας φανερώνει τους κινδύνους στους οποίους είναι εκτεθειμένο ένα τέτοιο καθεστώς, τονίζοντας ταυτόχρονα τη δική μας υποχρέωση για εγρήγορση σε κάθε στιγμή.

Σημειώσεις
[1] John Locke. 2010. A Letter Concerning Toleration & Other Writings. Indianapolis: Liberty Fund
[2] Hannah Arendt. 1978. The Life of The Mind. New York: A Harvest Book
[3] Christopher Lasch. 1997. Women and the Common Life. London: Norton & Company.
[4] Elisabeth Lasch-Quinn. 2001. Race Experts. London: Norton & Company.
[5] Jean-Claude Michea. 2009. The Realm of Lesser Evil. Cambridge: Polity Press.
[6] Frank Furedi. 2018. Ομιλία: Overcoming the Contemporary Impasse (Λονδίνο: 9 Απριλίου 2018).
[7] Martin Luther King Jr. 1986. A Testament of Hope. New York: Harper One.
[9] Ζαν-Κλωντ Μισέα. 2018. Τζοτρζ Όργουελ, ένας συντηρητικός αναρχικός. Αθήνα: Εκδόσεις Μάγμα.
[10] Popper Sir Karl. 1962. The Open Society and Its Enemies. Cambridge: Routledge.

____________________________________________________________

Aπό:http://www.respublica.gr/2018/04/column/tolerance-2/