ΝΙΠΕΡ- Η οδύσσεια ενός αιώνιου μετανάστη…


Περιπλάνηση και αναστοχασμός για τα δεινά του κόσμου

Έφη Καραχάλιου

Η αρχή έγινε με την «Μαριάννα η Βρωμόστομη», μια αυτοέκδοση με στριπάκια καθημερινής τρέλας μέσα από τον μικρόκοσμο μιας χειραφετημένης νεαρής κοπέλας. Εργασιακή επισφάλεια, εργοδοτική αυθαιρεσία και η εξαθλιωμένη ελληνική κοινωνία γίνονται συστατικά στοιχεία ενός κόμικ για το τι πραγματικά σημαίνει να είσαι νέος στην μνημονιακή Ελλάδα. Ο Νίπερ, αν και βρίσκεται σε χειρότερη θέση από την Μαριάννα, δηλώνει όπου γης και πατρίς και φτύνει όπου σταθεί αστούς και φασίστες. Η περίπτωσή του αν και κινείται στα παράλογα και υπερρεαλιστικά πολλές φορές όρια του μέσου, είναι μια ειλικρινής ιστορία του ποιος είναι ο ρόλος του αστικού κράτους, ένα ευρύ πολιτικό σχόλιο για όσα ζούμε σήμερα.

Σε μια δυστοπική Μεγάλη Βρετανία, ή έστω σε μια πόλη που μοιάζει να τοποθετείται εκεί, κάπου ανάμεσα σε τελειωμένες pub και σοκάκια με σκουπίδια εμφανίζεται ένας τύπος με εξωφρενικά μεγάλα αυτιά. Ο Νίπερ θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε και έτσι θέλει να τον αντιμετωπίζουν. Περιθωριακός αλλά ανώνυμος, συναντά μια κοπέλα και μένει σε μια κατάληψη. Εκεί αποκτά μια σχεδόν αυθόρμητη αντιφασιστική δράση, γιατί στέκεται απέναντι στην αδικία και την εκμετάλλευση οπότε γίνεται στόχος η pub που είναι στέκι ακροδεξιών. Σε αυτό το αφηγηματικό κομμάτι, η δράση θυμίζει Danny Boyle και Trainspotting, με τα κυνηγητά αντιφασιστών με αστυνομικούς και τις συγκρούσεις με τους φασίστες. Υπάρχουν όμως δυο κόσμοι παράλληλοι,διαχωρισμένοι με ημιπερατή μεμβράνη, οι οποίοι παρεμβάλλονται από πλάνα ειδήσεων που γεμίζουν τους δέκτες με καταστροφή και πίσω από τις κάμερες γίνονται σύνοδοι ξεπουλημένων πολιτικών και αστών που υποθηκεύουν το μέλλον λαού και νεολαίας. Ο Νίπερ γνωρίζει καλά και τους δυο κόσμους και έχει βαλθεί να καταστρέψει τον δεύτερο. Όμως αυτή του η περιπλάνηση κρύβει και την αναζήτηση μιας κοπέλας που κρατιέται αιχμάλωτη σε ένα πείραμα στα βάθη του Αμαζονίου. Μόλις λοιπόν ο Νίπερ ξεμπερδεύει με την στρατιά αρουραίων και μηχανών που στέλνει ο τρελός επιστήμονας και θείος ενός φασίστα που δεν έμαθε το μάθημά του, σαλπάρει για Αμαζόνιο. Στο αισθητικό κομμάτι, τα σκούρα χρώματα κυρίως χακί και πετρόλ του περιβάλλοντος σε αντίθεση με τα κιτρινισμένα πρόσωπα των ανθρώπων δίνουν αυτήν την αρρωστημένη αίσθηση της ασφυκτικής μητρόπολης που κυριαρχούν πολυκατοικίες με πλοκάμια και μεταλλαγμένοι αρουραίοι.

Ο Νίπερ δεν φτάνει ποτέ στον Αμαζόνιο γιατί εκνευρίζει την υπεύθυνη των εισιτηρίων και καταλήγει στην Σομαλία. Στο ίδιο το καράβι η ταξική διαστρωμάτωση αποτυπώνεται και στα πατώματα: στα αμπάρια οι περιθωριακοί, στην κουπαστή κάνουν πάρτυ οι αστοί. Η ταλαιπωρία του όμως δεν έχει τέλος όταν στο πλοίο γίνεται επίθεση από Σομαλούς πειρατές. Και αυτοί ως άνθρωποι κατατρεγμένοι από τα ιδιωτικά συμφέροντα και γεωπολιτικά παιχνίδια στην Μέση Ανατολή, καταφεύγουν στην ληστεία για να επιβιώσουν. Όλα αυτά όμως συμβαίνουν κάτω από το άγρυπνο βλέμμα του Σερ Μόργκαν, ενός νευρωτικού και μισάνθρωπου μεγαλοαστού που μοιάζει περισσότερο με ερπετό παρά με άνθρωπο. Αυτός και ο Νίπερ μοιράζονται μια έχθρα χρόνων και η επίθεση των Σομαλών είναι η ευκαιρία που περίμενε τόσο καιρό. Ανάμεσα στην αιματηρή συμπλοκή θα λάβει χώρα και η τελική μάχη μεταξύ τους. Αυτό το κομμάτι της αφήγησης είναι πιο φωτεινό χρωματικά γιατί συμβαίνει σε ηλιόλουστο τοπίο, ίσα ίσα για να κάνει αντίθεση με τα κόκκινα ματωμένα κεφάλια των Σομαλών που συγκρούονται με το στρατό του Σερ Μόργκαν. Εδώ το σουρεαλιστικό στοιχείο του πρώτου μέρους μετατρέπεται σε βία και gore επιπέδου Ταραντίνο, με ολοσέλιδες, καλοδουλεμένες σκηνές μάχης.

Ο Νίπερ είναι η προσωποποίηση του προλετάριου. Χωρίς πατρίδα, χωρίς λεφτά, μόνιμα αισιόδοξος και με αγάπη για την ζωή, κινείται με βάση το δικό του σύστημα αξιών και είναι χωρίς να προσπαθεί αυτό που θέλουν να σβήσουν οι άρχοντες του τόπου. Αποζητά την συλλογικότητα, αλλά θέλει να έχει και την ανεξαρτησία του. Άλλοτε λούμπεν, άλλοτε πολιτικός αλλά πάντα αντιφασίστας, εκτονώνεται με σεξ, τσιγάρα, αλκοόλ και ξύλο στους φασίστες. Αυτή ίσως είναι σε μέσες άκρες η συνείδηση της εργατικής τάξης και αυτή η ειλικρινής, λιγομίλητη και λιγδιασμένη καρικατούρα με τα τεράστια αυτιά  εκπροσωπεί την φωνή της λογικής μέσα στην έρημο του Πραγματικού και της παραφωνίας.Σε ένα κόσμο που η επιστήμη είναι στα χέρια λίγων και χρησιμοποιείται με σκοπό τον φόβο και την καταστολή, που τα ΜΜΕ δρουν παραπληροφορώντας και κατατρομοκρατώντας και που τίθεται το δίλημμα καπιταλισμός ή βαρβαρότητα, ο Νίπερ επιλέγει να θεωρείται άγριος και άξεστος σε μια εποχή που κυριαρχεί η πολιτική ορθότητα και η αστική ευγένεια.

 ____________________________________________________________

Αρχαία ελληνική δημοκρατία: Πρότυπο ή σπέρμα;…Καστοριάδης…


Στις 17 Αυγούστου 1984 ο Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997), ένας από τους οξυδερκέστερους διανοητές του 20ού αιώνα, έδωσε μια διάλεξη στο Λεωνίδιο Αρκαδίας αναφορικά με την αρχαία ελληνική δημοκρατία και τη σημασία της για μας σήμερα, δηλαδή το κατά πόσον αυτή καταφέρνει να διατηρεί τον επίκαιρο χαρακτήρα της.

Στο πλαίσιο της εισαγωγικής τοποθέτησής του, ο Καστοριάδης ανέφερε επί του προκειμένου τα ακόλουθα:

«Το ενδιαφέρον μου για την αρχαία ελληνική δημοκρατία, και γενικότερα για την αρχαία ελληνική δημιουργία, ενδιαφέρον πάρα πολύ παλιό, αναζωπυρώθηκε κατά την εξέλιξη της σκέψης μου και ιδιαίτερα μετά από την κριτική στην οποία υπέβαλα την παραδοσιακή επαναστατική ιδεολογία, και πιο συγκεκριμένα τον μαρξισμό. Η αναζωπύρωση αυτή είναι συνέπεια της αναγνώρισης ορισμένων βασικών στοιχείων που δημιουργήθηκαν για πρώτη φορά στην αρχαία Ελλάδα. Τα στοιχεία αυτά χάθηκαν στη συνέχεια μέσα στην ιστορία με την παρακμή της αρχαίας ελληνικής πόλης, με την άνοδο και την κυριαρχία της Ρώμης και με την εμφάνιση και εγκαθίδρυση του χριστιανισμού.

»Ξαναδημιουργήθηκαν στην Δυτική Ευρώπη κατά το τέλος του Μεσαίωνα, όταν ξαναδημιουργήθηκαν, όπως στην αρχαία Ελλάδα, πόλεις, δηλαδή κοινότητες, οι οποίες ξαναπροσπάθησαν, μέσα σε συνθήκες τελείως διαφορετικές από τις αρχαίες ελληνικές, να αυτοκυβερνηθούν κατά το δυνατόν, παλεύοντας εναντίον της φεουδαρχίας, εναντίον της εκκλησίας, εναντίον της απόλυτης μοναρχίας, συνάπτοντας εναλλάξ συμμαχίες με την μια ή την άλλη απ’ αυτές τις δυνάμεις, για να μπορέσουν να επιβιώσουν σαν αυτο-κυβερνούμενες, ως ένα βαθμό, πολιτικές κοινότητες.

»Οι πόλεις αυτές είναι δημιουργία της αστικής τάξης. Χρησιμοποιώ εδώ τον όρο αυτό με την πρωταρχική του έννοια, που χαρακτηρίζει τους πρώτους αστούς, τους πρώτους βιοτέχνες και εμπόρους, τους «φυγάδες δουλοπάροικους από το φεουδαρχικό κτήμα», όπως τους αποκαλούσε ο Μαρξ, οι οποίοι βρίσκανε ελευθερία και προστασία μέσα στα τείχη μιας πόλης που, σιγά-σιγά, αποσπούσε ορισμένα προνόμια και ορισμένες ελευθερίες από τις υπάρχουσες τότε εξουσίες, που ήδη ανέφερα: τον μονάρχη, τους φεουδάρχες και την εκκλησία.

  »Από την άποψη αυτή, το χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής Αναγέννησης, στις αρχές της, είναι η αναδημιουργία μιας πραγματικής πολιτικής κοινότητας, πολιτικής όχι με την τρέχουσα έννοια, συνώνυμη της ψηφοθηρίας, των παρασκηνιακών ελιγμών και των μεγαλόστομων προεκλογικών υποσχέσεων, αλλά με την μεγάλη και σημαντική έννοια που αφορά την αυτο-θέσμιση και την πράξη μιας ανθρώπινης κοινότητας, της οποίας τα μέλη θέλουν πράγματι να επωμισθούν την ρύθμιση των κοινωνικών τους σχέσεων, θέλουν κατά κάποιο τρόπο να είναι αυτόνομοι.

»Τέτοια πολιτική κοινότητα, για πρώτη φορά, δημιουργείται στην αρχαία Ελλάδα, και αυτή ακριβώς είναι η σημασία που έχει για μας σήμερα τόσο η αρχαία ελληνική δημοκρατία όσο και η αρχαία ελληνική δημιουργία γενικότερα.

»Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να ξεκαθαρίσω ευθύς εξ αρχής την θέση μου, ώστε να αρθεί κάθε ενδεχόμενο παρεξήγησης. Δεν βλέπω, όπως νομίζω ότι και κανείς δεν μπορεί να δει, εκτός αν είναι τελείως φαντασιόπληκτος ή προγονόπληκτος, την αρχαία Ελλάδα ως πρότυπο το οποίο θα αρκούσε να το αντιγράψουμε για να βρούμε την ελευθερία, την δικαιοσύνη, την ισότητα και παν το αγαθόν.

»Η αρχαία Ελλάδα δεν είναι πρότυπο, ούτε μοντέλο προς μίμηση, όπως άλλωστε δεν μπορεί να είναι κανένα ιστορικό έργο σε οποιονδήποτε τομέα. Θεωρώ, όμως, ότι μπορεί να λειτουργήσει για μας σαν γονιμοποιό σπέρμα, δεδομένου ότι μας επιτρέπει να δούμε εν τη γενέσει τους πληθώρα στοιχείων πάντοτε επίκαιρων. Μπορεί και πρέπει να είναι για μας κέντρισμα, έμπνευση και πηγή ιδεών».


   Πηγή: news.in.gr


 Από:http://antikleidi.com

ETF: Ιαπωνικά και… ελληνικά…


Αφού μιλάμε για ETF, δεν μπορούμε να μη κάνουμε ειδική μνεία στην Ιαπωνία, την χώρα με το μεγαλύτερο δημόσιο χρέος στον πλανήτη. Εμείς φωνάξαμε για βοήθεια το ΔΝΤ με το δημόσιο χρέος μας να φτάνει το 130% του ΑΕΠ αλλά η Ιαπωνία εξακολουθεί να πορεύεται με το δικό της χρέος να έχει ξεπεράσει το 250% του ΑΕΠ της. Έτσι, η χώρα του ανατέλλοντος ηλίου έχει γίνει πεδίο δοκιμής διαφόρων οικονομικών και νομισματικών πειραμάτων, με χαρακτηριστικώτερο εξ αυτών την διαρκή ποσοτική χαλάρωση.

Στο πλαίσιο αυτών των πειραμάτων, η κεντρική τράπεζα της χώρας (Bank of Japan -BoJ) έχει αποδυθεί τα τελευταία χρόνια σε μια κολοσσιαία αγορά μετοχών μέσω ETF, σε μια προσπάθεια να ελέγξει το χρηματιστήριο ώστε να μη καταρρεύσει. Ενώ το 2010 η BoJ δεν είχε καθόλου ETF στο χαρτοφυλάκιό της, σήμερα κατέχει το 77% των ιαπωνικών ETF και, μέσω αυτών, τα τρία τέταρτα των μετοχών που διαπραγματεύονται στην ιαπωνική χρηματαγορά. Για να τα καταφέρει αυτά, η BoJ ξόδεψε σε εφτά και κάτι χρόνια κάπου 25 τρισ. γιεν (230 δισ. δολλάρια).

Εξέλιξη του δημόσιου χρέους της Ιαπωνίας, ως ποσοστού του ΑΕΠ (1980-2017)

Ακόμη και ο πρόεδρος του ιαπωνικού χρηματιστηρίου Ακίρα Κιγιότα λέει πως είναι ανήσυχος από τον κίνδυνο μιας «διαρκούς στρέβλωσης» (constant distortion) που προβάλλει εξ αιτίας της αγοράς ETF εκ μέρους της BoJ. Αν η BoJ συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς, μέχρι τα τέλη τού 2018 θα έχει φτάσει να κατέχει το 80% των ιαπωνικών ETF. Μόλις, όμως, αποφασίσει να σταματήσει τις αγορές ή, ακόμη χειρότερα, να αρχίσει τις πωλήσεις, είναι άγνωστο και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις αλλά και ποιος θα αγοράσει αυτές τις ποσότητες ETF.

Στις ΗΠΑ, η Fed κάνει ό,τι μπορεί για να στηρίξει την εγχώρια χρηματαγορά, αγοράζοντας διαρκώς μετοχές με τα χρήματα που τυπώνει. Στήριγμά της και η κεντρική τράπεζα της Ελβετίας, η οποία ρίχνει άφθονο χρήμα στην αγορά πολιτειακών μετοχών. Κατά συνέπεια, δεν είναι μακρυά η ημέρα που η Fed θα μιμηθεί την BoJ και θα μπει αποφασιστικά στην αγορά ETF. Κι αν το ιστολόγιο είχε την παραμικρή ροπή προς την συνωμοσιολογία, δεν θα δίσταζε να προβλέψει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, σύντομα θα ακολουθούσε και η ΕΚΤ… γιατί όχι και η PBoC (People’s Bank of China)…

Φυσικά, όλα αυτά θα σημάνουν τον πλήρη εκτραχηλισμό τής κερδοσκοπίας, με τις τιμές των μετοχών να απεικονίζουν μια εντελώς παραμορφωμένη πραγματικότητα και με τις φούσκες να ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια στο απόβροχο… Αλλά ας μη ξεφεύγουμε σε συνωμοσιολογίες…

Μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα, τον Δεκέμβριο του 2011 και ενώ η Ελλάδα προσπαθούσε να συνέλθει από τα απανωτά σοκ των μνημονίων, δημιουργείται και το Global C MSCI Greece ETF ή, όπως είναι γνωστό, GREK ETF. Πρόκειται για ένα ETF βασισμένο στην ελληνική χρηματαγορά, το οποίο διαπραγματεύεται στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Το GREK είναι αυτή την στιγμή το μόνο ETF αναδυόμενης αγοράς (το ελληνικό χρηματιστήριο θεωρείται ως αναδυόμενη αγορά) εντός ευρωζώνης.

Θέσεις στο GREK έχουν ανοίξει μερικοί κολοσσοί τού χρηματοπιστωτικού τομέα, όπως η Goldman Sachs, η Wells Fargo, η Quantitative Investment Management, η 361-Capital, η Simplex Trading κλπ. Όπως έχουμε αναλύσει στο πρόσφατο παρελθόν, είναι σύνηθες για τους επενδυτές να κλείνουν τις θέσεις τους στα τέλη μιας χρονιάς (για να καταγράψουν κέρδη στους ισολογισμούς τους) και να τις ξανανοίγουν στις αρχές της επομένης. Αυτό έγινε και πριν τρεις μήνες με το GREK. Κι αφού το GREK είναι βασισμένο στο ελληνικό χρηματιστήριο, οι κερδοσκοπικές κινήσεις τής Νέας Υόρκης είχαν αντίκτυπο και στην Αθήνα.

Έτσι, στις αρχές τού 2018, από την πρώτη κιόλας συνεδρίαση της χρονιάς, στο Χρηματιστήριο Αθηνών σημειώθηκε ένα ράλλυ, λόγω των νέων ανοιγμάτων. Ενώ, λοιπόν, επρόκειτο ουσιαστικά για αυτοτροφοδοτούμενη άνοδο, πολλοί έσπευσαν να προβλέψουν μια χρυσή χρονιά, λόγω και της μείωσης του προεξοφλητικού επιτοκίου (του επιτοκίου τού δεκαετούς ομολόγου) αλλά και της εξόδου από τα μνημόνια. Τα παπαγαλάκια άρχισαν ήδη να κάνουν λόγο για 2000 μονάδες ενώ δεν λείπουν και οι υπεραισιόδοξοι που βλέπουν εφικτές και τις 4000 μονάδες.

Εν πάση περιπτώσει, το ελληνικό χρηματιστήριο μάλλον θα πάει εφέτος καλύτερα από πέρυσι. Άλλο, όμως, η προσδοκία και άλλο η καλλιεργούμενη πεποίθηση. Ο πάντα κυνικός μεγιστάνας επενδυτής Ουώρρεν Μπάφφετ συνιστά επιφυλακτικότητα όταν όλοι γύρω είναι αισιόδοξοι («be fearful when others are greedy and greedy when others are fearful»). Οι πλασματικές αποτιμήσεις των hedge fund και των ETF κάθε άλλο παρά σε καλό μπορούν να καταλήξουν.

Εξέλιξη της εμπλοκής τής Bank of Japan στην αγορά ETF (2010-2017)     [πηγή: zerohedge.com]

———————————–
Διαβάστε επίσης:
– Tyler Durden, «The Bank Of Japan Already Owns Over Half Of All ETFs; It Wants To Own More«,  Zero Hedge, 15/4/2016.
– Tyler Durden, «As The S&P 500 Becomes One Giant ETF, BofA Has Four Major Warnings«, Zero Hedge, 5/7/2017.
– Tyler Durden, «WTF Chart Of The Day: BoJ Now Owns 75% of Japanese ETFs«, Zero Hedge, 11/9/2017.
– Heisenberg report: «Bank Of Japan’s ETF Holdings Surge 80% To Cartoonish 16,000,000,000,000 Yen«, 4/6/2017.
– Nasos Koukakis, «Against all odds, Greek ETF is up more than 25% year-to-date«, CNBC, 15/6/2017.
– Banking News, «ETF GREK και φούσκα ομολόγων συντηρούν τις μετοχές«, 10/1/2018.

το φάσμα του ελέγχου: μια κοινωνική θεωρία για την έξυπνη πόλη…


Jathan Sadowski, Frank Pasquale*

Τι είναι η “έξυπνη πόλη”; [1] Το άθροισμα διάφορων “smart” συσκευών και εφαρμογών; Ή η τεχνολογική διαμόρφωση ενός μεγάλης κλίμακας ενοποιημένου και ελέγξιμου “κελύφους” για τις κοινωνικές σχέσεις, που συνθέτει την τεχνολογία με την εξουσία, την καταμέτρηση / καταγραφή με τον έλεγχο και την καπιταλιστική κερδοφορία με μια ακόμη αναδιάρθρωση του “ανθρώπινου”, σε μια έκταση και ένταση χωρίς προηγούμενο στην ιστορία; Μήπως είναι απλά μια ακόμα έκφραση τεχνολογικού φουτουρισμού; Ή μήπως είναι κάτι που συμβαίνει έτσι, με τρόπους που μας διαφεύγουν;

Ήδη απ’ το πρώτο τεύχος του Cyborg (Οκτώβρης 2014) ο Rorre Margorp έκανε μια πρώτη παρουσίαση του θέματος [2]. Επανερχόμαστε με το πρώτο μέρος ενός κειμένου που δημοσιεύτηκε στο site του ηλεκτρονικού περιοδικου “first monday”, στις 6 Ιούλη του 2015, με τίτλο The spectrum of control: a social theory of the smart city.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στην κοντόφθαλμη αναμονή ότι “αύριο” οι σχεδιασμοί των εταιρειών πληροφορικής θα είναι ολοκληρωμένη πραγματικότητα. Αλλά στην ισχυρή τάση για γενική ανακατασκευή του κοινωνικού, που αποτελεί την σημαία (όχι πάντα διακριτή…) της “4ης βιομηχανικής επανάστασης”.

~*~

εισαγωγή

Ηιδέα ότι οι πόλεις επιτρέπουν στον καθένα να νιώθει παντού την οικειότητα του σπιτιού του και, ταυτόχρονα, να είναι ξένος έχει μια ορισμένη ελκυστικότητα. Μπορείς να γνωρίζεις τους δρόμους, τα μαγαζιά, τις λεωφόρους και τα σοκάκια, και ταυτόχρονα να κινείσαι για μέρες σ’ αυτά χωρίς να σε συναντήσει κάποιος που σε ξέρει. Όμως καθώς κυβερνήσεις και εταιρείες, συχνά σε στενή συνεργασία μεταξύ τους, γεμίζουν τις πόλεις με “έξυπνες” τεχνολογίες (μετατρέποντάς τες σε πλατφόρμες για το internet of things: αισθητήρες και αλγόριθμοι ενσωματωμένοι σε κάθε είδους αντικείμενα, που συνδέονται, επικοινωνούν ή/και μεταδίδουν πληροφορίες μεταξύ τους ή μέσω διαδικτύου) στενεύουν όλο και περισσότερο τα περιθώρια να διαφύγει κανείς απ’ αυτόν πανταχού παρόντα ιστό επιτήρησης. Σύντομα, για παράδειγμα, οι αγοραστές ή αυτοί που χαζεύουν τις βιτρίνες θα είναι το ίδιο γνωστοί στους μαγαζάτορες όσο γνωστά θα είναι αυτά τα μέρη στους ίδιους. Το λογισμικό αναγνώρισης προσώπου και οι εκπομπές δεδομένων απ’ τα smartphones θα κάνουν διαρκώς ορατή την ταυτότητα, τις καταναλωτικές συνήθειες ή τα γούστα του καθενός.

Τα big data είναι το καινούργιο εμπορικό νόμισμα. Όπως, όμως, συμβαίνει γενικά με το χρήμα, μερικοί έχουν πολύ καλύτερους όρους πρόσβασης σ’ αυτά απ’ ότι άλλοι. Συμβαίνει ήδη κι αλλού: όταν γίνεται ένα δάνειο, για παράδειγμα, ο δανειολήπτης είναι υποχρεωμένος να δώσει λεπτομερή προσωπικά του στοιχεία για να κλείσει η συμφωνία· η τράπεζα, απ’ την μεριά της, δεν έχει καθόλου την ίδια υποχρέωση να εξηγήσει γραπτά, με την ίδια λεπτομέρεια, τις εσωτερικές διαδικασίες της στη λήψη των αποφάσεών της. Η ίδια ασυμμετρία εμφανίζεται και στη διαμόρφωση του internet of things: ισχυροί οργανισμοί αποκτούν όλο και περισσότερα δεδομένα των χρηστών αλλά αρνούνται μια ανάλογη πρόσβαση είτε των χρηστών είτε των ρυθμιστικών αρχών στα δικά τους μυστικά, ακόμα και όταν γίνονται γνωστές καταχρήσεις και παραβιάσεις δικαιωμάτων. Δεν έχει νόημα, πια, να εννοεί κανείς το internet σαν κάτι στο οποίο έχει ο καθένας πρόσβαση μέσω ενός υπολογιστή. Οι ίδιες οι πόλεις επαναπροσδιορίζονται και αναδιαμορφώνονται σαν πλατφόρμες για και σαν κόμβοι μέσα σε δικτυωμένες πληροφοριακές / επικοινωνιακές τεχνολογίες.

Ένα απ’ τα κεντρικά άρθρα του περιοδικού wired με θέμα το internet of things κάνει την ρητορική ερώτηση: Έχετε χάσει ποτέ κάτι μέσα στο σπίτι σας και ευχηθήκατε να το βρίσκατε εύκολα με μια απλή αναζήτηση “λέξης κλειδί” όπως όταν ψάχνετε κάποιο αρχείο στην σκληρό σας δίσκο”; Μπορείτε να το κάνετε πραγματικότητα τώρα, χάρη σε μια startup εταιρεία, ονόματι StickFind Technologies, που πουλάει μικρούς, φτηνούς, αυτοκόλλητους αισθητήρες που μπαίνουν παντού. Χάσατε το παιδάκι σας μέσα στο εμπορικό κέντρο; Οι ετικέτες “smart fashion” RFID, μπορούν να το έχουν συνεχώς διασυνδεδεμένο στο δίκτυο, και άρα διαρκώς ανιχνεύσιμο.
Και γιατί να σταματήσετε μόνο στον εντοπισμό των παιδιών σας αφού εξοικειώνεσθε με τους αισθητήρες; Σύντομα το ι.χ. σας, το σπίτι σας, οι συσκευές σας και κάθε τι άλλο στο περιβάλλον σας θα είναι πηγή μιας συνεχούς ροής δικτυωμένης επικοινωνίας. Πηγαίνοντας στην urban κλιμακα, η πόλη θα γίνει ένα κουκούλι συνδεσιμότητας που θα μας περικλείει (ή ένας ιστός που θα μας παγιδεύει) καθώς οι “έξυπνες τεχνολογίες” ενσωματώνονται όλο και περισσότερο στην καθημερινότητά μας. Αυτές οι τεχνολογίες προβάλλονται σαν τεχνικές εύρεσης και διακίνησης. Είναι τεχνολογίες αναζήτησης (όταν τις χρησιμοποιούμε εμείς) και τεχνολογίες αξιολόγησης (όταν χρησιμοποιούνται απο άλλους, μ’ εμάς σαν υλικό). Χαρτογραφούν, ταξινομούν, αξιολογούν: και τι θα μπορούσε, δηλαδή, να είναι πιο αβλαβές απ’ τις απλές πληροφορίες;

Το να κάνει κανείς τον ισολογισμό των θετικών και των αρνητικών που φέρνουν τέτοιου είδους καινοτομίες είναι σισύφεια και εντελώς ιδεολογική δουλειά. Ποιος μπορεί να ξέρει ποιες δυσοίωνες ή εντυπωσιακές εφαρμογές μπορεί να προκύψουν; Η ανάλυση των ενδεχομένων θα μπορούσε ωστόσο να δώσει μια εναλλακτική δυνατότητα σε σχέση με την πρόβλεψη για την σχέση ωφελημάτων / ζημιών. Μια τέτοια προσέγγιση λαμβάνει υπόψη της ότι η ζημιά της απώλειας της ιδιωτικότητας, όπως αυτή αναγγέλεται μέσα απ’ την επέκταση του interent of things, δεν αντισταθμίζεται απ’ το όφελος της ευκολίας στη χρήση διάφορων εφαρμογών.
Όμως οι κυβερνητικές και οι επιχειρηματικές ρητορικές για το internet of things περιθωριοποιούν τις σημαντικότερες αναλύσεις των αρνητικών συνεπειών, υποτιμώντας τες ως παρανοϊκές. Οι τεχνοκράτες διαστρεβλώνουν τις πολιτικές εκτιμήσεις για την διάχυτη και γενικευμένη επιτήρηση και τον έλεγχο μέσα στα urban περιβάλλοντα. Επιπλέον, οι προδιαγραφές που δίνουν στα μέσα αξιολόγησης των εφαρμογών, που έχουν στο επίκεντρό τους την “συγκατάθεση” των χρηστών στην εποπτεία, είναι αρκετά ευέλικτες ώστε να νομιμοποιούν ακόμα και τις πιο ενοχλητικές εφαρμογές επιτήρησης, όπως για παράδειγμα την χρήση drones για την διαχείριση πλήθους διαδηλωτών ή την τεχνολογία ενοικίασης αυτοκινήτων που ακινητοποιεί το όχημα εάν υπάρξει μια ολιγόλεπτη καθυστέρηση στην πληρωμή του ενοικίου· παρουσιάζοντάς τες σαν εκδηλώσεις δημοκρατικής βούλησης και ορθολογισμού της αγοράς.

τι είναι μια έξυπνη πόλη;

Σε παγκόσμια κλίμακα η διαμόρφωση των “έξυπνων” πόλεων αναπτύσσεται ραγδαία. Μια έκθεση του 2013, που συντάχτηκε απ’ το αγγλικό υπουργείο βιομηχανίας και καινοτομίας, εκτιμούσε ότι “η παγκόσμια αγορά για εφαρμογές στις “έξυπνες πόλεις” και οι συναφείς υπηρεσίες που απαιτούνται θα είναι γύρω στα 408 δισεκατομμύρια το 2020”. Συνδεδεμένη μ’ αυτήν την ανάπτυξη ήταν και η εκθετική επέκταση του internet of things. Σύμφωνα με νούμερα που είναι ευρύτερα διαθέσιμα απ’ την γιγάντια εταιρεία τηλεπικοινωνιών Cisco, μία απ’ τις βασικές εταιρείες που εμπλέκονται στην υπόθεση του internet of things και των “έξυπνων πόλεων”, δισεκατομμύρια αντικειμένων είναι ήδη διασυνδεδεμένα “πάνω από 12,5 δισεκατομμύρια μόνο το 2010”. Και προβλέπουν ότι “περίπου 25 δισεκατομμύρια συσκευές θα είναι διασυνδεδεμένες ως το 2015 και 50 δισεκατομμύρια ως το 2020” [3]. Λιγότερο συντηρητικές εκτιμήσεις υπολογίζουν την αγορά των “έξυπνων πόλεων” σε τρισεκατομμύρια δολλάρια τα επόμενα 5 με 10 χρόνια, με την αγορά του internet of things να εκτιμάται ότι θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Η IBM ανακοίνωσε πρόσφατα ότι θα επενδύσει 3 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα 5 χρόνια, για να δημιουργήσει μια καινούργια μονάδα internet of things, μια επένδυση που σίγουρα θα εκτινάξει την ήδη υπάρχουσα επιχειρηματική πρωτοβουλία της IBM “εξυπνότερος πλανήτης”.

Είτε απ’ την άποψη της αποτίμησης της αγοράς που διαμορφώνεται, είτε απ’ την άποψη του κεφάλαιου που πρέπει να επενδυθεί, είτε απ’ την άποψη της τεχνολογικής ανάπτυξης και της επίδρασης των μετασχηματισμών που γίνονται, η “έξυπνη πόλη” είναι τρομακτικά μεγάλη δουλειά. Εμφανιζόμενη σαν ρεύμα πολεοδομικού σχεδιασμού και εξορθολογισμού της διακυβέρνησης η προώθηση της “ευφυίας” (των πόλεων) γίνεται κυρίως από μεγάλες εταιρείες· που πασχίζουν (και πετυχαίνουν) να κάνουν συνηγόρους τους τις διάφορες αρχές των πόλεων. Εδώ δεν πρόκειται για να ανακάλυψη μιας παρθένας αγοράς της οποίας οι ανάγκες πρέπει να εντοπιστούν. Αλλά για την εφεύρεση μιας εντελώς καινούργιας· άρα και την διαμόρφωσή της.

Ωστόσο, παρά αυτήν την μεγάλης κλίμακας επένδυση κεφαλαίου, ο προσδιορισμός “έξυπνη πόλη” παραμένει νεφελώδης. Δεν υπάρχει ένα σταθερό περιεχόμενο που να εννοείται κάθε φορά που χρησιμοποιούνται αυτές οι λέξεις. Η ασάφεια βολεύει μια χαρά τους προωθητές της ιδέας της urban ευφυίας. Οι λέξεις “έξυπνη πόλη” κρέμονται στον αέρα και αλλάζουν προσανατολισμό ανάλογα με τα συμφέροντα. Αυτή η ευελιξία – μέσα – στην – ασάφεια επιτρέπει την δημιουργία μιας ρευστής μεν αλλά δυναμικής προώθησης προϊόντων, κρατικών δράσεων και πολιτικών. Προσφέροντας τους μια κάλυψη για την περίπτωση που θα χρειαστεί να αναιρεθούν αν κάτι πάει τελικά στραβά ή δεν ανταποκριθεί σε κάποια υπόσχεση.

Τα τυπικά παραδείγματα που χρησιμοποιούνται προπαγανδιστικά για την απεικόνιση και την αποδοχή ενός κόσμου που θα είναι internet of things είναι διάφορα καταναλωτικά προϊόντα – όπως το ολοκαίνουργιο “έξυπνο ψυγείο” που ειδοποιεί το super market όταν ξεμείνετε από γάλα. Αλλά ο Bruce Sterling υποστηρίζει ότι πρόκειται για παραμύθι. Και πως το γνήσιο internet of things θέλει να εισβάλει στο ψυγείο για να καταμετράει, να οργανώνει και να επιτηρεί κάθε κίνηση μόλις ανοίγει η πόρτα του· κι ότι ευχαρίστως θα πούλαγε ένα τέτοιο ψυγείο σε τιμή κόστους, προκειμένου να κερδίσει απ’ τον έλεγχο της χρήσης του.
Η εστίαση στις συσκευές των καταναλωτών είναι αποπροσατολιστική και κρατάει την προσοχή σε επιφανειακά ζητήματα, προσπαθώντας να περιορίσει την ανάλυση των εξελίξεων στη συναισθηματική σφαίρα. Οι υπό διαμόρφωση μεγάλες επιχειρηματικές συμμαχίες δεν γίνονται για να πουλήσουν στους καταναλωτές “έξυπνα ψυγεία”! Θέλουν να διαφημίσουν την κατοίκηση στις “έξυπνες πόλεις”, όπου ο όρος “ευφυία” προσδιορίζεται απ’ τις εταιρείες· που αδιαφορούν για την συναίνεση του καθενός σημείο – σημείο. Η “έξυπνη πόλη” δεν είναι απλά μια γραμμική μεγέθυνση της κλίμακας του “έξυπνου σπιτιού” στο οποίο όλες οι προσωπικές και οικιακές συσκευές είναι διασυνδεδεμένες και αυτόματες. Πρόκειται, κυρίως, για την κατάλληλη διαμόρφωση των υποδομών και των urban εφαρμογών με τέτοιο τρόπο ώστε να ευνοούν μια καινούργια τεχνο-πολιτική συγκρότηση της κοινωνίας, μέσα απ’ την συγκέντρωση και την επεξεργασία δεδομένων και ανάλογες εφαρμογές.

Δεν διαμορφώνεται κάθε “έξυπνη πόλη” με τον ίδιο τρόπο. Μπορούμε να διακρίνουμε τρεις βασικούς τρόπους:
Πρώτον, οι πιο κοινότοπες υπαρκτές “έξυπνες πόλεις” είναι εκείνες που έχουν εξοπλιστεί εκ των υστέρων, έχουν ανακαινισθεί τεχνολογικά, ώστε από “χαζές” να γίνουν “εξυπνότερες”. Διάφορες εκτιμήσεις προσδιορίζουν το νούμερο αυτής της κατηγορίας πόλεων σε μερικές δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες σ’ όλο τον κόσμο. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις “η έξυπνη πόλη συναρμολογείται αποσπασματικά, αναβαθμίζεται αδέξια μέσα από υπάρχουσες θεσμίσεις της διακυβέρνησής της και του κτισμένου περιβάλλοντός της. Τυπικά τα κίνητρα προέρχονται απ’ την πολιτική οικονομία, αποτέλεσμα της όλο και εντονότερης επιχειρηματικής μορφής που παίρνουν οι δημοτικές εξουσίες, έχοντας σαν στόχο να κάνουν την μία ή την άλλη πόλη κέντρο (περιφερειακό ή παγκόσμιο) ανταγωνιστικής οικονομικής ανάπτυξης. Το να γίνει μια πόλη “έξυπνη” είναι εδώ η πανάκεια της επιβολής των πολιτικών λιτότητας, της διαχείρισης της πόλης και της μετατροπής της σε ελκυστικό σημείο κατάληξης των κεφαλαϊκών ροών· όλα αυτά μέσα απ’ την αξιοποίηση “δικτυακών υποδομών για την βελτίωση της οικονομικής και πολιτικής αποτελεσματικότητας, και την  ενεργοποίηση του κοινωνικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος”. Μ’ αυτή την έννοια οι πρωτοβουλίες “ευφυίας” υπόσχονται να δώσουν στις δημοτικές εξουσίες τα μέσα για να επιτύχουν τους επιχειρηματικούς στόχους τους.

[…]

…η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
σημεία διακίνησης ]

μετάφραση / απόδοση
Wintermute
Ziggy Stardust

Cyborg 11Το κτίριο του “κέντρου ηλεκτρονικού ελέγχου” του Rio…

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

* O Jathan Sadowski είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Sydney, ειδικευμένος στις “έξυπνες πόλεις”. Ο Frank Pasquale είναι καθηγητής νομικής στο πανεπιστήμιο του Maryland, ειδικευμένος στις νομικές διαστάσεις των big data…
επιστροφή ]

1 – Χρησιμοποιούμε τις λέξεις “έξυπνη πόλη” σε εισαγωγικά για να τονίσουμε το γεγονός ότι η χρησιμοποιούμενη γλώσσα έχει γίνει ήδη φορέας της ρητορικής, με ότι αυτό συνεπάγεται. Διότι ποιος θέλει να είναι “χαζός”; Συνεπώς ακόμα και οι λέξεις εξασφαλίζουν προκαταβολικά ένα πλεονέκτημα σε κάποιους.
επιστροφή ]

2 – Cyborg #01, Smart cities
επιστροφή ]

3 – http://share.cisco.com/internet-of-things.html
επιστροφή ]

_________________________________________________________
Aπό:http://www.sarajevomag.gr/cyborg/issues/11/i11_p69_cities.html