άπιαστο…


αναχωρήσεις μακρινές και κοντινοί ίσκιοι

δε θέλω να κλείνω κύκλους

κι ωστόσο πορεύομαι σε δρόμους πλατιούς και γκρίζους

η καρδιά μου βουρκωμένη κι αβυθομέτρητη

δε συνηθίζει ποτέ την επανάληψη

η σκέψη μου νωθρή και μισοκοιμισμένη

δε συγκρατεί τους στεναγμούς

το βλέμμα μου και μόνο αρκεί για να εγκαινιάσω το ταξίδι

-α! κουράστηκα, δώστε μου μια καρέκλα-

το μυαλό μου, κούφιο σκοτεινό και ζηλόφθονο

δε με φέρνει στα συγκαλά μου

τα μάτια μου σεργιανίζουν σαν δυο βότσαλα, μα δεν καταφέρνουν να φυλακίσουν ούτε τα αόριστα τοπία που διασχίζω, ούτε τις μυστηριώδεις μέρες που μοιραζόμαστε, ζαλισμένα με αλαφροκοιμίζουν και τότε εγκαταλείπω την προσπάθεια να κοιμηθώ σε βαθύ κρεβάτι, τα βλέφαρά μου χαμηλώνουν, δεν ξέρω ποιος ή γιατί με κοιτά, ζωηρεύουν μέσα μου λιθόστρωτα και τρέχω δίχως να ξέρω προς τα πού, και οι μέρα φεύγει δίχως να ξέρει αν θα ξανάρθει, η νύχτα πέφτει δίχως να υπόσχεται πως θα σηκωθεί, νιώθω γαλήνη 

και ξέρω πως κανείς, όσο κι αν του ‘κανε γούστο, δεν μπορεί να μου τη στερήσει 

-α! δίψασα, φέρτε μου ένα ποτήρι νερό-

από τα όνειρά μου κατάγομαι και είμαι αυστηρά σε αυτά δοσμένη

από τα όνειρά μου τρέφομαι και είμαι επιεικώς σε αυτά ευγνώμων

κι αυτά κι εγώ μύχιοι συνένοχοι και συχνά πλησίον μιας ομολογίας, σερνόμαστε ευγενικά και σέρνουμε έγνοιες καθημερινές, βηματιστά δίχως μίση και λύτρα αφού η μόνη απαγωγή που επιτεύχθηκε από την συνεργασία μας ήταν αυτή προς την άτοπο 

εκεί σε προσκαλώ με τα γραφόμενά μου, εκεί να αναζητήσουμε τα ευνοϊκά σημάδια στα πράγματα του κόσμου, να παραμονέψουμε το νέο ποίημα που γεννιέται από το τίποτα, να πειστείς πως μόνο τυφλωμένος από αγάπη μπορείς να δεις πως όλα αυτά που λέω δεν είναι απλά υφασμένες λέξεις και συναρμογές του λόγου, πληθυντικοί και ρήματα ή ενικοί προσδιορισμοί, είναι η βάση των αισθηματικών ενθουσιασμών μας, είναι η παρακαταθήκη των κοινών παθών και παθημάτων μας, είναι ζυγιασμένα βάρη σε ζυγιασμένα στήθη που πάλλονται με τόσους παλμούς και πόθους, τόσες αφορμές συγκινήσεων και παρορμήσεων, όσες φέρνει στο αυτί του ακροατή το πιο ευαίσθητο ακουστικό…

-α, πάψτε πια, βάλτε μου κάτι ν’ακούσω-

Ζαρατούστρα : Προσταγή δύναμης (Ξαναδιαβάζοντας το Νίτσε)…


“Μόνος φεύγω τώρα, μαθητές μου! Κι εσείς φύγετε τώρα και να είστε μόνοι. Έτσι θέλω να γίνει. Φύγετε μακριά από μένα και φυλαχτείτε από τον Ζαρατούστρα! Κι ακόμα καλύτερα: ντραπείτε γι αυτόν! Ίσως σας εξαπάτησε. Ο άνθρωπος της γνώσης πρέπει όχι μόνο να αγαπά τους εχθρούς του, πρέπει και να μισεί τους φίλους του. Ντροπιάζει κανείς τον δάσκαλό του όταν μένει για πάντα μόνο μαθητής . . .” (Νίτσε “Τάδε έφη Ζαρατούστρα”).

Ο Ζαρατούστρα σε μια αποστροφή προς τους μαθητές του χαράζει τα όρια και τους όρους της σχέσης του δασκάλου με τους μαθητές του. Θεωρεί πως η μοναξιά συνιστά το αναγκαίο στοιχείο για την αυτογνωσία και την ανύψωση – τελείωση του ανθρώπου.

“Ολόκληρος ο Ζαρατούστρα είναι ένας διθύραμβος στη Μοναξιά ή, αν έχω γίνει κατανοητός, στην καθαροσύνη . . .”.

Ίσως αυτή η επιθυμία του Ζαρατούστρα για μοναξιά να θυμίζει ανάλογη επιθυμία του Χριστού πριν τη Σταύρωσή του (“Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, 13:36 και 16:32”,

“Ιδού έρχεται ώρα . . . ίνα σκορπισθήτε έκαστος εις τα ίδια και εμέ μόνον αφήτε”).

Όσο κι αν ο Νίτσε διακήρυξε το Θάνατο του Θεού, δεν παύει ωστόσο να επηρεάζεται από κάποιες πτυχές της διδασκαλίας του Ναζωραίου. Φαίνεται πως οι μεγάλοι δάσκαλοι και οι “λυτρωτές” του κόσμου καταφεύγουν στη μοναξιά, γιατί μόνον έτσι μπορούν να νιώσουν τη μοναδικότητά τους μακριά από την πεζότητα και τη ρηχότητα του πλήθους και των μαθητών τους που στο δάσκαλό τους αναζητούν το πρότυπο για να θεμελιώσουν την πίστη τους.

Γι αυτό ο Ζαρατούστρα εντοπίζοντας τη βασική αιτία που ωθεί τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τους νέους στην αναζήτηση – μίμηση προτύπου, τους απομακρύνει. Γνωρίζει πολύ καλά πως η ανάγκη δόμησης προσωπικής ταυτότητας σε συνδυασμό με την αίσθηση μιας εσωτερικής κενότητας – αδυναμίας, συνιστά την κατεξοχήν αιτία προσκόλλησης σε ένα πρόσωπο – πρότυπο. Συμπληρωματικά προς αυτό ο χαμηλός δείκτης αυτοεκτίμησης και η ανάγκη κοινωνικής αποδοχής συνυφαίνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο επωάζεται η άκριτη μίμηση των προτύπων.

“Ψάχνεις οπαδούς; – ψάξε μηδενικά!”.

Πιστός σε αυτή του τη θέση ο Ζαρατούστρα (Νίτσε) διώχνει από κοντά του τους μαθητές του. Δεν θέλει, δηλαδή, να γίνει αντικείμενο άγονης μίμησης και μιας αδιέξοδης λατρείας. Κι αυτό γιατί πιστεύει πως η άγονη ταύτιση και η προσήλωση στο πρόσωπο – πρότυπο αλλοτριώνει το υποκείμενο, εξοστρακίζει την αυθεντικότητά του, αλλοιώνει τα συναισθήματά του και απενεργοποιεί κάθε μηχανισμό δόμησης μια αυτεξούσιας και ελεύθερης προσωπικότητας. Η μίμηση – προσωπολατρία δημιουργεί πνευματικά ανδράποδα και εξαρτημένες συμπεριφορές. Παθητικοποιεί, ποδηγετεί και διαβρώνει κάθε στοιχείο διαφορετικότητας.

Συνάμα η άγονη μίμηση κτίζει “πιστούς” και όχι σκεπτόμενους δημιουργούς. Θρυμματίζει την ατομικότητα και ευνοεί τον άγονο ομοιομορφισμό που χαρακτηρίζει άτομα δειλά που αναζητούν την ασφάλειά τους στην αγέλη και στην υπακοή στο πρόσωπο – δύναμη. “Η δύναμη της αγέλης είναι ο λύκος”.

“Είστε οι πιστοί μου, αλλά πόση σημασία έχουν γενικά οι πιστοί! Δεν είχατε αναζητήσει ακόμα τον εαυτό σας . . . ”.

Ιδού, λοιπόν, η αιτία της εθελοδουλείας και της απότοκης ηθικής εξαχρείωσης – χειραγώγησης του ανθρώπου. Η απουσία θέλησης, η έλλειψη δύναμης, ο φόβος της ευθύνης και η άρνηση του εαυτού μας.

Η υπέρβαση όλων αυτών των αρνητικών συναισθημάτων μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη θέλησή μας να είμαστε ο εαυτός μας:

“Το να μη θέλεις να είσαι κάτι άλλο από αυτό που είσαι, ούτε στο μέλλον ούτε στο παρελθόν ούτε στον αιώνα τον άπαντα . . . Όχι απλώς να υπομένεις το αναγκαίο . . . αλλά να το αγαπάς” (Νίτσε).

Η ανακάλυψη του εαυτού μας και η εμπιστοσύνη στη δύναμή μας αποτελεί την αναγκαία συνθήκη όχι μόνο για την αυτοπραγμάτωσή μας αλλά και για γόνιμη και δημιουργική σχέση με τους συνανθρώπους, τους ηγέτες και τους δασκάλους μας. Γιατί μόνον έτσι θα βοηθήσουμε τον εαυτό μας και θα μπορούμε να διακρίνουμε την αιτία από το αποτέλεσμα.

“Τώρα σας καλώ να με εγκαταλείψετε και να βρείτε τον εαυτό σας και μόνον όταν όλοι σας θα με έχετε απαρνηθεί, θα επιστρέψω σ΄ εσάς . . .” (Ζαρατούστρα)

Αλήθεια, πόση δύναμη χρειάζεται ο μαθητής να απαρνηθεί το δάσκαλό του και ο πιστός το σωτήρα του; Πόσο αναγκαίο κρίνεται και για το άτομο – μαθητή και για το δάσκαλο – πρότυπο; Βέβαια την “απάρνηση” του Ζαρατούστρα δεν πρέπει να τη συγχέουμε με αυτήν του Πέτρου, το μαθητή του Ιησού για τον οποίο είπε:

“Αμήν, αμήν λέγω σοι, ου μη αλέκτωρ φωνήσει έως ου απαρνήση με τρις”.

Η απαίτηση του Ζαρατούστρα για αποκαθήλωσή του εδράζεται στη θέση του πως η αποκόλληση του μαθητή από το δάσκαλο – πρότυπό του συνιστά μία αναγκαία διαδικασία για την ωρίμανση και τη βίωση της δύναμής του:

“κάθε δάσκαλος δεν έχει πάνω από έναν μαθητή, κι αυτός ο μαθητής γίνεται άπιστος στο δάσκαλό του, αφού είναι προορισμένος να γίνει κι ο ίδιος δάσκαλος”.

Η πρώτη “απάρνηση” (Πέτρος) συμβολίζει την ανθρώπινη δειλία – αδυναμία, ενώ η δεύτερη (μαθητή Ζαρατούστρα) μία φυσική αναγκαιότητα. Κάθε άρνηση, λοιπόν, του δασκάλου – αυθεντία προετοιμάζει το δρόμο για την αυτογνωσία και την εσωτερική ελευθερία. Γιατί όσο ο μαθητής – άνθρωπος είναι προσκολλημένος στο δάσκαλο – ηγέτη πρότυπό του τόσο απομακρύνεται από τη δυνατότητα να γνωρίσει τα όριά του και να σμιλεύσει τη δύναμή του για δημιουργία.

Το “Γνώθι σαυτόν” και το “εδιζησάμην εμεωυτόν” (Ηράκλειτος) συναντά την προσταγή του Ζαρατούστρα “να βρείτε τον εαυτό σας”. κι αυτό θα επιτευχθεί όχι για λόγους εγωκεντρισμού ή μιας αδιέξοδης οίησης, αλλά για να καταστεί δυνατή η γνώση των ικανοτήτων μας και η χάραξη μιας άλλης προοπτικής για τον κόσμο. Διαφορετικά θα δικαιωθεί η θέση της βίβλου πως

“αν δεν γνωρίζεις τον εαυτό σου, θα ακολουθήσεις το δρόμο του κοπαδιού”.

Στην τυφλή υπακοή και στην άγονη συμμόρφωση στις παραδοσιακές αξίες (ηθικές . . .) ο Νίτσε αντιτείνει τον Υπεράνθρωπο, το σύμβολο της δύναμης που καταφάσκει τη ζωή και οδεύει σε απάτητους δρόμους για την πραγμάτωση των δυνατοτήτων που πολλές φορές δεν τις γνωρίζουμε. Ο Υπεράνθρωπος συνθέτει το “Είναι” με το “Γίγνεσθαι”, το Διονυσιακό πνεύμα με το Απολλώνειο. Η σύνθεση του πραγματικού με το μεταφυσικό. Η δικαίωση του Ηράκλειτου για την αφανή “παλύντροπο αρμονία” του κόσμου.

Αν οι εξουσίες της κάθε εποχής (πολιτικοί, αυθεντίες . . .) ερμηνεύουν ως αλήθεια ό,τι τους κάνει δυνατούς, τότε και εμείς πρέπει να αντιτάξουμε τη δική μας δύναμη που θα ανατρέψει την υποκρισία και τα ψεύδη των αιώνων.

“Διότι, όταν η αλήθεια έρθει σε σύγκρουση με τα ψεύδη των χιλιετιών, θα προκληθούν δονήσεις, έξαρση σεισμών, μετατόπιση των βουνών και των κοιλάδων, που όμοιές της δεν έχουμε φανταστεί ποτέ” (Νίτσε)

***

Ηλίας Γιαννακόπουλος 
Φιλόλογος

___________________________________________________________

Από:http://antikleidi.com

Η Μάστιγα του Εθνικισμού…


Κείμενο: Howard Zinn

Μου είναι αδύνατο να βγάλω από το μυαλό μου τις πρόσφατες φωτογραφίες καθημερινών Αμερικανών να κάθονται σε καρέκλες, με όπλα στα πόδια, να στέκονται ως ανεπίσημη φρουρά στα σύνορα της Αριζόνα, ώστε να διασφαλίσουν ότι κανένας  Μεξικάνος δε θα περάσει προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπήρχε κάτι τρομακτικό στην συνειδητοποίηση πως, σε αυτό τον εικοστό πρώτο αιώνα αυτού που αποκαλούμε «πολιτισμός», έχουμε χωρίσει αυτό που ισχυριζόμαστε πως είναι ένας ενιαίος κόσμος σε 200 τεχνητά κατασκευάσματα που ονομάζουμε «έθνη» και εξοπλίσαμε να εμποδίσουμε ή να σκοτώσουμε όποιον περάσει ένα όριο.

Δεν είναι ο εθνικισμός – αυτή η αφοσίωση σε μια σημαία, έναν ύμνο, ένα σύνορο τόσο φοβερό που γεννά μαζικές δολοφονίες – ένα από τα μεγαλύτερα κακά της εποχής μας, μαζί με το ρατσισμό, μαζί με το θρησκευτικό μίσος; Αυτοί οι τρόποι σκέψης – καλλιεργημένοι, ενισχυμένοι και εμπεδωμένοι από τα παιδικά χρόνια και μετά – είναι χρήσιμοι για αυτούς στην εξουσία, και φονικοί για αυτούς εκτός εξουσίας.

Το εθνικό πνεύμα μπορεί να είναι καλοήθες σε μια μικρή χώρα που δεν έχει επιθυμία για στρατιωτική ισχύ και επεκτετατισμό (Ελβετία, Νορβηγία, Κόστα Ρίκα και πολλές ακόμη). Σε ένα έθνος σαν και το δικό μας – τεράστιο, που διαθέτει χιλιάδες όπλα μαζικής καταστροφής – αυτό που μπορεί να είναι ακίνδυνη περηφάνια γίνεται ένας αλαζονικός εθνικισμός επικίνδυνος στους άλλους και σε εμάς.

Οι πολίτες μας έχουν ανατραφεί να βλέπουν το έθνος μας διαφορετικό από τα άλλα, μια εξαίρεση στο κόσμο, μοναδικά ηθικό, επεκτεινόμενο σε άλλες περιοχές ώστε να φέρει πολιτισμό, ελευθερία, δημοκρατία.

Η αυταπάτη αυτή ξεκίνησε από νωρίς. Όταν οι πρώτοι Άγγλοι έποικοι πήγαν στις ινδιάνικες περιοχές της Μασσαχουσέττης και όταν συνάντησαν αντίσταση, η βια κλιμακώθηκε σε πόλεμο με τους Ινδιάνους Πέκουοτ. Η δολοφονία των Ινδιάνων αντιμετωπίστηκε ως θέληση Θεού, η αρπαγή της γης ως εντολή της βίβλου. Οι Πουριτανοί παρέθεταν έναν από τους Ψαλμούς, που λέει: «Ζητήστε μου και θα σας δώσω, τους ειδωλολάτρες για κληρονομιά σας, και όλα τα κομμάτια της γης για περιουσία σας».

Όταν οι Άγγλοι έβαλαν φωτιά σε ένα χωριό των Πέκουοτ και έσφαξαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ο Πουριτανός θεολόγος Cotton Mather είπε: « Υποτίθεται πως λιγότερες από 600 ψυχές Πέκουοτ θα κατέβαιναν στη κόλαση εκείνη τη μέρα».

Ήταν το «Προφανές Πεπρωμένο μας να εξαπλωθούμε στην ήπειρο που χάρισε η Θεία Πρόνοια», διακήρυξε ένας Αμερικάνος δημοσιογράφος στις παραμονές του Μεξικάνικου Πολέμου. Μετά την έναρξη της εισβολής στο Μεξικό, η New York Herald ανακοίνωσε: «Πιστεύουμε πως είναι κομμάτι του πεπρωμένου μας να εκπολιτίσουμε αυτή την όμορφη χώρα».

Πάντοτε υποτίθεται πως η χώρα μας πήγαινε σε πόλεμο για καλοήθεις λόγους. Εισβάλαμε στη Κούβα το 1898 για να απελευθερώσουμε τους Κουβανούς, πήγαμε να πολεμήσουμε στις Φιλιππίνες λίγο αργότερα, όπως είπε ο πρόεδρος McKinley, «να εκπολιτίσουμε και να εκχριστιανίσουμε» το λαό των Φιλιππίνων.

Ενώ ο στρατός μας πραγματοποιούσε σφαγές στις Φιλιππίνες (τουλάχιστον 600000 Φιλιππινέζοι πέθαναν σε λίγα χρόνια συγκρούσεων), ο Elihu Root, ο Υπουργός Πολέμου, έλεγε: «Ο Αμερικάνος στρατιώτης διαφέρει από όλους τους άλλους στρατιώτες από όλες τις χώρες από τότε που άρχισαν οι πόλεμοι. Είναι η εμπροσθοφυλακή της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, το νόμου και της τάξης και της ειρήνης και της χαράς».

Ο εθνικισμός έχει μια ιδιαίτερη μοχθηρία όταν έχει ευλογηθεί από τη Θεία Πρόνοια. Σήμερα έχουμε ένα πρόεδρο (ΣτΜ: George W. Bush), να εισβάλει σε δυο χώρες σε τέσσερα χρόνια, που πιστεύει πως παίρνει μνήματα από το Θεό. Η κουλτούρα μας είναι διαποτισμένη από ένα χριστιανικό φονταμενταλισμό, δηλητηριώδη σαν του Cotton Mather. Επιτρέπει τη μαζική δολοφονία «του άλλου» με την ίδια αυτοπεποίθηση που αποδέχεται τη θανατική ποινή για άτομα καταδικασμένα για εγκλήματα. Ένας δικαστής του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Antonin Scalia, είπε στο κοινό της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Σικάγο, μιλώντας για τη θανατική ποινή: «Για το πιστό Χριστιανό, ο θάνατος δεν είναι σπουδαίο πράγμα».

Πόσες φορές έχουμε ακούσει το Bush και το Rumsfeld να μιλάνε στους στρατιώτες στο Ιράκ, θύματα και οι ίδιοι, αλλά και δράστες των θανάτων χιλιάδων Ιρακινών, να τους λένε πως αν πεθάνουν, αν γυρίσουν δίχως πόδια ή χέρια, ή τυφλοί, θα είναι για την «ελευθερία», για τη «δημοκρατία»;

Ο εθνικιστικός υπερπατριωτισμός δεν περιορίζεται στους ρεπουμπλικάνους. Όταν ο Richard Hofstadter ανέλυσε τους Αμερικάνους προέδρους στο βιβλίο του Η Αμερικάνικη Πολιτική Παράδοση, βρήκε πως δημοκρατικοί ηγέτες και ρεπουμπλικάνοι, προοδευτικοί και συντηρητικοί, εισέβαλαν σε άλλες χώρες, επιζητώντας την επέκταση της αμερικάνικης ισχύος σε όλη την υδρόγειο.

Οι φιλελεύθεροι ιμπεριαλιστές είναι ανάμεσα στους πιο ένθερμους επεκτατιστές, περισσότερο αποτελεσματικοί στον ισχυρισμό τους για ηθική ακεραιότητα, ακριβώς επειδή είναι φιλελεύθεροι σε άλλα θέματα εκτός εξωτερικής πολιτικής. Ο Theodore Roosvelt, εραστής του πολέμου, και ενθουσιώδης υποστηρικτής του πολέμου στην Ισπανία και της κατάκτησης των Φιλιππίνων, ακόμα αντιμετωπίζεται σαν προοδευτικός γιατί στήριξε συγκεκριμένες εγχώριες μεταρρυθμίσεις και τον απασχολούσε το το περιβάλλον. Πράγματι, κατέβηκε ως υποψήφιος πρόεδρος με τους Προοδευτικούς το 1912.

Ο Woodrow Wilson , δημοκρατικός, ήταν η επιτομή του φιλελεύθερου απολογητή για τις βίαιες πράξεις στο εξωτερικό. Τον Απρίλιο του 1914, διέταξε το βομβαρδισμό της Μεξικάνικης ακτογραμμής, και την κατάληψη της Βέρα Κρουζ, σε αντίποινα για τη σύλληψη αρκετών Αμερικάνων ναυτών. Έστειλε πεζοναύτες στην Αϊτή το 1915, σκοτώνοντας χιλιάδες Αϊτινούς που αντιστάθηκαν, ξεκινώντας μια μακρά στρατιωτική κατοχή της μικροσκοπικής αυτής χώρας. Έστειλε πεζοναύτες στην Δομινικανική Δημοκρατία το 1916. Έπειτα, ενώ κατέβηκε με μια φιλειρηνική πλατφόρμα το 1916, έβαλε τη χώρα στη σφαγή που πραγματοποιούνταν στην Ευρώπη στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, λέγοντας πως είναι ένας πόλεμος για να «κάνει το κόσμο πιο ασφαλή για τη δημοκρατία».

Στην εποχή μας, ήταν ο προοδευτικός Bill Clinton που έστειλε βομβαρδιστικά πάνω από τη Βαγδάτη με το που ανέλαβε το αξίωμα του προέδρου, που πριν είχε σηκώσει το φάντασμα των «όπλων μαζικής καταστροφής» ως δικαιολογία για μια σειρά επιθέσεων στο Ιράκ. Οι φιλελεύθεροι είναι αυτοί που σήμερα κριτικάρουν την κυβέρνηση του George Bush για μονομερείς δράσεις. Ήταν όμως η Υπουργός Εξωτερικών του Bill Clinton, η Madeleine Albright, που είπε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πως οι ΗΠΑ θα δρούσαν με «πολυμέρεια αν μπορούσαν, μονομερώς αν χρειαστεί».

Μια από τις συνέπειες της εθνικιστικής σκέψης είναι η απώλεια της αίσθησης της αναλογίας. Ο θάνατος 2300 ατόμων στο Περλ Χάρμπορ γίνεται η δικαιολογία για το φόνο 240000 στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Ο θάνατος 3000 ανθρώπων την 11η Σεπτέμβρη γίνεται η δικαιολογία για το φόνο χιλιάδων ανθρώπων σε Αφγανιστάν και Ιράκ.

Τι κάνει το έθνος μας απρόσβλητο από τα κανονικά στάνταρ ανθρώπινης αξιοπρέπειας;

Σίγουρα πρέπει να αποκηρύξουμε τον εθνικισμό και όλα του τα σύμβολα: τις σημαίες του, τους όρκους πίστης, του ύμνους του, την επιμονή στο ψαλμό πως ο Θεός επέλεξε πρέπει να διάλεξε την Αμερική μόνο να είναι ευλογημένη.

Πρέπει να επιβεβαιώσουμε την πίστη μας στην ανθρώπινη φυλή, και όχι σε ένα συγκεκριμένο έθνος. Χρειάζεται να απορρίψουμε την ιδέα πως το έθνος μας είναι διαφορετικό, ηθικά ανώτερο, από τις άλλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της παγκόσμιας ιστορίας.

Οι ποιητές και οι καλλιτέχνες ανάμεσά μας μοιάζουν να έχουν πιο καθαρή εικόνα των περιορισμών του εθνικισμού.

[…]

Ο Henry David Thoreau, αγανακτισμένος από το πόλεμο στο Μεξικό και τον εθνικιστικό πυρετό που προκάλεσε, έγραψε: «Έθνη! Τι είναι τα έθνη;… Συρρέουν όπως τα έντομα. Ο ιστορικός πασχίζει να τα κάνει αξιομνημόνευτα». Στην εποχή μας, ο Kurt Vonnegut βάζει τα έθνη ανάμεσα σε εκείνες τις αφύσικες αποσπάσεις που αποκαλεί granfalloons, που ορίζει ως «μια περήφανη και ανούσια ένωση ανθρώπινων όντων».

Πάντοτε υπήρχαν άνδρες και γυναίκες στη χώρα αυτή που επέμεναν πως οικουμενικά στάνταρ αξιοπρεπούς ανθρώπινης συμπεριφοράς ισχύουν τόσο για το δικό μας έθνος όσο και για τα άλλα. Η επιμονή αυτή συνεχίζει σήμερα και φτάνει σε ανθρώπους σε όλο το κόσμο. Τους δείχνει, όπως και τα μπαλόνια που στάλθηκαν στη ν επαρχία από την Παρισινή Κομμούνα το 1871, πως «τα συμφέροντά μας είναι ίδια με τα δικά σας».

Πηγή: HowardZinn.org

__________________________________________________________

Εκατό χρόνια από τη ρωσική επανάσταση και την αποκήρυξη των χρεών… Πέμπτη από έξι συνέχειες …


Σαν σήμερα πριν από ακριβώς 100 χρόνια (3 Φεβρουαρίου 1918) το νεαρό επαναστατικό Σοβιετικό Κράτος αποκήρυσσε -και δεν πλήρωνε ποτέ- τα χρέη της τσαρικής και αστικής Ρωσίας!

του Eric Toussaint

9. Η σοβιετική αντεπίθεση: η Συνθήκη του Ραπάλλο του 1922

 

Το κείμενο αυτό που αποτελούσε πραγματική πρόκληση από πλευράς των δυτικών δυνάμεων οδήγησε την σοβιετική αντιπροσωπεία να έλθει τις αμέσως επόμενες ώρες σε επαφή με την γερμανική αντιπροσωπεία την οποία Παρίσι και Λονδίνο κρατούσαν λίγο σε απόσταση. Οι πρωτεύουσες αυτές ήλπιζαν να πείσουν του σοβιετικούς Ρώσους να δεχτούν τους παραπάνω όρους ή, τουλάχιστον, ένα μέρος τους, ώστε, στη συνέχεια, να διαπραγματευτούν υπό ευνοϊκές συνθήκες με τους Γερμανούς. Το ρωσικό ζήτημα είχε σαφώς προτεραιότητα.

Ο Joffé, ένας από τους υπεύθυνους της σοβιετικής αντιπροσωπείας, τηλεφώνησε στους Γερμανούς στις 1 η ώρα το πρωί της Κυριακής του Πάσχα 16 Απριλίου 1922, για να τους προτείνει να συναντηθούν άμεσα ώστε να προσπαθήσουν να φθάσουν σε μια διμερή συμφωνία. Ο βιογράφος του Βάλτερ Ράτενάου (Walther Rathenau), του Γερμανού υπουργού οικονομίας, διηγείται ότι τα μέλη της γερμανικής αντιπροσωπείας συνεδρίασαν με τις πυτζάμες στο δωμάτιο του Ράτενάου για να αποφασίσουν αν θα δέχονταν την σοβιετική πρόσκληση. Δέχτηκαν και, δεκατέσσερις ώρες αργότερα, την Κυριακή 16 Απριλίου 1922, ώρα 17:00, υπογράφονταν η Συνθήκη του Ραπάλλο, μεταξύ Γερμανίας και σοβιετικής Ρωσίας |39|. Η συνθήκη αυτή περιλάμβανε την αμοιβαία παραίτηση από κάθε απαίτηση χρηματοοικονομικής τάξης, συμπεριλαμβανομένων των γερμανικών απαιτήσεων που σχετίζονταν με τα σοβιετικά διατάγματα εθνικοποίησης «υπό τον όρο η Κυβέρνηση της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας να μην ικανοποιήσει παρόμοιες απαιτήσεις άλλων Κρατών» |40|.Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η σοβιετική Ρωσία διατηρούσε, έτσι, πλήρη συνέπεια προς την θέση που η σοβιετική κυβέρνηση είχε υιοθετήσει στο θέμα της πρότασης ειρήνης από την επομένη της επανάστασης: μια ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις και χωρίς επανορθώσεις. Υπενθυμίζουμε ότι η γερμανική αυτοκρατορία είχε επιβάλλει, τον Μάρτη του 1918, δρακόντειους όρους, στα πλαίσια της συνθήκης του Μπρεστ-Λιτόφσκ, προσαρτώντας ρωσικά εδάφη και απαιτώντας πολύ βαριά πολεμική αποζημίωση. Στη συνέχεια, η συνθήκη είχε ακυρωθεί τον Ιούνη του 1919 από αυτήν των Βερσαλλιών με την οποία οι δυτικές δυνάμεις επέβαλαν στην Γερμανία ακρωτηριασμό των εδαφών της και βαριές επανορθώσεις. Από την πλευρά της, με την Συνθήκη του Ραπάλλο, η σοβιετική Ρωσία υπέγραφε μια συμφωνία ειρήνης που περιείχε αμοιβαία παραίτηση από επανορθώσεις και αυτό ενώ το άρθρο 116 της Συνθήκης των Βερσαλλιών έδινε στην Ρωσία το δικαίωμα να λάβει οικονομικές αποζημιώσεις από την Γερμανία. Η στάση αυτή της σοβιετικής Ρωσίας ήταν επίσης συνεκτική με τις συνθήκες που είχε υπογράψει το 1920-1921 με τις δημοκρατίες της Βαλτικής και την Πολωνία.

Ένας άλλος όρος της Συνθήκης του Ραπάλλο πρόβλεπε ότι η Γερμανία θα χρηματοδοτούσε την δημιουργία μεικτών επιχειρήσεων που θα είχαν ως αντικείμενο την ενίσχυση του εμπορίου μεταξύ των δυο χωρών.

Εν περιλήψει, η Συνθήκη του Ραπάλλο που υπογράφτηκε με πρωτοβουλία της σοβιετικής αντιπροσωπείας αποτέλεσε μια αυστηρή απάντηση στην πολύ επιθετική και εξουσιαστική στάση των δυτικών δυνάμεων.

Στη συνέχεια, η σοβιετική αντιπροσωπεία είχε όλο το χρόνο να διαβιβάσει την επίσημη απάντησή της στις δυτικές δυνάμεις, σε αντίδραση των απαιτήσεων που αυτές είχαν διατυπώσει στις 15 Απριλίου.

2018 01 31 01 Le Petit Journal

Η εφημερίδα «Le Petit Journal» της 20ης Απριλίου 1922

 

10. Στην Γένοβα (1922), οι σοβιετικές αντιπροτάσεις απέναντι στις επιβολές των πιστωτριών δυνάμεων

Στις 20 Απριλίου 1922, ο Τσιτσέριν διαβίβασε την σοβιετική απάντηση στις δυτικές προτάσεις που είχαν δημοσιευθεί στις 15 Απριλίου.

Η απάντηση ανέφερε πως: «Η ρωσική Αντιπροσωπεία παραμένει της γνώμης ότι η σημερινή οικονομική κατάσταση της Ρωσίας και οι περιστάσεις που οδήγησαν σε αυτήν δικαιολογούν πλήρως, για τη Ρωσία, την πλήρη αποδέσμευσή της από όλες τις υποχρεώσεις της που αναφέρονται στις παραπάνω προτάσεις, σε συνέχεια της αναγνώρισης των αντι-απαιτήσεών της.» |41|

Παρά την διαφωνία της με τις εξωφρενικές απαιτήσεις των δυτικών δυνάμεων, η ρωσική αντιπροσωπεία δήλωνε έτοιμη να κάνει παραχωρήσεις σχετικά με το χρέος που είχε συνάψει ο τσάρος πριν την είσοδο στον πόλεμο στις 1 Αυγούστου 1914. Προχωρούσε σε σειρά προτάσεων.

Δεσμευόταν, σε περίπτωση συμφωνίας, να ξεκινήσει την αποπληρωμή μετά από τριάντα χρόνια: «Η επανέναρξη των καταβολών που αφορούν τις οικονομικές δεσμεύσεις που δέχεται η Κυβέρνηση της Ρωσίας (…), περιλαμβανομένης της καταβολής των τόκων, θα ξεκινήσει μετά από μια περίοδο 30 ετών από την ημέρα υπογραφής της παρούσας συμφωνίας.» |42|

Η ρωσική αντιπροσωπεία έλεγε πως δεν θα υπέγραφε μια συμφωνία με τις άλλες κυβερνήσεις παρά μόνον αν αυτές αναγνώριζαν πλήρως την σοβιετική κυβέρνηση κι αν πιστώσεις από Κράτος στ Κράτος χορηγούνταν από αυτές, όχι για να την βοηθήσουν να αποπληρώσει το χρέος της αλλά για να της επιτραπεί να ξαναχτίσει την οικονομία της. Συγκεκριμένα, αυτό σήμαινε ότι η σοβιετική κυβέρνηση ζητούσε πρώτα να λάβει φρέσκο χρήμα ώστε να επανεκκινήσει την οικονομία της χώρας, πράγμα που μετά από μια περίοδο τριάντα ετών θα επέτρεπε την έναρξη της αποπληρωμής ενός μέρους του χρέους που είχε συνάψει το τσαρικό καθεστώς πριν την 1η Αυγούστου 1914.

Η δυτικές αντιπροτάσεις σχετικά με το ρωσικό χρέος

Στις 2 Μαΐου 1922, οι συγκαλούσες δυνάμεις έκαναν νέες προτάσεις στην ρωσική αντιπροσωπεία αλλά, αν και σε ορισμένα σημεία προχωρούσαν σε μικρές παραχωρήσεις (ειδικότερα προτείνοντας μια προθεσμία 5 ετών πριν την επανέναρξη της αποπληρωμής του χρέους), εισήγαγαν νέους απαράδεκτους όρους, ειδικότερα στο πολιτικό επίπεδο. Ο Όρος 1 προσδιόριζε ότι «όλα τα Έθνη οφείλουν να δεσμευτούν να απέχουν από κάθε ανατρεπτική προπαγάνδα κατά της τάξης και του πολιτικού συστήματος που επικρατούν σε άλλες χώρες, η Σοβιετική Κυβέρνηση δεν θα παρέμβει κατά κανέναν τρόπο στις εσωτερικές υποθέσεις και θα απέχει από κάθε πράξη που θα μπορούσε να διασαλεύσει το εδαφικό και πολιτικό status quo σε άλλα Κράτη.»

Αυτό σήμαινε ειδικότερα ότι η σοβιετική κυβέρνηση έπρεπε να παραιτηθεί από το κάλεσμα στους λαούς των αποικιών να απαιτήσουν τον σεβασμό του δικαιώματός τους στην αυτοδιάθεση. Συγκεκριμένα, θα έπρεπε να αποφύγει να στηρίξει την ανεξαρτησία αποικιών όπως η Ινδία, οι αφρικανικές αποικίες των διαφόρων αυτοκρατοριών, ειδικά της βρετανικής και της γαλλικής. Θα έπρεπε επίσης η σοβιετική κυβέρνηση να μην παρέχει πλέον την στήριξή της σε απεργίες και άλλες μορφές αγώνα στις άλλες χώρες.

Ο Όρος 1 πρόσθετε: «Θα καταργήσει επίσης, στην επικράτειά της, κάθε απόπειρα βοήθειας προς επαναστατικά κινήματα σε άλλα Κράτη.» |43| Πρακτικά, αυτό σήμαινε να μην παρέχει πλέον την στήριξή της στην Κομμουνιστική Διεθνή (επίσης γνωστή ως «Τρίτη Διεθνής») που είχε δημιουργηθεί το 1919 και είχε την έδρα της στην Μόσχα.

Από πλευράς χρέους, ο όρος 2 επιβεβαίωνε την θέση των δυτικών δυνάμεων: «η ρωσική Σοβιετική Κυβέρνηση αναγνωρίζει όλα τα χρέη και δημόσιες υποχρεώσεις που συνάφθηκαν ή εγγυήθηκαν από τη Ρωσική αυτοκρατορική Κυβέρνηση ή τη ρωσική προσωρινή Κυβέρνηση ή από την ίδια, απέναντι στις ξένες Δυνάμεις

Το εδάφιο 2 του όρου 2 αρνούνταν το σοβιετικό αίτημα που συνίστατο στην αναγνώριση του δικαιώματός της να λάβει αποζημιώσεις για τις υλικές και ανθρώπινες απώλειες οι οποίες προκλήθηκαν στην Ρωσία λόγω της επίθεσης στην οποία επιδόθηκαν οι ξένες δυνάμεις κατά την διάρκεια και μετά την επανάσταση. Το κείμενο ανέφερε: «Οι Σύμμαχοι δεν μπορούν να δεχθούν την ευθύνη την οποία επικαλείται εναντίον τους η ρωσική σοβιετική Κυβέρνηση, σχετικά με τις απώλειες και ζημίες που υπέστη κατά την διάρκεια της επανάστασης στην Ρωσία μετά από τον πόλεμο.»

Ο όρος 6 απαιτούσε την εγκαθίδρυση μιας διεθνούς διαιτητικής επιτροπής στην οποία η Ρωσία θα είναι μειοψηφία «Η Επιτροπή αυτή θα αποτελείται από ένα μέλος διορισμένο από την ρωσική σοβιετική Κυβέρνηση, ένα μέλος διορισμένο από τους ξένους δικαιούχους τίτλων, δυο μέλη και έναν Πρόεδρο που θα διοριστούν από τον Πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ή, αν δεν γίνει αυτό, από το Συμβούλιο της Κοινωνίας των Εθνών ή τον Πρόεδρο του Μόνιμου Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.Η Επιτροπή αυτή θα λαμβάνει αποφάσεις επί όλων των θεμάτων περί καταβολής τόκων καθώς και των τρόπων καταβολής του κεφαλαίου και των τόκων, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική και χρηματοοικονομική κατάσταση της Ρωσίας.»

Συνοπτικά, οι συγκαλούσες δυνάμεις αντικαθιστούσαν την επιτροπή του ρωσικού χρέους που οι ίδιες πρότειναν στις 15 Απριλίου με μια διαιτητική επιτροπή με ευρύτατες εξουσίες, στην οποία η Ρωσία θα παρέμενε μειοψηφική.

 Η σοβιετική απάντηση επιβεβαιώνει το δικαίωμα στην αποκήρυξη των χρεών

2018 01 31 02 Gueorgui Vassilievitch TchitcherineΟ Γκεόργκι Βασίλιεβιτς Τσιτσέριν (Gueorgui Vassilievitch Tchitcherine)
το 1925.

Στις 11 Μαΐου 1922, η σοβιετική αντιπροσωπεία δίνει μια απάντηση που επιβεβαιώνει την αποτυχία των διαπραγματεύσεων της Γένοβας και διατυπώνει με δύναμη το δικαίωμα στην αποκήρυξη των χρεών.

Ο Τσιτσέριν δήλωσε πως «περισσότερο από ένα από τα Κράτη που ήταν παρόντα στη Συνδιάσκεψη της Γένοβας αποκήρυξαν στο παρελθόν χρέη και υποχρεώσεις που σύναψαν, περισσότερα από ένα Κράτη προχώρησαν σε κατάσχεση ή δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ξένων υπηκόων ή και δικών τους υπηκόων, χωρίς να αποτελέσουν αντικείμενο οστρακισμού όπως αποτέλεσε η Ρωσία των Σοβιέτ.»

Ο Τσιτσέριν υπογραμμίζει πως μια αλλαγή καθεστώτος μέσω επανάστασης οδηγεί σε ρήξη των υποχρεώσεων που ανέλαβε το προηγούμενο καθεστώς. «Δεν αποτελεί αρμοδιότητα της Ρωσικής Αντιπροσωπείας να νομιμοποιήσει αυτήν την μεγάλη πράξη του ρωσικού λαού μπροστά σε μια συνέλευση δυνάμεων εκ των οποίων πολλές μετρούν στην ιστορία τους περισσότερες από μια επανάσταση. Αλλά, η ρωσική Αντιπροσωπεία είναι υποχρεωμένη να υπενθυμίσει αυτήν την αρχή του δικαίου, ότι δηλαδή οι επαναστάσεις, που είναι μια βίαιη ρήξη με το παρελθόν, φέρουν μαζί τους νέες έννομες σχέσεις στα πλαίσια των εξωτερικών και των εσωτερικών σχέσεων των Κρατών.
Οι κυβερνήσεις και τα καθεστώτα που γεννούνται από την επανάσταση δεν οφείλουν να σέβονται τις υποχρεώσεις των κυβερνήσεων που εξέπεσαν.»

Η κυριαρχία των λαών δεν δεσμεύεται από τις συμφωνίες των τυράννων

Ο Τσιτσέριν συνεχίζει: «Η γαλλική Συνέλευση, της οποίας η Γαλλία θεωρεί εαυτόν ως νόμιμη κληρονόμο, διακήρυξε στις 22 Σεπτέμβρη 1792 ότι «η κυριαρχία των λαών δεν δεσμεύεται από τις συμφωνίες των τυράννων». Σε συμφωνία με την διακήρυξη αυτή, η επαναστατική Γαλλία όχι μόνο έσκισε τις πολιτικές συνθήκες του παλαιού καθεστώτος με το εξωτερικό αλλά αποκήρυξε και το κρατικό της χρέος. Δεν συμφώνησε να πληρώσει, κι αυτό για λόγους πολιτικού οπορτουνισμού, παρά μόνο το ένα τρίτο. Είναι το «ενοποιημένο τρίτο», του οποίου οι τόκοι δεν άρχισαν να καταβάλλονται τακτικά παρά μόνο στις αρχές του 19ου αιώνα. Η πρακτική αυτή, την οποία ανήγαγαν σε δόγμα σημαντικοί νομικοί, ακολουθήθηκε σχεδόν συνεχώς από τις κυβερνήσεις που προέρχονταν από επανάσταση ή απελευθερωτικό πόλεμο. Οι ΗΠΑ αποκήρυξαν τις συνθήκες των προκατόχων τους, της Αγγλίας και της Ισπανίας.» |44|

Ο Τσιτσέριν, βάσει των ιστορικών προηγούμενων υποστηρίζει πως η σοβιετική Ρωσία είχε το δικαίωμα να προχωρήσει σε εθνικοποιήσεις ξένων αγαθών στην επικράτειά της: «Αφενός οι κυβερνήσεις των νικητών Κρατών, κατά την διάρκεια του πολέμου και προπάντων κατά την σύναψη των συνθηκών ειρήνης, δεν δίστασαν να κατάσχουν τις περιουσίες των υπηκόων των ηττημένων Κρατών που βρίσκονταν στην επικράτειά τους και ακόμη και σε ξένες επικράτειες.
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η Ρωσία δεν μπορεί να υποχρεωθεί να αναλάβει καμία ευθύνη έναντι των ξένων δυνάμεων και των υπηκόων τους σχετικά με την διαγραφή των δημόσιων χρεών και την εθνικοποίηση των ιδιωτικών περιουσιών.»

Στο αίτημα αποζημιώσεων που διατύπωναν οι δυτικές δυνάμεις, ο Τσιτσέριν απαντά: «Άλλο ζήτημα δικαίου: η ρωσική Κυβέρνηση φέρει άραγε ευθύνη για τις ζημίες που προκλήθηκαν στις περιουσίες, τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των ξένων υπηκόων λόγω του εμφυλίου πολέμου, πέραν αυτών που προκλήθηκαν από τις ίδιες τις πράξεις της Κυβέρνησης αυτής, δηλαδή, την διαγραφή των χρεών και την εθνικοποίηση των περιουσιών; Και εδώ, η νομική θεωρία είναι πλήρως υπέρ της ρωσικής Κυβέρνησης. Καθώς η επανάσταση, όπως και όλα τα μεγάλα λαϊκά κινήματα, εξομοιώνεται με την ανώτερη βία δεν παρέχει σε αυτούς που επλήγησαν από αυτήν κανένα δικαίωμα αποζημίωσης. Όταν οι ξένοι υπήκοοι, με την στήριξη των κυβερνήσεών τους, ζήτησαν από την κυβέρνηση του τσάρου την αποζημίωση των απωλειών που τους είχαν προκαλέσει τα επαναστατικά γεγονότα του 1905-1906, ο τελευταίος απέρριψε τα αιτήματά τους δικαιολογώντας την άρνησή του με το σκεπτικό ότι, καθώς δεν είχε χορηγήσει αποζημιώσεις στους δικούς του υπηκόους για ανάλογα γεγονότα, δεν μπορούσε να θέσει τους ξένους σε πλεονεκτική θέση.»

Ο Τσιτσέριν έκλεισε αυτό το τμήμα της επιχειρηματολογίας του λέγοντας: «Έτσι λοιπόν, από πλευράς του δικαίου, η Ρωσία δεν είναι διόλου υποχρεωμένη να αποπληρώσει τα χρέη του παρελθόντος, να αποδώσει τις περιουσίες ή να αποζημιώσει τους παλαιούς τους ιδιοκτήτες, ούτε και να καταβάλει αποζημιώσεις για τις άλλες ζημίες που υπέστησαν οι ξένοι υπήκοοι είτε λόγω της νομοθεσίας που υιοθέτησε η Ρωσία, κατά την άσκηση της κυριαρχίας της, είτε λόγω των γεγονότων της επανάστασης.»

Στην συνέχεια, ο υπεύθυνος της σοβιετικής αντιπροσωπείας δηλώνει εκ νέου την διάθεση της σοβιετικής Ρωσίας να προχωρήσει με τη θέλησή της σε παραχωρήσεις στα πλαίσια της προσπάθειας επίτευξης μιας συμφωνίας.

«Κι όμως, με πνεύμα συμφιλίωσης και για να επιτευχθεί μια συνεννόηση με όλες τις δυνάμεις, η Ρωσία δέχτηκε» να αναγνωρίσει ένα μέρος του χρέους.

Ο Τσιτσέριν δείχνει την βαθιά του γνώση της νομολογίας δηλώνοντας: «Η πρακτική και η θεωρία συμφωνούν ότι την ευθύνη για τις ζημιές που προκαλούνται από την επέμβαση και τον αποκλεισμό, την έχουν οι κυβερνήσεις που πραγματοποιούν αυτές τις πράξεις. Για να μην αναφέρουμε άλλες περιπτώσεις, θα αρκεστούμε να υπενθυμίσουμε την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου της Γενεύης της 14ης Σεπτεμβρίου 1872 η οποία καταδίκασε την Μεγάλη Βρετανία να καταβάλει στις ΗΠΑ 15 εκατομμύρια δολάρια για τις ζημίες που προκάλεσε σε αυτές ο πειρατής Alabama City που, κατά τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ Βορείων και Νοτίων Πολιτειών, είχε βοηθήσει τις τελευταίες.
Η επέμβαση και ο αποκλεισμός των συμμάχων και των ουδέτερων κατά της Ρωσίας αποτελούσε από μέρους των τελευταίων επίσημες πράξεις πολέμου. Τα έγγραφα που δημοσιεύονται στο παράρτημα ΙΙ του πρώτου ρωσικού Μνημονίου αποδεικνύουν με προφανή τρόπο ότι οι αρχηγοί των αντεπαναστατικών στρατών δεν ήταν 
αυτοί που εμφανίζονταν ως τέτοιοι και ότι οι πραγματικοί τους διοικητές ήταν ξένοι στρατηγοί που είχαν σταλεί ειδικά για τον σκοπό αυτόν από ορισμένες δυνάμεις. Οι δυνάμεις αυτές, όχι μόνο έλαβαν άμεσα μέρος στον εμφύλιο πόλεμο αλλά είναι και εκείνες που τον πραγματοποίησαν.»

Σε ένα παράρτημα που παρείχε η ίδια, η σοβιετική αντιπροσωπεία αναπτύσσει τον ακόλουθο συλλογισμό: «Τα προπολεμικά χρέη που συνήψε η Ρωσία στο εξωτερικό αντισταθμίζονται και με το παραπάνω από τις τεράστιες και διαρκείς ζημίες που προκλήθηκαν στον εθνικό μας πλούτο από την επέμβαση, τον αποκλεισμό και τον εμφύλιο πόλεμο που οργάνωσαν οι Σύμμαχοι. (…)Όμως, αυτό που έγινε με το ένα χέρι (προπολεμικά δάνεια) καταστράφηκε από το άλλο (επεμβάσεις, αποκλεισμός, εμφύλιος πόλεμος). Για τον λόγο αυτόν, το μόνο δίκαιο μέτρο θα ήταν να θεωρηθούν τα προπολεμικά χρέη ως αποσβεσθέντα από τις ζημίες που προκλήθηκαν και να ανοίξει μια νέα εποχή χρηματοοικονομικών σχέσεων.» |45|

Ο Τσιτσέριν δηλώνει εκ νέου πως η Ρωσία είναι έτοιμη να κάνει παραχωρήσεις αν της χορηγηθούν πραγματικές πιστώσεις: «επιθυμώντας να επιτύχει μια πρακτική συμφωνία, η ρωσική Αντιπροσωπεία (…) παίρνει την οδό ευρύτερων παραχωρήσεων και δηλώνει διατεθειμένη να παραιτηθεί υπό όρους από αυτές τις αντι-αξιώσεις της και να δεχθεί τις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων που εξέπεσαν σε αντάλλαγμα μιας σειράς παραχωρήσεων από μέρους των δυνάμεων, των οποίων η σημαντικότερη είναι διάθεση στην ρωσική κυβέρνηση πραγματικών πιστώσεων που θα ανέρχονται σε προκαθορισμένο ύψος. Δυστυχώς, η δέσμευση αυτή των δυνάμεων δεν τηρήθηκε.»

Ο υπεύθυνος της ρωσικής αντιπροσωπείας απορρίπτει την αξίωση των συγκαλουσών δυνάμεων να απαιτήσουν από την Ρωσία να αποπληρώσει τα δάνεια που χορηγήθηκαν στον τσάρο και στην προσωρινή κυβέρνηση για να συνεχίσουν έναν πόλεμο που ο λαός απέρριπτε: «Επίσης, το Μνημόνιο θέτει και πάλι εξ ολοκλήρου το ζήτημα των πολεμικών χρεών των οποίων η διαγραφή ήταν ένας από τους όρους της παραίτησης της Ρωσίας από τις αντι-αξιώσεις της.»

Σχετικά με την θέληση των συγκαλουσών δυνάμεων να επιβάλλουν στην Ρωσία μια διεθνή επιτροπή διαιτησίας, ο Τσιτσέριν απαντά πως αν συσταθεί αυτή η επιτροπή: «Η κυριαρχία του ρωσικού Κράτους γίνεται έρμαιο της τύχης. Μπορεί να καταργηθεί με τις αποφάσεις ενός μεικτού διαιτητικού δικαστηρίου που αποτελείται από τέσσερις ξένους και έναν Ρώσο που αποφασίζουν εν κατακλείδι αν τα συμφέροντα των ξένων πρέπει να αποκατασταθούν, να αποδοθούν ή να αποζημιωθούν.»

Τέλος, ο Τσιτσέριν καταγγέλλει το γεγονός ότι οι δυνάμεις, όπως η Γαλλία, απαιτούν με νύχια και με δόντια από τη σοβιετική Ρωσία να αποζημιώσει μερικούς κεφαλαιοκράτες χωρίς να λαβαίνουν υπόψη τους την μάζα των μικροεπενδυτών ρωσικών τίτλων που η Ρωσία ήταν έτοιμη να αποζημιώσει: «η ρωσική αντιπροσωπεία διαπιστώνει ότι τα ενδιαφερόμενα Κράτη, επιφυλάσσοντας όλον τους τον ζήλο για μια περιορισμένη ομάδα ξένων κεφαλαιοκρατών και επιδεικνύοντας ανεξήγητη δογματική αδιαλλαξία, θυσίασαν τα συμφέροντα (…)του πλήθους των μικρών κατόχων ρωσικών χρεών και των μικρών ξένων ιδιοκτητών των οποίων τα περιουσιακά στοιχεία εθνικοποιήθηκαν ή δεσμεύτηκαν, και τους οποίους η ρωσική Κυβέρνηση είχε την πρόθεση να περιλάβει μεταξύ των διεκδικούντων των οποίων αναγνώριζε το δίκαιο και το βάσιμο της αξίωσής τους. Η ρωσική αντιπροσωπεία δεν μπορεί να μην εκφράσει την έκπληξή της ως προς το ότι δυνάμεις όπως η Γαλλία, που κατέχει την πλειοψηφία των μικρο-επενδυτών σε ρωσικούς τίτλους χρέους επέδειξαν την μεγαλύτερη επιμονή για την επιστροφή των περιουσιών, υποτάσσοντας τα συμφέροντα των μικρο-επενδυτών σε ρωσικούς τίτλους σε αυτά μερικών ομίλων που απαιτούσαν την επιστροφή των περιουσιών.»

Ο Τσιτσέριν καταλήγει στο συμπέρασμα της ευθύνης των συγκαλουσών δυνάμεων για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων: δηλώνει πως, για να επιτευχθεί συμφωνία, έπρεπε «οι ξένες δυνάμεις που οργάνωσαν την στρατιωτική επέμβαση στην Ρωσία να παραιτηθούν από το να απευθύνονται στην Ρωσία μιλώντας τη γλώσσα ενός νικητή με έναν ηττημένο, καθώς η Ρωσία δεν ηττήθηκε.Η μόνη γλώσσα που θα μπορούσε να είχε καταλήξει σε κοινή συμφωνία ήταν εκείνη που χρησιμοποιούν το ένα απέναντι στο άλλο, συμβαλλόμενα Κράτη ίσα μεταξύ τους. (…)

Οι λαϊκές μάζες της Ρωσίας δεν μπορούν να δεχθούν μια συμφωνία στην οποία οι παραχωρήσεις δεν θα είχαν ως αντιστάθμισμα πραγματικά πλεονεκτήματα.»

Μετάφραση από τα γαλλικά: Christine Cooreman

Σημειώσεις

|39| Βλ. Carr, T. 3, σ. 385.

|40| Συνθήκη του Ραπάλλο, 16 Απριλίου 1922, άρθρο 2, αναφέρεται από τον Alexander N. SACK, Les réclamations diplomatiques contre les soviets (Οι διπλωματικές αξιώσεις κατά των σοβιέτ) (1918-1938), Revue de droit international et de législation comparée, σ. 288. Για την αγγλική έκδοση, βλ.:  http://heinonline.org/HOL/LandingPa…

|41| Όπ. π., σ. 195.

|42| Όπ. π., σ. 198.

|43| Όπ. π., σ. 206.

|44| Όπ. π., σ. 221-222.

|45| Αναφέρεται από Alexander N. SACK, Les réclamations diplomatiques contre les soviets (Οι διπλωματικές αξιώσεις κατά των σοβιέτ) (1918-1938), Revue de droit international et de législation comparée, σημ. 152, σ. 291. Για την αγγλική έκδοση, βλ. εδώ.


Από:http://www.contra-xreos.gr/arthra/1283-100-xronia-rosiki-epanastasi-5.html