το »Κράτος Πρόνοιας» ως μορφή κοινωνικού πολέμου…


Στη βιβλιογραφία αναφέρονται συχνά τρία κύματα του «Κράτους Πρόνοιας». Το πρώτο σφραγίζεται από το όνομα Μπίσμαρκ, το δεύτερο από το όνομα Κέυνς, το τρίτο είναι υπό διαμόρφωση από το 1970-1990, και ειδικά σήμερα. Εκείνο που δεν αναφέρεται, όμως, είναι πως ο Μπίσμαρκ απαντούσε στην απειλή της Παρισινής Κομμούνας και της Πρώτης Διεθνούς, ενώ ο Κέυνς στην απειλή της Οκτωβριανής Επανάστασης και στη Τρίτη, Κομμουνιστική Διεθνή. Στο μεταξύ, η δεύτερη Διεθνής είχε ενσωματωθεί στη μεταρρυθμιστική λογική του πρώτου κύματος »Κράτους Πρόνοιας». 

Ο πρόδρομος των Κρατών Πρόνοιας στη νεωτερική εποχή, είναι οι ασταθείς νόμοι υπέρ των φτωχών που περιγράφει ο Πολάνυι στον Μεγάλο Μετασχηματισμό, με επίκεντρο την Αγγλία. Ο «Νόμος των Περιφράξεων» συνοδεύθηκε από το «Νόμο Περί Φτωχών» (Speenhamland), που επέβαλε μια φιλελεύθερη άποψη κοινωνικής πρόνοιας, διακηρύσσοντας ότι ο καθένας έχει δικαίωμα στην «επιβίωση». Πέτυχε όμως τα αντίθετα αποτελέσματα, διότι οι εργάτες βασίζονταν στα επιδόματα για τη διαβίωση τους. Για τον Πολάνυι, εξαρχής τα προγράμματα πρόνοιας δεν είναι παρά μια αντίσταση αυτοπροστασίας της κοινωνίας απέναντι στις διαλυτικές τάσεις που επιφέρει η αγορά.

  1. Στις 30 Ιουνίου του 1871 συναντιούνται ο καγκελάριος του Ραίχ Μπίσμαρκ και ο Αυστριακός καγκελάριος Μπόυστ στο Μπάντ Γκάσταϊν με θέμα την »αντιμετώπιση και καταπολέμηση της Διεθνούς» και συμφωνούν »να εξετάσουν σε ανώτατο επίπεδο το ζήτημα της κρατικής κοινωνικής πρόνοιας». Ήταν η απαρχή της νομοθεσίας για την κοινωνική ασφάλιση, ενώ και άλλοι νόμοι »πρόνοιας» ακολούθησαν. Παράλληλα, θεσπίστηκαν αντι-σοσιαλιστικοί νόμοι για να ανακοπεί η συνδικαλιστική και πολιτική δράση των ριζοσπαστικών δυνάμεων, και κυρίως του τότε SPD. Η ταυτόχρονη νομοθέτηση »φιλολαϊκών» κοινωνικών παροχών και επιθετικών αντι-σοσιαλιστικών, αντισυνδικαλιστικών μέτρων, μπορεί να εξηγηθεί μόνο αν το »Κράτος Πρόνοιας» θεωρηθεί μία όψη του κοινωνικού-ταξικού πολέμου.  Το πρώτο κύμα του Κράτους Πρόνοιας συνεχίστηκε, ενσωματώνοντας κοινωνικές διεκδικήσουν του διαρκώς αναπτυσσόμενου κοινωνικού, εργατικού και συνδικαλιστικού κινήματος, ενσωματώνοντας τις δομές εργατικής αλληλοβοήθειας και αλληλεγγύης που είχαν δημιουργηθεί αυθόρμητα ώστε να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των δυνάμεων της αγοράς.

2. Η Κομμουνιστική Διεθνής (Τρίτη Διεθνής) ιδρύεται το Μάρτη του 1919, ο Κέυνς ολοκληρώνει το βιβλίο του Οι Οικονομικές Συνέπειες της Ειρήνης το Δεκέμβρη του 1919. Όπως έχουν αναλύσει οι Νέγκρι-Χάρντ στην Εργασία του Διονύσου, σε αυτό το κείμενο ο Κέυνς παρουσιάζει το πολιτικό κίνητρο πίσω από την οικονομική θεωρία που στη συνέχεια ανέπτυξε. Η ανακοπή της εξάπλωσης της οκτωβριανής επανάστασης του 1917 στην Ευρώπη, μέσω τηςκρατικής, πολιτικής παρέμβασης υπέρ της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και άλλων δομών εκπροσώπησης μιας ταξικής ισορροπίας δυνάμεων και αντιμετώπισης της ανεργίας στον δυτικό καπιταλιστικό κόσμο, ώστε να μην τραβήξει τις εργαζόμενες και ευρύτερες λαικές μάζες στη Δύση το σοβιετικό πρόταγμα. Η κευνσιανή πολιτική των προγραμμάτων Μπέβεριτζ στην Αγγλία, το New Deal στις ΗΠΑ, η μεταπολεμική άνθηση του «Κράτους Πρόνοιας» στην Ευρώπη ως στρατηγική εσωτερικής κοινωνικοοικονομικής αναδιάρθρωσης αλλά και διαμόρφωσης ενός περιβάλλοντος ασφάλειας απέναντι στην επιρροή της ΕΣΣΔ, εντάσσονται σε αυτό το »δεύτερο κύμα» του Κράτους Πρόνοιας.

  1. Το Τρίτο Κύμα του Κράτους Πρόνοιας αναζητάται μέχρι σήμερα. Η λεγόμενη επέλαση του »νεοφιλελευθερισμού» την περίοδο 1970-2008, συνοδεύτηκε από δύο επίσης νέα πολιτικά ρεύματα, τη νέα σοσιαλδημοκρατία και τον νεοσυντηρητισμό. Και οι τρεις αυτές πολιτικές μορφές δεν ήταν και δεν είναι πάρα οι συμπληρωματικές όψεις του πολιτικού συστήματος στο πλαίσιο του σύγχρονου καπιταλισμού, που θέλει ένα αναπροσαρμοσμένο, μινιμαλιστικό, χαμηλού κόστους, αποδοτικό και αναπτυξιακό »κράτος πρόνοιας». Η βασική τομή είναι πως η »πρόνοια» θεωρείται πλέον »επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο», η υγεία, η παιδεία, οι συντάξεις αξιολογούνται θετικά στο βαθμό που προσφέρουν στην καπιταλιστική οικονομική μεγέθυνση, σύμφωνα με τα νέα μοντέλα των οικονομικών της μεγέθυνσης. Έτσι, ο καπιταλισμός συγκρατεί την οικονομική ουσία των προγραμμάτων »πρόνοιας», που δεν είναι παρά η ανα-παραγωγή του εμπορεύματος της »εργασιακής δύναμης». Ωστόσο, τα κρατικά προγράμματα πρόνοιας παίζουν ιστορικά, όπως είδαμε, και το ρόλο της »ασφάλειας», της συγκράτησης της κοινωνικής συνοχής. Άμυνα/Ασφάλεια, Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα είναι το σφιχτοδεμένο τρίπτυχο που διέπει το σύγχρονο, Ανταγωνιστικό, Επιχειρηματικό Κράτος.
    Η παγκόσμια κουβέντα για τη θεσμοποιημένη »κοινωνική οικονομία», για το »κράτος πρόνοιας» που χάνεται και πρέπει να διασωθεί, για το »ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα», δεν είναι παρά η προσπάθεια του σύγχρονου καπιταλισμού να επανεφεύρει ένα κράτος πρόνοιας το οποίο να μπορεί να ικανοποιεί αποτελεσματικά τις ανάγκες και τις σύγχρονες επιθυμίες των υποτελών, στη διαδικασία του κοινωνικού πολέμου, της αντιεξέγερσης και της αντεπανάναστασης απέναντι σε κάθε προοπτική κοινωνικής χειραφέτησης. Οι μικρές νίκες της εργατικής τάξης και των υπόλοιπων στρωμάτων αποτυπώνονται στη θεσμική δομή του κράτους αλλά και μετεξελίσσουν την κυριαρχία του, κάνοντάς το όλο και πιο »δημοκρατικό» και »έξυπνο». Όμως, ταυτόχρονα, εξαντλούνται έτσι οι »εφεδρείες» παροχών και το σύστημα έρχεται σε μια κρίση της σχέσης οικονομικής παραγωγής-κοινωνικής αναπαραγωγής. Στον ορίζοντα αυτής της αντίφασης, ανάμεσα στους κοινωνικούς σκοπούς και τα ιδιωτικά καπιταλιστικά μέσα, όπως περιγράφει σε κείμενά του ο Κώστας Σταμάτης, μπορούμε να δούμε ένα βασικό πεδίο του επερχόμενου κοινωνικού-ταξικού ανταγωνισμού.

Υ.Γ https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/sas/article/view/678/676


Από:https://bestimmung.blogspot.gr/2018/01/blog-post_17.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s