Ο Φερνάντο Πεσσόα και η ηλιθιότητα των ευφυών …


Στις 30 Νοεμβρίου 1935, πέθανε διαλυμένος από το ποτό σε ηλικία 47 ετών, ένας άνθρωπος γεμάτος εκπλήξεις και μυστικά. Ο Φερνάντο Πεσσόα πέθανε γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους, άγνωστος όμως στο ευρύ κοινό. Περιμένοντας με αγωνία τους επιμελητές να εκδώσουν τα 27.453 χειρόγραφα που βρέθηκαν μετά το θάνατό του, ο Πεσσόα έχει ήδη κατακτήσει τις καρδιές μας

«Δεδομένου ότι ο Φερνάντο διαθέτει μια ευαισθησία σε υπερβολική ετοιμότητα καθότι συνοδεύεται από μια ευφυΐα σε υπερβολική ετοιμότητα, αντέδρασε πάραυτα στο Μεγάλο Εμβόλιο – το εμβόλιο που προστατεύει από την ηλιθιότητα των ευφυών».

Αυτά γράφει ο Άλβαρο Ντε Κάμπος, ένας από τους ετερώνυμους του Φερνάντο Πεσσόα για τον δημιουργό του.

Τη βλέπω γύρω μου αυτήν την ηλιθιότητα.

Στην κλειδωμένη ματιά του νέου ανθρώπου που στα είκοσι νομίζει πως βρήκε όλες τις απαντήσεις και δεν καταδέχεται να θέσει ερωτήματα.

Στην αλαζονεία του «επιτυχημένου» μεσήλικα που, αυτάρεσκα κλειδωμένος στο κουτί της γνώσης του, απορρίπτει μετά βδελυγμίας – καλά οχυρωμένης πίσω από ένα προσωπείο συναίνεσης και μετριοπάθειας – οτιδήποτε δε χωράει στα κουτάκια της μικρονοϊκής σκέψης του.

Μονάχα τα παιδιά στέκουν αλώβητα από αυτήν. Η ευφυΐα τους είναι στ’ αλήθεια μαγική, γιατί οι αλυσίδες της σκέψης δεν έχουν προλάβει ακόμη να τη μολέψουν. Και υποπτεύομαι πως η παιδική ματιά του είναι που έσωσε τον Φερνάντο Πεσσόα από την ηλιθιότητα των ευφυών.

«Σαν ένα παιδί προτού το μάθουν να είναι μεγάλος,

Υπήρξα αληθινός και πιστός σε ό,τι είδα και άκουσα».

Μονολογεί ο Φερνάντο Πεσσόα μέσα από τα ασύνδετα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο.

Το πιο σημαντικό: O ίδιος ο ποιητής δεν επαίρεται για τίποτα. Επινοεί τον ετερώνυμό του, τον Αλμπέρτο Καέιρο, ως τον υπέρτατο δάσκαλο που τον εμπνέει.

Νομίζω πως η ανάγκη του αυτή να επινοεί χαρακτήρες φανταστικούς πέρα για πέρα και αποστασιοποιημένος απ’ τον εαυτό του να γράφει τα ποιήματα που αυτοί του υπαγορεύουν, υπογράφοντας με τα ονόματά τους δεν είναι τυχαία. Πίσω απ’ αυτήν κρύβεται μια βαθιά εντιμότητα, μια αδήριτη ανάγκη για αλήθεια.

«Ο δάσκαλός μου Καέιρο δεν ήταν παγανιστής. Ο Ρικάρντο Ρέις είναι παγανιστής, ο Αντόνιο Μόρα είναι παγανιστής. Ο ίδιος ο Φερνάντο Πεσσόα θα ήταν παγανιστής, αν δεν ήταν ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».

Γράφει ο Άλβαρο Ντε Κάμπος.

Ο Πεσσόα έχει την εντιμότητα να σκάψει βαθιά μέσα του, να κοιτάξει την έρημο της ψυχής του και να παραδεχτεί πως «είναι ένα κουβάρι μπερδεμένο από μέσα».

Έχει όμως παράλληλα μέσα του τη σφραγίδα της δωρεάς που λίγοι εκλεκτοί έχουν, το κεντρί της αμφιβολίας, την ακόρεστη ανάγκη για αναζήτηση της αλήθειας. Κι όταν αυτή τον πληγώνει;

Ο αυθεντικός ποιητής φτιάχνει τη δική του αλήθεια. Γίνεται ο προφήτης της και την κηρύσσει μέσα από το έργο του. Εναγώνια προσπαθεί να την προστατεύσει από τα βρώμικα χνώτα των άλλων.

Και η αλήθεια του ποιητή Φερνάντο Πεσσόα δεν υπήρξε ποτέ μονοδιάστατη. Από κει και η ανάγκη του να υποδυθεί ρόλους, να επινοήσει τόσους ετερώνυμους όσα και τα πρόσωπα της αλήθειας του.

«Δεν αλλάζω. Ταξιδεύω (…) Εμπλουτίζω την ικανότητά μου δημιουργώντας νέες προσωπικότητες. Συγκρίνω αυτήν την πορεία προς τον ίδιο μου τον εαυτό όχι με κάποια εξέλιξη αλλά με κάποιο ταξίδι».

Πάνω απ’ όλα όμως υπερασπίζεται την παιδικότητα, τη ματιά την μπολιασμένη με το όνειρο.

Που είναι η πρακτική, η χρήσιμη,

«Έχουμε όλοι δυο ζωές:

Την πραγματική, αυτή που ονειρευόμαστε

Στην παιδική μας ηλικία, αυτή

Που συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε, μεγάλοι,

Στο βάθος της ομίχλης

Και την ψεύτικη, αυτή που ζούμε

Στις συναλλαγές μας με τους άλλους.

Αυτή που την τελειώνουμε στο φέρετρο.

Στην άλλη δεν υπάρχουν φέρετρα, θάνατοι,

Μόνο εικόνες των παιδικών μας χρόνων:

Μεγάλα βιβλία χρωματιστά, για να δεις κι όχι για να διαβάσεις

Μεγάλες σελίδες χρωματιστές, για να θυμάσαι αργότερα.

Στην άλλη είμαστε εμείς,

Στην άλλη ζούμε.

Σ’ αυτή πεθαίνουμε, και ζωή σημαίνει αυτό ακριβώς.

Αυτή τη στιγμή, λόγω αηδίας, ζω στην άλλη…»

Πόσοι τη νιώθουν αυτήν την αηδία; Ή μάλλον πόσοι είναι ικανοί να τη νιώσουν; Σ’ αυτούς απευθύνεται ο ποιητής. Ο ποιητής «με τη διανοητική πάντα ευαισθησία του, την έντονη και ανέμελη προσοχή του, τη θερμή λεπτότητα που δείχνει στην παγερή ανάλυση του εαυτού του».

Ο Φερνάντο Πεσσόα, ένας διανοητής με βλέμμα που στοχεύει στην ψίχα των πραγμάτων ανέγγιχτος από τις μικρονοϊκές θεωρήσεις των ευφυών ηλιθίων.

***

Ειρήνη Παραδεισανού

(Τα αποσπάσματα είναι από τα βιβλία: «Τα ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο», μετάφραση, σημειώσεις Μαρία Παπαδήμα, εκδόσεις Gutenberg και «Fernando Pessoa,Ποιήματα», εισαγωγή-μετάφραση Γιάννης Σουλιώτης, εκδόσεις Printa)

Πηγήppirinas


Από: http://antikleidi.com

DOWN BY THE WATER …


DJ της ημέρας, η Μαρίκα Τσεβά

Η ευχή «καλό χειμώνα!» είναι εξ ορισμού αντιφατική. Γίνεται να είναι «καλός» ο χειμώνας; Πού να το βρεις το κέφι χειμωνιάτικα; Σου λέει ο άλλος: «έρχονται Χριστούγεννα!» – του διαφεύγει μάλλον η υποβόσκουσα απειλή κάθε αντίστροφης μέτρησης. Έπειτα, είναι κι εκείνοι που έχουν στολίσει από τα μέσα Νοέμβρη, οι αθεράπευτα αισιόδοξοι, τα πλάσματα του φωτός, οι χαμογέλα, ρε, τι σου ζητάνε; Τι μου ζητάτε, έλα μου ντε; «Να, πάρε αυτό το μινοράκι και κάν’ το τσιφτετέλι». Οι κεφακλήδες του Παβλόφ, ένα πράμα. Πάντα θα βρίσκονται τρεις να λαλούν και δυο να χορεύουν – το σύνολον, πάρε πέντε να μην σ’ τα χρωστάω. Ανίκητοι!

Αλλά χαλάλι τους: θα παίξουμε απόψε ένα μινόρε uptempo για πάρτη τους. Γιατί όλα γίνονται, τελικά. Με το ζόρι, εν ανάγκη. Δε φτάνει, δηλαδή, που έχεις ποτήρι, κάθεσαι και τρώγεσαι από πάνω για το αν είναι μισοάδειο ή μισογεμάτο! Τι το κοιτάς, παιδάκι μου, ποτήρι είναι, όχι το Holy Grail. Εβίβα, ναι!

«Καλό χειμώνα» είπαμε; Δεν είπαμε!

* * *


Aπό:https://dimartblog.com/2017/12/01/down-by-the-water/

Μάγμα …


Από μακρυά και χωρίς κίνδυνο είναι εντυπωσιακό. Τα ηφαίστεια έχουν διαφορετικό θρύλο απ’ τους σεισμούς, ακριβώς επειδή είναι εντυπωσιακά. Πολλές πόλεις έχουν καταστραφεί από σεισμούς, αλλά στην ιστορία έμεινε η Πομπηία: την έβαλαν εκεί τα σωθικά του πλανήτη, τα ίδια που πάνω τους πλέουν οι τεκτονικές πλάκες.

Το ηφαίστειο του Mount Agung στο Μπαλί, στην ινδονησία, βρυχάται εδώ και μέρες. Οι ειδικοί δεν μπορούν να προβλέψουν πως θα συνεχιστεί η «δραστηριότητά» του: δεν υπάρχουν προσομοιώσεις γι’ αυτό το μουγκρητό που αναδύεται, εκσφενδονίζεται, καίει με κόκκινα ποτάμια και κρύβει τον ήλιο με στάχτη.

Δεν θα μπορούσε, στον κόσμο του θεάματος, όπου μπορεί κανείς να δει την αναμενόμενη μεγάλη έκρηξη ενός ηφαιστείου live ακόμα κι απ’ την άλλη άκρη του κόσμου, αυτό να δρα σαν μια ηθική υπενθύμιση για την ασημαντότητα των ζωών μας πάνω σ’ αυτήν την πέτρα;

Όχι, δεν μπορεί: η απόσταση και η ασφάλεια είναι αναισθητικά…


Aπό:http://www.sarajevomag.gr/wp/2017/12/magma/

Δική μου η επανάσταση, 100 χρόνια μετά…


του Κυριάκου Κατζουράκη

Δική μου η επανάσταση, 100 χρόνια μετά, του Κυριάκου Κατζουράκη

Το κείμενο που ακολουθεί στηρίζεται σε ομιλία στην εκδήλωση Τέχνη και Πολιτική τον Οκτώβρη, που έγινε στον κινηματογράφο Αλκυονίς στις 22 Νοεμβρίου 2017.

Σε κάποια πρόσφατη ομιλία για τη Ρώσικη Πρωτοπορία που ήμουν θεατής, ο ομιλητής ξεκίνησε μαχητικότατα: «δεν είναι μία η πρωτοπορία, είναι πολλές, άρα μιλάμε για τις ρώσικες πρωτοπορίες κι όχι για τη μία».

Είναι αδύνατο να καταλάβει κάποιος την Ρώσικη Πρωτοπορία στις τέχνες χωρίς να κοιτάζει κατάματα την επαναστατική ατμόσφαιρα μιας εποχής που έδωσε όψη στο κομμουνιστικό όραμα. Αυτό απέκρυπτε η διατύπωση αυτού του ομιλητή.

Οι ζωγράφοι, οι ποιητές, οι μουσικοί, οι καλλιτέχνες, οι διανοούμενοι, ο καθένας και η καθεμιά με το δικό τους τρόπο, που διαμορφώθηκαν στα τέλη του προηγούμενου αιώνα, κυρίως όμως τα χρόνια 1905 – 1930, με τα έργα τους κατέγραψαν και εξέφρασαν εκείνη την απίστευτη περίοδο, τη γεμάτη ελπίδες, ήττες, ερμηνείες της έννοιας δημοκρατία, εξουσία, ανατροπή, συλλογικότητα και επανάσταση. Ελευθέρωσαν τη σκέψη, μια ελευθερία με ανοιχτά όρια που φτάνει μέχρι σήμερα να εμπνέει από τις γραφικές τέχνες και την αρχιτεκτονική, μέχρι τη φιλοσοφική ανάλυση της επαναστατικής διαδικασίας, που ακόμα μετά από 100 χρόνια δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της.

Ανολοκλήρωτη επανάσταση; δεν είμαι ιστορικός αλλά δεν νομίζω ότι είναι θέμα που αφορά μόνον τους ιστορικούς, όταν μια τόσο δυνατή επιρροή εξακολουθεί να λειτουργεί σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις και δομές της Πολιτείας: στον πολιτισμό, στον συνδικαλισμό, στην –  διαστροφική έστω – δημοκρατική διαδικασία, στις κοινωνικές διεκδικήσεις, στην παγκοσμιοποίηση των κινδύνων, στα αιτήματα του τρίτου κόσμου, που αντί να μειώνεται διευρύνεται, για διαγραφή των χρεών του στον διεθνή καπιταλισμό.    

Λέει ο Μαγιακόφσκι: «Τον δέχομαι ή δεν τον δέχομαι τον Οκτώβρη; Τέτοιο θέμα δεν υπήρξε για μένα και για τους άλλους φουτουριστές της Μόσχας. Δική μου η επανάσταση». Αυτή η φράση «δική μου η επανάσταση» έχει το πάθος της Στιγμής – με κεφαλαίο  σίγμα  – αλλά, βασικά εννοεί τη «διάρκεια της στιγμής»: την επανάσταση στο διηνεκές.

Ποτέ η εξουσία δεν επιτρέπει τον έλεγχο της, έτσι αναπτύσσει την τεχνική του ελέγχου της κριτικής πριν να αρχίσει να παίρνει σάρκα και οστά

Επιβραβεύει τον έπαινο, μοιράζει πόστα εγκαίρως, τιμωρεί άμεσα το κριτικό βλέμμα προς αυτήν. Πολλοί τεχνοκριτικοί και ιστορικοί και κάμποσοι πληρωμένοι κοντυλοφόροι γράφουν: «Οι καλλιτέχνες της Πρωτοπορίας αγκάλιασαν με ενθουσιασμό την νέα εξουσία».

Δεν είναι έτσι. Δεν αληθεύει ότι αγκάλιασαν την νέα εξουσία. Μετά το ‘17 κάποιοι την αγκάλιασαν και πολλοί έμειναν με το έργο τους στον άξονά τους, έξω από την εύνοια της εξουσίας. Όχι επειδή διαφωνούσαν με την επανάσταση – ίσως διέβλεπαν κάποιον κίνδυνο στα σπάργανα – υπερασπιζόντουσαν το βασικό τους όπλο την ανεξαρτησία της «έργω/σκέψης» που έχτιζαν όλο το προηγούμενο διάστημα.

Έτσι δημιουργήθηκαν σχολές, μαχητικές και παθιασμένες, έτοιμες για όλα. Μίση και πάθη, ό ένας έκανε με το έργο του επίθεση στον άλλο. Τα έργα τους ήταν πρωτόγνωρα μανιφέστα. Έφτιαχνε κάποιος Άσπρο και απαντούσε ο άλλος με Μαύρο. Ο Μάλεβιτς και ο Γκάμπο  εναντίον του Ροτσένκο και του Τάτλιν, οι Σουπρεματιστές εναντίον των Κονστρουκτιβιστών, κάποιοι εξόρκιζαν τον Σοσιαλιστικό Ρεαλισμό που η κεντρική εξουσία συμπαθούσε και άλλοι έδιναν τη ζωή τους πολεμώντας τον. Οι τεράστιες διαφωνίες τους έχουν κατηγοριοποιηθεί από τους ιστορικούς της τέχνης, αλλά είναι δύσκολο να καταλάβουμε σήμερα την ενέργεια που ανάβλυζε από όλους. Ένοιωθαν τη σημασία της στιγμής που τους έλαχε να ζήσουν και ορμούσαν προς τα εμπρός.

Ξεκίνησε όμως ο μεγάλος έλεγχος του κράτους κι άρχισε να ματώνει η ατμόσφαιρα. Αυτό το τόσο δημιουργικό σύμπαν των διανοουμένων και των καλλιτεχνών αιχμαλωτίστηκε στον κρατισμό της εξουσίας, με εξορίες, αυτοκτονίες, απομονώσεις, την τεχνητή αδιαφορία – μεγάλο όπλο της εξουσίας – το περιθώριο και ο μαρασμός.

Η επίθεση του κράτους είχε πλέον στόχους: τις αφηρημένες έννοιες, αλλά και τον ισχυρό μυστικισμό της Ρώσικης παράδοσης.

Επιπλέουν μερικοί, κυρίως χάρη στον μορφωμένο πολιτιστικό επίτροπο Λουνατσάρσκυ, κι ανάμεσά τους πολλοί γλύφτες της εξουσίας. Το μεγάλο ζήτημα που είχε μπρος του ο Επίτροπος Λουνατσάρσκυ, ήταν η διαχείριση δυο πυλώνων: τις νέες εκφράσεις/διατυπώσεις που περιέκλειαν τον μοντερνισμό, που αυτός ως πλήρης διανοούμενος διέκρινε με συμπάθεια και από την άλλη το Σοσιαλιστικό Ρεαλισμό, που κατά τη γνώμη μου, ερμήνευε κάνοντας τεράστια λάθη.

Έβαζε εν ολίγοις σε δυο καλάθια τεράστιους όγκους που δε χωρούσαν, όχι μόνο στα καλάθια, ούτε καν στη σκέψη του. Ακόμα και σήμερα δεν καταλαβαίνουμε την αδικία στο θέατρο του Στανιλάφσκυ, τον ανθό του παγκόσμιου θεάτρου, το ρόλο του μεγαλόστομου Μέγιερχολντ και πολλά άλλα.

Το συμπέρασμα είναι ότι και ο πλέον φωτισμένος κρατικός Επίτροπος δεν είναι τίποτα περισσότερο από την εξουσία που προστατεύει τον εαυτό της και τους αυλοκόλακες.

Σήμερα αυτά μας φαίνονται σχεδόν φυσικά, μοιραία. Όπως φυσικά μας φαίνονται αυτά που ζούμε στη χώρα μας, αυτό το αλλόκοτο κισμέτ που ακυρώνει κάθε μαχητικότητα. Η φράση όμως του Μαγιακόφσκυ «δική μου η επανάσταση», θα μας γεμίζει ενοχή.

Αυτή είναι η πληροφορία των ιστορικών τέχνης: «Το ΙΝΧΟΥΚ( Ινστιτούτο Καλλιτεχνικής Παιδείας) απέρριψε το σχέδιο σπουδών που είχε εκπονήσει ο Καντίνσκι ως παρωχημένο, αφού στηριζόταν στη διερεύνηση των ψυχολογικών επιπτώσεων των παραμέτρων της καλλιτεχνικής μορφής. Αντί γι’ αυτό αποφάσισαν να θέσουν το «συγκεκριμένο αντικείμενο» ως βάση για ανάλυση και πρακτική «εργαστηριακή» δουλειά. Έτσι, ο Καντίνσκι παραιτήθηκε από το ινστιτούτο και αργότερα εγκατέλειψε οριστικά τη χώρα, φέροντας εν μέρει τη σοβιετική εμπειρία στη Γερμανία από τη θέση του καθηγητή του Μπαουχάουζ».

Δεν είναι έτσι. Η μισή αλήθεια είναι πιο ψέμμα από το ψέμμα λέει ο Μπρεχτ

Ο μεγάλος ζωγράφος και δάσκαλος Καντίνσκι είχε το δικό του τρόπο. Πίστευε βαθιά ότι τα συναισθήματα που εκλύονται από το έργο τέχνης είναι το βασικό εργαλείο του καλλιτέχνη, διαφωνούσε με τους κονστρουκτιβιστές και δεν ήθελε να αγκαλιάσει καμία εξουσία. Όπως κι άλλοι πολλοί καλλιτέχνες και συγγραφείς, που κράτησαν στη ψυχή τους και στο μετιέ τους τον γοητευτικό μυστικισμό της χώρας τους, κάποιοι άλλαξαν τελείως, κάποιοι όχι. Όλοι όμως αποτελούν σταγόνες μέσα  στο κύμα που σηκώθηκε να αλλάξει τον κόσμο. Ένα κύμα που ποτέ δεν θα ησυχάσει.

Και μπαίνει το ερώτημα: Ένα έργο τέχνης μπορεί να αλλάξει τον κόσμο; κανείς δε το πιστεύει, εκτός από μερικούς καλλιτέχνες.

Οι κριτικοί κατατάσσουν, το κοινό χειροκροτεί ή αποδοκιμάζει, το κράτος συνήθως απαξιώνει την τέχνη ως μη παραγωγική, εκτός της τουριστικής συνεισφοράς της στον κρατικό κορβανά.

Κάποιοι καλλιτέχνες και διανοούμενοι αποδεικνύουν με το έργο τους ότι ναι, ο κόσμος αλλάζει αν η τέχνη τον περιλαμβάνει και δεν τον αντιμετωπίζει σαν θεατή και καταναλωτή. Ο καλλιτέχνης δεν διορίζεται και δεν είναι ούτε κριτής ούτε εισπράκτορας, είναι γέννημα θρέμμα του κόσμου που κατοικεί κυρίως στο ημίφως.

Αυτό δείχνει η απίστευτη προσωπογραφία του Ντοβσένκο στην δυναμικά ευαίσθητη και υπέρκομψη ταινία του Γη. Η ταινία κατοικείται από κανονικούς ανθρώπους. Μία τελείως αντιχολιγουντιανή επιλογή, ενάντια στο αναδυόμενο lifestyle της Δύσης. Ενέπνευσε τον Ιταλικό νεορεαλισμό, πήρε διαστάσεις πέραν των συνόρων. Κατά μία έννοια, έγινε εξαγωγή του πνευματικού μέρους του Οχτώβρη στις χώρες, κυρίως της Δύσης. Ακόμα σήμερα αυτή η φρεσκάδα στα ροζιασμένα πρόσωπα των μουζίκων τρυπάει την οθόνη και φτάνει στη ψυχή μας.  Πόσο ψεύτικη ακούγεται η διατύπωση «σοσιαλιστικός ρεαλισμός», εκεί κατατάσσεται (επίσημα) από τους κατακτητές αυτό το ποίημα. Αυτό το ντοκουμέντο μιας κινηματογραφίας που ακόμα σήμερα ζηλεύουμε, όσοι κάνουμε σινεμά. Η κορύφωση της ταινίας είναι ένα μαγικό μονοπλάνο του πρωταγωνιστή Βασίλυ. Βαδίζει μέσα στη νύχτα και ξαφνικά αρχίζει να χορεύει. Ένας ύμνος στο ανδρικό σώμα που συστρέφεται, χτυπάει το χώμα – θυμίζει το κρητικό πεντοζάλι – ανοίγει ο θώρακας να αγκαλιάσει το σύμπαν, κι απάνω που αναρωτιέσαι βλέποντας τον τόσο άφοβο: «που πας παλληκάρι ωραίο σα μύθος», γίνεται μύθος, δολοφονείται άνανδρα.

Ο χορός του θανάτου του Βασίλυ, η κοινωνία χωρίς παπάδες, η λιτότητα της φόρμας, οι ρεαλιστικοί χρόνοι, οι μούρες των αγροτών, η σωματοποίηση του θρήνου της γυμνής γυναίκας. Σοσιαλιστικός ρεαλισμός λοιπόν και ξερό ψωμί αν αυτό είναι σοσιαλιστικός ρεαλισμός. Είναι μόνο μια ετικέτα συνειδητά αντικομουνιστική που βάζει σ’ ένα σακί μια ολόκληρη επαναστατημένη εποχή, μια ετικέτα που σέρνεται μέχρι σήμερα σαν ερπετό. Έργα σα τη Γη γίνονται όταν η κοινωνία βρίσκεται σε κίνηση, όταν αφυπνίζεται κι ανοίγει ο εσωτερικός κόσμος των ανθρώπων προς τη μεριά του άλλου, όταν η μιζέρια της υποταγής δίνει χώρο στον κίνδυνο, στην εικονοκλασία, στη φυσική πραγματικότητα, που είναι ο άνθρωπος.

Ο μαυρισμένος ουρανός έχει διάρκεια. Και ξεκινάει μέσα στη νύχτα το δρόμο για το θάνατο χορεύοντας θριαμβικά. Αυτός λοιπόν ξέρει, ξέρει τα πάντα και δε φοβάται, είναι η αυτοπροσωπογραφία του ίδιου του Ντοβσένκο. Εκείνη είναι η στιγμή που η τέχνη αλλάζει τον κόσμο. Δε θυμάμαι σε πόσες κηδείες δημόσιων ταγών έχω πάει, ποτέ δεν ένοιωσα τόσο βαθιά την γέννηση του καινούριου. Οι σωματικές αντιδράσεις ήταν ίδιες, πεσμένο ηθικό, απώλεια, πόνος, όλα μαζί. Εδώ, την ίδια στιγμή που διώχνεται ο παπάς από την κηδεία, κάποιοι σταυροκοπιούνται, κάποιοι θρηνούν κι άλλοι βαδίζουν προς τα μπρος με ελπίδα για το αύριο. Ο φονιάς περιφρονείται από τους πενθούντες, γιατί ο σεβασμός στον νεκρό Βασίλυ υπερβαίνει το θυμό. Αυτή είναι η κληρονομιά μας.

Ο ρητός στίχος του Μαγιακόφσκυ περιέχει τη διάρκεια: Όσο ζω κι αναπνέω, θα συγκρούομαι με το κατεστημένο. Αυτό σημαίνει η φράση «δική μου η επανάσταση». Εγώ την ορίζω, εγώ ο ποιητής είμαι ένας από αυτούς που προσπαθούν να κάνουν πράξη και δράση την ιδέα μιας κοινωνίας όχι μόνο ισότητας και δικαιοσύνης, αλλά μια κοινωνία με όνειρα και οράματα. Η επανάσταση δε σταματά ποτέ. Αυτό είναι το νόημα, αυτή είναι η υποθήκη που φτάνει μέχρι σ’ εμάς σήμερα. Αυτό είναι το δικό μας καθήκον.

Στα δύσκολα:

Μιλάω από την πλευρά αυτού που φτιάχνει, χωρίς να έχει την πλήρη εικόνα του πολιτισμού. Και εδώ θα περιγράψω μονόπλευρα τις δυσκολίες του καλλιτέχνη που στο βάθος της ψυχής του πιστεύει στην επανάσταση αλλά ζει και εργάζεται σε μια κοινωνία θύμα της καπιταλιστικής βαρβαρότητας.

Θα αναφερθώ σε κάποιους καλλιτέχνες που κατά τη γνώμη μου είναι ουσιαστικά επαναστάτες και οι εικόνες που περιγράφω είναι διάχυτες σε πολλούς καλλιτέχνες και διανοούμενους που κατοικοεδρεύουν στο ημίφως. Στη ψυχή τους φωλιάζει το βαθύ νόημα της επανάστασης, το κοινό τους γνώρισμα είναι η περιφρόνηση του lifestyle της εποχής τους

Τι αισθανόταν ο Λούσιαν Φρόυντ όταν τις τελευταίες μέρες της ζωής του ζωγράφιζε με πάθος έναν άνθρωπο;  Η δίψα του για ζωή είναι μια απάντηση, αλλά αυτός μέχρι τέλους έψαχνε να βρει την ομορφιά μέσα στην ασχήμια. Ίσως πίστευε ότι θάρθει μια μέρα που αυτό θα είναι η κανονική ζωή κι όχι η εμπορική ωραιοποίηση. Αυτή δεν είναι μια επαναστατική σκέψη και διαδικασία;

Ποιά δύναμη περιόριζε τον Τζακομέττι στο μικρό του ατελιέ να σχεδιάζει και να πλάθει φιγούρες μέχρι το τέλος;

Ακόμα πιο παράξενο: πως επιβίωσε ο Μαξ Μπέκμαν βυθισμένος στην απομόνωση και την κατάθλιψη κατασκευάζοντας εικόνες αχρείαστες στο φασιστικό περιβάλλον;

Και το έργο του Ντοβσένκο, που έχει τα πάντα, ποιητικό ρεαλισμό, σουρεαλισμό, αφαίρεση, αγάπη στους ανθρώπους, μαγικά μονοπλάνα, τζαμκάτ, εκφραστικό μοντάζ. Τι άλλο τον ενέπνευσε εκτός από την επανάσταση;

Μας δώρισε μια πλούσια κληρονομιά που δημιούργησε ο ίδιος, όμως σε ένα περιβάλλον που το 1929/30 ήδη ζούσε το μεγάλο αδιέξοδο.

Το συμπέρασμα είναι ότι, ναι, ζούσε στο αδιέξοδο περιβάλλον αλλά βαθιά μέσα του γνώριζε ότι το έργο του είναι μέρος μιας επαναστατικής διαδικασίας που δεν τελειώνει.

Στο έργο του Τσακίστε τους λευκούς με την κόκκινη σφήνα, ο Ελ Λισίτσκι το 1920, επιχειρεί με απλά σχήματα να μεταδώσει τη σύγκρουση των δύο δυνάμεων στην επαναστατημένη Ρωσία, χωρίς να χρησιμοποιεί την παράδοση της λαϊκής περιγραφικότητας, αλλά με την αμεσότητα του συμβολισμού – της άλλης μεγάλης προεπαναστατικής παράδοσης. Η λαϊκή τέχνη κι ο συμβολισμός είναι τα δυο μεγάλα κανάλια της Ρώσικης παράδοσης. Και σε τι διαφέρει ο συμβολισμός της κόκκινης σφήνας από το σύμβολο του χριστιανικού σταυρού; και τα δυο είναι σύμβολα.

Την απάντηση τη δίνει ο Μάλεβιτς σε όλο του το έργο και ειδικά στα έργα με την εμμονή στο σταυρό: η διαφορά δεν είναι στο περιεχόμενο αλλά στη «φόρμα που αλλάζει το περιεχόμενο», εκεί που ο σταυρός απαλλάσσεται από το θρησκευτικό βάρος και ταυτόχρονα θέλει να αποτίσει τιμή στην ιστορία του. Δηλαδή ανατροπή χωρίς ύβρη.

Η ύβρις είναι η απαραίτητη αποφασιστικότητα της επανάστασης τη στιγμή που εκρήγνυται. Και φυσικά έχει την αντίστοιχη διάρκεια!

Δηλαδή οι άνθρωποι αυτοί βάλανε τις βάσεις στο θέμα της ταυτότητας. Είχανε να διαχειριστούν δυο ισχυρούς Πυλώνες: τη λαϊκή παράδοση και τον συμβολισμό.

Το αξιοθαύμαστο είναι ο σεβασμός στην παράδοση της πατρίδα και στην ιστορία τους που εμπεριέχεται στα έργα τους τα οποία ταυτόχρονα θεμελιώνουν τον μοντερνισμό! (Στα δικά μας χωράφια, αυτό μας έκανε να καταλάβουμε τον μοντερνισμό του Τσαρούχη, του Γκίκα, του Παπαλουκά, του Μαλέα και πολλών ποιητών του περασμένου αιώνα. Όποιος αντιλαμβάνεται  την έννοια της ταυτότητας περιλαμβάνει στη δομή της σκέψης του την ιστορία κάποιων ξεχασμένων από την κυρίαρχη ιδεολογία, διανοητών και καλλιτεχνών).

Αφήστε τους καλλιτέχνες λοιπόν να κάνουν τη δουλειά τους, χωρίς εμπόδια και έλεγχο. Η τέχνη από τη φύση της είναι ανατρεπτική έλεγε ο Πικάσο, αλλά μην τους φοβάστε. Λέω αυτή τη φράση, όχι διεκδικώντας την ανεξαρτησία μου, αυτή ξέρω δεν υπάρχει, είμαι κι εγώ δέσμιος στη χώρα μου που αργοβυθίζεται χωρίς σταματημό στο πηγάδι.

Κι απάνω δε χορεύει κανένας Βασίλυ, κανείς δεν χορεύει, μόνο τα Μέγαρα και τα μεγάλα Πολιτιστικοïμπεριαλιστικά Ιδρύματα ανθρώπων που πλούτισαν και εξαγοράζουν την υστεροφημία τους στήνοντας  την ψευδαίσθηση – γιατί μόνο ψευδαίσθηση είναι – της ευφορίας και της ανάπτυξης.

__________________________________________________________

Aπό:https://www.kommon.gr/politismos/item/1756-dikh-mou-epanastasi-100-xronia-meta

Λοταρίες πολλές για να χορτάσουμε…


Λοταρίες πολλές για να χορτάσουμε… To editorial του Δρόμου που κυκλοφορεί

Πάνω στο κορμί μιας ταλαιπωρημένης κοινωνίας και χώρας το πολιτικό προσωπικό παίζει τις παρτίδες του. Παιχνίδι ανούσιο και άνοστο για το ποιος θα εφαρμόσει καλύτερα την ίδια συνταγή, ποιος είναι ο πιο υπεύθυνος, ο πιο αποτελεσματικός. Την ίδια στιγμή, και για όσο ακόμα μπορούν, μοιράζουν προσδοκίες. Μπας και παρατείνουν για κάποιο χρόνο την υπηρεσία που έχουν αναλάβει, αδιαφορώντας για το πού βαδίζει πραγματικά ο τόπος.

Η απέχθεια που νιώθει όλο και μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας προς την πολιτική και τους πολιτικούς είναι απολύτως εξηγήσιμη. Αυτό είναι που κάνει ηγέτες, κομματάρχες και παρατρεχάμενους να μην αισθάνονται άνετα μέσα σε λαϊκές καταστάσεις και περιβάλλοντα. Ειδικά εκεί όπου ο πόνος είναι μεγαλύτερος.

Οι κακοτοπιές πρέπει να αποφευχθούν και οι εμφανίσεις πρέπει να συνοδεύονται από τις αναγκαίες προφυλάξεις. Οι δυνάμεις της τάξεως, τα αγαπητά ΜΑΤ με τα σύνεργά τους, τα χημικά και τα ροπαλάκια που τους δίνουν ισχύ, επιστρατεύονται ολοένα και συχνότερα προς αντιμετώπιση διαμαρτυρομένων πολιτών. Η αστυνομία είναι πια η καλύτερη φίλη του ΣΥΡΙΖΑ. Φυλάει τα γραφεία του στην Κουμουνδούρου, κλείνει τον Εθνικό Κήπο προς το Μαξίμου, παραφυλάει στα σπίτια υπουργών και βουλευτών. (Κάτω από το σπίτι του Φλαμπουράρη, μόνιμη μελωδία το ρεφραίν του τραγουδιού «πάμε σαν άλλοτε»).

Λοταρίες στήνονται με τις ηλεκτρονικές αγορές, μαγαζιά και δρόμοι στολίζονται χριστουγεννιάτικα από τον Νοέμβρη μπας και ανέβει λίγο η ψυχολογία, η τηλεόραση γέμισε παιχνίδια και σόου. Με το φαντασμαγορικότερο βέβαια όλων, αυτό της μεγάλης εξόδου από τα Μνημόνια τον Αύγουστο του 2018. Μια κανονική πλύση εγκεφάλου σχεδιάζεται για να μας πείσει ότι το κακό –με την μορφή που ξέραμε- τέλειωσε. Ότι η οικονομία θα επανεκκινήσει, ότι κάτι θα κουνηθεί, ότι κάτι τέλος πάντων πάμε να καταφέρουμε. Ας γινόταν έστω αυτό που διατυπώνεται. Όμως όχι. Είναι μονάχα ένα αφήγημα που ίσως να λειτουργήσει σιωπηλά στην ψυχή των πιο κουρασμένων και τσακισμένων της κοινωνίας.

Παράλληλα προχωρά και μια τεράστια επιχείρηση διαχείρισης της φθοράς του κυβερνώντος κόμματος. Ενώ στο «αντίπαλο» στρατόπεδο, εντείνονται οι προσπάθειες για να φανεί ότι η Ν.Δ. μπορεί να τραβήξει μπροστά παρότι ο Μητσοτάκης δεν έχει ρεύμα. Μετράνε πόντους και ποσοστά, σχεδιάζουν επικοινωνιακές κινήσεις, μιλάνε για σθένος και ιδεώδη αλλά αποξενώνονται από την κοινωνία.

Αισθάνονται άραγε τόσο δυνατοί; Νομίζουν ότι τα περισσότερα εξαρτώνται από τις επιλογές τους και δεν κατανοούν τον αναλώσιμο χαρακτήρα τους. Δεν διδάσκονται ότι ακόμα και ισχυρότεροι, όταν δοθεί το σήμα από τα «κεντρικά» συμμορφώνονται. Η Μέρκελ και ο Σουλτς είχαν διαφορετικά σχέδια. Τώρα ψάχνουν να τα βρουν. Ο Τσίπρας νομίζει πως ήταν καθοριστικό το τηλεφώνημά του στον Σουλτς για να δεχθεί συνεργασία με την Μέρκελ και να κλείσει ο δρόμος στην δεξιά πορεία της Ευρώπης. Τι ωραία που κυλά ο πολιτικός βίος και χρόνος… Άλλωστε στην μεταδημοκρατία δεν υπάρχουν μεγάλα αδιέξοδα, μόνο μικρά που τα υπερπηδάμε.

Ο χειρισμός των καταστάσεων και ειδικά της απόγνωσης εξελίσσεται στο μοναδικό ιδεώδες αυτής της κυβέρνησης. Κι όντως αυτό χρειάζεται σθένος. Κωλοπετσωμένο σθένος για να προωθηθεί. Ο Παππάς κι ο Καρανίκας έχουν πολλές καλές ιδέες για νέες λοταρίες…

 ___________________________________________________________

Γιατί είμαστε εδώ; …


EdwardHopper-Sunday-1926

Χαίρομαι που το νερό είναι βρώμικο. Ξέρετε τι κάνω γι’ αυτό;

Το πίνω. Βλέπετε, δεν είμαι από τους ανθρώπους που ανησυχούν για τα πάντα. Έχετε τέτοιου είδους ανθρώπους γύρω σας; Η χώρα είναι γεμάτη. Άνθρωποι που τριγυρνάνε τριγύρω, και ανησυχούν για τα πάντα.

Ανησυχούν για τον αέρα, το νερό, το έδαφος, τα φυτοφάρμακα, τα πρόσθετα τροφίμων, τις καρκινογόνες ουσίες, τον αμίαντο. Ανησυχούν στο να σώσουν διάφορα είδη προς εξαφάνιση. Θα σας πω κάτι για αυτά τα είδη προς εξαφάνιση. Το να προσπαθείς να σώσεις τα είδη προς εξαφάνιση είναι ακόμα μία αλαζονική ανθρώπινη προσπάθεια να ελέγξουμε την φύση. Αυτό είναι που μας έβαλε σε μπελάδες εξ αρχής. Το να ανακατευόμαστε στις δουλειές της φύσης. Παρεμβαίνοντας. Γιατί δεν το καταλαβαίνει αυτό κανένας; Και όσον αφορά τα είδη προς εξαφάνιση, είναι ένα θέμα πλαστό. Πάνω από το 90% όλων των ειδών που έζησαν ποτέ σε αυτόν τον πλανήτη, έφυγε. Εξαφανίστηκε. Και δεν τα σκοτώσαμε εμείς, απλά εξαφανίστηκαν.

Αυτή είναι η δουλειά των ειδών. Να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται. Είναι ο τρόπος της φύσης. Ανεξάρτητα της δικής μας συμπεριφοράς, καθημερινώς εξαφανίζονται 25 είδη την ημέρα. Αφήστε τα να φύγουν ειρηνικά. Ας σταματήσουμε να παρεμβαλλόμαστε. Ας αφήσουμε την φύση ήσυχη. Αρκετή ζημιά δεν κάναμε ήδη;

Είμαστε τόσο ανεκτίμητοι για τον εαυτό μας.Τόσο αλαζόνες.Που ο καθένας προσπαθεί να σώσει κάτι πλέον. Σώστε τα δέντρα, σώστε τις μέλισσες, σώστε τις φάλαινες, σώστε τα σαλιγκάρια.

Και η ανώτατη αλαζονεία. Σώστε τον πλανήτη! Μας δουλεύουν; Σώστε τον πλανήτη; Εδώ δεν ξέρουμε πως να προσέχουμε τους εαυτούς μας. Δεν έχουμε μάθει ακόμα να ενδιαφερόμαστε για τους άλλους. Θα σώσουμε και τον πλανήτη;

Κουράστηκα από αυτές τις μαλακίες. Κουράστηκα από την γαμημένη μέρα της γης. Κουράστηκα από αυτούς τους αυτοδίκαιους περιβαλλοντολόγους, λευκούς, αστούς φιλελεύθερους που πιστεύουν πως το μόνο πρόβλημα αυτής της χώρας είναι πως δεν υπάρχουν αρκετοί ποδηλατόδρομοι. Κάνοντας τον κόσμο ασφαλή για τα αποκρουστικά βόλβο τους.

Εξάλλου οι περιβαλλοντολόγοι δεν δίνουν δεκάρα για το περιβάλλον έτσι κι αλλιώς.

Όχι. Δεν τους καίγεται καρφί. Ξέρετε τι τους ενδιαφέρει; Ένα καθαρό μέρος για να ζήσουν. Το δικό τους περιβάλλον. Αυτό είναι όλο. Ανησυχούν πως κάποια στιγμή στο μέλλον μπορεί προσωπικά να ξεβολευτούν.

Και παρεμπιπτόντως δεν τρέχει κάτι με τον πλανήτη εξ ‘αρχής. Ο πλανήτης είναι μια χαρά. Οι άνθρωποι είναι γαμημένοι! Συγκρινόμενος με τους ανθρώπους, ο πλανήτης είναι άψογος.

Υπάρχει εδώ και 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια. Κι εμείς; Πόσα; Εκατό χιλιάδες; Και χρησιμοποιούμε την βαριά βιομηχανία λίγο περισσότερο από διακόσια χρόνια. Διακόσια χρόνια εναντίον 4.5 δισεκατομμυρίων. Και έχουμε το θράσος, να σκεφτούμε πως είμαστε και απειλή; Πως με κάποιον τρόπο θα καταστρέψουμε αυτή την μικρή και όμορφη γαλαζοπράσινη μπάλα;

Πιστέψτε με, ο πλανήτης αυτός έχει υποστεί πολλά περισσότερα από μας. Σεισμούς, ηφαίστεια, τεκτονικές πλάκες, ηλιακές εκλάμψεις, μαγνητικές καταιγίδες, αντιστροφές πόλων, πλανητικές πλημμύρες, πυρκαγιές παγκόσμιας κλίμακας, παλιρροϊκά κύματα, διάβρωση από νερό και αέρα, κοσμικές ακτίνες, παγετώνες και εκατομμύρια χιλιάδες χρόνια βομβαρδισμών από κομήτες, αστεροειδείς και μετεωρίτες. Και μερικοί νομίζουν πως μερικές πλαστικές σακούλες και αλουμινένια μπουκαλάκια θα κάνουν την διαφορά;

Τα λέμε. Ο πλανήτης δεν πάει πουθενά φίλοι μου. Εμείς πάμε. Και πάμε μακρυά. Και δεν θα αφήσουμε και πολλά ίχνη. Δόξα τω θεώ γι’ αυτό. Τίποτα απολύτως. Ίσως λίγο φελιζόλ.

Ο πλανήτης θα είναι εδώ και εμείς θα φύγουμε. Σαν ακόμα μία αποτυχημένη μετάλλαξη, ακόμα ένα βιολογικό λάθος. Ο πλανήτης θα μας τινάξει από πάνω τους σαν τσιμπούρια. Και θα γιατρέψει τις πληγές του αυτόματα, γιατί αυτό στην ουσία είναι ένας πλανήτης, ένα σύστημα που φέρνει τα πάντα σε ισορροπία. Ο αέρας και το νερό θα ανανεωθούν.
Και αν το πλαστικό δεν είναι πραγματικά διασπώμενο τότε, θα αφομοιωθεί σε ένα νέο πρότυπο. Την Γη Συν Πλαστικό. Η Γη δεν συμμερίζεται τις προκαταλήψεις μας για το πλαστικό. Το πλαστικό έρχεται από την Γη. Πιθανόν να το δει σαν ένα από τα παιδιά της. Βασικά, ίσως να ήταν και ο λόγος που η ίδια η Γη μας επέτρεψε να γεννηθούμε, ήθελε πλαστικό και δεν ήξερε με ποιον τρόπο να το φτιάξει. Μας χρειαζόταν. Αυτό θα μπορούσε να μας δώσει την απάντηση στην αρχαία μας ερώτηση: «γιατί είμαστε εδώ».

«Για το πλαστικό μαλάκες».

George Carlin


Aπό:https://komparsos.wordpress.com/2015/12/01/%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%AF-%CE%B5%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B5-%CE%B5%CE%B4%CF%8E/