Η κόκκινη ομορφιά, ένα ποίημα του Γκυγιώμ Απολλιναίρ…


Πάμπλο Πικάσο, Λουόμενες στο δάσος (1908)

Πάμπλο Πικάσο, Λουόμενες στο δάσος (1908)© 2017 Estate of Pablo Picasso / Artists Rights Society (ARS), New York

Το ποίημα τυπώνεται στο Παρίσι το 1918 – έναν χρόνο μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Με τον τρόπο που οι πρωτοπορίες διασταυρώνονται μεταξύ τους, μιλά για την έλευση μιας καινούργιας εποχής, και για αυτούς που την προετοιμάζουν.

Η κόκκινη ομορφιά (La Jolie Rousse)

Στέκομαι εδώ μπροστά σε όλους ένας άνδρας σοβαρός
Γνωρίζοντας τη ζωή και από τον θάνατο ό,τι μπορεί να ξέρει ένας ζωντανός
Έχοντας περάσει τις λύπες και τις χαρές του έρωτα
Έχοντας μάθει πώς να επιβάλει τις ιδέες του κάποιες φορές
Γνωρίζοντας αρκετές γλώσσες

Έχοντας ταξιδέψει αρκετά
Έχοντας ζήσει τον πόλεμο στο Πυροβολικό και στο Πεζικό
Έχοντας τραυματιστεί και εγχειριστεί στο κεφάλι
Έχοντας χάσει τους καλύτερούς του φίλους στη φρίκη της μάχης
Ξέρω όσα ένας άνθρωπος μπορεί να ξέρει απ’ τα παλιά κι απ’ τα καινούργια
Και χωρίς να μ’ απασχολεί αυτός ο πόλεμος σήμερα
Ανάμεσά σας και για σας φίλοι μου
Κρίνω τη μακρά διαμάχη μεταξύ της παράδοσης και της επινόησης
Της Τάξης και της Περιπέτειας

Εσείς που το στόμα σας είναι φτιαγμένο κατ’ εικόνα του Θεού
Στόμα που είναι τάξη από μόνο του
Να είστε επιεικείς όταν μας συγκρίνετε
Με εκείνους που ήσαν η τελειότητα της τάξης
Εμάς που παντού την περιπέτεια αναζητούμε

Δεν είμαστε εχθροί σας
Να σας χαρίσουμε θέλουμε απέραντες και παράξενες περιοχές
Όπου το μυστήριο σαν άνθος προσφέρεται σ’ εκείνους που θέλουν να το δρέψουν
Υπάρχουν εκεί καινούργιες φωτιές και χρώματα που δεν τα ‘δες ποτέ
Χιλιάδες άπιαστες φαντασιώσεις
Που πρέπει να τους δώσουμε υπόσταση πραγματική
Το μόνο που επιθυμούμε είναι να εξερευνήσουμε την απέραντη χώρα της καλοσύνης
όπου τα πάντα είναι σιωπηλά
Υπάρχει ο καιρός να βγεις στο κυνήγι και ο καιρός να γυρίσεις σπίτι
Τον οίκτο σας για μας που πολεμούμε πάντα στα όρια
Του απεριόριστου και του μελλοντικού
Τον οίκτο σας για τα λάθη μας, τον οίκτο σας για τις αμαρτίες μας

Να λοιπόν έρχεται το καλοκαίρι η βίαιη εποχή
Κι η νιότη μου έχει χαθεί όπως η άνοιξη
Ω Ήλιε είν’ η εποχή του πυρωμένου Λόγου
Κι εγώ περιμένω
Να ακολουθήσω τις ευγενικές και απαλές μορφές της
Για να μπορέσω μόνο να την αγαπήσω
Έρχεται και με τραβάει όπως ο μαγνήτης το σίδερο
Όμορφη στην όψη
Σαν μια αξιέραστη κοκκινομάλλα

Τα μαλλιά της χρυσά μπορεί κανείς να πει
Μια ωραία λάμψη που διαρκεί
που οι φλόγες της αγέρωχα πορεύονται
μες στα άνθη που μαραίνονται

Αλλά εντάξει γελάστε, γελάστε μαζί μου
Όπου κι αν είστε και ειδικά αν είστε από δω
Γιατί υπάρχουν τόσα πράγματα που δεν τολμώ να σας πω
Τόσα πολλά πράγματα που δεν θα μ’ αφήνατε να πω
Δείξτε λοιπόν έλεος για μένα

* * * 

Με το συγκεκριμένο ποίημα κλείνει η συλλογή Calligrammes η οποία κυκλοφόρησε λίγο μετά τον θάνατο του Απολλιναίρ, τον Νοέμβριο του 1918. (Ψηφιακά διαθέσιμη εδώ και το ποίημα στη σελίδα 198)

Στην Όμορφη κοκκινομάλλα – προτιμήσαμε να αποδώσουμε τον τίτλο Κόκκινη ομορφιά – ο ποιητής συμπυκνώνει το όραμά του για την ποίηση. Επιχειρεί να πάρει θέση και να κρίνει τη διαμάχη μεταξύ της παράδοσης και της καινοτομίας, υπερασπιζόμενος την πρωτοπορία απέναντι στους επικριτές της, τους υπερασπιστές της παράδοσης και της Τάξης.

Στον προγραμματικό πυρήνα του ποιήματος, ο Απολλιναίρ χαιρετίζει την έλευση μιας μεγάλης εποχής, της εποχής του πυρωμένου Λόγου (la Raison ardente). Αυτή η θέση-σύνθημα του ποιητή, έρχεται να γεφυρώσει την αντίθεση Λόγου-Αισθήσεων.

Η ζωή δεν είναι αγνά και πανίσχυρα αισθήματα. Δεν είναι μόνον αυτό. Είναι αισθήσεις και Λόγος. Είναι μια διαλεκτική περιπέτειας και τάξης. Είναι μια παλιά τάξη που κλονίζεται γιατί έχει περάσει η εποχή της. Γιατί δεν λύνει τα προβλήματα που έλυνε. Γιατί τέθηκαν πλέον νέα ζητήματα που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Άρα έχει ξεπεραστεί. Και η ζωή προχωρά με την περιπέτεια. Με αυτούς που τολμούν να εξερευνούν τους νέους ορίζοντες.

Είστε εσείς, λέει ο Απολλιναίρ, που μιλάτε με το στόμα της αιώνιας Τάξης. Και είμαστε κι Εμείς, οι πρωτοπόροι, που πολεμάμε πάντα στα όρια του απεριόριστου και του μελλοντικού: δηλαδή πολεμάμε για να πάρουν υπόσταση πραγματική αυτά που φανταζόμαστε. Ό,τι επινοούμε, ό,τι διεκδικούμε, δεν το κρατάμε για τον εαυτό μας, δεν το κρατάμε για τις ιδιωτικές μας περιπέτειες, επιδιώκουμε να γίνει αύριο μέρος της ζωής όλων.

Ο Λόγος μπορεί να είναι θερμός, όπως μια φλογερή κοκκινομάλλα. Και να που μπορούμε να μιλήσουμε για την έλευση μιας εποχής παραλληλίζοντάς την με τον ερχομό μιας σπουδαίας γυναίκας στη ζωή μας. Ο ποιητής αυτό τολμά να κάνει ακριβώς. Διαλέγει να αποδώσει την εικόνα αυτής της εποχής με τη μορφή της αγαπημένης του, μιας γυναίκας

 

που τα μαλλιά της χρυσά μπορεί κανείς να πει

μια ωραία λάμψη που διαρκεί

που οι φλόγες της αγέρωχα πορεύονται

μες στα άνθη που μαραίνονται

 

Το τετράστιχο, έντονης μουσικότητας, με τη δική του ηχητική και ρυθμική ιδιαιτερότητα, προεκτείνει την κεντρική ιδέα που έχει διατυπωθεί προηγουμένως για μια εποχή πύρινη, που έρχεται να διεισδύσει σε ό,τι ζούμε, σε ό,τι έχουμε τακτοποιήσει στο παρόν.

Ο ποιητής στην αρχή δίνει ένα σύντομο βιογραφικό του, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπος με τους επικριτές του, τους οποίους αποκαλεί φίλους του. Αυτός που στέκεται μπροστά σας πήρε μέρος στον πόλεμο, τους θυμίζει. Τραυματίστηκε και χειρουργήθηκε στο κεφάλι. Ταξίδεψε πολύ. Έχει μια εμπειρία της ζωής. Γνώρισε τις λύπες και τις χαρές του έρωτα. Άρα, θα έπρεπε να τον ακούσετε.

Μετά, αλλάζει το πρόσωπο. Από το πρώτο ενικό Je περνάμε στο πρώτο πληθυντικό Nous. Κι απέναντι, το δεύτερο πληθυντικό: Εσείς, που το στόμα σας είναι τέλειο στόμα. Κι εμείς, που παντού την περιπέτεια αναζητούμε. Στο τρίτο μέρος του ποιήματος, επιστρέφουμε στο ποιητικό Je μπροστά στην έλευση της καινούργιας εποχής. Και στο τέλος επιστρέφει στη σκηνή της απολογίας του μπροστά στο ακροατήριο των επικριτών του.

Η τελική φράση στίχος του ποιήματος Δείξτε λοιπόν έλεος για μένα, εκφράζει έναν τόνο μελαγχολικό, έναν τόνο που ταιριάζει με τις εμπειρίες των ανθρώπων που ζουν σε εποχές αργές, σε εποχές που δεν έχουν ακόμα σχηματιστεί τα μεγάλα γεγονότα.

Ο Απολλιναίρ έφυγε πρόωρα από τη ζωή στα 38 του χρόνια. Συνδέθηκε με τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες της εποχής του, αλλά δεν πρόλαβε να ζήσει την περίοδο της πολιτικής ένταξης των φίλων του. Δεν έζησε την εποχή του πυρωμένου Λόγου, που πρόσφερε στην ανθρωπότητα μεγάλες νίκες και τραυματικές διαψεύσεις.

Μπορούμε να ξαναδιαβάσουμε την ποίησή του σήμερα, εκατό χρόνια μετά, με τη γεύση των διαψεύσεων αλλά και με την επίγνωση της αναγκαιότητας ενός καινούργιου άλματος, με την ελπίδα να μοιάσουμε σε αυτούς που πολεμούν στα όρια του απεριόριστου και του μελλοντικού, σε αυτούς που μάχονται για την αυριανή ευτυχία του κόσμου.

Μετάφραση-κείμενο: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΦΡΑΝΤΖΗΣ

 

Πηγές: Poetry Foundation | Larousse | Guggenheim | Museu Picasso

___________________________________________________________

Aπό:https://www.kommon.gr/politismos/item/1694-i-kokkini-omorfia-ena-poiima-tou-gygiom-apollinairhttps

 

Christopher Lasch – ο συντηρητισμός ενάντια στον εαυτό του…


μτφρ.: Κατερίνα Ασανάκη

Το ερώτημα που τίθεται είναι το εάν ο πολιτιστικός συντηρητισμός είναι συμβατός με τον οικονομικό φιλελευθερισμό, την πολιτική φιλοσοφία του καπιταλισμού. Επειδή, κατ’ αρχάς, η απάντηση θα εξαρτηθεί από το τι απλώς σημαίνει πολιτιστικός συντηρητισμός, θα πρότεινα να ξεκινήσει κανείς όχι με έναν αφηρημένο ορισμό του όρου, αλλά με μία ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι συντηρητικές αξίες εισχωρούν στην σημερινή διαμάχη σχετικά με την έκτρωση – το καλύτερο παράδειγμα της πολιτιστικής σύγκρουσης το οποίο διχάζει την αμερικανική κοινωνία.

Η μελέτη της Kristin σχετικά με την διαμάχη για την έκτρωση καταδεικνύει ότι αυτή πηγάζει όχι από την αφηρημένη υπόθεση σε σχέση με τα δικαιώματα του αγέννητου εμβρύου αλλά από τις αντιτιθέμενες απόψεις περί ζωής και πιο συγκεκριμένα από τις αντιτιθέμενες απόψεις περί του μέλλοντος. «Πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι ανόητοι, να ανησυχούνε για πράγματα που αφορούν το μέλλον», δηλώνει μια ακτιβίστρια κατά της έκτρωσης. «Το μέλλον ξέρει να φροντίζει το ίδιο τον εαυτό του». Μια άλλη γυναίκα του κινήματος υπέρ της διατήρησης του εμβρύου στη ζωή λέει ότι «στη ζωή, δεν μπορείς να τα σχεδιάζεις όλα από πριν». Για τους υπέρμαχους υπέρ της επιλογής στην έκτρωση, ωστόσο, η «ποιότητα ζωής» εξαρτάται από την προσχεδιασμένη γονεϊκότητα και από άλλες μορφές ορθολογικού σχεδιασμού του μέλλοντος. Απ’ την πλευρά τους, είναι ανεύθυνο να φέρει κανείς παιδιά στον κόσμο όταν δε γίνεται να τους παρέχει την πλήρη γκάμα των υλικών και πολιτιστικών εφοδίων που είναι επουσιώδη για μια επιτυχημένη ανταγωνιστικότητα. Είναι άδικο να φορτώνει κανείς τα παιδιά με εμπόδια στον αγώνα της επιτυχίας: μειονεκτήματα εκ γενετής, φτώχεια, ή ανεπάρκεια γονεϊκής αγάπης. Η εγκυμοσύνη στην εφηβεία δεν μπορεί να είναι αποδεκτή για όσους συνηγορούν υπέρ της νομιμοποίησης της έκτρωσης, όχι επειδή ενίστανται στο προγαμιαίο σεξ αλλά επειδή οι έφηβοι, κατά την άποψή τους, δεν έχουν τα μέσα για να δώσουν στους γόνους τους τα πλεονεκτήματα που τους αξίζουν.

Συνέχεια

Το παραμύθι του ιδωτικού μας χρέους…


Ας συνεχίσουμε την συζήτηση πάνω στο θέμα που πιάσαμε χτες, βάζοντας μια άλλη παράμετρο, λίαν ενδιαφέρουσα. Δεν υπάρχει αντίρρηση ως προς το ότι το δημόσιο χρέος μιας χώρας συνιστά βασική πτυχή τής οικονομικής της κατάστασης. Μόνο μια πτυχή όμως. Αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά για την οικονομία μιας χώρας δεν αρκεί να εξετάσουμε μόνο το δημόσιο χρέος της. Όπως είπαμε στο προηγούμενο σημείωμά μας, πρέπει να δούμε και την περιουσία της. Κι όπως θα πούμε σήμερα, πρέπει να λάβουμε υπ’ όψη μας και το ιδιωτικό χρέος της.

Μια από τις αποστροφές που ακούγονται συχνά σε οικονομικές συζητήσεις καφενειακού επιπέδου είναι κι αυτή που λέει πως, παρά τις περικοπές των κρατικών δαπανών, η οικονομία της χώρας δεν βελτιώνεται. Ως παρατήρηση, αυτό είναι σωστό. Ποιά είναι, όμως, η ερμηνεία του;

Συνέχεια

Νόαμ Τσόμσκι – Η μαγική απάντηση …


D.B. Ακούω συχνά να προτείνεται το Διαδίκτυο (internet) ως η μεγάλη λύση στα προβλήματα της κοινωνίας.

Πρέπει να πάρουμε στα σοβαρά το Διαδίκτυο- όπως και άλλες τεχνολογίες, κρύβει πολλές δυνατότητες αλλά και πολλούς κινδύνους. Δεν μπορείτε να ρωτάτε: Ένα σφυρί είναι καλό η κακό. Στα χέρια κάποιου που χτίζει σπίτι, είναι καλό- στα χέρια ενός βασανιστή, είναι κακό. Το ίδιο και το Διαδίκτυο. Αλλά, ακόμη κι αν χρησιμοποιείται για καλό, είναι προφανές ότι δεν αποτελεί τη λύση σε όλα.

D.B. Όταν κάνουμε κάτι, οφείλουμε άραγε να έχουμε ξεκάθαρη ιδέα για τον μακροπρόθεσμο στόχο προκειμένου να επινοήσουμε μια στρατηγική;

Μαθαίνουμε δοκιμάζοντας. Δεν μπορούμε ν’ αρχίσουμε σήμερα διαθέτοντας την τρέχουσα γνώση, και να πούμε: Εντάξει, ας σχεδιάσουμε μια φιλελεύθερη κοινωνία. Πρέπει να αποκτήσουμε την ενόραση και τη γνώση που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε βήμα-βήμα ως το τέλος. Ακριβώς όπως με κάθε άλλη πλευρά της ζωής, όσο περισσότερα κάνεις τόσο περισσότερα μαθαίνεις. Σχετίζεσαι με άλλους ανθρώπους και δημιουργείτε οργανώσεις, και μέσα από αυτές ξεπηδούν νέα προβλήματα, νέες μέθοδοι, νέες στρατηγικές.

Αν έρθει κάποιος με μια γενική στρατηγική, που να εφαρμόζεται για κάθε σκοπό, όλοι θα είναι κατευχαριστημένοι, κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια. Αν είχαν ρωτήσει τον Μαρξ Ποια είναι η στρατηγική για την ανατροπή του καπιταλισμού; θα γελούσε.

Ακόμη μια ιδιοφυΐα σε θέματα τακτικής, όπως ο Λένιν, δεν είχε γενική στρατηγική (άλλη εκτός από το ακολουθείστε με). Ο Λένιν και ο Τρότσκι προσάρμοσαν απλώς τις στρατηγικές σε συγκεκριμένες περιστάσεις, αναζητώντας έναν τρόπο να πάρουν στα χέρια τους την κρατική εξουσία (που, παρεμπιπτόντως, δεν νομίζω πως πρέπει να είναι ο δικός μας στόχος).

Συνέχεια