ΚΑΛΑ ΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ…


streambe_99041cfa-7e4f-30ea-acc5-404a57dd82e3-1685220949-1-960x660.jpg

Όταν στα τέλη της δεκαετίας του 90 και στις αρχές του 21ου αιώνα γεννήθηκε το κύμα των αριστερών ή αριστερίζουσων προδευτικών κυβερνήσεων στην Λατινική Αμερική, η  Αριστερά (πολιτική και κοινωνική) ανά τον κόσμο αντέδρασε με μια δόση ευφορίας: Φάνηκε ότι στην πράξη υπάρχουν πρακτικές όχι μόνο αμφισβήτησης του «νεοφιλελευθερισμού της ΤΙΝΑ» αλλά και δημιουργίας πραγματικών ριζοσπαστικών εναλλακτικών με γείωση στις επιδιώξεις των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων και την άμεση συμμετοχή τους στο πολιτικό γίγνεσθαι. Μέσα στη θέρμη των παγκόσμιων κοινωνικών φόρουμ, των «συμμαχιών αλληλεγγύης» και των ποικιλόμορφων κοινωνικών κινημάτων και χώρων αυτοοργάνωσης των «εκτός του κράτους» εμφανίστηκε μια αλλαγή εποχής για το σύνολο σχεδόν των χωρών της Λατινικής Αμερικής. Της Λατινικής Αμερικής που καθόλο το «σύντομο εικοστό αιώνα» αποτέλεσε το πεδίο άσκησης των σκληρότερων ιμπεριαλιστικών πολιτικών και νεοφιλελεύθερων κοινωνικών και οικονομικών πειραμάτων. Αλλά και της Λατινικής Αμερικής που τον ίδιο «σύντομο εικοστό αιώνα» ανέπτυξε μια σειρά σκληρών αντιμπεριαλιστικών αγώνων και κοινωνικών κινημάτων με τεράστιο εύρος διεκδικήσεων από τα δικαιώματα των ιθαγενικών ομάδων μέχρι το δικαίωμα στη γη (βλ. MST στη Bραζιλία) και τις απόπειρες νέου φεμινιστικού λόγους και πρακτικής.

Σήμερα, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά οι εξελίξεις δεν δείχνουν τουλάχιστον προς ένα «ανεμπόδιστο μέλλον». Ειδικά μετά το 2012, πολλές από τις προοδευτικές κυβερνήσεις της ηπείρου έχουν ήδη ηττηθεί απέναντι σε μια νέα Δεξία που θέλει να «ξανακερδίσει το παιχνίδι» ακολουθώντας τη γνωστή συνταγή: βοήθεια από τους «φανερούς» οργανισμούς/θεσμούς και τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, χρήματα από πολυεθνικούς κολοσσούς και τα θεσμικά τους εργαλεία (βλ. ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα), επανεδραίωση του νεοφιλελεευθερισμού, αντεπαναστάσεις και οργανωμένη βία από παρακρατικές (και σε πολλές περιπτώσεις φασιστικές) δομές.

Την ιδιά στιγμή βέβαια, οι ίδιες προδευτικές κυβερνήσεις ήρθαν αντιμέτωπες με τις δικιά τους αδυναμία ολοκλήρωσης των μετασχηματιστικών διαδικάσιών: γραφειοκρατία, αστυνομοκρατία, μη θέληση πλήρους αποδέσμευσης από τις ελίτ, δημιουργία (σε πολλές περιπτώσεις φανταστικών) εχθρών «στο πρόσωπο» των κοινωνικών κινημάτων που συνεχίζουν να διεκδικούν τα δικαιωμάτα τους. Πολύ περισσότερο ήρθαν και έρχονται αντιμέτωπες με την αδυναμία τους να διαμορφώσουν μια «νέα οικονομία» και μια «νέα κοινωνική αναπαραγωγή», αποδεσμευμένες πλήρως από το (νεοφιλελεύθερο) καπιταλισμό και τη γεωγραφική εξειδίκευση του στην ήπειρο.

Φυσικά, τα παραδείγματα και τα μεγέθη δεν είναι ίδια και οι συμβολισμοί που εμπεριέχονται στην κάθε περίπτωση διαφοροποιούνται σημαντικά, γεγονός που δεν αγνοούμε στην παρουσίαση και μελέτη μας. Δεν μπορεί να συγκριθεί η Βολιβία του Μοράλες με το Εκουαδόρ του Κορέα. Δεν μπορεί να συγκριθεί η Βραζιλία του Λούλα και του PT με την Ουρουγουάη του Μουχίκα και του Βάσκεζ. Πολυ διαφορετική είναι σίγουρα η Βενεζουέλα του τσαβισμού, του «συντάγματος των απο κάτω», του πραγματικού επαναστατικού μετασχηματισμού και των ποικιλόμορφων κινημάτων και δομών αυτοοργάνωσης που αναπτύχθηκαν εντός της. Η επίθεση που δέχεται η κυβέρνηση Μαδούρο την τελευταία περίοδο, δεν είναι εξάλου καθόλου τυχαία αν αναλογιστούμε το συμβολισμό που αποτυπώνεται για το διεθνές κεφάλαιο και τον (αμερικάνικο αλλά όχι μόνο) ιμπεριαλισμό στη πιθανότητα της «ήττας του παραδείγματος της Βενεζουέλας». 

Σε αυτό το πλαίσιο, και με αφορμή τη πρόσφατη επίσκεψη του συντάκτη μας Γιώργου Βελεγράκη στη Λατινική Αμερική, ως k-lab ανοίγουμε ένα μικρό φάκελο για την νέα πολιτική και κοινωνική κατάσταση σε αυτές τις χώρες. Προσπαθούμε να μελετήσουμε το ερώτημα «τί γίνεται με τις διαδικασίες οικονομικού, πολιτικού, κοινωνικού και οικολογικού μετασχηματισμού στην περιοχή;» και να θέσουμε (θέλουμε να πιστεύουμε χρήσιμους) προβληματισμούς για την Αριστερά και τα κοινωνικά κινήματα σεβόμενοι πάντα τη διαφορετικότητα και τη μοναδικότητα τους. Το αφιέρωμα που θα τρέξει καθ’ όλη την επόμενη περίοδο περιλαμβάνει μεταφράσεις ήδη δημοσιευμένων άρθρων, πρωτογενή κείμενα και συνεντεύξεις με πολιτικά πρόσωπα και ακτιβιστές/τριες.

Το αφιέρωμα ξεκινάει με το άρθρο της Χιμένα Μοντάνο «Καλά λόγια και μεγάλη αβεβαιότητα» με αφορμή τις πρόσφατες εκλογές στο Εκουαδόρ όπου το κόμμα Alianza PAIS επανεξελέγη στην κυβέρνηση με το ταυτόχρονο πέρασμα της προεδρίας από τον Ραφαέλ Κορρέα στον Λένιν Μορένο που εγίνε πριν μια εβδομάδα (24 Μαϊου).


ΠΡΟΕΔΡΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΟ ΕΚΟΥΑΔΟΡ: Ο ΛΕΝΙΝ ΜΟΡΕΝΟ ΓΙΝΕΤΑΙ Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΕΑ

Πηγή: https://www.ila-web.de/ausgaben/404/gute-worte-und-viel-ungewissheit

Μετάφραση: Ειρήνη Γαϊτάνου

Με πάνω από 51% των ψήφων μετά από δέκα χρόνια, «η επανάσταση των πολιτών» στο Εκουαδόρ κατοχύρωσε την επιτυχία στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές. Ο υποψήφιός τους, Λένιν Μορένο, αντικαθιστά τον Ραφαέλ Κορέα ως πρόεδρος. Αλλά το πολιτικό και οικονομικό μέλλον της χώρας είναι ιδιαίτερα αβέβαιο.

Στις 2 Απριλίου 2017, το εκλογικό σώμα του Εκουαδόρ κλήθηκε να επιλέξει μεταξύ του τραπεζίτη Γκιγιέρμο Λάσο, επικεφαλής της Τράπεζας του Γκουαγιακίλ [Banco de Guayaquil], και του πρώην Αντιπροέδρου Λένιν Μορένο, ιδιαίτερα γνωστού για το πρόγραμμα υποστήριξης για τους ανθρώπους με ειδικές ικανότητες. Το απόγευμα, οι εκλογικές αρχές ανακοίνωσαν την οριακή νίκη του Μορένο, με μόλις λίγο περισσότερο από το 51% των ψήφων. Η αντιπολίτευση, ωστόσο, δεν αναγνώρισε το αποτέλεσμα, υποπτεύτηκε εκλογική απάτη και κάλεσε για επανακαταμέτρηση. Κάτι τέτοιο συνέβη μερικώς δύο εβδομάδες αργότερα, αλλά το τελικό αποτέλεσμα δεν άλλαξε σημαντικά. Επομένως, στο Εκουαδόρ, το προοδευτικό πολιτικό σχέδιο που ξεκίνησε το 2006 με τον Ραφαέλ Κορέα συνεχίζεται, τουλάχιστον ονομαστικά – σε αντίθεση με την Αργεντινή, τη Βραζιλία ή την Παραγουάη, όπου οι δυνάμεις της νεοφιλελεύθερης δεξιάς επέστρεψαν πλέον στην εξουσία.

Η 2α Απριλίου έθεσε ένα τέλος σε μια εξαιρετικά βρώμικη εκλογική καμπάνια, στην οποία η δυσφήμιση και οι φήμες στα ψηφιακά δίκτυα πόλωσαν το κοινωνικό κλίμα και η Συμμαχία για τη Χώρα [Alianza País], το κυβερνών κόμμα, χρησιμοποίησε τον κρατικό μηχανισμό ως μέσο για την καμπάνια, αν και κάτι τέτοιο απαγορεύεται νομικά. Και οι δύο υποψήφιοι έδωσαν υποσχέσεις μετά υποσχέσεων που θα μείνουν ανεκπλήρωτες μπροστά στα άδεια κρατικά ταμεία, όπως η αύξηση στη μηνιαία οικονομική βοήθεια [bono de desarrollo humano] για τους πιο φτωχούς, κατά 50 έως 150 δολάρια. Η εκλογική καμπάνια – όπως και παλαιότερα – θύμιζαν ένα είδος παζαριού, όπου οι έμποροι συναγωνίζονται ο ένας τον άλλο χωρίς να νοιάζονται για οποιαδήποτε σχέση με την πραγματικότητα.

ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΗΓΗΘΕΙ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ;

Κανείς δεν ξέρει στην πραγματικότητα ποιος θα ηγηθεί όντως της κυβέρνησης μετά την ανάληψη των καθηκόντων από το Λένιν Μορένο στις 24 Μαϊου. Ο απελθών Ραφαέλ Κορέα έκανε αντιφατικές δηλώσεις – κάποιες φορές ότι θα φύγει στο εξωτερικό στο Βέλγιο, άλλες ότι προετοιμάζει μια νέα επιστροφή, πιθανόν ακόμα και με πρόωρες εκλογές. Η πιθανότητα της απεριόριστης επανεκλογής του έχει ήδη αποτυπωθεί στο σύνταγμα. Έγινε μια εξαίρεση μόνο για τις συγκεκριμένες εκλογές, εξαιτίας των μαζικών διαδηλώσεων που κατέκλυσαν τη χώρα το 2015 όταν προετοιμαζόταν αυτή η συνταγματική τροπολογία. Σοβαρά σκάνδαλα διαφθοράς σχετικά με την κρατική πετρελαϊκή εταιρία Petroecuador και την βραζιλιάνικη κατασκευαστική εταιρία Odebrecht αναμένεται να διασαφηνιστούν – κάτι που αναβαλλόταν προσεκτικά με κάθε πιθανό κόλπο για μετά τις εκλογές. Συγκεκριμένα, ο αντιπρόεδρος Χόρχε Γκλας, που επανεξελέγη, επηρεάζεται άμεσα, καθώς ήταν πολιτικά υπεύθυνος για τα περισσότερα από τα ποινικοποιημένα σχέδια. Ο Γκλας θεωρείται ο άνθρωπος εμπιστοσύνης του Κορέα στη νέα κυβέρνηση, ενώ ο Μορένο επιχειρεί να διαχωρίσει τον εαυτό του από τον προκάτοχό του μέσα από μια εμφατικά διαλλακτική ρητορική – ενώ το ρητορικό στιλ του Κορέα χαρακτηρίζεται από αδιαλλαξία, λεκτικές επιθέσεις και δικαστικές καταγγελίες κατά των διαφωνούντων κάθε είδους.

Αν και το μήνυμα ειρήνης του Μορένο προσλαμβάνεται θετικά στην ιδιαίτερα πολωμένη και ταρακουνημένη από την κρίση χώρα, δεν υποστηρίζεται παρά από ελάχιστο συγκεκριμένο πολιτικό προγραμματισμό, και μάλλον δίνει την εντύπωση μιας νέας συγκάλυψης πάνω στα παλιά θεμέλια του εξορυκτισμού [extractivism], της συγκέντρωσης της εξουσίας στο εκτελεστικό επίπεδο, και της καταστολής ενάντια σε όσους και όσες σκέφτονται διαφορετικά.

Για την ανεξάρτητη, αντιπολιτευτική αριστερά, η συμμαχία της οποίας με τον σοσιαλδημοκράτη πρώην δήμαρχο του Κίτο και αποσυρθέντα στρατηγό Πάκο Μονκάγιο έλαβε μόλις 6,7% στον πρώτο γύρο, οι εκλογές στις 2 Απριλίου ήταν μεταξύ της πανώλης και της χολέρας. Πολλές φωνές από αυτό το στρατόπεδο τελικά κάλεσαν για την εκλογή του νεοφιλελεύθερου Λάσο. Μετά από δέκα χρόνια συστηματικών επιθέσεων εναντίον κάθε μορφής αυτόνομης κοινωνικής οργάνωσης, ιεράρχησαν ένα τέλος άνευ όρων στην κυριαρχία του Κορεα-ισμού με τις κρυμμένες δομές του σε όλους τους κρατικούς θεσμούς. Με αυτό το υπόβαθρο, ήταν εύκολο για τον Λάσο να παρουσιαστεί ως ο υποψήφιος που θα επανέφερε τη δημοκρατία. Μπροστά στην επιθετική απόρριψη των εκτρώσεων από τον Ραφαέλ Κορέα, μέχρι και ο Λάσο, του οποίου είναι γνωστή η συμμετοχή στο Όπους Ντέι, επέδειξε έναν πιο φιλελεύθερο λόγο σχετικά με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των γυναικών πάνω στο ίδιο τους το σώμα: “Δεν σκοπεύω να ενεργήσω ως ηθικός ηγέτης της χώρας,” είπε επανειλημμένα.

Σχετικά με την περιβαλλοντική πολιτική, επίσης, έδωσε εκπληκτικές υποσχέσεις – για παράδειγμα, να μην εξορύξει το πετρέλαιο στο Εθνικό Πάρκο του Γιασούνι [Yasuní National Park] ή να θεωρήσει δεσμευτική την άποψη των τοπικών πληθυσμών που επηρεάζονται από τα έργα εξόρυξης – κάτι στο οποίο ο Κορέα πάντα αντιτασσόταν έντονα. Αν και όλα αυτά θα ήταν αποφασιστικά για μια βιώσιμη πολιτική στις τροπικές περιοχές μεγάλης βιοποικιλότητας του Εκουαδόρ, θα ήταν αφελές να θεωρήσουμε δεδομένες αυτές τις υποσχέσεις μπροστά στα άδεια κρατικά ταμεία και τα περιφερειακά πολιτικά δίκτυα στα οποία ανήκει ο Λάσο.

Πολλοί ξένοι παρατηρητές δεν ενδιαφέρθηκαν τόσο για το τι πραγματικά συμβαίνει στο Εκουαδόρ, αλλά για την απλή διατήρηση των “κόκκινων” μπαλωμάτων στον προσωπικό τους παγκόσμιο χάρτη, σύμφωνα με τις δικές τους ανάγκες, ώστε να μην χάσουν την ελπίδα σχετικά με τη διεθνή πολιτική. Κάποιοι εκφραστές της εξελισσόμενης πίστης άνευ όρων, όπως ο Αργεντίνος Ατίλιο Μπορόν, έφτασαν να περιγράψουν την εκλογή ως “μια νέα εκδοχή της Μάχης του Στάλινγκραντ” – στην οποία η επιλογή θα ήταν μεταξύ του απόλουτου καλού και του απόλυτου κακού.

Στην πραγματικότητα, οι εκλογές στις 2 Απριλίου ήταν μεταξύ μιας νεοφιλελεύθερης, δεξιάς επιλογής ευθυγραμμισμένης με τις ανάγκες της αγοράς, και μιας αυταρχικής ψευδό-αριστεράς, που, παρά την επαναστατική ρητορική, έχει απομακρυνθεί εδώ και καιρό από κάθε χειραφετητικό ιδανικό, και ασκεί συστηματικά την ανεξέλεγκτή της θέληση να παραμείνει στην εξουσία, με έναν μάλλον ντροπιαστικό τρόπο. Σήμερα, δεν έχουν μείνει πολλά από το σπουδαίο σχέδιο μετασχηματισμού που συμβολοποιήθηκε στην εκλογή του Ραφαέλ Κορέα το 2006.

ΕΝΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Πριν δέκα χρόνια, η Λατινική Αμερική βίωσε έναν ιστορικά μοναδικό μετασχηματισμό: από τη μία χώρα στην άλλη, οι αριστερές δυνάμεις κέρδιζαν δημοκρατικές εκλογές. Μετά την κρίση χρέους της δεκαετίας του 1980 και τα χρόνια της νεοφιλελεύθερης δομικής προσαρμογής, έμοιαζε δυνατό μια ολόκληρη ήπειρος να απομακρυνθεί από το κυρίαρχο μοντέλο της πρωτοκαθεδρίας της οικονομίας και του κέρδους. Ξεκίνησε μια νέα διαδικασία περιφερειακής ενσωμάτωσης, η οποία επιδίωκε εντελώς διαφορετικούς στόχους από την, καθοδηγούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ζώνη ελεύθερου εμπορίου ALCA, την οποία απέρριψε η Λατινική Αμερική το 2005. Σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του Εκουαδόρ, τα κοινωνικά κινήματα δεν κατόρθωσαν απλώς να ανατρέψουν κυβερνήσεις αλλά ανέπτυξαν επίσης οράματα μιας διαφορετικής κοινωνίας. Η κοινωνική χειραφέτηση δεν είχε βιώσει τέτοια άνθιση μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1960.

Στις αρχές του 2007, ο οικονομολόγος Ραφαέλ Κορέα ήρθε στην εξουσία στο Εκουαδόρ. Ξεκίνησε την εκλογική του καμπάνια ως κάποιος με μικρές πιθανότητες επιτυχίας, αλλά εκείνος και το κίνημά του Alianza País κατόρθωσαν να μεταφράσουν τα αιτήματα των κοινωνικών κινημάτων στο εκλογικό πολιτικό επίπεδο. Η χώρα θα επαν-ιδρυόταν από τα θεμέλιά της – έπρεπε να κατοχυρωθεί ένα νέο σύνταγμα. Στους πρώτους λίγους μήνες, ο νέος πρόεδρος ασκούσε εξουσία κυρίως μέσω διαταγμάτων εξαίρεσης, ώστε να συγκρατήσει το παλιό κατεστημένο και να περιφέρει το κοινοβούλιο, στο οποίο καθόταν ακόμα η ολιγαρχία. Ωστόσο, το Εκουαδόρ ανέπνεε δημοκρατία από τα κάτω εκείνα τα πρώτα χρόνια. Οι φοιτητές, οι αυτόχθονες, το κίνημα των γυναικών και τα σωματεία, όλοι και όλες δούλευαν για να μορφοποιήσουν τις ιδέες τους για μια πιο δίκαιη κοινωνία, το τέλος της πατριαρχίας και τη δωρεάν δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως και για πραγματικά διαπολιτισμικούς θεσμούς: θεσμούς που δεν θα ενέπλεκαν απλώς τους αυτόχθονες, τις μαύρες γυναίκες, και τις γυναίκες ποσοτικά, αλλά θα ανοίγονταν σε διαφορετικές λογικές από εκείνες του κυρίαρχου δυτικού, πατριαρχικού, πατερναλιστικού, αποικιοκρατικού και ρατσιστικού Κράτους.

Δέκα χρόνια αργότερα, αυτή η διάθεση ευφορίας έχει μάλλον μετατραπεί στο αντίθετό της. Μετά την έγκριση του συντάγματος μέσω της λαϊκής ψήφου το 2009, η δυναμική της realpolitik αποκατέστησε γρήγορα την ιστορική στιγμή στην οποία κυριαρχούσαν τα οράματα. Η κυβέρνηση του Κορέα εκσυγχρόνισε τους κρατικούς θεσμούς σύμφωνα με κριτήρια νεοφιλελεύθερης διαχείρισης και τους συνέδεσε με την αποτελεσματικότητα – η διαπολιτισμική και χειραφετητική τους ανακατασκευή, που θα απαιτούσε χρόνο για πειραματισμό, παρέμεινε έτσι αναγκαστικά σε αναμονή.

Επιπρόσθετα με τα παραπάνω, βάθυνε ο εξορυκτισμός, που έγινε ελκυστικός λόγω των εξαιρετικά υψηλών διεθνών τιμών των πρώτων υλών. Αν και επρόκειτο να χρηματοδοτήσει την οικονομική διαφοροποίηση και την εγκατάλειψη της διαρθρωτικής εξάρτησης από τις εξαγωγές βασικών προϊόντων ακριβώς με τα έσοδα από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, η ιδιαίτερα προωθούμενη “αλλαγή στη μήτρα παραγωγής” παρέμεινε στα χαρτιά. Το Εκουαδόρ εξαρτάται σήμερα από τις πρώτες ύλες περισσότερο από ποτέ, και στο Εθνικό Πάρκο του Γιασούνι στην περιοχή του Αμαζονίου, που είχε γίνει παγκόσμιο σύμβολο αποτελεσματικής κλιματικής πολιτικής κάτω από το σύνθημα “Αφήστε το πετρέλαιο στο έδαφος” [«Leave the oil in the soil»] μέχρι το 2013, γίνεται η πρώτη από τις 600 προγραμματισμένες γεωτρήσεις. Το επιχειρηματικό τοπίο στο Εκουαδόρ εμφανίζει ακόμα πολύ υψηλό βαθμό συγκέντρωσης σε πολλές περιοχές. Ενώ η κυβέρνηση του Κορέα συχνά μαίνεται ενάντια στις οικονομικές ελίτ στο ρητορικό επίπεδο, εκείνες έχουν επιτύχει ιστορικά ποσοστά κέρδους στο πλαίσιο της «επανάστασης των πολιτών».

Όπως πολλές κατ’ όνομα αριστερές κυβερνήσεις και αλλού, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε την υψηλή της νομιμοποίηση ώστε να εφαρμόσει μέτρα τα οποία, κάτω από μια δεξιόστροφη κυβέρνηση, θα είχαν αποτύχει μπροστά στην αντίσταση των κοινωνικών οργανώσεων. Ένα παράδειγμα είναι η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ήρθε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2017 (ενώ ο πρώιμος Κορέα αντιτασσόταν πειστικά σε όλες τις Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου). Με την εξάπλωση του εξορυκτισμού – την εξερεύνηση νέων αποθεμάτων πετρελαίου στη λεκάνη του Αμαζονίου και την εισαγωγή της βιομηχανικής εξόρρυξης μεταλλευμάτων σε πολλές περιοχές της χώρας μεγάλης βιοποικιλότητας – υλοποιήθηκαν δομικές αλλαγές, οι οποίες έχουν επίσης πολιτικές συνέπειες: η εκτελεστική εξουσία, υπεύθυνη για τη διανομή του ενοικίου, ενδυναμώθηκε, ενώ από την άλλη πλευρά, όλες οι αρχές ελέγχου αποδυναμώθηκαν και ευθυγραμμίστηκαν πολιτικά, κατάσταση που επιπλέον ενθάρρυνε τη διαφθορά. Το γεγονός ότι τα τεράστια σκάνδαλα διαφθοράς των περασμένων λίγων μηνών δεν είχαν σημαντική επίδραση στα εκλογικά αποτελέσματα, οφείλεται στην πολιτική παράλυση του λαού μπροστά σε ένα κράτος που έχει προωθήσει τον εαυτό του ως τον μόνο νομιμοποιημένο δρώντα της κοινωνικής αλλαγής για μια δεκαετία· και οφείλεται επίσης στην κυριαρχία της άποψης της κυβέρνησης στο σημερινό τοπίο των μέσων μαζικής ενημέρωσης στο Εκουαδόρ, και στην καταναλωτική κουλτούρα που έχει παροξυνθεί από τα πετροδολάρια των τελευταίων χρόνων. Στην πραγματικότητα, ο δρόμος με τον οποίο η κυβέρνηση Κορέα έχει προσλάβει τον εκδημοκρατισμό, είναι εκείνος του εκδημοκρατισμού της κατανάλωσης – δηλαδή: η εξάπλωση των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ Η ΤΟΥ ΑΣΦΥΚΤΙΚΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΣΜΟΥ;

Αρχικά, το λαϊκό αίτημα για την “επιστροφή του κράτους” αποτελούσε αντίδραση ενάντια στον νεοφιλελευθερισμό. Στο μεταξύ, οδήγησε σε έναν πειθαρχικό κρατικισμό, που συγχωνεύει κάποια από τα παλιά εργαλεία ελέγχου του σοσιαλισμού του εικοστού αιώνα με πρότυπα νεοφιλελεύθερης διαχείρισης και την κληρονομιά της βαθύτατα αποικιοκρατικής, αυταρχικής, λαϊκίστικης και δομικά διεφθαρμένης πολιτικής κουλτούρας της Λατινικής Αμερικής: μπορεί να χαρακτηριστεί ως στενή εμπλοκή μεταξύ του κράτους και του κόμματος, με μια ντε φάκτο εγκατάλειψη της διάκρισης των εξουσιών, όπου προσωπικά, πολιτικά αλλά και κοινωνικά προνόμια εξαρτώνται από την πολιτική αφοσίωση στον ηγέτη, και καθοδηγούνται από μια λογική πόλωσης στην οποία η κριτική και ο διάλογος καταστέλλονται από την αρχή – ακόμα και μεταξύ των ίδιων των μελών του κόμματος. Για παράδειγμα, η Alianza País έβγαλε για τον εαυτό της έναν “ηθικό κώδικα” το 2014, ο οποίος απειλεί τους διαφωνούντες κοινοβουλευτικούς που μιλούν δημόσια με απώλεια της κοινοβουλευτικής τους εντολής.

Χωρίς καμία αμφιβολία, η «επανάσταση των πολιτών» έδωσε στη χώρα μια πολυπόθητη πολιτική σταθερότητα και μια σύγχρονη υποδομή. Το Σύνταγμα του 2008, που εισήγαγε την έννοια της «Καλής Ζωής» (buen vivir) επίσημα, όπως και τα Δικαιώματα της Φύσης και της Πολυεθνικότητας, ως αναγνώριση στους αυτόχθονες λαούς, έθεσε παντού μεγάλες προσδοκίες. Στο εξωτερικό, η κυβέρνηση αγωνιούσε πάντα να καλλιεργήσει την επαναστατική της εικόνα και, για παράδειγμα, να δώσει πολιτικό άσυλο στον Τζουλιάν Ασσάνζ, αλλά ταυτόχρονα, στην πορεία της ψηφιοποίησης των κρατικών υπηρεσιών, ενέτεινε την επιτήρηση των πολιτών της. Κυρίως, θεώρησε κάθε μορφή αυτόνομης κοινωνικής οργάνωσης ως απειλή στην κυβερνητική εξουσία και επομένως τις καταπολέμησε – με κάποια επιτυχία: το φοιτητικό κίνημα και το κίνημα των αυτόχθονων του Εκουαδόρ, όπως και τα σωματεία, είναι τώρα απλώς μια σκιά αυτού που ήταν πριν μια δεκαετία.

Συνεχίζοντας τη δημόσια δυσφήμιση, η δημιουργία των πιστών στην κυβέρνηση παράλληλων οργανώσεων, όπως και νέα επίπεδα εγκληματικότητας και στρατιωτικοποίησης, τα οποία δεν είχε βιώσει για πολύ καιρό αυτή η συγκριτικά ειρηνική χώρα σε λατινοαμερικανικό πλαίσιο, αποδείχθηκαν τελικά γόνιμα. Σήμερα εκκρεμούν περισσότερες από 400 μηνύσεις ενάντια σε κοινωνικούς ή πολιτικούς ακτιβιστές. Μερικώς αυτόνομες διαδικασίες που δημιουργήθηκαν από την κοινωνία των πολιτών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990, όπως το δίγλωσσο διαπολιτισμικό εκπαιδευτικό σύστημα που διοικούνταν από την οργάνωση-ομπρέλα των αυτόχθονων CONAIE σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, καταστράφηκαν σε βάθος και αντικαταστάθηκαν από ένα νέο, συγκεντρωτικό και μονοπολιτισμικό πρότυπο του “Σχολείου της Χιλιετίας” [“Millennium School”] χωρίς καμία σύνδεση με το πολιτιστικό πλαίσιο.

Η «επανάσταση των πολιτών» παρατάσσει συχνά τα σύμβολα των αυτόχθονων αγώνων που απαλλοτρίωσε και λειτούργησε με φολκλορικό τρόπο, ενώ οι πραγματικοί αυτόχθονες λαοί εξωθούνται από τους τρόπους ζωής τους. Στον Νότο της χώρας, όπου οι αυτόχθονες κοινότητες Σουάρ διαδηλώνουν ενάντια στην παραχώτηση των προγονικών τους εδαφών σε μια κινεζική εταιρεία εξόρυξης, η κατάσταση εξαίρεσης κυριαρχεί. Ένα ανοιχτό γράμμα από τον Λαό των Σουάρ παρέχει μια εικόνα του πόσο προβληματική είναι μέχρι και η παραγωγίστικη προσέγγιση της κυβέρνησης για την φτώχεια: “Και μην μας πείτε ότι αναλαμβάνετε τα σχέδια εξόρυξης για να μας βγάλετε από την φτώχεια, επειδή εμείς, με τον τρόπο ζωής μας, δεν νιώθουμε φτωχοί. Αντίθετα, πείτε μας πώς θα μας προστατέψετε ως λαό και την κουλτούρα μας.” σ.1

Η πιο γνωστή επιτυχία της κυβέρνησης του Κορέα είναι η μείωση της φτώχειας και της ανισότητας – που χρησίμευσε ως δικαιολόγηση του εξορυκτισμού. Μεταξύ του 2007 και του 2015, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η φτώχεια μειώθηκε κατά 13,4%. Ωστόσο, ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης των τιμών του πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά μετά το δεύτερο μισό του 2014, αυξήθηκε και πάλι, κάτι που αποδεικνύει ότι τα μέτρα που ελήφθησαν ήταν ελάχιστα αειφόρα.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΥΠΟΘΗΚΕΥΜΕΝΟ

Σήμερα, ο εκλεγμένος πρόεδρος Λένιν Μορένο δεν χαίρει απλώς χαμηλού βαθμού νομιμοποίησης λόγω των οριακών και αμφιλεγόμενων εκλογικών αποτελεσμάτων, αλλά φέρει επίσης μια προβληματική κληρονομιά: μια χώρα που είναι χρεωμένη για δεκαετίες, και έχει αυξήσει τα υπερτιμημένα δάνεια με επιτόκια άνω του 10%. Η φυσική ποικιλομορφία της χώρας και οι επιλογές των μελλοντικών γενεών έχουν εδώ και καιρό υποθηκευτεί από την κυβέρνηση Κορέα, στη βάση βραχυπρόθεσμων πολιτικών σκοπιμοτήτων. Ένα από τα πιο παραγωγικά, πρώην κρατικής ιδιοκτησίας, πετρελαιοφόρο πεδίο πουλήθηκε πρόσφατα στην εταιρεία Schlumberger για γρήγορα λεφτά, δυο λιμάνια παραχωρήθηκαν σε ξένα κεφάλαια – σε αντίθεση με την πολιτική των προηγούμενων χρόνων, που αύξησε το μερίδιο των κρατικών εσόδων από τις επιχειρήσεις πετρελαίου.

Επιπλέον, ένα σημαντικό μερίδιο των μάλλον μέτριων αποθεμάτων πετρελαίου πουλήθηκαν στην Κίνα εκ των προτέρων. Τα δάνεια που καλύπτονται με αυτόν τον τρόπο έχουν ήδη επενδυθεί. Ακόμα και τα αναμενόμενα δικαιώματα άδειας από την εξόρυξη που βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, έχουν ήδη ξοδευτεί εκ των προτέρων για νέα σχολικά σχέδια και άλλα σχέδια. Στο μέλλον, θα υπάρχει ελάχιστο οικονομικό πεδίο για οποιαδήποτε κυβερνητική πολιτική.

Ο Ενγκάρντο Λάντερ, κοινωνιολόγος από τη Βενεζουέλα, θεωρεί την έλλειψη εξαγωγής χρήσιμων συμπερασμάτων και την αποκαλούμενη “αλληλεγγύη άνευ όρων” ως συνυπεύθυνες, εκτός των άλλων αιτιών, για την κατάρρευση των λατινοαμερικανικών προοδευτικών σχεδίων μετασχηματισμού: “Δεν μαθαίνουμε. Αν δεν κατανοούσαμε τον αγώνα για μια μετά-καπιταλιστική κοινωνία ως έναν αγώνα που συμβαίνει κάπου αλλού, και στον οποίο πρέπει να είμαστε αλληλέγγυοι με αυτό που κάνουν ‘εκεί πέρα’, αλλά ως δικό μας αγώνα, τότε θα θεωρούσαμε τα λάθη που κάνουν εκεί ως κακά για εμάς εδώ. Και γι’ αυτό θα είχαμε την υποχρέωση να τα αναδείξουμε και να μάθουμε από αυτά, ώστε να μην επαναλάβουμε τα ίδια. Αλλά είμαστε ανίκανοι να μάθουμε, επειδή όταν για παράδειγμα το μοντέλο της Βενεζουέλας τελικά καταρρεύσει, θα κοιτάξουμε απλώς αλλού. Αυτό, ως αλληλεγγύη, ως διεθνισμός, ως η πολιτική και διανοητική μας ευθύνη, αποτελεί καταστροφή.”


Aπό:https://k-lab.zone/kala-logia-ke-megali-aveveotita/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s