Βιβλίο για τις ρίζες του ελευθεριακού κινήματος στη Λατινική Αμερική…


“Πάντα το ίδιο συμβαίνει. Παντού υψώνεται μια σημαία με λιγότερο ή περισσότερο σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Γύρω της ενώνονται οι ταπεινοί. Παλεύουν. Ρέει, λιγότερο ή περισσότερο άφθονο το αίμα, και αν νικήσει η επανάσταση συγκαλείται μια Συνέλευση που επιφορτίζεται να περιορίσει σε νόμους τα ιδεώδη που έκαναν το λαό να πάρει τα όπλα και να παλέψει. Στη Συνέλευση πηγαίνουν άτομα με κάθε είδους ιδανικά, άλλοι προωθημένοι, άλλοι οπισθοδρομικοί. Κάποιοι άλλοι μετριοπαθείς, και στον αγώνα ανάμεσα σε όλες αυτές τις τάσεις, οι επιδιώξεις της επανάστασης φυλλοροούν, υποβαθμίζονται και τελικά, ύστερα από καμπόσους μήνες, αν όχι σε κάποια χρόνια ψηφίζονται νόμοι που ούτε καν προβλέπονταν στα ιδανικά για τα οποία έδωσε το αίμα του ο δυστυχισμένος λαός.”

Γράμμα από τη φυλακή, Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν, 1908.

i-magon-mug

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μονοπάτι το βιβλίο Οι Ρίζες του Ελευθεριακού Κινήματος στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Το βιβλίο είναι μια συλλογή κειμένων, επιλεγμένων, μεταφρασμένων και επιμελημένων από τον πολιτικό κρατούμενο Δημήτρη Κουφοντίνα, τα οποία αναφέρονται στην ανάπτυξη του ελευθεριακού και αναρχικού κινήματος στις λατινόφωνες χώρες της αμερικανικής ηπείρου, στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. Ανάμεσά τους υπάρχουν γράμματα του μεξικάνου Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν από τη φυλακή, κείμενα του περουβιανού εκδότη και αγκιτάτορα Μανουέλ Γκονσάλες Πράντα, αλλά και του αγγλοϊσπανού αναρχικού Ραφαέλ Μπαρέτ, που μετανάστευσε στην Παραγουάη και συμμετείχε στο εκεί κίνημα. Παράλληλα, στο βιβλίο υπάρχουν ιστορικά κείμενα -κυρίως μαρξιστικής προέλευσης- που καταγράφουν την πορεία της ελευθεριακής επιρροής στις κοινωνίες και τα εργατικά κινήματα αυτών των χωρών. Αν και το βιβλίο δεν αποτελεί μια εξαντλητική ιστορική καταγραφή, εντούτοις ανασύρει από τη λήθη αγώνες άγνωστους στην ελληνική βιβλιογραφία και προσφέρεται ως εφαλτήριο για περαιτέρω έρευνα, ανάγνωση και προβληματισμό.

exofillo

Ακολουθεί ένα μέρος του προλόγου του βιβλίου:

Το βιβλίο αυτό που επιμελήθηκε ο Δημήτρης Κουφοντίνας καλύπτει στοχευμένα και συνοπτικά ολόκληρη αυτή την ιστορική περίοδο στα λατινοαμερικάνικα κράτη. Αντλεί στοιχεία από πολλές διαφορετικές πηγές, κυρίως μαρξιστικής προέλευσης, με τους αφηγητές να ποικίλουν σε ένα ευρύ φάσμα που περιέχει ακαδημαϊκούς –όπως ο Πάμπλο Γκονσάλες-, στρατευμένους ακαδημαϊκούς –όπως η Φάνι Σάιμον- και άμεσα συμμετεχόντες –όπως ο ιστορικός, αλλά και συνιδρυτής του Kουβανικού Κομμουνιστικού Κόμματος Φάμπιο Γκρόμπαρτ . Μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για περαιτέρω έρευνα και πολιτικό προβληματισμό, ενώ φέρνει στο φως γεγονότα εντυπωσιακά, άγνωστα μέχρι σήμερα στο ντόπιο αναγνωστικό κοινό, όπως π.χ. το νικηφόρο εργατικό κίνημα του 1918 για το 8ωρο στο Περού ή τη βίαιη απεργία στους σιδηροδρόμους Λεοπολντίνα του Ρίο ντε Ζανέιρο.

Ο μεταφραστής και επιμελητής του βιβλίου διαλέγει κείμενα που εξιστορούν την ανάπτυξη του αναρχοσυνδικαλισμού μέσα στα εργατικά κινήματα και τις λατινοαμερικάνικες παραγκουπόλεις, εστιάζουν στη σχέση των αναρχικών με τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα και τους διακρατικούς πολέμους, αλλά ταυτόχρονα δίνουν και μια χαρακτηριστική και συγκινητική νότα της ανθρώπινης διάστασης των αναρχικών αγωνιστών και του χαρακτήρα της ελευθεριακής ιδεολογίας των αρχών του 20ου αιώνα. Τα γράμματα του Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν μέσα από τη φυλακή είναι ένα σπάνιο ντοκουμέντο που συνδυάζει την ανθρώπινη τρυφερότητα με την πολιτική οξυδέρκεια. Αντίστοιχα, τα κείμενα του Ραφαέλ Μπαρέτ στην Παραγουάη του 1912 μας υπενθυμίζουν την αισιοδοξία της πρώιμης ελευθεριακής σκέψης, που –βασισμένη στο συνδυασμό της επιστήμης και του ανθρώπινου παράγοντα- απέρριπτε σε δύσκολους καιρούς τόσο την επίγεια όσο και τη θεϊκή εξουσία.

Η διαφωνία μου με κάποιες από τις αναλύσεις στα κείμενα που ακολουθούν είναι η νομοτελειακή βεβαιότητα πολλών κομμουνιστών ή μαρξιστών ιστορικών, οι οποίοι θεωρούν ότι ο αναρχισμός έφθινε στη Λατινική Αμερική μετά από ένα σημείο, καθώς έφτασε στα όριά του και πλήρωσε την εναντίωσή του στην άσκηση πολιτικής και τη δημιουργία μιας πιο κεντρικής οργάνωσης. Οι αναλύσεις αυτές –πολλές εκ των οποίων χρονολογούνται στη δεκαετία του ’70- στην πραγματικότητα αποτελούν μια εκ των υστέρων και εκ του ασφαλούς αφήγηση. Μετά τη Μεξικανική και τη Σοβιετική Επανάσταση, ο κομμουνισμός επικράτησε με μια κεκτημένη δυναμική στα κινήματα του νότιου κώνου της αμερικανικής ηπείρου, ενώ την ίδια στιγμή οι αναρχικοί έχαναν έδαφος, υποκείμενοι και σε μια βάρβαρη καταστολή, λόγω των πολιτικών τους επιλογών.

Η ιστορική αυτή εξέλιξη, της οποίας τα αίτια διηγείται το παρόν βιβλίο, απέχει από ιδεοληπτικές εξηγήσεις που θεωρούν την ελευθεριακή επαναστατική προοπτική ανέφικτη. Το ισπανικό οργανωτικό παράδειγμα της CNT, όπως και η κατάληξη πολλών κομμουνιστικών καθεστώτων ή και κομμάτων, αποδεικνύουν ότι οι πολιτικές θεωρίες δεν κρίνονται a priori με ασφάλεια και δεν έχουν εγγυήσεις επιτυχίας, παρά δοκιμάζονται στο κοινωνικό πεδίο και οφείλουμε να τις κρίνουμε από τα αποτελέσματά τους, πάντα με γνώμονα την εύρεση του προσφορότερου δρόμου για την ελευθερία και την κοινωνική χειραφέτηση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s