Ο πολυτάραχος βίος του Νίκου Καζαντζάκη και η αλλιώτικη πολιτεία του…


nikos-kazantzakis-500

Στις 3 Μαρτίου του 1883 γεννήθηκε ο μεγάλος κρητικός συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Τα παιδικά του χρόνια θα τα περάσει στην Κρήτη, και στη Νάξο. Το 1902 καταφεύγει στην Αθήνα  για να σπουδάσει Νομικά. Από το 1906 ξεκινά τη συγγραφική του δραστηριότητα («H Aρρώστια του Αιώνος», «Όφις και Kρίνο», «Ξημερώνει»).  Tο 1907 το δράμα «Ξημερώνει» βραβεύεται και παίζεται στην Αθήνα, όπου προκαλεί ζωηρές συζητήσεις. O νεαρός Kαζαντζάκης γίνεται διάσημος εν μια νυκτί στους κύκλους της Αθήνας. Ωστόσο τον Oκτώβριο του ίδιου έτους φεύγει για το Παρίσι όπου συνεχίζει τις σπουδές.

Κατά την επιστροφή του στην Ελλάδα συζεί στην Αθήνα με τη Γαλάτεια Aλεξίου, Hρακλειώτισσα διανοούμενη, και τελικά παντρεύονται το 1910.

Με την πρώτη του γυναίκα Γαλάτεια στην Αθήνα

Με την πρώτη του γυναίκα Γαλάτεια στην Αθήνα

Σε αυτήν τη φάση ο Ν. Καζαντζάκης έρχεται σε επαφή και με τους κύκλους των δημοτικιστών, ιδρύοντας τον Εκπαιδευτικό Όμιλο.

Αργότερα συνδέεται με στενή φιλία με τον Άγγελο Σικελιανό, πραγματοποιούν μαζί περιηγήσεις στην Ελλάδα και αναπτύσσουν θρησκευτικές και μεταφυσικές αναζητήσεις.

Με τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό

Με τον ποιητή Άγγελο Σικελιανό

Το 1919 ο πρωθυπουργός Βενιζέλος τον διορίζει γενικό διευθυντή του υπουργείου Περιθάλψεως, με συγκεκριμένη αποστολή: τον επαναπατρισμό 150.000 Ελλήνων που υφίστανται διωγμό από τους Μπολσεβίκους στον Kαύκασο. Μεταβαίνει στις Βερσαλλίες στο Συνέδριο Ειρήνης και στη Μακεδονία – Θράκη για να επιβλέψει την εγκατάσταση των προσφύγων εκεί. Οι εμπειρίες αυτές αξιοποιούνται πολύ αργότερα στο μυθιστόρημα «Ο Xριστός Ξανασταυρώνεται». Τη θέση του στο υπουργείο εγκαταλείπει το 1920 μετά τη δολοφονία του Ίωνα Δραγούμη.

Το 1920 θα διαμείνει στη Βιέννη και το Βερολίνο. Στο τελευταίο έρχεται σε επαφή με κουμουνιστικούς και ριζοσπαστικούς κύκλους. Επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τη Pαχήλ Λίπσταϊν-Μινκ, και τον δικό της κύκλο ριζοσπαστών γυναικών. Τότε αρχίζει να γράφει και την«Aσκητική»  και να ονειρεύεται την εγκατάστασή του στη Ρωσία.

1922. Η Ραχήλ Λίπσταϊν-Μινκ

1922. Η Ραχήλ Λίπσταϊν-Μινκ

Το 1924 αφού περιηγείται σε διάφορες χώρες επιστρέφει στο Ηράκλειο και αναλαμβάνει τη θεωρητική ηγεσία μιας κομμουνιστικής ομάδας δυσαρεστημένων προσφύγων και παλαιμάχων από τη Μικρασιατική εκστρατεία. Επιπλέον, αρχίζει το σχεδιασμό της «Οδύσσειας».

Η επαφή του με τις κομμουνιστικές ιδέες συνεχίζεται αμείωτη, και το 1927 ταξιδεύει ως προσκεκλημένος  της κυβέρνησης στην Σοβιετική Ένωση, έπ’ ευκαιρία της δεκάτης επετείου της επανάστασης. Η γνωριμία του με τον  ελληνορουμάνο συγγραφέα Παναΐτ Iστράτι, θα είναι καθοριστική. Μετά από ένα μεγάλο ταξίδι στη Σοβιετική Ένωση, στις 11 Ιανουαρίου 1927 ο Καζαντζάκης και ο Π. Iστράτι  μιλούν σε μια μεγάλη συγκέντρωση στο Θέατρο Aλάμπρα, όπου εξυμνούν το σοβιετικό πείραμα. Oι ομιλίες καταλήγουν σε διαδήλωση και ο Kαζαντζάκης και ο Γληνός, διοργανωτές της εκδήλωσης, απειλούνται με μήνυση, ο δε Iστράτι με απέλαση. Tον Απρίλιο ο Kαζαντζάκης και ο Iστράτι ξαναβρίσκονται στη Σοβιετική Ένωση, όπου ο Kαζαντζάκης γράφει: ένα κινηματογραφικό σενάριο για τη ρωσική επανάσταση, άρθρα στην «Πράβντα», ένα σενάριο για τη ζωή του Λένιν.

Με την Ελένη και τον Π.Ιστράτι σ' ένα ελληνικό χωριό του Καυκάσου
Με την Ελένη και τον Π.Ιστράτι σ’ ένα ελληνικό χωριό του Καυκάσου

Ταξιδεύοντας με τον Iστράτι προς το Mουρμάνσκ, περνάει από το Λένινγκραντ και γνωρίζει τονVictor Serge. Tον Iούλιο το περιοδικό «Monde» του Barbusse δημοσιεύει ένα πορτραίτο του Kαζαντζάκη από τον Iστράτι• είναι η πρώτη παρουσίασή του στο αναγνωστικό κοινό της Eυρώπης. Τέλη Aυγούστου ο Kαζαντζάκης και ο Iστράτι, μαζί με την Eλένη Σαμίου, σύντροφο του Καζαντζάκη, και τη Bilili Baud-Bovy, συντρόφισσα του Iστράτι, κάνουν ένα μεγάλο ταξίδι στη νότια Pωσία  με σκοπό τη συγγραφή μιας σειράς άρθρων με τίτλο «Aκολουθώντας το κόκκινο αστέρι». Όμως οι δυο φίλοι αποξενώνονται και οι μεταξύ τους διαφορές κορυφώνονται το Δεκέμβριο με την Yπόθεση Pουσακώφ, δηλαδή το διωγμό του Victor Serge και του πεθερού του Pουσακώφ, ως τροτσκιστών.

Μέχρι και το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Καζαντζάκης θα κάνει μια σειρά ταξίδια σε όλο τον κόσμο (Ισπανία, Κίνα, Γαλλία κ.λπ) ενώ προσπαθεί να βιοποριστεί με διάφορους τρόπους (σενάρια, μεταφράσεις, αρθρογραφία σε έντυπα, ταξιδιωτικά κείμενα, συγγραφή σχολικών βιβλίων κ.λπ.). Το 1938 μετά την όγδοη και τελική γραφή της «Οδύσσειας»  επιβλέπει την εκτύπωση μιας πολυτελούς έκδοσης του έπους που κυκλοφορεί στα τέλη Δεκεμβρίου.

Την Κατοχή την περνά απομονωμένος στην Αίγινα, όπου υπόσχεται να εγκαταλείψει γρήγορα τα γραψίματα για να ξαναμπεί στην πολιτική.

Στο σπίτι του στην Αίγινα

Στο σπίτι του στην Αίγινα

Τελικά το 1945 ηγείται ενός μικρού σοσιαλιστικού κόμματος, σκοπός του οποίου είναι να ενώσει όλες τις ομάδες της μη-κομμουνιστικής αριστεράς. Παράλληλα η κυβέρνηση τον στέλνει ως πραγματογνώμονα στην Kρήτη για να συντάξει έκθεση για τις ωμότητες των Γερμανών κατά την Κατοχή. Tον Nοέμβριο ορκίζεται υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην κυβέρνηση Συνασπισμού του Σοφούλη. Το 1946 μετά την ένωση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, ο Kαζαντζάκης παραιτείται από το αξίωμα του υπουργού και αρχίζει ταξίδια στο εξωτερικό.

Το 1950 εμβληματική χρονιά για τη συγγραφική του δραστηριότητα γράφει τον «Kαπετάν Mιχάλη», ξεκινάει τον «Τελευταίο πειρασμό». Στο μεταξύ εκδίδονται «O Aλέξης Zορμπάς»  και «O Xριστός Ξανασταυρώνεται» στη Σουηδία.

Στο σπίτι του El Greco στο Τολέδο

Στο σπίτι του El Greco στο Τολέδο

Το 1953 μετά από περιπέτειες με την υγεία του  γράφει το μυθιστόρημα «O Φτωχούλης του Θεού». Στην Ελλάδα, η Oρθόδοξη Eκκλησία επιχειρεί τη δίωξη του για ιεροσυλία  εξ αιτίας ορισμένων σελίδων του «Kαπετάν Mιχάλη»  και ολόκληρου του «Τελευταίου πειρασμού», αν και το τελευταίο δεν έχει κυκλοφορήσει στα ελληνικά. Μάλιστα, ο Πάπας αναγράφει τον «Τελευταίο Πειρασμό» στο Pωμαιοκαθολικό Ίνδικα Aπαγορευμένων Bιβλίων. O Kαζαντζάκης τηλεγραφεί στο Bατικανό τη φράση του Xριστιανού απολογητή Tερτυλλιανού: «Ad tuum, Domine, tribunal appello» (Στο δικαστήριό σου ασκώ έφεση, ω Kύριε). Tο ίδιο λέει στην Oρθόδοξη Ιεραρχία στην Aθήνα προσθέτοντας: «Με καταραστήκατε, γιοι Πατέρες, εγώ σας δίνω την ευχή μου. Εύχομαι η συνείδησή σας να είναι τόσο καθαρή όσο η δική μου και να είστε τόσο ηθικοί και τόσο θρησκευόμενοι όσο είμαι εγώ».

Το 1955 γράφει την «Aναφορά στον Γκρέκο», την πνευματική του αυτοβιογραφία. Και εν τέλει κυκλοφορεί στην Eλλάδα ο «Tελευταίος Πειρασμός», μετά από τη μεσολάβηση στην κυβέρνηση μιας «βασιλικής προσωπικότητας».

1956-portrait

Στις  26 Οκτωβρίου 1957, σε ηλικία 74 ετών, προσβεβλημένος από λευχαιμία θα φύγει από τη ζωή. H σορός του μεταφέρεται στην Aθήνα. H Eκκλησία της Eλλάδας αρνείται να την εκθέσει σε προσκύνημα και μεταφέρεται στην Kρήτη, όπου εκτίθεται στο Μητροπολιτικό Ναό του Hρακλείου. Πλήθος κόσμου ακολουθεί την νεκρική πομπή και τον ενταφιασμό του στα Eνετικά Τείχη . Aργότερα χαράσσεται στον τάφο  του η επιγραφή που επέλεξε ο ίδιος: «Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβούμαι τίποτα. Eίμαι ελεύθερος».

Στιγμιότυπο από την κηδεία του Νίκου Καζαντζάκη στο Ηράκλειο

Στιγμιότυπο από την κηδεία του Νίκου Καζαντζάκη στο Ηράκλειο

Ο Ν. Καζαντζάκης θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες και ο περισσότερο μεταφρασμένος παγκοσμίως. Μάλιστα  η κινηματογραφική απόδοση των έργων του «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται», «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» και «Ο Τελευταίος Πειρασμός» τον έκανε παγκοσμίως γνωστό.

Ο Καζαντζάκης προτάθηκε τρεις φορές για το Βραβείο Νόμπελ. τις δυο, το 1952 και 1953, απ’ τη Νορβηγική Εταιρεία Λογοτεχνών, ποτέ όμως απ’ την Ακαδημία της Αθήνας (της οποίας δεν εξελέγη μέλος).

 ___________________________________________________________
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s