«Παρελθόν Χαμένο στην Ομίχλη»…Λεονάρδο Παδούρα…


Κούβα.Το τελευταίο κόκκινο σημάδι.

Καρκινικά διαβάσματα,εξαιρετικά μυθιστορήματα
2015.Η απόλυτη ιδεολογική επικράτηση του καπιταλιστικού μοντέλου ζωής στον πλανήτη είναι,το λιγότερο,η ζοφερή μας πραγματικότητα.Η ήττα του κομμουνιστικού αντι-μοντέλου(τού σε όχι και λίγες εκδοχές γελοιοποιημένου και παραποιημένου στην υλοποίησή του από κοινούς δικτάτορες) μοιάζει,και μάλλον είναι,συντριπτική.Όμως ένα σημάδι αλλιώτικο διακρίνεται ακόμα καθαρά πάνω στον παγκόσμιο χάρτη.Το τελευταίο κόκκινο.Η Κούβα.
Οι σταθεροί αναγνώστες του Κουβανού συγγραφέα Λεονάρδο Παδούρα διαβάζοντας τα συνήθως πάρα πολύ καλά από άποψη αισθητικής και τεχνικής βιβλία του σκεφτόμαστε πάντα την πληγωμένη από το σκληρό εμπάργκο της Δύσης χώρα της Καραϊβικής, την ταλαιπωρούμενη και από τα πάσης φύσεως εσωτερικά της -φανερά και μη- ελλείμματα επιστρατεύοντας, εμείς, ρομαντικές λέξεις και βαριά ονόματα,τι άλλο,μήπως και κατανοήσουμε τι αντιπροσωπεύει και γιατί  η Κούβα την οποία ο Λεονάρδο Παδούρα φέρνει τόσο κοντά μας αφηγούμενος με νεύρο και πειθαρχία επικές,πολιτικές στο δια ταύτα τους ιστορίες με κεντρικούς ήρωες δονκιχωτικούς,άτεγκτους και αδιάφθορους άντρες σαν τον επιθεωρητή Μάριο Κόντε,καλλιεργημένο,ευαίσθητο και ευφυή άνθρωπο που δεν έχει κανένα διακαή πόθο να την κοπανήσει στο Μαϊάμι και να γίνει πλούσιος ή να καθαρίσει τον Ραούλ etcétera etcétera μα και που δεν διστάζει να κάνει συνεχή και σκληρή (συναισθηματική και λεκτική) κριτική στην λαβωμένη Επανάσταση.
Δυο είναι τα ονόματα,φυσικά,που έρχονται στον νου τού αναγνώστη και μιατελεία στέκει ανάμεσά τους,απόλυτα εκφραστική και ακόμα πιο απόλυτα υπαινικτική για τον δραματικό ιστορικό χρόνο που κύλησε στο μεταξύ,ανάμεσα σε δυο θανάτους,έναν θάνατο που συνέβη κι αυτόν που αναμένεται: Φιντέλ Κάστρο.Τσε Γκεβάρα ‘
Η αν προτιμά (και ναι,η σειρά που θα βάλει ο καλόπιστος μα ανοιχτόμυαλος αναγνώστης έχει την σημασία της):Τσε Γκεβάρα.Φιντέλ Κάστρο 
Κάποιες ακόμα λέξεις,πολύσημες,περνούν κι αυτές από το μυαλό μας ακολουθούμενες,εκείνες, από ένα ερωτηματικό: Όνειρο;Ανοησία;Ελπίδα;Λάθος;Παρελθόν;Παρόν;Μέλλον;
Ταιριαστές όλες με το θέμα που αναδύεται στην επιφάνεια διαβάζοντας, μα πιο κατάλληλη θεωρώ άλλη λέξη τελικά: Ιστορία.Είναι η μόνη σωστή και θα επιμείνω πως είναι αυτή που κλείνει όλα τα πιο πάνω που γράφτηκαν με ή χωρίς ερωτηματικό,αυτή που περιέχει και όλα όσα δεν είναι εκ των πραγμάτων δυνατόν να προσεγγίζονται με την ανάγνωση ενός έστω πολύ καλογραμμένου,άρτιου μυθιστορήματος.
Ό,τι λοιπόν κι αν γίνει,όπως κι αν ένα κλείσιμο αυλαίας (που θα βαφτιστεί τέλος και θα΄ναι πράγματι τέλος μιας συγκλονιστικής,για εχθρούς και φίλους,ιστορικής εποχής) επέλθει αύριο,μεθαύριο,μόλις πεθάνει και τυπικά ο τελευταίος μεγάλος κόκκινος ηγέτης,ο Φιντέλ Κάστρο,η Κούβα και η ουτοπία της με τα καλά και τα κακά της υπήρξαν,συνεχίζουν και είναι βιωμένη και γραμμένη Ιστορία και Ιστορία εν εξελίξει.
Η χιμαιρική πορεία αυτών που επί τόσα χρόνια ήταν οι αληθινοί σύμμαχοι και μαζί εχθροί της επανάστασης του Τσε και του Κάστρο,ο κουβανικός λαόςδηλαδή,φτιάχνει ένα εκτενές ιστορικό κεφάλαιο ικανό να συγκινεί και να έλκει ή να αποτρέπει,όμως σίγουρα να διδάσκει πάρα πολλά τον καθένα από μας,ακόμα κι εκείνον τον φανατικό που δηλώνει ιδεοληπτικά αντίθετος στο ατελέσφορο πείραμα,που επιχειρήθηκε εκεί και πολεμήθηκε όσο κανένα άλλο.
Θα νικηθούν και οι Κουβανοί,έτσι νομίζω,από την λερναία ύδρα του καπιταλισμού που απλώνει την σκιά του πάνω στην γη αυτή την φορά κάνοντας το χειρότερο απ΄ όλα,καταστρέφοντας με μανία την Φύση,μα οι σελίδες τής πιο εκπληκτικής και βέβαια δραματικής επανάστασης πάνω στον πλανήτη, της δικής τους,γράφτηκαν ήδη με ανεξίτηλα μελάνια .


Το μυθιστόρημα

Ο Παδούρα με ένα αριστούργημα στο ενεργητικό του,τον «Άνθρωπο που Αγαπούσε τα Σκυλιά»,τους θαυμάσιους«Αιρετικούς» του κι όλες ανεξαιρέτως τις αστυνομικές ιστορίες του επιθεωρητή Κόντε εγγράφεται πια, αναντίρρητα θαρρώ, στον κατάλογο των σπουδαίων συγγραφέων της εποχής μας.
Ο Παδούρα πονάει την Κούβα της Επανάστασης,αυτός ο διαρκής πόνος για το πώς έφτασαν τα πράγματα εδώ που έφτασαν και ποιος φταίει και σε τι για την σημερινή τόσο ρευστή μεταιχμιακή συγκυρία στην οποία βρίσκεται το νησί,έτοιμο (;) για όχι και τόσο ηρωική έξοδο *από την ουτοπία, βγαίνει σε κάθε του βιβλίο και η αγωνία του αποτυπώνεται  έκδηλα στους διαλόγους και στις μύχιες σκέψεις των ηρώων του,που μας φανερώνει.Με οξύτατη κριτική ματιά,ειδικά όπου η πένα του τέμνει την πολιτική πλευρά της ιστορίας που αφηγείται (και πάντα υπάρχει πολιτική πλευρά στα βιβλία του που μπορεί να διαβαστεί καρκινικά),αφήνοντας μια μελαγχολική και άκρως συναισθηματική ένταση να διατρέχει την αφήγηση απ΄άκρη σ΄άκρη,εδώ,στο «Παρελθόν Χαμένο στην Ομίχλη» στέλνει τον επιθεωρητή Κόντε στην ομίχλη της εποχής του δικτάτορα Μπατίστα να ψάξει με επιμονή στοιχεία για την τραγουδίστρια Βιολέτα δελ Ρίο που για κάποιο λόγο ο Κόντε την συνδέει με την οικογένειά του ενώ δεν γνωρίζει,δεν θυμάται να γνωρίζει, απολύτως τίποτα γι αυτήν.
Ο Μάριο Κόντε ενεργεί ακολουθώντας το ένστικτό του και καταφέρνοντας για μια ακόμα φορά να διατηρήσει ανέπαφη την ακεραιότητά του (ηθική,πολιτική,πατριωτική,ατομική και ούτω καθεξής)σε κάθε πειρασμό που ο δημιουργός του τού πετάει αλύπητα μπροστά του καθώς εξελίσσει την ιστορία. Ο Κόντε δεν δωροδοκείται,δεν τα παίρνει,δεν πουλάει την Κούβα κι ας τον έχει τσακίσει οικονομικά, ψυχολογικά και ας πω καλύτερα καθολικά η τραγική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το μεγάλο (τους) όνειρο.
Κατά προσφιλή του συγγραφική τεχνική ο Παδούρα ,γεννημένος το 1955,κινείται μη γραμμικά και στήνει τις γέφυρες της ιστορίας του ενώνοντας τις δυο πιο πρόσφορες χρονικές περιόδους που έχει εκείνος κοντινές του,το σήμερα του Κάστρο και το χτες του Μπατίστα,με τον Μάριο Κόντε να τα σκαλίζει ακούραστος αμφότερα.Το σήμερα είναι η Κούβα και η σύνθετη πραγματικότητά της ακριβώς στα μέσα της δεκαετίας του 2000 (σήμερα πιστεύω αυτή η πραγματικότητα έχει αρκετά διαφοροποιηθεί)και το χτες είναι η μετά τον πόλεμο της Ανεξαρτησίας φάση όταν η όμορφη χώρα ξεπουλιέται εκτεταμένα και επί δεκαετίες (1930,΄40,΄50) έχοντας πέσει στα νύχια του Μπατίστα, αμερικανόδουλου και διεφθαρμένου ως το μεδούλι.
Ο Παδούρα δεν αφήνει ευκαιρία για ευκαιρία που να μην επιτεθεί φραστικά κατά του Μπατίστα και του σάπιου του καθεστώτος,επομένως οι βολές του και κατά του σημερινού αδιέξοδου της καστρικής Κούβας δεν σημαίνουν,εκτιμώ, σε καμία περίπτωση εκδήλωση διάθεσης για επιστροφή σ΄εκείνην την κατάσταση.Όποιος το διαβάζει έτσι είναι πολύ βλάκας.Αν τον πονάει τον Κόντε η διάψευση σε πρακτικό επίπεδο της Επανάστασης άλλο τόσο και περισσότερο τον πονάει η βρωμιά του Μπατίστα και του συστήματος που υπηρέτησε η αστική τάξη της χώρας ρημάζοντάς την και το οποίο σκατοσύστημα- κι ο Παδούρα συγκρίνοντας, βλέποντας, ζυγίζοντας πράγματα με τα τόσα ταξίδια του εκτός Κούβας το ξέρει πάρα πολύ καλά αυτό θέλω να πιστεύω,το είπε κιόλας όταν είχε έρθει **στην Αθήνα-ζει και βασιλεύει και ευθύνεται για ουκ ολίγα και παράδειγμα που βουλώνει στόματα είναι η καημένη μας η Ελλάδα.
Ο Κόντε μπλέκει όλο και πιο βίαια με τα σκοτεινά πρόσωπα του μπατιστικού παρελθόντος και τις ζοφερές καταστάσεις των απαρχών της κουβανικής επανάστασης όταν οι αντάρτες γίνονται εξουσία με ό,τι συνεπάγεται αυτό κι αμέσως ο συρφετός παράσιτων που (εκ)τρέφονταν από τον δικτάτορα – κάποιοι άμεσα άλλοι σαν παραγιοί και λακέδες,καλοχορτασμένοι όλοι- μαζεύουν ο ένας μετά τον άλλο τα μπογαλάκια τους(παιδιά,σκυλιά,λεφτά,ερωμένες, κοσμήματα,χρυσό,βιβλία κι ό,τι άλλο τούς είναι μπορετό) για το Μαϊάμι.
Στην δαιδαλώδη και τυφλή διαδρομή που ο Κόντε κάνει προς τα πίσω για την αναζήτηση στοιχείων για την τραγουδίστρια βρίσκεται με το ένα πόδι και κομμάτι ψυχής και μυαλού στην εποχή εκείνη και με το άλλο μισό ζει,προσπαθεί -ευρισκόμενος στα όρια της επιβίωσης όπως χιλιάδες Κουβανοί- να ζήσει παράλληλα την δική του καθημερινότητα με τους συγκεκριμένους φίλους,την συγκεκριμένη γυναίκα και την συγκεκριμένη δουλειά στην οποία έχει γίνει όντως καλός όσα χρόνια (δεκατρία,διόλου λίγα)έχει φύγει από την κουβανική αστυνομία. Ποια είναι αυτή η δουλειά;Μια δουλειά του ποδαριού,της ανάγκης,της δαιμόνιας πενίας που τέχνας κατεργάζεται.Αγοραπωλησία παλαιών βιβλίων. Έτσι απλά.Απλά;Καθόλου απλά.Ο πρώην μπάτσος προτιμάει την πείνα και την φτώχεια του παρά να στέλνει σε βαρεμένους συλλέκτες σ΄όλο τον κόσμο ό,τι κρίνει-και είναι σε θέση να το κρίνει με βεβαιότητα-το κάθε πραγματικά πολύτιμο απομεινάρι που περισώθηκε από την λεηλασία που έχει αφανίσει τους μυθικούς χάρτινους θησαυρούς της χώρας.
Οι φόνοι ,το απαραίτητο αλατοπίπερο στην μυθοπλασία, δεν είναι ένας και δυο ούτε γίνονται μόνο στην μια χρονική περίοδο.Οι εγκληματίες και τα λαμόγια ευδοκιμούν,βλέπετε, σε όλα τα καθεστώτα και η τρέλα δεν έχει ιδεολογικές προτιμήσεις,τρυπώνει στο πιο ευάλωτο μυαλό και ευάλωτο γίνεται ένα μυαλό όταν βιώσει πολλαπλές απορρίψεις μέσα σε κοινωνικώς ζορισμένες συγκυρίες.
Οι άνθρωποι πιέζονται από τις απώλειες που τους έρχονται στην διάρκεια της ζωής τους- απώλειες και συντριβές από και για έρωτα,χρήμα,πίστη,αξιοπρέπεια,αδικία, προδοσία κι ένα σωρό άλλους λόγους.Οι πεινασμένοι φτωχοδιάβολοι που ο Κόντε νταραβερίζεται μαζί τους με πρόσχημα/κίνητρο/άλλοθι την ανεύρεση σπάνιων βιβλίων τα έχουν βιώσει όλα αυτά σε δόσεις ή μια και καλή.Όταν ο Κόντε και ο συνεργάτης του ο Ρεουτίλιο Κασαμαγιόρ Ρικέλμες πλην γνωστός στην πανκουβανική πιάτσα ως Γιόγι ο Περιστέρης -είναι ένας 28χρονος πολιτικός μηχανικός που βγάζει το παντεσπάνι του όχι χτίζοντας οικοδομές στην μεταγκεβαρική Κούβα αλλά διακινώντας τα σπάνια βιβλία (και όχι μόνον αυτά)που του βρίσκει ο Κόντε (ο Κόντε μόνο βιβλία του βρίσκει,για τα υπόλοιπα έχει άλλες άκρες), οι δυο τους λοιπόν θα βουτήξουν με το κεφάλι στην βιβλιοθήκη των πάμπλουτων,ισχυρών μεγαλοαστών Μόντες δε Όκα και θα βουτήξουν σε πολύ βαθιά και θολά νερά.
Και για να βγουν,ο Κόντε δηλαδή που είναι εκείνος που κουβαλάει πραγματικό βαρίδι τόνων την ηθική του αντίληψη των πραγμάτων,πρέπει να κολυμπήσουν χωρίς να σταματήσουν λεπτό γιατί εκεί στην Καραϊβική δεν είναι διόλου σπάνιοι οι καρχαρίες.
Ο τελευταίος των Μόντες δε Όκα,ο στομφώδης Αλσίδες,την έχει κάνει -επιμελώς φροντίζοντας την γυναίκα και τα παιδιά του και ελαφρά τη καρδία για συγκεκριμένους άλλους που παρατάει πίσω-  για τις ΗΠΑ αν και δεν ήταν του στενού μπατιστικού περιβάλλοντος και η πιστή του γραμματέας και κάτι παραπάνω κυρία Φερέρο,μητέρα του Διονίσιο και της Αμάλια,έχει επιφορτιστεί να κρατήσει την έπαυλη άθικτη,την βιβλιοθήκη απείραχτη -εδώ μπαίνει ο Κόντε-και διάφορα άλλα ει δυνατόν σε άψογη κατάσταση και ετοιμοπαράδοτα όταν τελειώσει ο τυφώνας Επανάσταση (δεν είναι δικά μου λόγια αυτά).
Ο τυφώνας όμως δεν έχει κανέναν βολικό για τους εις την  απέναντι ακτή τελειωμό,ο Διονίσιο και η Αμάλια παίρνουν,συνειδητά,μέρος στο ξέφρενο στροβίλισμά του,η μαμά τους παίρνει την κατιούσα μάταια περιμένοντας τον Αλσίδες στον οποίο γράφει μακροσκελή γράμματα για τα πάντα,ναι,καλά έχετε μαντέψει,και ο Κόντε χρόνια μετά κολυμπάει εντελώς στην ομίχλη των παλιών γεγονότων που ξέρει, μισοξέρει, εικάζει,ανακαλύπτει,τον αιφνιδιάζουν,τον ξεπερνούν ενίοτε με την ωμότητά τους και μάλιστα  το κάνει όλο αυτό με φόντο πάντα τα σπάνια βιβλία και κάποιες στιγμές παίζοντας την ζωή του κορώνα γράμματα στις πιο περιθωριακές και εξαθλιωμένες γειτονιές της Αβάνας, αποφασισμένος να φτάσει στην Βιολέτα δελ Ρίο και στο πραγματικό κουκούτσι της παλιάς πικρής ιστορίας που την γεύεται κι εκείνος πια και που δεν είναι μόνον η δική της εξαφάνιση τότε αλλά κομμάτια και θραύσματα και της σύγχρονής του σε μια χώρα που της αξίζουν τα καλύτερα(όπως και σε όλες τις χώρες του κόσμου).
Το πως ο Παδούρα πλέκει την μυθοπλασία,συνδέει δεκάδες πρόσωπα σε δεκάδες σημεία και χρόνους και φτιάχνει συμπαγή αφηγηματικό ιστό πρώτης ποιότητας και σε καμία περίπτωση μπετοναρμέ κουβά πιασιάρικων απόψεων με ολίγην από φολκλόρ και κουβανική ίντριγκα είναι άξιο επαίνου.Η ιστορία έχει βαθύ αστυνομικό και κοινωνικοπολιτικό ενδιαφέρον,δράση και ωραίους ρυθμούς που δεν μειώνονται πουθενά και επιπλέον δεν υπονομεύεται από τεχνικά ψεγάδια.
Αυτά που συμβαίνουν είναι πολλά ,αυτά που δεν λέγονται ακόμα πιο πολλά κι αυτά που αφήνονται στην κρίση του αναγνώστη πολύ περισσότερα .Με πυκνό γράψιμο,νεύρο,ευελιξία και χωρίς να ανήκει σε καμία λογοτεχνική σχολή ο Παδούρα έχει το δικό του μερίδιο στην καλή παγκόσμια λογοτεχνία αυτήν που παντρεύει πολλά είδη και δεν περιορίζεται από σύνορα.Τυχερός ακόμα που γράφει σε μια πολύ διαδεδομένη γλώσσα (που η ελληνική της μετάφραση από τον Κώστα Αθανασίου για τον Καστανιώτη είναι πάντα άψογη) και οι λέξεις μεταφέρουν τα της πατρίδας του με άνεση σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι αναλύσεις οι δικές μας,των αναγνωστών,εκ των πραγμάτων όντας πολιτικές άρα υποκειμενικές ίσως να ζημιώνουν την γραφή του, ίσως όμως και να την αναδεικνύουν.Αξίζει να το ανακαλύψει καθένας μόνος του και να ξεχάσει την γελοιότητα της προπαγάνδας  που θέλει την Κούβα μια χώρα νεκρών.

Καρκινικοί και οι αστερίσκοι,φυσικά.

*Οι Πέντε.The Cuban Five.Ζόρικο πράμα η απελπισία,εμείς εδώ θα΄πρεπε να το ξέρουμε καλά μα έχουμε μνήμη χρυσόψαρου και θαρρούμε πως θα την σκαπουλάρουμε πάλι ελέω της «καλοσύνης» των ξένων

**Απόσπασμα από συνέντευξη του Παδούρα (στην Παρή Σπίνου) στην Εφημερίδα των Συντακτών

• Πώς είναι να ζείτε και να γράφετε στη σύγχρονη Κούβα;Θεωρώ πως είμαι προνομιούχος, γιατί μπορώ να ζω από τη δουλειά μου. Είμαι εντελώς ανεξάρτητος, δεν έχω υποστεί λογοκρισία, δεν έχω καμία πολιτική δέσμευση, προσπαθώ να γράφω με τη μεγαλύτερη δυνατή ελευθερία. Μερικές φορές αυτά που γράφω δεν αρέσουν σε κάποιους, είτε από την αριστερή είτε από τη δεξιά πλευρά. Στην Αβάνα με έχουν κατηγορήσει ότι οι χαρακτήρες μου είναι τραγικοί, αλλά η πραγματικότητα είναι τέτοια. Στο Μαϊάμι με είπαν ψεύτη, γιατί θεωρούν ότι η Κούβα δεν είναι τραγωδία, αλλά, ακόμα χειρότερα, μια φάρσα. Έχω αποφασίσει να ζω με αυτές τις συνέπειες στη χώρα μου και θα συνεχίσω να γράφω και να λέω, μέσα και έξω, αυτά που πιστεύω.• Η διακυβέρνηση Ραούλ Κάστρο έχει φέρει αλλαγές στην κοινωνία;Τα τελευταία 5-6 χρόνια η Κούβα έχει αλλάξει αρκετά. Έχουν γίνει βήματα στην οικονομία, ωστόσο η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει τις μεταρρυθμίσεις με πιο γρήγορο ρυθμό. Από τις πιο σημαντικές αλλαγές είναι ότι επιτρέπεται να ταξιδεύουμε ελεύθερα.• Πώς φαντάζεστε την εποχή μετά τους Κάστρο;Κυκλοφορεί ένα ανέκδοτο: «Τι θα γίνει μετά τον θάνατο του Φιντέλ; Θα τον θάψουμε»». Μόνο αυτό γνωρίζω. Και πως, μετά τον Λάζαρο, δεν έχει αναστηθεί κανείς.


Από:

http://lesxianagnosisbiblioudegas.blogspot.gr/2015/10/blog-post.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s