νανοτεχνολογίες: μερικά γνωστά άγνωστα…


Τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσιεύτηκε online, στις 6 Μάη, στο Journal of Physical Chemistry C θα μπορούσε να αποτελέσει μείζον θέμα προς ευρύτερη δημοσιοποίηση: ο χαρακτηρισμός “ζήτημα δημόσιας υγείας” τους ταίριαζε απόλυτα. Δεν έγινε τίποτα. Όχι επειδή “αυτή είναι μια μόνο έρευνα, υπάρχουν πολλές άλλες που δείχνουν τα αντίθετα”. Αλλά επειδή αν επιβεβαιωθούν τα ευρήματά της (πράγμα που φαίνεται αρκετά πιθανό) και γίνουν ευρύτερα γνωστά, μεγάλες επιχειρήσεις του καπιταλιστικού πλανήτη θα βρεθούν μπροστά σε πολύ σοβαρά προβλήματα.
Τι έρευνα ήταν αυτή; Και τι ήταν τα ευρήματά της; Μεταφράζουμε τις πρώτες παραγράφους της ανακοίνωσης (ο τονισμός με αραίωση δικός μας): [1]

Ένα νανοσωματίδιο με ευρεία χρήση σε φαγητά, καλλυντικά, φίλτρα ηλίου και άλλα προϊόντα μπορεί να έχει περίπλοκες συνέπειες στη δράση των γονιδίων που παράγουν τα ένζυμα που καθοδηγούν την οξυγόνωση σε δύο τύπους κυττάρων. Παρότι τα νανοσωματίδια του διοξειδίου του τιτανίου (TiO2) θεωρούνται μη τοξικά επειδή όταν βρίσκονται σε χαμηλές συγκεντρώσεις δεν σκοτώνουν τα κύτταρα, οι επιδράσεις που εντοπίστηκαν στα κύτταρα αυξάνουν την ανησυχία για την μακροπρόθεσμη έκθεση σ’ αυτό το νανοϋλικό.
Ερευνητές απ’ το Georgia Institute of Τechnology, χρησιμοποίησαν τεχνικές ελέγχου υψηλής διεισδυτικότητας για να μελετήσουν τις επιδράσεις των νανοσωματιδίων στην έκφραση 84 γονιδίων που έχουν σχέση με την οξυγόνωση των κυττάρων. Η έρευνά τους βρήκε ότι 6 γονίδια, 4 απ’ τα οποία ανήκουν στην ίδια γονιδιακή οικογένεια, επηρρεάστηκαν μόλις εκτέθηκαν για 24 ώρες στα νανοσωματίδια.
Οι συνέπειες εντοπίστηκαν σε δύο είδη κυττάρων: ανθρώπινα κύτταρα HeLa[2] που χρησιμοποιούνται συνήθως για έρευνες, και κύτταρα του συκωτιού πιθήκου. Πολυεστερικά νανοσωματίδια, ίδιου μεγέθους και επιφανειακού ηλεκτρικού φορτίου με τα νανοσωματίδια του διοξειδίου του τιτανίου δεν επηρέασαν την λειτουργία των γονιδίων.
“Είναι σημαντικό εύρημα, επειδή οι κλασσικές μετρήσεις της κατάστασης των κυττάρων δείχνουν ότι τα κύτταρα δεν επηρεάζονται απ’ τα νανοσωματίδια του διοξειδίου του τιτανίου” λέει η Christine Rayne, καθηγήτρια στην τεχνολογική Σχολή Χημείας και Βιοχημείας του πανεπιστημίου της Georgia. “Τα δικά μας ευρήματα δείχνουν ότι συμβαίνει μια περίπλοκη αλλαγή στην κυτταρική οξυγόνωση, που μπορεί να κάνει ζημιά στα κύτταρα ή να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να μελετηθούν και άλλα νανοσωματίδια, προς αναζήτηση παρόμοιων συνεπειών σε μικρή κλίμακα”.

Τα νανοσωματίδια του TiO2 χρησιμοποιούνται για την λεύκανση των donuts, για την προστασία του δέρματος απ’ τον ήλιο και για βελτίωση της ανακλαστικότητας βαμμένων επιφανειών. Στις συγκεντρώσεις που χρησιμοποιούνται συνήθως θεωρούνται μη τοξικά, αν και υπάρχουν αρκετές άλλες έρευνες των οποίων τα αποτελέσματα προκαλούν ανησυχία για πιθανές επιδράσεις τους στην λειτουργία των γονιδίων, συνέπειες που δεν φαίνονται αμέσως.

Οι ερευνητές … “πότισαν” κύτταρα Hela και από συκώτι πιθήκου με νανοσωματίδια TiO2, σε επίπεδο 100 φορές μικρότερο απ’ την ελάχιστη συγκέντρωση πάνω απ’ την οποία θεωρείται ότι θα προκληθούν προβλήματα στα κύτταρα. Μετά από 24 ώρες… οι ερευνητές έκπληκτοι διαπίστωσαν αλλαγές στη λειτουργία έξι γονιδίων, συμπεριλαμβανόμενων τεσσάρων που σχετίζονται με την παραγωγή της υπεροξειδωτικής οικογένειας ενζύμων, που βοηθάει τα κύτταρα να αποδομούν το υπεροξείδιο του υδρογόνου (Η2Ο2), που είναι παράγωγο της διαδικασίας οξυνόνωσης. Όταν υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση H2O2 στα κύτταρα, απ’ την οξυγόνωση, μπορεί να προκληθούν βλάδες στο dna και σε άλλα συστατικά του κυττάρου.
Η επίδραση των νανοσωματιδίων του TiO2 μετρήθηκε, και ήταν σημαντική. Επηρεάστηκε περίπου το 50% της λειτουργίας των ενζήμων. Η έρευνα έγινε τρεις φορές, και πάντα υπήρχαν τα ίδια αποτελέσματα.

“Υπάρχουν παλιότερες έρευνες που έχουν δείξει ότι τα νανοσωματίδια μπορούν να επηρεάσουν την οξυγόνωση, αλλά κανείς δεν ασχολήθηκε ως τώρα τόσο συστηματικά και με τόσες πολλές και διαφορετικές πρωτεΐνες ταυτόχρονα” λέει η Payne. “Η δική μας έρευνα εστίασε σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις, κι αυτό προκαλεί ερωτηματικά στο τι άλλο μπορεί να επηρεάζεται [σ.σ.: εννοεί απ’ τα νανοσωματίδια του TiO2]. Εμείς ασχοληθήκαμε ειδικά με την οξυγόνωση, αλλά μπορεί να υπάρχουν κι άλλα γονίδια που επίσης επηρεάζονται.”
“Η οξυγόνωση αφορά όλα τα είδη των φλεγμονών και των ανοσοποιητικών αντιδράσεων” λέει η Melissa Kemp, που συμμετείχε επίσης στην έρευνα… “Και φυσικά δεν γνωρίζουμε τι είδους και έντασης μπορεί να είναι οι συνδυασμένες επιδράσεις πάνω σ’ αυτή τη διαδικασία, όχι μόνο απ’ το TiO2 αλλά και από άλλους παράγοντες”.

Ας ανακεφαλαιώσουμε προσωρινά: τα νανοσωματίδια του TiO2 επηρεάζουν την ομαλή αποδόμηση του Η2Ο2 κατά την διάρκεια οξυγόνωσης των κυττάρων. Πράγμα που έχει αλυσιδωτές συνέπειες στην “υγεία” τους (εξαιτίας της σταθερής συγκέντρωσης ποσοτήτων υπεροξειδίου του υδρογόνου), συνέπειες που στην τελική τους εκδοχή “δεν φαίνονται από πρώτη ματιά”. Εμφανίζονται μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. Και, φυσικά, δεν είναι ούτε γνωστές ούτε καταγραμμένες… Ή (θα λέγαμε εμείς) είναι γνωστές αλλά δεν έχουν σχετιστεί ούτε με τα νανοσωματίδια του TiO2, ούτε με άλλους παρόμοιους παράγοντες “ευρείας χρήσης” – και ίσως να μην σχετιστούν ποτέ επίσημα;
Ας δούμε μερικά βασικά δεδομένα απ’ την αρχή, αναγκαστικά περιληπτικά. [3]

[…]

…η συνέχεια στο έντυπο τεύχος του Cyborg.
[ σημεία διακίνησης ]

Ziggy Stardust

οξείδιο του τιτανίου

Σημειώσεις

1 – Common nanoparticle has subtle effects on oxidative stress genes. Μπορεί να αναζητηθεί ιντερνετικά με τον τίτλο. Ενδεικτικά στη διεύθυνση
http://www.news.gatech.edu/2016/05/10/common-nanoparticle-has-subtle-effects-oxidative-stress-genes
[ επιστροφή ]

2 – Τα κύτταρα HeLa είναι ανθρώπινα κύτταρα νεοπλασματικής καταγωγής, που είναι “αθάνατα”. Μπορούν, δηλαδή, να πολλαπλασιάζονται επ’ άπειρον χωρίς να “πεθαίνουν”, όπως συμβαίνει με τα κανονικά κύτταρα, που μετά από λίγες διαιρέσεις καταστρέφονται. Γι’ αυτό και απ’ την δεκαετία του 1950 καλλιεργούνται συστηματικά για ερευνητικούς λόγους, και είναι πια ένα είδος κοινότοπης “πρώτης κυτταρικής ύλης”. Το όνομα HeLa έχει δοθεί “προς τιμήν” της (αμερικάνας) ασθενούς απ’ την οποία λήφθηκαν για πρώτη φορά, ονόματι Henrietta Lacks.
[ επιστροφή ]

3 – Μία απ’ τις 3 εισηγήσεις του επόμενου φεστιβάλ του game over (το ερχόμενο φθινόπωρο) θα είναι αφιερωμένη στις νανοτεχνολογίες. Όσοι / όσες ενδιαφέρονται, θα ακούσουν εκεί περισσότερα.
[ επιστροφή]

________________________________________________________

Aπό:http://www.sarajevomag.gr/cyborg/issues/06/i06_p39_nano.html

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s