το καλό, το κακό, η ιστορία και ο άνθρωπος της πράξης…


 

Αν θεωρήσουμε πως οι «γλώσσες», τα «γλωσοπαίγνια» και οι «μορφές ζωής» στην οπτική του ύστερου Βιτγκενστάϊν, συνδέονται ή ακόμη στενότερα, από το πεδίο της πρακτικής ή από το πεδίο της πράξης. Πρόκειται με άλλα λόγια,  για την σύνδεση τους με το υλικό σύμπαν,  της παραγωγής και της αναπαραγωγής της ζωής. Υλικό- με την πλέον ανοικτή, σημασιολόγηση του όρου υλικό. Κατά συνέπεια αν μιλάμε για την ιδεολογία, την θρησκεία και το κράτος μιλάμε για τους υλικούς αύλακες που συνδέονται με την παραγωγή και την αναπαραγωγή της ζωής.

Καλό και αγαθό…..

Όπως είναι ευρέως γνωστό ο άνθρωπος δεν ζει μόνο με ψωμί και νερό, ζει σε σύμφυση  με ολόκληρο το υλικό σύμπαν, έστω και αν αυτό αποκτά άυλες διαστάσεις. Άλλωστε η ύλη δρα και ως ενέργεια ή ως πεδία ή ως ηλεκτρομαγνητικές κενώσεις, ως δυναμικές και δυνάμεις, ως μαγεία και ως κυβερνοσώματα. Και όλα τα παραπάνω στην σχετική και σε άλλο πεδίο την απόλυτη αυτονομία κτίζουν τον κόσμο της ιδεολογίας και στο απόλυτο βαθμό τον κόσμο των πλατωνικών ιδεών, τον κόσμο της πραγματικής και δυνητικής πραγματικότητας.

Και όλα τα παραπάνω έχουν βάση είναι μάλλον ιδεολογικά ψευδεπίγραφη η διάκριση υλισμού- ιδεαλισμού, όπως και κάθε μορφή δυισμού και στην συνέχεια τους,  κάθε μορφή μανιχαισμού. Και σε όλα αυτά δεν χωράει το κακό, αλλά το καλό, η  αναζήτηση,  η παραγωγή, και η εκπαίδευση στην ενέργεια του καλού, του καλού και του αγαθού θα έλεγε ο Πλάτων. Ή της έλλογης ευδαιμονίας κατά Αριστοτέλη.  Ή της καλής ζωής και της αταραξίας της ψυχής  του Επίκουρου.

Αγαθό, ευδαιμονία και αταραξία, από την κοινότητα στο άτομο και μέσα από αυτό,  και πάλι στην κοινότητα, σε μια κοινότητα χαρούμενων Σπινοζικών σωμάτων, με το έλλογο να συναντάει την χαρά και η χαρά την έλλογη κοινότητα, την φυσική – μονιστική, πληθυντική και πολυεδρική- καθολικότητα.

Μα αν αυτή είναι η πραγματική και δυνητική πραγματικότητα από πού ξεπροβάλει το κακό στο κόσμο, και πως γίνεται το κακό να αποκτά τόσο μεγάλη και ισχυρή σαγηνευτική δύναμη, έτσι ώστε να κυβερνά. Με αποτέλεσμα να ξαναπροβάλει η μανιχαιστική εικόνα της σύγκρουσης του καλού και του κακού, της υλιστικής και αισθητικής απόλαυσης σε σχέση με την πνευματική κενότητα. Ή από μια άλλη οπτική της θρησκευτικού τύπου πνευματοκρατία σε σύγκρουση με την υλική διαφθορά. Και με τις δυο παραπάνω οπτικές να είναι οι δυο εικόνες μιας πνευματικής και υλικής ένδειας, φτώχιας και παρακμής ενός κοινωνικού, πολιτιστικού και πολιτικού παραδείγματος.

Ροή και ιστορία

Ας ξαναπάμε στο λόγο του ύστερου Βιτγκενστάϊν, στα «γλωσοπαίγνια» του, στις «μορφές ζωής» και στην προτεραιότητα της πράξης και της πρακτικής. Η πράξη και η πρακτική προϋποθέτει την κίνηση, την σύγκρουση, τις αντιφάσεις και τις αντιθέσεις. Και από αυτή την οπτική συναντάει το Μαρξ των θέσεων του Φουερμπαχ, με την πρωτεία της δράσης και της πράξης, με την πρωτεία του αλλάξουμε τον κόσμο και όχι απλώς να το ερμηνεύουμε.

Την κίνηση λοιπόν και όχι την σταθερότητα, την αποδοχή ενός κόσμου που κινείται, αναπνέει , ζει και συγκρούεται, άρα και την αποδοχή ενός κόσμου που πεθαίνει, την αποδοχή λοιπόν ενός Ηρακλείτειου κόσμου σε σχέση με την αποδοχή της Παρμενίδειας ενότητας του είναι, της ενότητας του καλού και του αγαθού, που είναι το «είναι» και όχι του κακού που είναι το «μη-είναι».

Παρόλο που και στο Ηρακλείτειου  σύμπαν κάτι μένει σταθερό,  μπροστά στην ζωογόνα και ταυτόχρονα παρακμιακή  διαδικασία της συνεχούς ροής. Τι είναι αυτό ; Μα η γνώση, η οντολογική γνώση του κόσμου, αυτού του πολυεδρικού  και πολυεπίπεδου κόσμου, σταθερή μένει η εικόνα της κίνησης, της ενότητας των αντιθέτων, η διαλεκτική εικόνα μιας συνεχούς μεταβλητής ροής.

Αυτή που στο Χέγκελ θα πάρει το χαρακτήρα της ιστορίας, της φιλοσοφίας της ιστορίας, της εμφάνισης και της απόκρυψης του πνεύματος μέσα στην ιστορία, με το καλό και το κακό,  να είναι διαλεκτικές εικόνες, διαλεκτικές ροές. Σχετικισμός ή  πολύ πρώιμος μεταμοντερνισμός; Σίγουρα όχι, οι φάσεις στην σύγκρουσης, της συγκρουσιακής ενότητας του καλού και του κακού είναι «πονηρίες της πνεύματος»  ή «πονηρίες της ιστορίας», μέχρι το πνεύμα, η ιστορία, ο ιστορικός άνθρωπος οικοδομήσει μια ελεύθερη παγκόσμια κοινότητα. Μια παγκόσμια κοινότητα που αλλοι  την θέλουν αναρχική, άλλοι φιλελεύθερη και άλλοι κομμουνιστική. Κατά συνέπεια μέσα,  από αυτή την οπτική δεν υφίσταται καλό και κακό,  παρα η διαρκής συγκρουσιακή διαλεκτική κίνηση, για το βασίλειο της ελεύθερης αυτοσυνειδησιακής κοινότητας.

Γενικευμένη καρκινική  συναισθηματική πανούκλα

Αυτά   συμβαίνουν στην θεωρία, στην πρακτική όμως,  στην συνάρθρωση  των «μορφών ζωής», της παραγωγής και της αναπαραγωγής της ζωής, έχουμε μια αντίστροφη διαδικασία. Αν από την μια ορίσουμε τον αγώνα για την χειραφέτηση, για την γνώση του καλού, για την αυτοσυνειδησία, ως τον αγώνα, την πράξη, την δράση του πρακτικού ανθρώπου απέναντι στην εξουσία, τότε από την άλλη πλευρά, από την πλευρά της εξουσίας και της κυριαρχίας, έχουμε ένα διαρκή αγώνα για την χειραφέτηση τους, από τον κόσμο της πράξης, από την διαλεκτική τους ενότητα με τον πρακτικό άνθρωπο. Μια απελευθέρωση που θα ξεγυμνώσει ολοκληρωτικά τις αλυσίδες της κυριαρχίας τους, μετατρέποντας το κοινωνικό και φυσικό είναι σε βασίλειο της εκμετάλλευσης τους.

Με τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό, δείχνει αυτή την στιγμή να κερδίζει το παιχνίδι, σε βάρος της παραγωγής και της αναπαραγωγής του πρακτικού ανθρώπου. Και αυτό δεν αντανακλάται τόσο στην πολιτική, οικονομική και τεχνολογική  τους επικυριαρχία,  αλλά στην γενικευμένη συναισθηματική πανούκλα που έχουν διασπείρει στο κοινωνικό σώμα. Είναι μάλλον ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία  και με μειωμένη σχετικά αντίσταση   «Οι γλώσσες της εξουσίας είναι πριν από όλα γλώσσες αποπλάνησης, που υποχρεώνουν στην αγόρευση πριν την απαγόρευση, αλλά που επιβάλλονται με τη βία εκεί όπου η υπνωτική έκσταση δεν λειτουργεί και τα σημαίνοντα της κυριαρχίας δεν κατορθώνουν να καθηλώσουν τις κοινωνικές συμπεριφορές στα διάφορα προγράμματα αναπαραγωγής των αλλοτριωμένων κοινωνικών σχέσεων.
Όμως, ακόμα χειρότερα, πρόκειται για γλώσσες παρανοϊκές, που διαχυμένες σ’ όλα τα δίκτυα της δεσποτικής Μαζικής Μεσολαβητικής Επικοινωνίας κινούνται σαν βλήματα με στόχο τις διάφορες μορφές αυτόματης και αυθόρμητης συνείδησης των ατόμων που κατοικούν στη στοιχειωμένη πόλη, με σκοπό, μέσω αυτής της δολοφονικής επίθεσης, την καταστροφή κάθε συνειδητής μορφής, κάθε μη επίσημης, ανανεωτικής και εξεγερσιακής συμπεριφοράς που ξεπερνάει το σύστημα.
Γλώσσες παραληρηματικές – θα λέγαμε – γιατί μεταφέρουν “αλλού”, σε σχέση με τις αντιθέσεις που γεννιούνται στην παραγωγή της ζωής, γλώσσες που αυτονομούνται από την υλικότητα των πραγμάτων, των σωμάτων και των μεταξύ τους πραγματικών σχέσεων, για να επιβάλλουν τα μονοδιάστατα σημαίνοντα της εξουσίας, τα οποία βρίσκονται σε απόλυτη απόκλιση από τη ζωή.
…Να λοιπόν που διωγμένη αλλού η ζωή, χαμένη η κοινωνία στην επικοινωνία… να λοιπόν, που η αλλοτριωμένη κοινωνική εμπειρία βουλιάζει στην έντυπη ή ηλεκτρονική διάσταση των βραδινών επαφών, επαφών αποξενωμένων, ψυχρών, προγραμματισμένων στην αυτόματη επανάληψη σχηματικών και “φυσιολογικών” συμπεριφορών, στην επανάληψη εντεταλμένων και συμβατών στεροτύπων…»(http://www.sarajevomag.gr/entipa/teuhos_108/i108_p05_panoukla.html_)

Άραγε το μόνο που υφίσταται είναι το κακό;

Και αυτή η εικόνα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ζωογόνα παραγωγική εικόνα των «μορφών ζωής» του ύστερου Βιτγκενστάϊν και της πρακτικής τους σημασιολόγησης. Αν η πράξη , οι γλώσσες της πράξης, τα «γλωσσικά παίγνια» και οι «μορφές ζωής»  παράγουν την ανθρώπινη πλουραλιστική πραγματικότητα, με τα αρνητικά και τα θετικά της, την αναζήτηση του καλού και του αγαθού και την απομόνωση του κακού ή από την άλλη την αναζήτηση της ελευθερίας, της αυτογνωσίας και της  χειραφέτησης, η εικόνα της σύγχρονης συναισθηματικής- φασιστικής- πανούκλας με την κυριαρχία μιας γλώσσας της εξουσίας, αλλοτριώνει την  κάθε μορφή έκφρασης, την κάθε «μορφή ζωής», μεταλλάσσοντας σε αντιδραστική την κάθε έκφραση αντίστασης. Και από κει γεννιούνται οι μορφές και οι εκφράσεις αυτής εγκληματικής παράκρουσης, της καταθλιπτικής ολοκληρωτικής κυριαρχίας της σαγήνης του κακού.

Αντιστρέφοντας την πλατωνική οντολογία, αυτό που υφίσταται δεν είναι το καλό και αγαθό, μα το κακό, όχι η γοητεία του καλού, μα σαγήνη του κακού, όχι η διαλεκτική της χειραφέτησης, μα η αλλοτριωμένη καρκινική εικόνα της που μετατρέπει την υποταγή, σε εικόνα- πλασματική και πρακτική- εικόνα χειραφέτησης. Σε αυτή την φάση η σκλαβιά δεν είναι η κατάσταση της αμάθειας, της δειλίας και της ανικανότητας μα αποκτά το χρώμα,  την ποιότητα και το χειρότερο την σαγήνη της χειραφέτησης. Δούλος δεν είσαι ή δεν γίνεσαι γιατί δεν γνωρίζεις ή γιατί φοβάσαι να είσαι ελεύθερος, αλλά γιατί είναι ωραίο, σαγηνευτικό και in να είσαι δούλος.  Με την εξέγερση, αυτήν την μηδενιστική και καρκινική εξέγερση, να αποκτά ευρύτερο, ευρύτατο περιεχόμενο, να φαντάζει ως η μοναδική- πραγματικά πρακτική και ριζοσπαστική- εξέγερση. Και σε ένα βαθμό δυστυχώς είναι γιατί έχει χαθεί η προοπτική μιας ριζοσπαστικής πρακτικής χειραφέτησης, αυτής που ξεκινά από τον διαχωρισμό του πρακτικού ανθρώπου από την εξουσία.

Διαχωρισμός του πρακτικού ανθρώπου από την εξουσία

Δηλαδή αντί να επιδιώκει η εξουσία να διαχωριστεί από τον πρακτικό άνθρωπο και σε ένα βαθμό να το πετυχαίνει, θα πρέπει  ο πρακτικός παραγωγικός άνθρωπος και οι «μορφές ζωής του», να διαχωριστούν από την εξουσία. Δίνοντας άλλο νόημα στην χειραφετική διαδικασία- που διαλεκτικά θα  ξανάρθει σε επαφή με όλες τις κορυφαίες στιγμές αυτής της διαδικασίας.  Είτε πρόκειται για την αναζήτηση της γνώσης του καλού, της ευδαιμονίας, της αταραξίας, της υπέρβασης των ταξικών και άλλων διαφορών στο «κήπο» και στις «στοές» ή στις «αγάπες». Την αναζήτηση της καθολικής ελευθερίας και αυτοσυνειδησίας, την οικοδόμηση της πανανθρώπινης απελευθερωμένης κομμουνιστικής  κοινότητας.

Μόνο που βρισκόμαστε στην ακριβώς στην απέναντι κατάσταση και τα πράματα φαίνονται πως γίνονται χειρότερα σε βαθμό που να μπαίνει σε κίνδυνο ο ανθρώπινος πολιτισμός και η ιστορία. Τι θα γίνει,  κάνεις δεν μπορεί να προεξοφλήσει. Το μόνο που μπορούμε να πούμε με σχετική  σιγουριά είναι πως όποτε η ανθρωπότητα έφτασε σε αυτό το σημείο ξύπνησε και αντέδρασε. Εκτός και αν οι εικόνες της μαχαμπαράτα είναι εικόνες μιας ολοκληρωτικής καταστροφής που πραγματοποιήθηκε στο παρελθόν, για να ξεκινήσει η ιστορία από την αρχή.

Δημήτρης Αργυρός

 

 

_____________________________________________________________

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s