Το κουκούτσι των συνταξιοδοτικών ταμείων…


Λέγαμε χτες ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, η μέση ετήσια αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ είναι περίπου 2%. Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι η χώρα μας βγαίνει οσονούπω από την ύφεση και μπαίνει σε ρυθμούς ανάπτυξης περί τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Ας υποθέσουμε, επίσης, ότι, την ώρα που η χώρα μπαίνει σε ρυθμούς ανάπτυξης, ένας 25χρονος βρίσκει κάπου δουλειά και μένει σ’ αυτήν μέχρι τα 67 του, οπότε και βγαίνει στην σύνταξη.

Ο εργαζόμενος του παραδείγματός μας, λοιπόν, καταβάλλει ανελλιπώς τις ασφαλιστικές εισφορές του επί 42 χρόνια, ώστε να μπορέσει, ως συνταξιούχος, να ζήσει όχι απλώς αξιοπρεπώς αλλά χωρίς να είναι υποχρεωμένος να ρίξει το επίπεδο ποιότητας της ζωής του. Για να γίνει αυτό κατορθωτό, πρέπει ο ασφαλιστικός του φορέας να μεριμνήσει έτσι ώστε οι συνταξιοδοτικές εισφορές τού εν λόγω εργαζομένου να επενδυθούν με τρόπο που να αποδίδει ετησίως τουλάχιστον 2%, δηλαδή όση η αύξηση του ΑΕΠ. Σ’ αυτά τα 42 χρόνια, με 100 ως έτος βάσης, το ΑΕΠ θα έχει φτάσει 225.

«Συνταξιοδοτικά ταμεία – Παγίδα για ηλίθιους» (από τις διαδηλώσεις στο Παρίσι το 2014)

Εδώ έρχεται το δυσεπίλυτο -αν όχι ανεπίλυτο- πρόβλημα. Με τα επιτόκια να κατρακυλούν ακόμη και κάτω από το μηδέν και τις αποδόσεις των υγιών ομολόγων να τείνουν προς το μηδέν, πού να βρουν οι ασφαλιστικοί οργανισμοί ασφαλείς επενδύσεις με αποδόσεις 2%+; Σήμερα, το δεκαετές ομόλογο της Γερμανίας έχει απόδοση 0,07% και το αντίστοιχο της «επικίνδυνης» Ιρλανδίας 0,75%. Προχτές, την Δευτέρα 6 Ιουνίου, η Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας ανακοίνωσε ότι η μέση απόδοση των γερμανικών ομολόγων έπεσε για πρώτη φορά στην ιστορία κάτω από το μηδέν (*). Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το να ψάχνεις ασφαλείς αποδόσεις 2%+ φαντάζει εξωπραγματικό.

Στις 10 Μαΐου, ο πρόεδρος της Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (BaFin: η γερμανική επιτροπή κεφαλαιαγοράς) Φέλιξ Χούφελντ, σε ομιλία του κατά την καθιερωμένη ετήσια συνέντευξη τύπου, επισήμανε τους κινδύνους που δημιουργούνται στους ασφαλιστικούς οργανισμούς από τα χαμηλά επιτόκια και δεν δίστασε να προειδοποιήσει ότι τα γερμανικά συνταξιοδοτικά ταμεία θα καταρρεύσουν αν συνεχιστούν οι μειώσεις των επιτοκίων (**). Αξίζει να σημειώσουμε ότι η BaFin υπέβαλε σε δοκιμασία (stress test) 126 γερμανικά συνταξιοδοτικά ταμεία, εκ των οποίων τα εννέα απέτυχαν. Δηλαδή, ένα στα δεκατέσσερα συνταξιοδοτικά ταμεία τής ισχυρότερης ευρωπαϊκής οικονομίας έχει ήδη σοβαρό πρόβλημα.

Λίγες μέρες νωρίτερα, η ίδια κραυγή αγωνίας ακούστηκε και από την Γαλλία. Σε άρθρο της με τίτλο«Συνταξιοδοτικά ταμεία: μεγαλύτερος κίνδυνος, ναι, αλλά», η Morning Star μεταφέρει τις εκτιμήσεις των διοικητών των συνταξιοδοτικών ταμείων: «Σε ένα περιβάλλον επιτοκίων κοντά στο μηδέν ή ακόμη και αρνητικά, τα συνταξιοδοτικά ταμεία θα αναγκαστούν να αναλάβουν μεγαλύτερο κίνδυνο στο εγγύς μέλλον, προκειμένου να διασφαλίσουν υψηλότερα περιθώρια κέρδους ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν δεσμεύσεις όλο και πιο απαιτητικές» (***). Όπως παρατηρεί ο δημοσιογράφος, οι διοικήσεις των κρατικών ταμείων είναι απρόθυμες να επενδύσουν τα αποθεματικά τους σε επιλογές υψηλού ρίσκου, σε αντίθεση με τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά ταμεία.

Και τώρα, το κουκούτσι της υπόθεσης: ποιά στάση πρέπει να ακολουθηθεί ως προς τα επιτόκια;Σταματάμε την μείωσή τους, οδηγώντας στην χρεωκοπία όχι μόνο επιχειρήσεις αλλά και κράτη ολόκληρα ή συνεχίζουμε στην ίδια ρότα, σπρώχνοντας ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία στην καταστροφή; Όσοι βιάζονται να απαντήσουν «έλα, μωρέ, ποιός θα ασχοληθεί με τα ταμεία;», ας έχουν υπ’ όψη τους μια μικρή λεπτομέρεια: υπολογίζεται ότι το 70% των κεφαλαίων που παγκοσμίως τοποθετούνται σε ομόλογα, ανήκει στα πάσης φύσεως (δημόσια και ιδιωτικά) ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία. Άρα, το πρόβλημα με το κουκούτσι που προαναφέραμε δεν είναι καθόλου μα καθόλου αμελητέο.

Η αλήθεια είναι ότι αυτό το πρόβλημα δεν αφήνει αδιάφορα τα μεγάλα κεφάλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία θεωρούν μεν επιβεβλημένο να συνεχιστεί η μείωση των επιτοκίων αλλά, ταυτόχρονα, ψάχνουν απεγνωσμένα να βρουν κάποια ασφαλή τοποθέτηση με ικανοποιητική απόδοση για τα αποθεματικά των ταμείων. Στην απόγνωσή τους, στράφηκαν για βοήθεια στην… Παλαιά Διαθήκη και φαίνεται πως κάτι βρήκαν εκεί. Λεπτομέρειες θα πούμε στο επόμενο σημείωμά μας.

Φρανκφούρτη, 10/5/2016: Η ετήσια συνέντευξη τύπου τής BaFin. Στο μέσον, ο πρόεδρος Φέλιξ Χούφελντ.

———————————————————–
(*) Οι αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων δημοσιεύονται καθημερινά από την Bundesbank στην διεύθυνση http://www.finanzen.net/zinsen/Umlaufrendite. Την Δευτέρα 8/6/2016, η μέση απόδοση των γερμανικών ομολόγων ήταν -0,02%. Σε απλά ελληνικά, αυτό σημαίνει ότι οι «αγορές» πληρώνουν τους γερμανούς για να τους δανείσουν!

(**) «BaFin President: low interest rates put strain on financial sector«, 10/5/2016.

(***) Valerio Baselli, «Fonds de pension: plus de risque, oui, mai«, 3/5/2016.

 ____________________________________________________________

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s