Ο Μάνος Χατζιδάκις για τον Νίκο Γκάτσο…


1vivlio-thumb-large

«Ένας πολύ αυστηρός φίλος»

Από μια συνομιλία με τον Αντώνη Φωστιέρη και τον Θανάση Νιάρχο για το τεύχος Νο. 52 του περιοδικού η λέξη (Φεβρουάριος 1986).

Ερώτηση: Όταν πρωτοκυκλοφόρησε η «Αμοργός του Νίκου Γκάτσου» ─το 1943, μέσα στην Κατοχή─ θεωρήθηκε για την εποχή της έργο πρωτότυπο και πρωτοποριακό, που σημάδεψε μια ουσιαστική στροφή του ποιητικού λόγου στη χώρα μας. Φαντάζεστε πως, αν δεν είχε εμφανιστεί τότε το βιβλίο αυτό, η πορεία της νεότερης ποιησής μας θα είχε τραβήξει ενδεχομένως άλλους δρόμους;

Μάνος Χατζιδάκις: Δεν ξέρω να σας πω τι θα ήταν η ποίηση χωρίς την «Αμοργό». Πάντα πιστεύω ότι η ποίηση και η μουσική έχουνε μια αυτάρκεια και δεν περιμένουνε τα καινούργια έργα για να ξαναϋπάρξουν. Αλλά μπορώ να πω πόσο σημαντικό ποίημα είναι η «Αμοργός»: υπήρξε το πιο ολοκληρωμένο ποιητικό κείμενο στην εποχή που βγήκε, διότι καμία από τις εργασίες των άλλων σημαντικών μας ποιητών εκείνου του καιρού, που άσκησαν μεγάλη επίδραση στα ελληνικά γράμματα, δεν έδωσε με τόση πυκνότητα και τόση αρτιότητα ένα ολόκληρο ποίημα, όπως είναι η «Αμοργός» του Νίκου Γκάτσου. Οφείλω να σας πω ότι την «Αμοργό» την ανεκάλυπτα, από μία εποχή και πέρα, συνεχώς. Δεν ήταν κάτι που με θάμπωσε μόλις μου πρωτοεμφανίστηκε και που έμεινα μ’ αυτό τον θαυμασμό ─όπως μου συνέβη για παράδειγμα με τον «Μπολιβάρ» του Εγγονόπουλου, που όταν τον πρωτοδιάβασα, θαμπώθηκα κι έμεινα για πολύ καιρό με το αρχικό θάμπωμα. Σήμερα βέβαια αναγνωρίζω το μεγαλείο του ποιήματος, αλλά αναγνωρίζω και τις ρωγμές του. Στον Γκάτσο δεν αισθάνθηκα αυτό το θάμπωμα, αλλά από μία εποχή και μετά άρχισε να μου αποκαλύπτεαι και, σε κάθε στιγμή αυτής της αποκάλυψης, συμπληρωνόταν μπροστά μου ένα μνημειώδες έργο νεοελληνικού ποιητικού λόγου. Περιέχει βαθύτατα την ελληνική παράδοση, δεν την εκμεταλλεύεται, ενώ συγχρόνως περιέχει όλη την ευρωπαϊκή θητεία του μεσοπολέμου

Συνέχεια

ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ ΟΙ V ; [ΜΕΡΟΣ Β]…


συνέχεια του πρώτου μέρους.

Απο που προήλθε το V

Το V είναι η ονομασία του χαρακτήρα στη σειρά βιβλίων “V for Vendetta”, που δημιουργήθηκαν από τους Alan Moore και David Lloyd. Ο χαρακτήρας περιγράφεται σαν μυστήριος, αναρχικός, και εθελοντής μαχητής της ελευθερίας. Αναγνωρίζεται εύκολα από τη μάσκα του Guy Fawkes, τα μακριά μαλλιά και τα μαύρα ρούχα. Σύμφωνα με τον Moore, ο χαρακτήρας δημιουργήθηκε για να είναι ασαφής, έτσι ώστε οι αναγνώστες να αποφασίσουν αν θα είναι ένας ήρωας που μάχεται για κάποιες αιτίες η όχι.

Η μάσκα του Guy Fawkes

Η μάσκα του Guy Fawkes είναι μια στυλιζαρισμένη απεικόνιση του Guy Fawkes, του πιο γνωστού μέλους της οργάνωσης Gunpowder Plot (Συνωμοσία του Μπαρουτιού). Η οργάνωση ήταν μια προσπάθεια να ανατινάξουν το House of Lords στις 5 Νοεμβρίου του 1605, προκειμένου να επαναφέρουν μια καθολική ηγεσία στο κράτος.

Η χρήση της μάσκας έχει βαθιές ρίζες στις γιορτές τελετές “Guy Fawkes Nights”. Η ίδια η μάσκα, επανασχεδιασμένη απο τον David Lloyd, είναι ένα πρόσωπο με υπερτονισμένο το χαμόγελο, κόκκινα μάγουλα, και ένα μουστάκι στριμμένο και ανεβασμένο στα δύο άκρα, και προς τα κάτω έχει ένα μικρό ψιλό γενάκι. Αυτή η μάσκα λοιπόν ήρθε να αντιπροσωπεύσει διαδηλωτές, αφού πρώτα χρησιμοποιήθηκε σαν βασικό στοιχείο στο βιβλίο των Moore και Lloyd “V for Vendetta”, που εκδόθηκε το 1982, και αργότερα έγινε ταινία το 2006.

Αφού η μάσκα εμφανίστηκε σε fora στο διαδίκτυο, έγινε ένα πολύ γνωστό σύμβολο για το διαδικτυακό ακτιβιστικό γκρουπ των Anonymous, αλλά και για κινήματα καταλήψεων, αντικυβερνητικά, και αντι-εγκαθιδρυτικά άλλα κινήματα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Συνέχεια

Το αδιέξοδο του καπιταλισμού…


Επειδή τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την συζήτηση για το χρέος, έχω ακούσει άπειρες ανοησίες, επιτρέψτε μου σήμερα να σας κουράσω λίγο, με την ελπίδα ότι θα καταλάβουμε κάτι (έστω λίγο) από τον τρόπο που λειτουργεί το κύκλωμα χρέους στον καπιταλισμό. Φυσικά, θα πρέπει πάντοτε να έχουμε κατά νου ότι η υπέρτατη αξία τού καπιταλισμού είναι το κέρδος και όλα γίνονται προς δόξαν αυτού και μόνο.

Κατ’ αρχήν, έχουμε ένα απλό και εύκολο στην κατανόησή του δεδομένο: κάθε χρέωση δημιουργεί ισόποση πίστωση. Δηλαδή, αν βάλουμε σε μια μεριά όλους όσους χρωστάνε και σε μια άλλη όλους όσους έχουν δώσει δανεικά, τότε το σύνολο των οφειλών των πρώτων θα ισούται προς το σύνολο των απαιτήσεων των δεύτερων. Απλό και κατανοητό ως εδώ; Πάμε παρακάτω.

Σύσκεψη οικονομολόγων για τις τράπεζες (Άνταμ Σμιθ, Καρλ Μαρξ, Γιόζεφ Σουμπέτερ, Τζον Μαίυναρντ Κέυνς)

Συνέχεια

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟ…


ή όπου δεν πίπτει ράβδος, πίπτει ύπνος

Σε προσαγωγές 32 οικοδόμων του Συνδικάτου προχώρησε η αστυνομία την περασμένη Παρασκευή –πρώτη μέρα της μεγάλης απεργίας για το ασφαλιστικό- έξω από το εργοτάξιο της νέας Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Φάληρο (δηλαδή το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος) επειδή συμμετείχαν στην περιφρούρηση της απεργίας. Το Συνδικάτο Οικοδόμων είχε κληθεί από τους εργαζόμενους που κατήγγειλαν εκβιασμό και απειλές εκ μέρους της εργοδοσίας τις ημέρες της απεργίας. Οι περισσότεροι προσήχθησαν ενώ είχαν αποχωρήσει και κατευθύνονταν προς το παράρτημα του Συνδικάτου και τα σπίτια τους. Κάτοικοι της περιοχής από τα μπαλκόνια φώναζαν στις αστυνομικές δυνάμεις να αφήσουν ελεύθερους τους εργάτες, οι οποίοι τελικά κατέληξαν στη ΓΑΔΑ.

 

Η παραπάνω είδηση αφ’ενός μας δίνει μια εικόνα με ποιους τρόπους, ποιες ταχύτητες και κάτω από ποια εργασιακή ηθική θα συντελεστεί το νέο πολιτιστικό θαύμα της πρωτεύουσας, αφ’ετέρου μας εξοικειώνει ακόμα περισσότερο με την ιδέα ότι στο εξής κάθε τι εθνικό και λογισμένο για δημόσιο θα ταυτίζεται με την αρωγή και διαχείριση ενός κολοσσιαίου ιδιωτικού ιδρύματος. Με την απαραίτητη υπόμνηση της νεοφιλελεύθερης αντιδιαλεκτικής: οι παθογένειες της Λυρικής Σκηνής εκπορεύονται από το στερεοτυπικό Δημόσιο, ενώ τα επιτεύγματά της οφείλουν στις αρετές της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ένα από τα πρόσφατα επιτεύγματα του Ιδρύματος Νιάρχου είναι η αρπαγή της Εθνικής Βιβλιοθήκης, η οποία ασφαλώς θα διασωθεί, θα συντηρηθεί και θα επαναδιατεθεί στο κοινό, όπως κάθε ιδιωτική πρωτοβουλία υπόσχεται – ασχέτως αν δεν το έχουμε διαπιστώσει αυτό μετά την αποπεράτωση κάθε αντίστοιχου θαύματος. Οι δε όροι του εν λόγω επιτεύγματος παραμένουν προς το παρόν σκοτεινοί και αδιευκρίνιστοι –πέρα από τον μόνο εγνωσμένο, ότι δηλαδή ένας τέτοιας σημασίας εθνικός θεσμός θα φιλοξενείται σε τόπο ειδικής προσβασιμότητας, εκτός του κεντρικού αστικού κορμού. Σε κάθε περίπτωση αυτοί θα είναι όροι που θα θέσει μονομερώς κάποιος ιδιώτης, ο οποίος δεν λογοδοτεί, δεν ελέγχεται και του οποίου το συμφέρον δεν θα ταυτίζεται απαραίτητα με το εθνικό ή δημόσιο. Άλλωστε όπως δήλωσε ο αίφνης απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος του Ιδρύματος Γιάννης Τροχόπουλος, «δεν είμαι σίγουρος ότι η Βιβλιοθήκη θα μπορέσει να μπει και να λειτουργήσει, και δεν θα μου είναι δυσάρεστο αν κάτι δεν λειτουργήσει». Ωστόσο θα είναι Εθνική.

Συνέχεια

Γραμμένο στα γρήγορα…


Ετσι στα γρήγορα. Τελευταία στιγμή. Και πιο μετά. Να γράφεις σαν να σολάρεις κλίμακες στο πιάνο. Βαρώντας τα πλήκτρα να μην βλέπεις, μόνο να ακούς τον ικανοποιητικό γρήγορο ρυθμό. Χωρίς τεχνική, χωρίς ουσία χρόνου, χωρίς συμπυκνωμένη διάρκεια. Μηχανικά, τρέχοντας δάχτυλα και βλέμμα. Κυνηγώντας το χρόνο και τον αριθμό των λέξεων, το σχήμα του κειμένου στην παραδεδεγμένη ώρα. Καπνίζοντας τις προτάσεις πιο γρήγορα από τα τσιγάρα. Καπνίζοντας ασταμάτητα μέχρι να βγει το νόημα καπνιστό σαν χοιρομέρι. Και οι προτάσεις να πέφτουν στο χαρτί σαν τουβλάκια του τέτρις. Αντίστροφα βέβαια. Προσπαθώντας να γεμίσουν το χαρτί αντί να αδειάσουν την αρένα του παιχνιδιού.

Συνέχεια

Πρότυπα και κοινωνικός μετασχηματισμός…


Aναμφισβήτητα ο μετασχηματισμός της κοινωνίας σε κάτι (ενδεχομένως) καλύτερο, αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα, αλλά και σύνθετα ζητήματα. Ο «καλύτερος κόσμος» από τον Τ. Λοκ μέχρι τον Κ. Μαρξ και από τον Α. Σμιθ μέχρι τον Κ. Καστοριάδη, ήταν και παραμένει ένα από τα μεγάλα ζητούμενα. Σε γενικές γραμμές υπάρχει η άποψη ότι ο μετασχηματισμός της κοινωνίας είναι πάντα μερικός και γίνεται μόνο όταν κάποια νέα πρότυπα και αντιλήψεις περί ανθρώπου ή κοινωνικής, οικονομικής, θρησκευτικής κ.λπ. δομής, αντικαταστήσουν κατά έναν ικανό βαθμό τα παλιά. Από την άλλη, υπάρχει η άποψη ότι όποιος ή όποιοι έχουν την κοινωνική ισχύ, μπορούν να επιβάλουν τα νέα και δικά τους πρότυπα ως κυρίαρχα αντικαθιστώντας τα παλαιά. Αν λοιπόν κανείς τελικά αποκτήσει την απαραίτητη κοινωνική ισχύ (χρησιμοποιώντας την οικονομική, πολιτική, στρατιωτική, αριθμητική ισχύ του), μπορεί να επιβάλλει και τα πρότυπά του ως δίκαια, αυτονόητα, γενικώς αποδεκτά και ηθικά.

Συνέχεια