Γιώργος Δερτιλής: βαρίδι το έλλειμμα παιδείας και πολιτισμού


Συνέντευξη στον Γιάννη Ν. Μπασκόζο.

Ο ιστορικός Γιώργος Δερτιλής έχει μελετήσει χρόνια την παθογένεια του ελληνικού κράτους, τις μεταλλάξεις του, τα προβλήματα και τη σημερινή του διαμόρφωση. Τα συμπεράσματά του βρίσκονται στη συμπληρωμένη έκδοση του βιβλίου του «Η Ιστορία του Ελληνικού Κράτους» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) που κυκλοφόρησε πρόσφατα.  Στη συνέντευξη που ακολουθεί διευκρινίζει ορισμένα βασικά ζητήματα, επιμένοντας στο κυρίαρχο , που είναι η εκπαίδευση των νέων στη χώρα μας.

 Η Ιστορία φαίνεται να μας απασχολεί και πάλι. Πλήθος βιβλίων βγαίνουν τα τελευταία χρόνια. Η σημερινή αναζήτηση μιας άλλης οπτικής μπορεί να μας οδηγήσει και σε αλλαγή παραδείγματος ; και αν ναι, τι χρειάζεται γι αυτό;

Αναρωτιέμαι αν πρόκειται για πλήθος ή για πληθωρισμό. Το ίδιο κοινό απλώς ανακυκλώνεται και διογκώνεται παροδικά σε περιόδους κρίσεων. Το ερώτημα όμως παραμένει: τι άραγε αναζητούμε διαβάζοντας ιστορία μέσα στην κρίση; Πρώτα από όλα, δεν προσπαθούμε να δούμε την Ιστορία να επαναλαμβάνεται. Αναζητούμε απλώς ένα δίδαγμα από το παρελθόν για να σταθμίσουμε τις δικές μας πράξεις, σήμερα. Η Ιστορία ουδέποτε επαναλαμβάνεται και διδάσκει σπανίως. Στην Ελλάδα, μάλιστα, δεν διδάσκει σχεδόν ποτέ. Πόσοι είναι αυτοί που διαβάζουν, και μάλιστα Ιστορία; Δεν αλλάζει μια κοινωνία επειδή σαράντα βιβλία θα επηρεάσουν εβδομήντα χιλιάδες αναγνώστες, όλα περίπου τους ίδιους.

To βαθύ κράτος (δάνεια χαριστικά, πελατειακό σύστημα, ανυπαρξία ισχυρών θεσμών, αδυναμία άλλων να λειτουργήσουν κλπ ) φαίνεται ακόμα να είναι ισχυρό. Σήμερα μετά τις αλλαγές που επέβαλλαν οι δανειστές μας βλέπετε να έχουν γίνει κάποιες αλλαγές;

Συνέχεια

Η Ευρωζώνη κινδυνεύει να ακολουθήσει τα χνάρια της Ιαπωνίας.


Κώστας Μελάς

Η σημερινή οικονομική κατάσταση της ΕΕ θυμίζει έντονα την αντίστοιχη κατάσταση που ίσχυε στην Ιαπωνία περίπου 20 χρόνια πριν, όταν η χρηματοοικονομική κρίση [1]της εποχής είχε εξαναγκάσει την ΚΤ της Ιαπωνίας(BoJ ) να προβεί σε τεράστιες εκδόσεις χρήματος σε μια προσπάθεια να σπρώξει την οικονομία έξω από την ύφεση. Σε πρόσφατο άρθρο του ο Διοικητής της ΚΤ της Ιαπωνίας, Haruhiko Kuroda[2] , υπενθύμισε ότι, ήταν η ΚΤ της Ιαπωνίας που εισήγαγε ,το 1999, την πολιτική του μηδενικού επιτοκίου (zero interest rate policy – ZIRP ), αλλά και την πρώτη ποσοτική επέκταση (quantitative easing –QE), το 2001. Επίσης υπενθύμισε , ότι μετά από 10 περίπου έτη από εκείνη την ημερομηνία, πάλι η ΚΤ της Ιαπωνίας εισήγαγε μια ενημερωμένη έκδοση της QE, με τη μορφή της ποσοτικής και ποιοτικής επέκτασης (quantitative and qualitative easing – QQE) , ενώ αρχικά στις ΗΠΑ και στη ΜΒ και στη συνέχεια στην ΕΕ ξεκινούσε η δικιά τους ποσοτική επέκταση (quantitative easing –QE).

Σύμφωνα με τον Kuroda , πρόκειται για την πρώτη προσπάθεια στην μοντέρνα νομισματική ιστορία να χρησιμοποιηθεί η έντονη και άμεση μεγέθυνση της νομισματικής βάσης της τράπεζας ως κύριο μέσον άσκησης της επεκτατικής νομισματικής πολιτικής αντί της διαχείρισης του βραχυπρόθεσμου επιτοκίου. Τα συγκεκριμένα μέτρα υποστηρίχθηκαν από τη ρητή δήλωση της ΚΤ της Ιαπωνίας ότι θα διατηρηθούν μέχρις ότου επιτευχθεί ο στόχος του πληθωρισμού. Δηλαδή μέχρις ότου ο πληθωρισμός δεν ανέβαινε σε συγκεκριμένο προκαθορισμένο επίπεδο. Το γεγονός αυτό καθιστά, εν τοις πράγμασι, την ΚΤ της Ιαπωνίας πρωτοπόρο σε αυτό που ονομάζεται “forward guidance”.

Συνέχεια

Στοιχεία: Πώς ο Σόιμπλε εξαπάτησε την Ευρώπη μέσω Ελλάδας


Πάνος Παναγιώτου

Υπάρχει μία αντίληψη ότι στην οικονομία όλα είναι νούμερα και γι’ αυτό υπάρχει αντικειμενικότητα και τίποτα δε μπορεί να μείνει κρυφό. Τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι.

Η περίπτωση της ελληνικής κυβέρνησης το 2009, που σήκωσε το χέρι ανακοινώνοντας με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο τα προβλήματα της χώρας στις διεθνείς αγορές, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κακής χρηματοπιστωτικής διαχείρισης και οικονομικής διπλωματίας. Αν αντ’ αυτού είχε διαχειριστεί τα προβλήματα της χώρας περνώντας κάτω από ραντάρ των αγορών, τότε η ιστορία θα ήταν πολύ διαφορετική.

Στη διεθνή σκηνή, ο πολιτικός, οικονομικός και γεωστρατηγικός τομέας είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι και ανάλογα με τη διαχείριση αλλά και το τί διακυβεύεται σε κάθε περίπτωση, ένα μικρό πρόβλημα μπορεί να λάβει μεγάλες διαστάσεις και ένα μεγάλο πρόβλημα μπορεί να υποβαθμιστεί.

Το πλεονέκτημα της διεθνούς υποβάθμισης ενός μεγάλου προβλήματος είναι ότι η χώρα που το πετυχαίνει κερδίζει χρόνο για να το αντιμετωπίσει, χωρίς να πιέζεται αφόρητα από τις αγορές, οι οποίες, έχουν τη δύναμη να το μεγεθύνουν σε εντυπωσιακό βαθμό.

Συνέχεια

Ussak – Ο δρόμος προς την ουτοπία…


Η τέχνη που χρειαζόμαστε ζητάει από τους θεατές να γίνουν παραγωγοί. Μέχρι να γίνει θεατής ο κόσμος των παραγωγών. Η νέα ταινία του Κυριάκου Κατζουράκη ζητάει τη στήριξη όλων μας. Για να μιλήσει σε όλους μας, για να μιλήσει για όλους μας.
Θέλω μέσα στο θόρυβο των ασήμαντων προσώπων των ημερών, στο βόμβο των ανέξοδων λόγων που ξοδεύουν την ουσία και το χρόνο μας -πάντα με την δήθεν ανάγκη μιας επικαιρότητας- να καταθέσω ότι υπάρχει δημιουργία, υπάρχει Ηριδανός δροσερός και ζωογόνος κάτω από τη χέρσα γη, υπάρχουν δημιουργοί που παλεύουν: για τον λόγο, για τα πράγματα, για τον χρόνο. Με τον λόγο, με τα πράγματα, με τον χρόνο. Με πάλη απέναντι στο ανέξοδο, με κόστος, με έξοδα.

Ο εικαστικός καλλιτέχνης και κινηματογραφιστής Κυριάκος Κατζουράκης είναι ένας από τους πιο συνεπείς, αφοσιωμένους και χρήσιμους – με όλη την έννοια της λέξης. Αθόρυβα εντελώς, με ένα εξαιρετικό επιτελείο συντελεστών, με αθόρυβες προθέσεις όπως πάντα, ξεκινάει να δημιουργήσει μια ταινία που – φαίνεται πως – την χρειαζόμαστε. Μια ταινία που ήδη μετράει κάποια χρόνια προετοιμασίας και περιπέτειας, μια ταινία που – όπως καταθέτει ο ίδιος – ξεκίνησε ως μυθοπλασία και, από τις συνθήκες και την κοινή βιωμένη συγκυρία, άρχισε να μοιάζει με ντοκιμαντέρ. «Ussak» ο τίτλος της, παραπέμποντας στον ομώνυμο μουσικό «δρόμο» της ανατολής – ας πούμε «κλίμακα», με όρους δυτικής μουσικής.

Συνέχεια

Για την θανατική ποινή στην Καλιφόρνια…


Ο Mike Davis στο βιβλίο του Beyond Blade Runner λέει ότι μεγεθύνοντας κανείς συγκεκριμένες όψεις της ζωής στην Καλιφόρνια μπορεί να προβλέψει και να περιγράψει με επιτυχία ένα παγκόσμιο δυστοπικό μέλλον ή κάπως έτσι. Σε κάθε περίπτωση η πραγματικότητα εκεί δεν απέχει από τα πιο απαισιόδοξα κινηματογραφικά σενάρια.

Χαρακτηριστική διάσταση αποτελούν τα πεδία της ποινικής καταστολής, της δικαιοσύνης, του σωφρονισμού, της φυλάκισης και της τιμωρίας που δημιουργούν το έδαφος για την εφαρμογή πολιτικών με την αισθητική ενός σερίφη που μασουλάει καπνό.

Η Καλιφόρνια είναι μια από τις πιο πλούσιες πολιτείες των ΗΠΑ και αν ήταν ανεξάρτητο κράτος θα ήταν το 8ο πλουσιότερο στον κόσμο. Οι τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις στο εσωτερικό της και η ακραία φτώχεια ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού της είναι ένας από τους λόγους που εφαρμόζεται μια από τις ακραίες για δυτικό κράτος νομοθεσία. Μια σειρά ακραίων νόμων που δημιουργούν μια ερεβώδη κοινωνική ατμόσφαιρα, την άλλη όψη από αυτήν που αντανακλάει η πιο φημισμένη του περιοχή, αυτή του λαμπερού Χόλυγουντ.

Συνέχεια

Η Ευρώπη, τα σοκολατάκια, το Αουσβιτς…


Κάθε έθνος χρειάζεται το επικό του παρελθόν. Ενα παρελθόν βγαλμένο τόσο από την ιστορία όσο και από τον μύθο. Μια κοινή αναφορά συγκρότησης, τέτοια ώστε να εξασφαλίζει όρους πυκνότητας στο δείγμα και όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ομοιογένεια.
Οι εθνικές επαναστάσεις του 20ού αιώνα είχαν όλες την αφήγησή τους. Ειπωμένες με πολιτικούς όρους, με όρους απελευθέρωσης, με όρους ρομαντικής σύνθεσης του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.
Κάθε μόρφωμα έχει ανάγκη από κάτι που προηγείται. Μια συλλογική ανάγκη, ένα συμφέρον, μια συγκολλητική αφήγηση που θα το ενοποιήσει στρέφοντάς το επιτακτικά προς το μέλλον. Αυτό το μέλλον είναι και το μόνο στοιχείο που μπορεί να εξασφαλίσει την ύπαρξη στο παρόν.

Εχει λοιπόν νομίζω τρομερό ενδιαφέρον να εντοπίσουμε ποιο είναι το παρελθόν αυτό που επικαλείται η Ευρώπη ως στοιχείο συγκρότησης. Η Ευρώπη ως μόρφωμα, η Ευρώπη ως αφήγηση, η Ευρώπη ως επίκληση όσων νιώθουν ως βασικό στοιχείο ταυτότητας ακριβώς αυτή την επίκληση.
Η Ευρώπη μονίμως παρουσιάζεται ως ένα συμπίλημα επιτευγμάτων, κατακτήσεων και προσώπων. Ως ένα επιλεκτικό βλέμμα προς το παρελθόν. Ενα παρελθόν το οποίο παρουσιάζεται μες στη βιασύνη ενιαίο και συμπαγές λίγο-πολύ σαν τον Ευρωπαίο πολίτη (όχι τον πραγματικό, αλλά αυτόν που κατοικεί σε κάποιο αποστειρωμένο από πραγματικότητα φαντασιακό).

Συνέχεια

Τράπεζα της Ελλάδος (20) Ένας «τσάρος» στο τιμόνι…


Συνέχεια από το άρθρο – Τράπεζα της Ελλάδος (19) – Ο στασιμοπληθωρισμός και η ύφεση του 1980…

_____________________________________________________________

Δυο μόλις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Αρσένης έκανε την πρώτη του έκθεση σε μια κακή συγκυρία: μετά από πολύ καιρό, το 1981 ήταν η πρώτη χρονιά που το ΑΕΠ κατέγραψε μείωση, έστω και μικρή (-0,2%). Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός άγγιξε το 25% και το έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών χτύπησε κόκκινο. Ο διοικητής κατηγόρησε τις προηγούμενες κυβερνήσεις (εμμέσως δε και τον προκάτοχό του) ότι επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στην εξουδετέρωση των συμπτωμάτων του πληθωρισμού αντί να καταπολεμήσουν τα αίτιά του και κάλεσε την κυβέρνηση του ΠαΣοΚ να ακολουθήσει συνεπή αντιπληθωριστική πολιτική. Και όμως, ο ίδιος ο Αρσένης ήταν που μέχρι πριν λίγο καιρό επέβλεπε το οικονομικό πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης, βάσει του οποίου στα τέλη του 1981 χορηγήθηκαν τεράστιες αυξήσεις (35% κατά μέσο όρο) στους κατώτερους και χαμηλούς μισθούς, βάσει των περίφημων «διορθωτικών ποσών», κάτι που οδήγησε σε άμεση εκρηκτική άνοδο του ελλείμματος του ισοζυγίου πληρωμών.

Στις 5 Ιουλίου 1982, ο Γεράσιμος Αρσένης ανέλαβε και το χαρτοφυλάκιο του υπουργείου εθνικής οικονομίας, συγκεντρώνοντας στο πρόσωπό του δυο ιδιότητες οι οποίες θεωρούνται ασυμβίβαστες στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Έτσι, σηματοδοτήθηκε η απόλυτη συμπόρευση της ΤτΕ με την κυβερνητική οικονομική πολιτική.

1981: Ο Α.Παπανδρέου συγχαίρει τον Γ. Αρσένη επί τη αναλήψει των καθηκόντων του ως διοικητής της ΤτΕ.
Στο φόντο, ο υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου και αργότερα διοικητής της Εθνικής Κτηματικής Ευάγ.Κουλουμπής.

Συνέχεια