Κριτική στο κείμενο των Άκη Γαβριηλίδη-Σοφίας Λαλοπούλου »Εμείς χειραγωγήσαμε τον ΣΥΡΙΖΑ»…


tsipras

Δημοσιεύτηκε ένα κείμενο τον Άκη Γαβριηλίδη-Σοφίας Λαλοπούλου με τίτλο »Εμείς χειραγωγήσαμε το ΣΥΡΙΖΑ»

Το βασικό πρόβλημα του εν λόγω κειμένου, είναι η επιλεκτική, ιδεολογική μεταφορά του μοντέλου της (μικρο) Φυσικής και των «δυνάμεων» στην πολιτική, που έχει ως αποτέλεσμα την αποσιώπηση βασικών πλευρών και αιτιών της τροχιάς του ΣΥΡΙΖΑ.

Η επιχειρηματολογία ξεκινά, κατά τo σπινοζικό (και όχι μόνο) »ad more geometrico», με ένα Αξίωμα, που ορίζει το κέντρο Νοήματος περί του τί είναι η πολιτική.

ΑΞΙΩΜΑ 1:

 
Η πολιτική δεν συνίσταται σε δηλώσεις βουλήσεων, αλλά σε συναντήσεις δυνάμεων. Τις δυνάμεις όμως αυτές δεν πρέπει να τις φανταστούμε σαν δύο (τακτικούς) στρατούς, οι οποίοι είναι ήδη συγκροτημένοι στα στρατόπεδά τους και μετά συναντιούνται σε μια καθοριστική μάχη στην οποία κερδίζει όποιος ήταν πιο δυνατός. Η πολιτική, αντίθετα με έναν διαδεδομένο μύθο, δεν είναι η συνέχεια του (διακρατικού) πολέμου. Είναι η διακοπή του.

Από αυτό το Αξίωμα συνάγονται τα εξής πορίσματα:

Γι’ αυτό και

ΠΟΡΙΣΜΑ 1:

στην πολιτική (όπως εξάλλου και στον «κανονικό» πόλεμο –σύμφωνα τουλάχιστο με τον Σουν Τζου) η καλύτερη στρατηγική δεν είναι αυτή που καταστρέφει τις δυνάμεις του αντιπάλου, αλλά αυτή που τις χρησιμοποιεί προς όφελός της.
Οι δυνάμεις λοιπόν που βρίσκονται στο πεδίο της πολιτικής διαρκώς προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις αντίπαλες δυνάμεις, να τις βάλουν να δουλέψουν γι’ αυτές.
Πράγμα που, μεταξύ άλλων, σημαίνει ότι

ΠΟΡΙΣΜΑ 2:

οι περισσότερες κινήσεις στην πολιτική είναι πολλαπλά καθορισμένες. Σχεδόν καμία δράση δεν είναι μονοσήμαντη, δεν είναι «πιστή έκφραση» κάποιων συμφερόντων∙ οι περισσότερες μπορεί κάλλιστα να εξυπηρετούν ταυτόχρονα –ή μεταγενέστερα- και άλλους, όχι μόνο τον εκάστοτε δράστη. Άλλους οι οποίοι μεταστρέφουν, ανανοηματοδοτούν, ανακωδικοποιούν τις δράσεις αυτές και τα αποτελέσματά τους προς διαφορετικές, μη σχεδιασμένες κατευθύνσεις.

Γι’ αυτό και

ΠΟΡΙΣΜΑ 3:

η πολιτική δράση δεν είναι απλώς δράση, αλλά είναι δράση επί άλλων δράσεων[1].
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν τη κριτική μας από το Αξίωμα και τα 3 πορίσματα.

Ως προς το Αξίωμα: 

O oρισμός της πολιτικής ως «συνάντησης δυνάμεων» είναι προβληματικός, στο βαθμό που δεν προσδιορίζει την ποιοτική ετερογένεια των συγκρουόμενων δυνάμεων και τα διαφορετικά πεδία δυνάμεων, με τις άνισες σχέσεις ισχύος, καθώς και τη συνάρθρωσή τους. Για παράδειγμα, το »καλλιτεχνικό πεδίο» νοείται ως ένα πεδίο σύγκρουσης δυνάμεων ανάμεσα σε άλλα πεδία, από μια ορισμένη νοηματική σκοπιά, όπως συμβαίνει και με το »οικονομικό πεδίο», το »νομικό πεδίο», κ.ο.κ. Θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει πως η τέχνη, η οικονομία, η νομική και τα υπόλοιπα πεδία είναι απλώς »αφαιρέσεις», αφού κανένα πεδίο δεν είναι ανεξάρτητο από το άλλο. Όμως, κάθε φορά που χρησιμοποιούμε έναν από τους παραπάνω όρους, π.χ την έννοια της »οικονομίας», χρησιμοποιούμε μια νοηματική διάκριση, με βάση ένα ιδιαίτερο διαφοροποιητικό χαρακτηριστικό σε σχέση με άλλα πεδία (για παράδειγμα, το οικονομικό πεδίο θα μπορούσε να οριστεί από την εργασία, τη μεσολάβηση του χρήματος, κ.α). Παρ’όλο που το κάθε πεδίο ενυπάρχει στο σύνολο των πεδίων, είναι αναγκαίο να νοούμε τα διαφορετικά πεδία στη διακριτότητά τους, για να μπορούμε να συλλάβουμε την ταυτοχρονία τους.

  Άλλωστε, στο κείμενο των συντακτών διακρίνεται σε διάφορα σημεία η πολιτική, η νομική, μέχρι και η ευρωζωνική πλευρά της πραγματικότητας. Διακρίνονται δηλαδή διαφορετικά πεδία δυνάμεων, και η πολιτική ορίζεται σε συνάρτηση με αυτά. Επομένως, η πολιτική δεν είναι απλώς μια σύγκρουση δυνάμεων, αλλά μια σύγκρουση δυνάμεων διαφορετικών πεδίων και επιπέδων. Γιατί έχει σημασία αυτό; Γιατί, μην ορίζοντας διαφορετικά πεδία και επίπεδα δυνάμεων, όπως και διαφορετικούς βαθμούς δύναμης (ποσά δυνάμεων, όχι αριθμητικά μετρήσιμα αλλά με την έννοια των διαφορών έντασης δυναμικού, με την έννοια της μεγαλύτερης-μικρότερης δύναμης), το κείμενο τον Άκη Γαβριηλίδη και Σοφίας Λαλόπουλου δεν ιεραρχεί τα πεδία δυνάμεων, δεν θεματοποιεί τις διαφορές δύναμης μεταξύ των διαφορετικών μέσων και μηχανών δύναμης, στους διάφορους συνδυασμούς τους. Έτσι λοιπόν, θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι, τα οικονομικά μέσα, τα καλλιτεχνικά μέσα, τα κοινοβουλευτικά μέσα και άλλα μέσα, αφού συνιστούν όλα »δυνάμεις», είναι ακαθόριστα »ισότιμα» ως προς τη συμμετοχή τους στη Πολιτική που δεν αποτελεί απλά το Υπερπεδίο »σύγκρουσης δυνάμεων».

Ως προς τα Πορίσματα 1 και 2: 

Ο προβληματικός ορισμός της πολιτικής ως »σύγκρουσης δυνάμεων», χωρίς την αναλυτική διάκριση πεδίων δύναμης και άνισων σχέσεων μεταξύ των πεδίων και των μέσων δύναμης, εγγυάται πως από αυτό το Αξίωμα θα συναχθούν και εσφαλμένα πορίσματα (και ναι, η λογική της »συναγωγής πορισμάτων εκ του αξιώματος» επιτρέπει την αποτίμηση της συλλογιστικής πορείας ως προς την αλήθεια και το σφάλμα της, ένα τύπο αποτίμησης που γενικά αποφεύγει ο Άκης Γαβριηλίδης). Τα δύο πορίσματα, λοιπόν, μιλούν φουκωικά, για την πολιτική ως »δράση επί δράσεων», όπου κάθε δράση είναι »επικαθορισμένη από όλες τις άλλες», χωρίς να διακρίνουν, έστω »αλτουσεριανά», τους δείκτες δραστικότητας των εκάστοτε δυνάμεων-δράσεων πάνω στις άλλες. Είναι εγγυημένο πως ένας πόλεμος,στον οποίο δεν διακρίνεται η άνιση σχέση μεταξύ των δυνάμεων και των μέσων εξουσίας/ισχύος, θα χαθεί σχεδόν αμαχητί. Μια τόσο λανθασμένη στρατηγικά και τακτικά αντίληψη, είναι καταδικασμένη σε ήττα όσων ασπαστούν τα αναλυτικά εργαλεία της και μπουν για να δώσουν μια πολιτική μάχη.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, ή καλύτερα η αριστερή προσδοκία προς τον ΣΥΡΙΖΑ (γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ ζει, παρά τις απώλειες, και διεκδικεί εκ νέου με αξιώσεις την κυβερνητική εξουσία) δεν ηττήθηκε απλώς σε ένα »πεδίο σύγκρουσης δυνάμεων, που είναι η Πολιτική», αλλά ηττήθηκε επειδή αφέθηκε σε μια δύναμη με ειδική δραστικότητα, τη δύναμη του Κεφαλαίου, και μάλιστα, όχι απλώς άφησε τη δύναμη αυτή να επιδράσει καθοριστικά στις πολιτικές μετατοπίσεις του στο »χώρο θέσεων» της πολιτικής μάχης, αλλά αποτελεί πλέον φορέα της δύναμης του Κεφαλαίου, ή πιο παραδοσιακά, αστικό Κόμμα.

Η αναλυτική αδυναμία του κειμένου ως προς τον ορισμό της πολιτικής, προδίδει στο σημείο εκείνο που υπεισέρχεται στο κειμενικό περιβάλλον το στοιχείο που απωθήθηκε, η σημασία των ποσών δύναμης που συγκρούονται, και η διαφορά δύναμης του κεφαλαίου και των ισχυρότερων κρατικών του οργανώσεων, με άλλες δυνάμεις:

Με αυτή την ανάγνωση, η ψηφοφορία στις δύο εκλογές του 2012, ακόμα και στο δημοψήφισμα του 15, δεν ήταν όρκος ή συμβόλαιο στο οποίο να τίθεται ζήτημα «πιστότητας». Ήταν ένας λόγος που παρήγαγε ο ίδιος κάτι νέο, και όχι που προσπαθούσε να αναπαράγει πιστά ήδη υπαρκτά πράγματα –ή που αξίωνε αυτός πιστότητα. Το πλήθος, ψηφίζοντας,έδωσε στον Τσίπρα ένα καινούριο χαρτί προς χρήση στο «πόκερ των διαπραγματεύσεων», κατά το γνωστό κλισέ, ένα νέο ποσό δύναμης για να το προσθέσει και αυτό μαζί με τα άλλα στη συνολική ροή, στη ζυγαριά. Και ο Τσίπρας το πόνταρε και αυτό, αυξάνοντας το ύψος του στοιχήματος.
Στο σημείο αυτό του κειμένου, εκρήγνυται, κατά την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας, η βασική αντίφαση του Αξιώματος-ορισμού της πολιτικής. Γιατί το »ποσό δύναμης» που έδωσε το πλήθος στον ΣΥΡΙΖΑ, δεν ήταν αρκετό για να κερδηθεί το πόκερ, για να κλίνει υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ η ζυγαριά. Γιατί συνέβη αυτό? Οι συντάκτες του κειμένου δεν απαντούν πουθενά για αυτό. Δεν παραδέχονται ότι η δύναμη του Κεφαλαίου ως κοινωνικής σχέσης οργανωμένης σε κράτη, φορείς, συμπλέγματα επιχειρηματιών κ.α, μέσα και έξω από την Ελλάδα, ήταν ισχυρότερη από οποιοδήποτε »εκλογικό-πολιτικό ποσό» (βλ. μετρήσιμο ποσοστό, αλλά και μη μετρήσιμη »λαική υποστήριξη» και επένδυση ελπίδας-επιθυμίας στον ΣΥΡΙΖΑ).

Η ίδια αναλυτική λαθροχειρία εκδηλώνεται και στο σημείο εκείνο του κειμένου, που καταγγέλλεται η έννοια της »ανάθεσης» ως μία από τις βασικές εξηγητικές κατηγορίες της πολιτικής κατάστασης των τελευταίων χρόνων

»Γι’ αυτό –για να έρθουμε στο σήμερα- αστοχούν τελείως όσες τοποθετήσεις ακολουθούν ανάλογη γραμμή σκέψης με αρνητικό πρόσημο αυτή τη φορά, και παραπονούνται ότι η υπερψήφιση του ΣΥΡΙΖΑ συνιστούσε «ανάθεση» εκ μέρους των μαζών και των κοινωνικών κινημάτων, τα οποία υποτίθεται ότι «παραιτήθηκαν», αποσύρθηκαν από «τους δρόμους» όπου θα έπρεπε να βρίσκονται και ανέμεναν παθητικά τη σωτηρία τους από «κινήσεις κορυφής».
Ένα τελείως ενδεικτικό παράδειγμα τέτοιας ανάλυσης, από πολλά δυνατά:
tsipras
Η ανάγνωση αυτή βασίζεται σε μία μερική και επιφανειακή θεώρηση της δραστηριότητας των μαζών κατά την οποία οι τελευταίες είναι ενεργές μόνο όταν απεργούν, διαδηλώνουν, καταλαμβάνουν κτίρια κ.ο.κ., ενώ σε κάθε άλλη περίπτωση είναι παθητικές (και τότε πρέπει να τις «φέρουμε στο φιλότιμο» για να ξαναενεργοποιηθούν και να «σηκωθούν από τον καναπέ»). Όπως είδαμε (υποσημ. 1), όλες οι δυνάμεις «ενεργούν και πάσχουν εξ αποστάσεως». Οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν ασφαλώς μία έκφραση της δύναμης του πλήθους, αλλά όχι τη μόνη»

Στο απόσπασμα αυτό, αναπαράγεται για ακόμη μία φορά το σφάλμα του Αξιώματος που όρισε την Πολιτική. Εδώ εξισώνεται η δραστηριότητα του πλήθους ως κίνημα, και δη οργανωμένο κίνημα, με την εκλογική του ψήφο. Τόσο το κίνημα όσο και η ψήφος θεωρούνται (ορθά) μορφές δραστηριοποίησης, ενέργειας, όμως στις δύο αυτές μορφές αποδίδεται σιωπηρά (ή ανοιχτά!), ίσο ποσό δύναμης-δραστικότητας. Έχοντας απορρίψει τη ψήφο ως παθητική στάση έναντι του κινήματος ως ενεργητικής στάσης, έχοντας απορρίψει δηλαδή έναν δυισμό, το κείμενο καταλήγει σε ένα μονισμό, του τύπου »όλα είναι δράση, όλα είναι ενέργεια». Κατά αυτό το τρόπο, όχι απλώς εξισώνει έμμεσα το δραστήριοΠλήθος ως αποκρατικοποιημένη ροή με το Λαό ως εκλογικό σώμα, αλλά θα μπορούσε να εξισώνει και μια ψήφο με μια…επανάσταση. Λες και πρόκειται για ισόποση επένδυση libido και άσκηση δύναμης, μόνο και μόνο επειδή η ψήφος και η επανάσταση αποτελούν »εξίσου» μορφές ενέργειας-δραστηριότητας. 
 
Έτσι λοιπόν, καταλήγουν οι συντάκτες στο συμπέρασμα πως, από μια μορφή ενέργειας, το κίνημα των πρώτων »αντιμνημονιακών»χρόνων, περάσαμε σε μια άλλη μορφή ενέργειας, τη ψήφο και την πολιτική στήριξη, δίχως »απώλεια» ενέργειας, άλλωστε »η ενέργεια διατηρείται σταθερή». Μόνο που στα φυσικά συστήματα, παρατηρείται απώλεια ενέργειας, αν μιλάμε όχι γενικά για τη Φύση, αλλά για πχ το ποσοστό απώλειας μηχανικής ενέργειας σε μια πλαστική κρούση. 
Η πολιτική »ως φυσική σύγκρουση δυνάμεων», στην εκδοχή των Άκη Γαβριηλίδη-Σοφίας Λαλοπούλου, είναι ιδεολογική, μονομερής, εσφαλμένη αναπαράσταση της πολιτικής ως δραστηριότητας. Σε τελική ανάλυση, η επιλογή τους να αντλήσουν ορισμένες διαστάσεις από το μοντέλο της Φυσικής των δυνάμεων, και να αποκλείσουν άλλες διαστάσεις, αντανακλά τις πολιτικές επιθυμίες τους. Τελικά, καταφέρνουν να μην προσφέρουν στην πολιτική συζήτηση, παρά το φαντεζί τρόπο που πραγματεύονται τα πράγματα. Ή μάλλον, προσφέρουν Κάτι, με τον ίδιο τρόπο που ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζουν πως προσέφερε Κάτι: προσφέρουν, αφενός ένα παράδειγμα προς αποφυγή για το τί είναι η πολιτική, αφετέρου, ένα παράδειγμα προς μίμηση, για όλους τους επίδοξους εκφραστές των επόμενων ΣΥΡΙΖΑ. 
Προσκαλώ, ειδικά τους νεότερους αναγνώστες του κειμένου (φοιτητές σαν και του λόγου μου), να μη θαμπώνονται από το επιτηδευμένο λεξιλόγιο και τη δήθεν εμβριθή ανάλυση αυτών των ανθρώπων.
Η ενασχόληση με τα υπόλοιπα σημεία του κειμένου, μου φαίνεται περιττή. Τα παραπάνω αρκούν, κατά τη γνώμη μου, για να καταρρεύσει η σαθρή μεθοδολογική του βάση-τα παραπάνω αρκούν και για να καταρρεύσει η πρόταση μιας μεταρρύθμισης της Ευρωπαικής Ένωσης, ως χειραφετητικής για τους ανθρώπους, με την οποία περίπου κλείνει το κείμενο. Μου είναι σε τελική ανάλυση αδιάφορη η ερμηνεία της επιθυμίας σύνταξης ενός τέτοιου κειμένου από τους συγγραφείς τους, αν και μόνο η ερμηνεία της επιθυμίας τους θα μπορούσε να εξηγήσει τις μονομέρειές τους-και μια τέτοια ανάλυση νομιμοποιείται για τους ίδιους λόγους που ο Άκης Γαβριηλίδης συχνά ψυχαναλύει ή »σχιζοαναλύει» την ελληνική Αριστερά και τους φορείς της. Όμως αυτό το ερώτημα το αφήνω ανοιχτό, και το εναποθέτω στον αναγνώστη.
___________________________________________

Eδώ μπορείτε να διαβάσετε το δημοσιευμένο κείμενο

https://nomadicuniversality.wordpress.com/2015/09/13/%CE%B5%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CF%82-%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CF%83%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B6%CE%B1/#_ftnref2


Από:

http://bestimmung.blogspot.gr/2015/10/blog-post_17.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s