Η θολή πολιτική διάσταση των οικονομικών αποκλίσεων


el-erian_1557599c

Mohamed A. El-Erian

Ο κόσμος χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από την απόκλιση – στις οικονομικές επιδόσεις, τις νομισματικές πολιτικές, και συνακόλουθα στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι παγκόσμιες αποκλίσεις έχουν ήδη συμβάλει στη μεταβλητότητα της χρηματιστηριακής αγοράς, στις πρωτοφανείς μειώσεις των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων προηγμένων οικονομιών, και στις υπέρμετρες μεταβολές των νομισματικών ισοτιμιών. Και η τάση δεν μοιάζει να υποχωρεί, γεγονός που ασκεί αυξανόμενη πίεση στα ήδη τεταμένα πολιτικά συστήματα.

Οι συστημικά σημαντικές οικονομίες του κόσμου μπορούν να ταξινομηθούν σε τέσσερις κατηγορίες. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει χώρες όπως η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η οικονομική ανάκαμψη διευρύνεται, δίνοντας στις χώρες τη δυνατότητα να ξεπεράσουν τις οικονομικές ανισορροπίες. Παράδειγμα της δεύτερης ομάδας αποτελεί η Κίνα, η οποία καταφέρνει να προσγειωθεί ομαλά σε μία πορεία ανάπτυξης που, αν και χαμηλότερη από ό,τι τα τελευταία χρόνια, παραμένει επαρκής για να υποστηρίξει τη συνέχιση της προόδου στην κατεύθυνση της διασφάλισης υψηλού εισοδήματος και οικονομικής σταθερότητας.

Η τρίτη ομάδα περιλαμβάνει τις οικονομίες – όπως η Βραζιλία, αρκετές χώρες της ευρωζώνης, και η Ιαπωνία – που δεν αναπτύσσονται επαρκώς γρήγορα, και αντιμετωπίζουν κινδύνους αρνητικών εξελίξεων. Και, τέλος, η τέταρτη ομάδα αποτελείται από οικονομικά και χρηματοπιστωτικά μπαλαντέρ όπως η Ελλάδα και η Ρωσία – χώρες που θα μπορούσαν να επιτύχουν να αποκαταστήσουν την ανάπτυξη και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά θα μπορούσαν εξίσου εύκολα να εκραγούν, στέλνοντας ωστικά κύματα κατά μήκος και πλάτος της Ευρώπης, και πέραν αυτής.

Η απόκλιση αυτή είναι τόσο πολιτικό όσο και οικονομικό και χρηματοπιστωτικό φαινόμενο. Το ξεπέρασμά της – και η εξασφάλιση σταθερής, χρηματοπιστωτικά στέρεας παγκόσμιας ανάπτυξης – απαιτεί υπεύθυνες εθνικές πολιτικές και πολυμερή συντονισμό. Δυστυχώς, τα σημερινά μάλλον θολά εθνικά και διεθνή πολιτικά περιβάλλοντα έχουν μέχρι στιγμής παρεμποδίσει μία τέτοια προσέγγιση.

Παρ΄ όλα αυτά, η πειραματική νομισματική πολιτική στις προηγμένες οικονομίες – όπως οι μεγάλης κλίμακας αγορές περιουσιακών στοιχείων τις οποίες ξεκίνησε αυτόν το μήνα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – έχουν επιβραδύνει τον φαύλο κύκλο οικονομικών επιδόσεων κάτω του μετρίου και συγκεχυμένης πολιτικής. Αλλά είναι κάθε άλλο παρά σαφές πως αυτό θα συνεχιστεί, δη δεδομένου ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ εγκαταλείπει σταδιακά τέτοιες πολιτικές, βάζoντας την Αμερική σε μία τροχιά διαφορετική από αυτήν της πλειονότητας των άλλων προηγμένων οικονομιών.

Επιπλέον, οι δυνάμεις της αγοράς έχουν αποκτήσει όλο και μεγαλύτερο ρόλο στην εναρμόνιση των παγκόσμιων οικονομικών αποκλίσεων, γεγονός που οδηγεί σε δραματικές αλλαγές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ο κατάλογος τέτοιων μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών – που μέχρι στιγμής περιλαμβάνει πτώση κατά 25% του ευρώ έναντι του δολαρίου, χαμηλό ρεκόρ για το μεξικάνικο πέσο, και ανώμαλες υποτιμήσεις του ρεάλ Βραζιλίας και άλλων νομισμάτων αναδυόμενων οικονομιών – μακραίνει μέρα με τη μέρα. Ακόμα και υγιείς οικονομίες, όπως η Νότια Κορέα, είναι πρόθυμες να αποδυναμώσουν τα νομίσματά τους, αφήνοντας τις ΗΠΑ μόνες με την προθυμία τους να ανεχθούν τη σημαντική ανατίμηση του νομίσματός του.

Από μόνες τους, οι αγορές συναλλάγματος δεν θα επιφέρουν την απαιτούμενη παγκόσμια οικονομική αναπροσαρμογή που θα ενισχύσει την ανάπτυξη. Καλύτερες πολιτικές σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο είναι επίσης απαραίτητες – και αυτό απαιτεί καλύτερη πολιτική.

Πάρα πολλοί πολιτικοί ηγέτες ανά τον κόσμο εξακολουθούν να μην μπορούν – ή να μη θέλουν – να ανταποκριθούν στις οικονομικές-κυβερνητικές ευθύνες τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα λυπηρό, δεδομένου ότι υπάρχει μία ευρεία ομοφωνία αναφορικά με τα τεχνικά στοιχεία της απαιτούμενης πολιτικής δράσης: διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αναδιοργάνωση των μηχανών της ανάπτυξης, προσπάθειες για την αποκατάσταση της ισορροπίας της συνολικής ζήτησης, και εξάλειψη του υπερβολικού χρέους. (Η ευρωζώνη πρέπει επίσης να εργαστεί για να θέσει τα βασικά θεμέλια για το ιστορικό έργο ολοκλήρωσής της.) Αυτό που λείπει είναι η εφαρμογή.

Αλλά οι κυβερνήσεις μοιάζει απίθανο να ξεπεράσουν τη δυσλειτουργία τους στο εγγύς μέλλον. Στις ΗΠΑ, το Κογκρέσο και η εκτελεστική εξουσία είναι παγιδευμένοι σε αδιέξοδο. Τα πολιτικά συστήματα της Ευρώπης συγκλονίζονται από την άνοδο των λαϊκιστικών κομμάτων, πολλά από τα οποία κερδίζουν την υποστήριξη του εκλογικού σώματος με μία αντι-ευρωπαϊκή πλατφόρμα.

Στον αναδυόμενο κόσμο, η κυβέρνηση της Βραζιλίας αντιμετωπίζει πολλαπλά σκάνδαλα διαφθοράς. Και η ηγεσία της Ρωσίας παραμένει προσηλωμένη στις ταραχώδεις περιφερειακές της περιπέτειες, ανεξαρτήτως των καταστροφικών επιπτώσεών τους στην οικονομία της.

Στις περισσότερες, αν όχι όλες, από αυτές τις περιπτώσεις, βλέπουμε παραδείγματα ενός ευρύτερου φαινομένου: αυτού που θα μπορούσε να ονομαστεί διακυβέρνηση διά της αδράνειας – μία νοοτροπία τύπου «δεν γίνεται, δεν πρόκειται, και δεν πρέπει», για να παραφράσω τον οικονομολόγο Μαρκ Μπλιθ, η οποία εμποδίζει την αποτελεσματική χάραξη πολιτικής.

Καθώς η πολιτική αδράνεια παρατείνει την αναιμική ανάπτυξη και μειώνει τη δημιουργία θέσεων εργασίας, καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη η εγκατάλειψή της. Δεδομένου του πόσο δύσκολο είναι για τις κυβερνήσεις να κάνουν στροφή προς ένα νέο τρόπο χάραξης πολιτικής (δηλαδή, να διαταράξουν τον εαυτό τους), η πίεση θα έρθει απ΄ έξω. Σε μια δημοκρατία, αυτό τείνει να συμβαίνει μέσω του κατακερματισμού των παραδοσιακών κομμάτων και της εμφάνισης μη παραδοσιακών κομμάτων – εκ των οποίων κάποια προσφέρουν πραγματικές εναλλακτικές λύσεις, και άλλα βασίζονται στο φόβο και την προκατάληψη.

Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι συμφωνούν σχετικά με το τι χρειάζεται προκειμένου να αποφευχθεί άλλος ένας γύρος χαμένων ευκαιριών ανάπτυξης, ανεπαρκούς απασχόλησης, χρηματοπιστωτικής αστάθειας και επιδείνωσης των ανισοτήτων.

Οι κεντρικές τράπεζες και οι αγορές δεν μπορούν να επιτύχουν μία ομαλή παγκόσμια εξισορρόπηση μόνες τους. Όσο δύσκολο κι αν είναι, οι πολιτικοί θα πρέπει να επιδιώξουν σφαιρικές πολιτικές δράσεις. Όσο περισσότερο καθυστερούν, τόσο λιγότερο αποτελεσματικές θα είναι οι προσπάθειές τους. Όσο η κακή πολιτική εμποδίζει τις οικονομικές δυνατότητες, η εμπιστοσύνη του κοινού στις κυβερνήσεις θα συνεχίσει να φθίνει – με σοβαρές δυνητικές συνέπειες για τα πολιτικά συστήματα, και τις οικονομίες που διαχειρίζονται, σε όλο τον κόσμο.


  • Ο Mohamed A. El-Erian, επικεφαλής Οικονομικός Σύμβουλος της Allianz και μέλος της Διεθνούς Εκτελεστικής Επιτροπής της, είναι Πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου για την Ανάπτυξη του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα. Έχει διατελέσει Διευθύνων Σύμβουλος της PIMCO, ενώ το βιβλίο του «Όταν συγκρούονται οι αγορές» (αγγλ. When Markets Collide) αναδείχτηκε σε βιβλίο της χρονιάς 2008 από τους Financial Times, την Goldman Sachs, και τον Economist.

http://analitis.gr/i-tholi-politiki-diastasi-ton-ikonomikon-apokliseon-2/

One comment on “Η θολή πολιτική διάσταση των οικονομικών αποκλίσεων

  1. Ο/Η Phoenix λέει:

    Reblogged στις tolmima.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s