ΛΕΝΙΝ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΕΡΙΚΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ…


Εἰσαγωγή-Σχόλια: Ἰάσων Κουτούφαρης-Μαλανδρίνος
«Ἕνα ἀξιοσημείωτο γεγονός εἶναι τό ὅτι μέ
κάθε μεγάλο ἐπαναστατικό κίνημα μπαίνει στό
προσκήνιο τό ζήτημα τοῦ “ἐλεύθερου ἔρωτα”».
Φρίντριχ Ἔνγκελς1
1. Εἰσαγωγή
Ἀπό τό 1968 ὁ ἔρωτας συνοδοιπορεῖ μέ τήν ριζοσπαστική Ἀριστερά. Ἡ θεωρητική ἐνασχόληση τῶν ἀριστερῶν νεολαίων μέ τούς ποικίλους συνδυασμούς μαρξισμοῦ καί ψυχανάλυσης εἶναι δεδομένη, τό ἐνδογαμεῖν μέ συντρόφους καί συντρόφισσες δίνει καί παίρνει, ἐνῶ ὁ σεξισμός συγκαταλέγεται στά σημαντικότερα ἁμαρτήματα.
Τί θά ἔλεγε ἄραγε ὁ Λένιν γιά ὅλα αὐτά; Δέν χρειάζεται νά εἰκάσουμε. Τά ἀποσπάσματα πού παρατίθενται στήν συνέχεια μποροῦν νά μᾶς δώσουν μία εἰκόνα γιά τίς σκέψεις τοῦ Ρώσου ἐπαναστάτη σχετικά μέ ἕνα ζήτημα2 πού, πάντως, δέν τόν ἀπασχόλησε ἰδιαίτερα.3
Οἱ ἐπιλογές ἀπό τόν Ἐπίκουρο καί τόν Λουκρήτιο παρατίθενται συγκριτικά πρός τίς θέσεις τοῦ Λένιν. Ἴσως φανεῖ ἔτσι ὅτι ἡ ἄνευ ὅρων ἐνσωμάτωση τῆς ἐπιθυμητικῆς παραγωγῆς στό ἐπαναστατικό πρόταγμα δέν βρίσκει εὔκολα θέση στήν γενεαλογία τοῦ ὑλισμοῦ. Ἴσως φανεῖ τελικῶς ὅτι σέ μία διαφορετική κοινωνία, ὁ ἔρωτας, ἄν καί ὄχι ὅμοιος, θά εἶναι ἰσάξιος, μέ κάθε ἄλλη ἀνθρώπινη δραστηριότητα.
Οἱ ἐμφάσεις μέ bold εἶναι τοῦ γράφοντος.

2. Λένιν καί Λουκρήτιος
I
ΛΕΝΙΝ: «Ἡ ἀλλαγή τῆς στάσης τῶν νέων ἀπέναντι στά προβλήματα τῆς σεξουαλικῆς ζωῆς εἶναι βέβαια, “ἀλλαγή ἀρχῶν”, πού βασίζεται, δήθεν στήν θεωρία. Πολλοί ὀνομάζουν τήν στάση τους αὐτή “ἐπαναστατική” καί “κομμουνιστική”. Πιστεύω εἰλικρινά πώς ἔτσι ἔχει τό πρᾶγμα. Ἐμένα τόν γέρο δέν μέ ἐντυπωσιάζει αὐτό, ἄν καί κάθε ἄλλο παρά εἶμαι ἕνας ἄνθρωπος ἀσκητής. Ὡστόσο, αὐτή ἡ λεγόμενο “νέα σεξουαλική ζωή” τῆς νεολαίας –συχνά καί τῶν μεγάλων– πολλές φορές μοῦ φαίνεται καθαρά ἀστική, μοῦ φαίνεται παραλλαγή τοῦ ἀγαθοῦ ἀστικοῦ οἴκου ἀνοχῆς. Ὅλα τοῦτα δέν ἔχουν τίποτα τό κοινό μέ τήν ἐλευθερία τοῦ ἔρωτα ὅπως τόν ἐννοοῦμε ἐμεῖς οἱ κομμουνιστές. Γνωρίζετε, ἀσφαλῶς, τήν περίφημη θεωρία ὅτι, τάχα, στήν κομμουνιστική κοινωνία τό νά ἱκανοποιήσεις τήν γενετήσια ὁρμή καί τήν ἐρωτική ἀνάγκη εἶναι ἐξ ἴσου ἁπλό καί ἀσήμαντο, ὅσο τό νά πιεῖς ἕνα ποτήρι νερό. Ἀπ’ αὐτή τήν θεωρία τοῦ ἑνός “ποτηριοῦ νεροῦ”, ἡ νεολαία μας λύσσαξε, κυριολεκτικά λύσσαξε. Ἡ θεωρία αὐτή στάθηκε ὁ κακός δαίμονας γιά πολλά ἀγόρια καί κορίτσια. Οἱ ὑποστηρικτές της ἰσχυρίζονται ὅτι πρόκειται γιά μαρξιστική θεωρία.Νά μοῦ λείπει ἕνας τέτοιος “μαρξισμός”, ὁ ὁποῖος ἐξάγει ἄμεσα, ἀπερίσκεπτα καί ὁλοκληρωτικά ὅλα τά φαινόμενα καί τίς ἀλλαγές στό ἰδεολογικό ἐποικοδόμημα τῆς κοινωνίας, ἀποκλειστικά καί μόνο ἀπό τήν οἰκονομική βάση. Ἡ ὑπόθεση δέν εἶναι καθόλου ἁπλῆ. Κάποιος Φρίντριχ Ἔνγκελς ἔχει ἀποκαλύψει ἀπό καιρό τήν ἀλήθεια, πού σχετίζεται μέ τόν ἱστορικό ὑλισμό.
Θεωρῶ τήν περιβόητη θεωρία τοῦ ἑνός “ποτηριοῦ νερό” ἀπόλυτα ἀντιμαρξιστική καί πολύ περισσότερο ἀντικοινωνική. Στήν σεξουαλική ζωή δέν ἐκδηλώνεται μόνο ὅ,τι εἶναι δοσμένο ἀπό τήν φύση, ἀλλά καί ὅ,τι ἔχει προκύψει ἀπό τόν πολιτισμό, εὐγενικό ἤ ποταπό.
Ὁ Ἔνγκελς στήν “Καταγωγή τῆς Οἰκογένειας” ἀποδείχνει πόσο σημαντικό εἶναι νά ἐξελιχθεῖ καί νά ἐκλεπτυνθεῖ ὁ σεξουαλικός ἔρωτας. Οἱ σχέσεις ἀνάμεσα στά φῦλα δέν εἶναι ἁπλῆ ἔκφραση ἑνός παιχνιδιοῦ ἀνάμεσα στήν κοινωνική, οἰκονομική καί φυσιολογική ἀνάγκη. Ἡ τάση νά ἀναγάγουμε ἄμεσα στήν οἰκονομική βάση τῆς κοινωνίας τήν ἀλλαγή τῶν σχέσεων αὐτῶν καθαυτῶν, ἀποσπασμένων ἀπό τήν γενικότερη σύνθεσή τους μέ ὁλόκληρη τήν ἰδεολογία, δέν εἶναι μαρξισμός, ἀλλά ὀρθολογισμός. Βέβαια, ἡ δίψα πρέπει νά σβηστεῖ. Ἀλλά, ἕνας ὁμαλός ἄνθρωπος, σέ κανονικές συνθῆκες, θά ξάπλωνε μήπως ποτέ στό δρόμο μέσα στήν λάσπη, γιά νά πιεῖ ἀπ’ τήν λακκούβα; Ἤ ἔστω ἀπό ἕνα ποτήρι, πού ἀκούμπησαν πάνω του δεκάδες χείλη; Τό σπουδαιότερο, ὡστόσο, εἶναι ἡ κοινωνική πτυχή τοῦ ζητήματος. Ἡ πόση νεροῦ εἶναι ὑπόθεση πραγματικά ἀτομική. Στόν ἔρωτα, ὅμως, συμμετέχουν δύο, μάλιστα παρουσιάζεται καί τρίτος: ἡ νέα ζωή. Ἐδώ περικλείεται τό κοινωνικό συμφέρον, προβάλλει τό χρέος ἀπέναντι στό κοινωνικό σύνολο.
Σάν κομμουνιστής, δέν τρέφω τήν παραμικρή συμπάθεια γιά τήν θεωρία τοῦ ἑνός “ποτηριοῦ νερό”, ἔστω κι ἄν στολίζεται μέ τήν ἐτικέτα τοῦ “λυτρωμένου ἔρωτα”. Ἐπί πλέον, ἡ θεωρία αὐτή δέν εἶναι οὔτε νέα, οὔτε κομμουνιστική. Θά θυμᾶστε ἴσως ὅτι ἡ θεωρία αὐτή προβάλλονταν ἀπό τήν ἐκλεπτυσμένη λογοτεχνία, πρός τά μισά περίπου τοῦ περασμένου αἰῶνα, σάν “χειραφέτηση τῆς καρδιᾶς”, στήν ἀστική πρακτική μετατράπηκε σέ χειραφέτηση τοῦ κορμιοῦ. Τότε προβάλλονταν πιό ἐπιδέξια ἀπό σήμερα. Πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεση στήν πράξη, δέν μπορῶ νά κρίνω» (Λένιν, 1987, σελ. 210-212).4
ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ: «Δέν μένει στερημένος ἀπ’ τούς καρπούς τῆς Ἀφροδίτης ὅποιος τόν ἔρωτα ἀποφεύγει·5 ἴσα-ἴσα, πού γεύεται ἀπολαύσεις πού δέν τόν τιμωροῦν μετά· γιατί εἶναι βέβαιο πώς τήν πιό γνήσια καί ἀμόλυντη ἡδονή τήν νοιώθουν οἱ ὑγιεῖς παρά οἱ ἀρρωστημένοι. Ἀκόμη καί τήν στιγμή πού οἱ ἐρωτευμένοι ἔχουν δικό τους ὁ ἕνας τόν ἄλλο, τό πάθος πού τούς καίει ξεχύνεται μέ ἀβέβαια σκαμπανεβάσματα, δέν ξέρουν τί νά πρωτοαπολαύσουν καί πῶς, μέ τά μάτια ἤ μέ τά χέρια. Σφίγγουν μέ δύναμη τό ἀντικείμενο τοῦ πόθου, τό κάνουν νά πονάει, τοῦ μπήγουν τά δόντια κι ἀφήνουν δαγκωματιές πάνω σέ χείλη τρυφερά – γιατί ἡ ἡδονή τους δέν εἶναι καθαρή: κρυφά ἀγκάθια τούς κεντρίζουν νά πληγώσουν τό πλάσμα, ὅποιο καί νά ’ναι αὐτό, ἀπ’ ὅπου ξεπηδοῦν τῆς τρέλας τους τά βλαστάρια. Μά τήν ὥρα τοῦ ἔρωτα ἡ Ἀφροδίτη μέ χέρι ἀνάλαφρο μετριάζει τόν πόνο, καί ἡ γλυκιά ἡδονή ἀπαλύνει τίς δαγκωματιές: γιατί ἔχουν τήν ἐλπίδα πώς ἐκεῖνο τό ἴδιο ἐκεῖνο σῶμα πού τούς ἄναψε τήν φωτιά μπορεῖ καί νά τήν σβήσει. Ὅμως ἡ φύση τό ἀρνεῖται αὐτό καί τό ἀντιμάχεται: εἶναι ἡ μόνη περίπτωση ὅπου, ὅσο περισσότερα κατέχουμε ἄλλο τόσο μᾶς καίει τά στήθη πόθος σφοδρός. Τό νερό καί ἡ τροφή περνοῦν μέσα στό σῶμα, κι ἐπειδή καταλαμβάνουν καθορισμένα μέρη, εὔκολα χορταίνουνε τήν πείνα καί τήν δίψα. Ἀντίθετα, ἀπό τήν θωριά ἑνός ἀνθρώπου καί τ’ ὄμορφο πρόσωπό του τίποτα δέν δίνεται στό σῶμα γιά ἀπόλαυση, πέρα ἀπό κούφια εἴδωλα: ἐλπίδες θλιβερές πού τίς σαρώνει ὁ ἀέρας. Ὅπως στά ὄνειρα, πού ὁ διψασμένος ζητάει νά πιεῖ μά ἀντί νά βρεῖ νερό νά σβήσει τήν λαύρα πού τοῦ καίει τά σωθικά, κυνηγάει εἴδωλα νεροῦ καί μάταια παλεύει, καί μένει διψασμένος μολονότι ἔχει βρεθεῖ καταμεσῆς σέ ὁρμητικό ποτάμι καί πίνει ἀχόρταγα – ἔτσι καί στόν ἔρωτα ἡ Ἀφροδίτη ξεγελάει τούς ἐρωτευμένους μέ εἴδωλα. Ὅσο καί νά κοιτάζουνε τό σῶμα πού ’χουν ἐμπρός τους, δέν ἱκανοποιοῦνται· κι οὔτε μποροῦν μ’ ἐκεῖνα τά ἀβέβαια χέρια τους πού διατρέχουν ὅλο τό κορμί κάτι νά ἀποσπάσουνε ἀπό τά τρυφερά τά μέλη. Κι ὅταν, τέλος, μπλεγμένα τά κορμιά τους χαίρονται τόν ἀνθό τῆς νιότης, καί αἰσθάνονται νά φτάνει ἡ κορύφωση, κι ἡ Ἀφροδίτη εἶναι ἐκεῖ νά σπείρει τόν γυναικεῖο ἀγρό, σφιχταγκαλιάζονται ἄπληστα καί γεύονται τά σάλια ὁ ἕνας τοῦ ἄλλου, καί ἀσθμαίνοντας δαγκώνουνε τά χείλη· μάταια ὅμως, γιατί τίποτα δέν μποροῦν νά ἀποσπάσουν ἀπ’ τόν ἄλλο, μήτε νά διεισδύσουν καί νά χαθοῦν ὁ ἕνας μέσα στό σῶμα τοῦ ἄλλου. Γιατί ’ναι φορές πού φαίνεται πώς αὐτό λαχταροῦν καί πώς γι’ αὐτό πασχίζουν, ἔτσι παθιασμένα πού σφιχτοδένονται μέ τά δεσμά τῆς Ἀφροδίτης ἐνῶ τούς λιώνει τά μέλη ἡ δύναμη τῆς ἡδονῆς. Καί τελικά ὅταν ἐκτονωθεῖ ὁ συσσωρευμένος στά νεῦρα πόθος, κοπάζει γιά λίγο ἡ μανιασμένη πυρκαγιά. Μά ἡ λύσσα ἐπιστρέφει, τούς ξαναπιάνει ἡ ἴδια μανία καί ζητοῦν νά κατακτήσουν αὐτό πού ποθοῦν, καί δέν μποροῦν ἕναν τρόπο νά μηχανευτοῦν γιά νά νικήσουν τό κακό, καί ἡ κρυφή πληγή τούς κάνει νά μαραζώνουν μές στήν τόση ἀβεβαιότητα» (Λουκρήτιος, 2005, στιχ. 1073-1020, σελ. 316-319).
II
ΛΕΝΙΝ: «Κάθε ἄλλο παρά ἐπιδιώκω μέ τήν κριτική μου νά κηρύξω τόν ἀσκητισμό. Αὐτό δέν μοῦ πέρασε κἄν ἀπ’ τό μυαλό. Ὁ κομμουνισμός πρέπει νά φέρει μαζί του ὄχι τόν ἀσκητισμό, ἀλλά τήν χαρά τῆς ζωῆς καί τήν αἰσιοδοξία, πού ἐπίσης συνεπάγεται ἡ ὁλοκληρωμένη ἐρωτική ζωή. Ὅμως, κατά τήν γνώμη μου, ἡ ἄκρατη σεξουαλική ζωή πού παρατηρεῖται σήμερα δέν αὐγαταίνειπάντα τήν χαρά τῆς ζωῆς καί τήν αἰσιοδοξία, ἀλλά ἀντίθετα, τίς λιγοστεύει» (Λένιν, 1987, σελ. 212).
ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ: «Ὅλα μάταια ὅμως: μές ἀπό τήν πηγή τῆς εὐφορίας, μία πίκρα ξεπροβάλλει καί τοῦ σφίγγει τόν λαιμό, κι ἄς εἶναι τριγύρω λουλουδιασμένος ὁ τόπος· εἴτε γιατί τόν βασανίζουν τύψεις πού περνᾶ τήν ζωή του ἄπραγος, χαμένος στήν διαφθορά, εἴτε γιατί τοῦ πέταξε μία κουβέντα διφορούμενη πού καρφώθηκε στήν παθιασμένη του καρδιά καί τόν καίει σάν φωτιά, εἴτε γιατί τοῦ φάνηκε πώς ἔριχνε ἀλλοῦ τό βλέμμα της καί κοίταζε ἄλλον ἄντρα, καί πώς στό πρόσωπό της εἶδε μιά ὑποψία χαμόγελου» (Λουκρήτιος, 2005, στιχ. 1134-1140, σελ. 320-321).
-III-
ΛΕΝΙΝ: «Δέν μπορῶ, ἐπίσης, νά ἐγγυηθῶ γιά τήν σιγουριά καί τήν σταθερότητα στήν πάλη ἐκείνων τῶν γυναικῶν πού οἱ προσωπικές ἐρωτικές τους σχέσεις περιπλέκονται μέ τήν πολιτική, οὔτε γιά τούς ἄντρες πού τρέχουν πίσω ἀπό κάθε ποδόγυρο καί ἀφήνονται νά τούς τυλίγει ὁποιαδήποτε νεαρή γυναικούλα» (Λένιν, 1987, σελ. 212-213).
ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ: «Καί βάλε ἀκόμη πῶς σπαταλοῦν τίς δυνάμεις τους καί πῶς τούς ἀφανίζει ἡ ταλαιπωρία, καί βάλε ἀκόμη πώς ζοῦν ὑποταγμένοι στά νεύματα κάποιου ἄλλου, ξεχνοῦν τά καθήκοντά τους καί καταστρέφουν τήν ὑπόληψή τους» (Λουκρήτιος, 2005, στιχ. 1121-1124, σελ. 320-321).
IV-
ΛΕΝΙΝ: «Ἡ ἀκράτεια στήν σεξουαλική ζωή εἶναι ἀστική: εἶναι σημάδι διαφθορᾶς. Τό προλεταριᾶτο εἶναι τάξη ἀνερχόμενη. Δέν τοῦ χρειάζεται ἡ μέθη πού θά τό ζάλιζε ἤ θά τό ἐρέθιζε. Δέν τοῦ χρειάζεται οὔτε ἡ μέθη τῆς σεξουαλικῆς ἀκράτειας, οὔτε ἡμέθη ἀπό ἀλκοόλ. Δέν μπορεῖ καί δέν θέλει νά ξεχάσει τήν ποταπότητα, τήν βρωμιά καί τήν βαρβαρότητα τοῦ καπιταλισμοῦ. Ἀντλεῖ ἰσχυρότερα κίνητρα γιά πάλη ἀπό τήν κατάσταση τῆς τάξης του, ἀπό τό κομμουνιστικό ἰδεῶδες. Χρειάζεται διαύγεια, διαύγεια καί πάλι διαύγεια. Γι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, δέν θά πρέπει νά ὑπάρχει κανένα ἀδυνάτισμα, καμμιά σπατάλη καί ἐξάντληση δυνάμεων. Ἡ αὐτοκυριαρχία, ἡ αὐτοπειθάρχηση δέν εἶναι δουλεία. Εἶναι ἀπαραίτητη καί στόν ἔρωτα» (Λένιν, 1987,σελ. 213).
ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΣ: «Γιατί ἀκόμα κι ἄν λείπει τό ἀγαπημένο πρόσωπο, τό εἴδωλό του εἶναι παρόν καί τ’ ὄνομά του τό γλυκό ἠχεῖ μέσα στά αὐτιά σου. Καλύτερα λοιπόν ν’ ἀποφεύγεις τά εἴδωλα καί ν’ ἀποδιώχνεις καθετί πού τρέφει τόν ἔρωτα· νά στρέφεις ἀλλοῦ τήν σκέψη σου…» (Λουκρήτιος, 2005, στιχ. 1061-1064, σελ. 316-317).
3. Λένιν καί Ἐπίκουρος
ΛΕΝΙΝ: «Γερό μυαλό σέ γερό κορμί! Οὔτε καλόγερος, οὔτε Δόν Ζουάν, ἀλλά οὔτε καί γερμανός φιλισταῖος, σάν μέση ὁδός» (Λένιν, 1987, σελ. 212).
ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ: «… σὺ δὲ ὅταν μήτε τοὺς νόμους καταλύῃς μήτε τὰ καλῶς ἐθῇ κείμενα κινῇς μήτε τὸν πλησίον τινὰ λύπης μήτε τὴν σάρκα καταξαίνης μήτε τὰ ἀναγκαῖα καταναλίσκης, χρῲ ὦ βούλει τῇ σεαυτοῦ προαιρέσει …» (Ἐπίκουρος, 1922, 51, σελ. 65-66).
4. Λένιν, Φρόυντ, καί σεξουαλική ἐπανάσταση
«Ἄλλωστε κι ἡ ἴδια ἡ θεωρία τοῦ Φρόυντ εἶναι σήμερα ἕνα εἶδος μοντέρνας παραδοξολογίας. Βλέπω μέ δυσπιστία τίς θεωρίες τοῦ φύλου πού διατυπώνονται σέ ἄρθρα, ἐκθέσεις, σέ μπροσοῦρες κλπ., μέ λίγα λόγια, σέ κείνη τήν εἰδική ἀρθρογραφία, πού ἄνθισε πλούσια στό κοπρισμένο ἔδαφος τῆς ἀστικῆς κοινωνίας. Δέν ἔχω ἐμπιστοσύνη σέ κείνους πού συνέχεια καί ἐπίμονα εἶναι ἀπορροφημένοι ἀπό τά ζητήματα τοῦ φύλου, ὅπως ὁ Ἰνδός φακίρης πού παρατηρεῖ τόν ἀφαλό του. Μοῦ φαίνεται πώς αὐτή ἡ πληθώρα θεωριῶν γιά τό φύλο, πού στό μεγαλύτερο μέρος τους εἶναι εἰκασίες καί μάλιστα συχνά αὐθαίρετες, πηγάζει ἀπό προσωπικές ἀνάγκες. Ἀκριβῶς ἀπό τήν τάση νά δικαιολογήσουν μπροστά στήν ἀστική ἠθική τήν δική τους ἀνώμαλη ἤ ὑπερβολική σεξουαλική ζωή, καί νά ἐκλιπαρήσουν ἐπιείκεια γιά τόν ἑαυτό τους. Αὐτός ὁ καμουφλαρισμένος σεβασμός πρός τήν ἀστική ἠθική μοῦ εἶναι τόσο ἀντιπαθητικός ὅσο καί τό ἐρωτικό ἀνασκάλεμα τῶν προβλημάτων τοῦ φύλου. Ὅσο κι ἄν προσπαθεῖ νά ἐμφανιστεῖ ἡ ἀπασχόληση αὐτή σάν στασιαστική, ἐπαναστατική σέ τελευταία ἀνάλυση, εἶναι ὁλότελα ἀστική. Εἶναι μία προσφιλέστατη ἐνασχόληση τῶν διανοουμένων καί τῶν προσκειμένων σέ αὐτούς στρωμάτων. Μέσα στό κόμμα, μέσα στό ταξικά συνειδητό ἀγωνιζόμενο προλεταριᾶτο δέν ὑπάρχε θέση γι αὐτή τήν ἐνασχόληση» (Λένιν, 1987, σελ. 205-206).6
«Οἱ ἄνθρωποι ἐναντιώνονται σθεναρά στήν χυδαιότητα καί τήν διαστροφή. Καί στήν ἐποχή μας πού σαρώνονται πανίσχυρα κράτη, πού κλονίζονται οἱ παλιές σχέσεις κυριαρχίας, πού ἀρχίζει νά πεθαίνει ἕνας ὁλόκληρος κοινωνικός κόσμος, σ’ αὐτή τήν ἐποχή ἀλλάζουν γρήγορα τά αἰσθήματα τοῦ κάθε ἀνθρώπου ξεχωριστά. Ἡ μεγάλη δίψα γιά ποικίλες ἀπολαύσεις παίρνει εὔκολα ἀσυγκράτητη δύναμη. Οἱ μορφές τοῦ γάμου καί τῶν σχέσεων ἀνάμεσα στά φῦλα μέ τήν ἀστική ἔννοια, δέν ἱκανοποιοῦν πιά. Στόν τομέα τοῦ γάμου καί τῶν σεξουαλικῶν σχέσεων ζυγώνει μιά ἐπανάσταση ταυτόσημη μέ τήν προλεταριακή» (Λένιν, 1987, σελ. 210).
5. Λένιν καί αὐνανισμός
Στό ἔργο του Χαρακτηρισμός τοῦ Οἰκονομικοῦ Ρομαντισμοῦ (1897), ὁ Λένιν ἀσκοῦσε κριτική στίς προτάσεις τοῦ Σισμόντι γιά τόν περιορισμό τῶν γεννήσεων καί, εἰδικότερα, στήν ἄποψη τοῦ τελευταίου ὅτι γιά τήν ἀνανέωση τῆς οἰκογένειας ἀπαιτοῦνται κατά μέσο ὅρο τρεῖς γεννήσεις. Σχολίαζε περαιτέρω: «Ὁ Σισμόντι ἀπό θεωρητικός μετατρέπεται ἐδῶ σέ πρακτικό συμβουλάτορα, κήρυκα τῆς ἠθικῆς πού ἀκολουθεῖ, ὅπως εἶναι γνωστό, μέ τόση ἐπιτυχία ὁ Γάλλος ἀγρότης. Δέν εἶναι ἁπλῶς ἕνας Μάλθους, ἀλλά καί ἐπί πλέον ἕνας Μάλθους κομμένος ἐπίτηδες στά μέτρα τοῦ μικροαστοῦ. Διαβάζοντας τά κεφάλαια αὐτά τοῦ Σισμόντι θυμᾶσαι ἄθελά σου τά γεμάτα πάθος καί ἀγανάκτηση ξεσπάσματα τοῦ Προυντόν, πού προσπαθοῦσε ν ἀποδείξει ὅτι ὁ μαλθουσιανισμός εἶναι κήρυγμα τῆς συζυγικῆς πρακτικῆς … ὁρισμένου παρά φύσιν ἐλαττώματος» (Λένιν, 1985, σελ. 185).
Ποιό εἶναι, ὅμως, τό «παρά φύσιν ἐλάττωμα» πού ἀπασχολεῖ τόν Λένιν καί τόν Προυντόν; Ὁ R. Boer (2013, σελ. xi), συνδέονταςτό ἀπόσπασμα μέ κάποιες ἄλλες ἀναφορές, καταλήγει στό συμπέρασμα ὅτι πρόκειται γιά τό ἑτεροφυλοφιλικό πρωκτικό σέξ.
Πιστεύω ὅτι ἡ ἄποψη αὐτή εἶναι λανθασμένη. Ἄν καί ὁ Λένιν παραπέμπει ἀφηρημένα στό «ἔργο τοῦ Προυντόν “Γιά τήν δικαιοσύνη”», πρόκειται, κατά πᾶσα πιθανότητα, γιά τό De la justice dans la Révolution et dans l’Église, Librairie de Garnier Frères, 1858. Στόν τρίτο τόμο τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου, ὁ Προυντόν πράγματι ἐξανίσταται κατά τοῦ ὁμοφυλοφιλικοῦ σοδομισμοῦ (σελ. 241), ἐνῶ τό μοναδικό του σχόλιο γιά ἑτεροφυλοφιλικές ἀφύσικες σχέσεις ἀφορᾶ περισσότερο τήν ἐμπορευματοποίηση τοῦ γάμου παρά κάποια συγκεκριμένη διαστροφή (σελ. 262).
Ἀντιθέτως, στόν πρῶτο τόμο τοῦ ἔργου, ὁ Προυντόν γράφει: «Γνωρίζετε … τήν ἱστορία ἐκείνου τοῦ ἐγγονοῦ τοῦ Ἰακώβ πού, παρακινημένος ἀπό τόν πατέρα του Ἰούδα, στό πλαίσιο τῆς ἀνδραδελφογαμίας,7 νά πλαγιάσει μέ τήν κουνιάδα του Θάμαρ, χήρα καί ἄτεκνη, καί νά συνεχίσει, μέσῳ τῆς ἕνωσης μέ ἐκείνη, τήν γενιά τοῦ θανόντος ἀδελφοῦ του, ξεγέλασε τήν φύση, ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν [Γεν. 38:9], καί θανατώθηκε ἀπό τόν Θεό γιά αὐτή τήν βδελυγμία, διότι πονηρὸν δὲ ἐφάνη ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ὅτι ἐποίησε τοῦτο [Γεν. 38:10]. Τό ὄνομα τοῦ Αὐνάν ἔχει μείνει στήν ἱστορία γιά τήν ἀτιμία του· χρησιμοποιεῖται γιά νά περιγράψει τό ἐπαίσχυντο βίτσιο (vice honteux) πού ἀποδεκατίζει τήν νεολαία, καί τοῦ ὁποίου ὁ Τισσό8 ἔχει τόσο τρομαχτικά σκιαγραφήσει, τόναὐνανισμό (onanisme). Ἔ λοιπόν! Ὁ αὐνανισμός, ὁ ἀπό κοινοῦ αὐνανισμός, μαθαίνουμε, εἶναι τό προληπτικό μέσο πού προτείνει ὁ Μάλθους ἐναντίον τῆς ὑπεργεννητικότητας· αὐτό εἶναι πού ἀποκαλεῖ ἠθικό περιορισμό. Ἔτσι ξέρει ἡ ἐπιστήμη νά αἴρει τά ἔργαἀκόμη καί τῆς ἁμαρτίας. Πλέον δέν πρέπει νά λέμε αὐνανισμός, πρέπει νά λέμε μαλθουσιανισμός» (σελ. 336-337).
Συνεπῶς, τό «παρά φύσιν ἐλάττωμα» εἶναι ὁ αὐνανισμός καί ὄχι τό πρωκτικό σέξ. Πρός ἐπίρρωσιν τοῦ ἐπιχειρήματος ἔρχονται οἱ πολεμικές ἐναντίον τοῦ αὐνανισμοῦ ἀνάμεσα στούς Γάλλους ἀγρότες πού ἀναφέρει ὁ Λένιν.9
Ἄς προσεχθεῖ ὅτι ὁ Λένιν μνημονεύει τόν Προυντόν χωρίς εἰρωνεία, ἀλλά μᾶλλον μέ συμπάθεια: ἡ ΕΣΣΔ ἀκολούθησε τήν Δύση καί κατεδίωξε συστηματικά τόν αὐνανισμό.10
… καί ἕνα νεῦμα τοῦ Λένιν πρός τούς ἀναγνῶστες
«Ξέρω, ξέρω, …, σχετικά μ’ αὐτό καί μένα μέ ὑποπτεύονται ἀρκετά γιά φιλισταϊσμό. Τό ἀντιμετωπίζω ὅμως ἥρεμα. Τάκιτρινόραμφα κλωσσόπουλα, πού μόλις βγῆκαν ἀπό τό αὐγό τῶν ἀστικῶν ἀντιλήψεων, εἶναι πάντα τρομερά μυαλωμένα. Ὑποχρεωνόμαστε νά συμφωνήσουμε μ’ αὐτό, ὅμως δέν ἔχουμε σκοπό νά “διορθώσουμε τόν ἑαυτό μας”. Καί τό νεολαιίστικο κίνημα πάσχει ἀπό σύγχρονη τοποθέτηση τῶν προβλημάτων τοῦ φύλου καί ἀπό τό ὑπερβολικό ἐνδιαφέρον γι’ αὐτά τά ζητήματα» (Λένιν, 1987, σελ. 208-209).


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Ἔνγκελς (1987). Φρίντριχ Ἔνγκελς, Τό βιβλίο τῆς Ἀποκάλυψης, ὅπως παρατίθεται σέ Κ. Μάρξ / Φρ. Ἔνγκελς, Γιά τήν ἀγάπη, τή φιλία, τήν ἀλληλεγγύη, Σύγχρονη Ἐποχή/ Ὁδηγητής, Ἀθήνα, 1987.
  • Ἐπίκουρος (1922). Ἐπικούρου Προσφώνησις, Gnomologium Vaticanum Epicureum, ὅπως παρατίθεται σέ P. von der Mühll (ἐπιμ.),Epicuri Epistulae Tres et Ratae Sententiae A Laertio Diogene Servatae etc., Teubner, Lipsiae, 1922, σελ. 60-69.
  • Θεοδωρίδης (1954). Χαράλαμπος Θεοδωρίδης, Ἐπίκουρος: Ἡ ἀληθινή ὄψη τοῦ ἀρχαίου κόσμου, Βιβλιοπωλεῖον τῆς Ἑστίας, Ἀθήνα, 1954.
  • Καστοριάδης (1985). Κορνήλιος Καστοριάδης, Ἡ γραφειοκρατική κοινωνία 2: Ἡ ἐπανάσταση κατά τῆς γραφειοκρατίας, β’ ἔκδ., Ὕψιλον, Ἀθήνα, 1985.
  • Λένιν (1985). Λένιν, Ἅπαντα, τόμος 2, ἔκδ. ε’, Σύγχρονη Ἐποχή, Ἀθήνα, 1985.
  • Λένιν (1987). Κλάρα Τσέτκιν, Σημειωματάριο, Παράρτημα σέ Μάρξ/Ἔνγκελς/Λένιν, Γιά τό γυναικεῖο ζήτημα, Σύγχρονη Ἐποχή, Ἀθήνα, 1987, σελ. 201-227.
  • Λουκρήτιος (2005). Λουκρήτιος, Γιά τήν Φύση τῶν Πραγμάτων – De Rerum Natura, Θύραθεν, Θεσσαλονίκη, 2005.
  • Ράιχ (1972). Βίλχελμ Ράιχ, Ἡ σεξουαλική ἐπανάσταση, Ράππας, Ἀθήνα, 1972.
  • Boer (2013). Ronald Boer, Lenin, Religion and Theology, Palgrave-Macmillan, New York, 2013.
  • Frank (2000). Stephen P. Frank, “Ask the Doctor!”, Peasants and Medical-Sexual Advice in Riazan Province, 1925-1928, σέ William B. Husband (ἐπιμ.), The Human Tradition in Modern Russia, SR Books, Wilmington, 2000.
  • Healy (2001). Dan Healy, Homosexual Desire in Revolutionary Russia: The Regulation of Sexual and Gender Dissent, University of Chicago Press, Chicago, 2001.
  • Lenin, 35. Lenin, Collected Works, τόμος 35, Progress Publishers, Moscow, 1973.
  • MEW, 21. Karl Marx-Friedrich Engels, Werke, τόμος 21, Dietz, Berlin, 1962.
  • Zimmerman. Jonathan Zimmerman, Too Hot to Handle: A Global History of Sex Education, Princeton University Press, Princeton, 2015.
1 MEW, 21, σελ. 10 = Ἔνγκελς (1987), σελ. 29.
2 Ἡ ἐδῶ παράθεση δέν εἶναι προφανῶς ἐξαντλητική. Ἐπί πλέον, βλ. π.χ., σχετικά μέ τήν ἐλευθερία τοῦ ἔρωτα, τίς δύο ἐπιστολές τοῦ Λένιν πρός τήν Ἰνέσσα Ἀρμάντ (Lenin, 35, σελ. 180-185· οἱ ἐπιστολές περιλαμβάνονται στόν 49ο τόμο τῶνἉπάντων τῆς Σύγχρονης Ἐποχῆς, ἀλλά δυστυχῶς ἀδυνατῶ νά παραπέμψω μέ ἀκρίβεια στίς σελίδες).
3 Βλ. Λένιν (1987), σελ. 209: «Εἶναι ἀπαραίτητο νά συμβάλουμε μέ κάθε τρόπο στήν ἀφύπνιση τῆς κοινωνικῆς ζωῆς καί δράσης τῶν γυναικῶν, γιά νά μπορέσουν νά ὑπερνικήσουν τήν στενότητα τῆς μικροαστικῆς, ἀτομικιστικῆς, οἰκιακῆς καί οἰκογενειακῆς ψυχολογίας. Ἀλλά αὐτό ἀνάμεσα στά ἄλλα». Ἡ ἔμφαση δική μου.
4 Πρβλ. πάντως τόν Ράιχ (1972), πού τονίζει ὅτι «ἀκριβῶς αὐτή ἡ περικοπή γιά τήν θεωρία τοῦ ποτηριοῦ μέ τό νερό ἐπιστρατεύτηκε πολλές φορές ἀπό ὅλους τούς φοβιτσιάρηδες καί ἠθικολόγους γιά τήν στήριξη τῶν καταστροφικῶν ἀντιλήψεών τους στόν ἀγώνα κατά τῆς σεξουαλικότητας τῶν νέων» (σελ. 310).
5 Ὁ Θεοδωρίδης (1954) ἐπισημαίνει ὅτι ὁ ἔρωτας πού περιγράφει ὁ Λουκρήτιος «εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς παραλυμένης Ρώμης τοῦ πρώτου π.Χ. αἰῶνα, πού, ἀφοῦ ἔσφαξε, ρήμαξε κι ἅρπαξε τά πλούτη τῶν λαῶν, ξενυχτοῦσε σέ ἀμαρτωλά συμπόσια. Εἶναι ἀκόμα ἡ ἀγανάκτηση τοῦ ἐπικούρειου στό ἀποκρουστικό θέαμα» (σελ. 287).
6 Δέν μποροῦμε νά μήν σκεφτοῦμε ἐδῶ τό σύγχρονο κίνημα γιά τά δικαιώματα τῶν ὁμοφυλοφίλων. Ὁ Healy (2001) σημειώνει:«Ὁ Λένιν φαίνεται νά ὑποστηρίζει ὅτι ἐκεῖνοι πού ὑποφέρουν ἀπό “κάποια προσωπική ἀνωμαλία … στήν σεξουαλική ζωή” ὀφείλουν νά τό πράττουν σιωπηλά, δουλεύοντάς παράλληλα γιά τήν ἐπανάσταση» (σελ. 113). Προσθέτει ὅτι «ὁ μόνος σχετικά ὑψηλόβαθμος Μπολσεβίκος πού εἶναι γνωστό ὅτι ἦταν ὁμοφυλόφιλος, ὁ Κομμισάριος γιά τίς Ἐξωτερικές Ὑποθέσεις Γκεόργκι [ὁ συγγραφέας γράφει λανθασμένα “Γκριγκόρι”] Τσιτσέριν (θητεία: 1918-1930), προφανῶς συμμορφώθηκε ἀταλάντευτα μέ αὐτήν τήν ἠθική» (σελ. 302, ὑποσημ. 68).
7 Ἀνδραδελφογαμία ἤ λεβιρᾶτο ὀνομάζεται ὁ κανόνας πού ἐπιβάλλει στήν ἄτεκνη χήρα νά παντρευτεῖ τόν ἀδελφό τοῦ θανόντος συζύγου της.
8 Samuel-Auguste Tissot (1728-1797) ἦταν Ἐλβετός γιατρός. Ἔμεινε γνωστός γιά τό ἔργο του LOnanisme (1760), τήν πρώτη πραγματεία πού ἐπικαλέστηκε ἐπιστημονικά δεδομένα γιά νά καταδικάσει τόν αὐνανισμό. Τό βιβλίο ὑπῆρξε μεγάλη ἐμπορική ἐπιτυχία καί χρησίμευσε ὡς πηγή γιά τήν συγγραφή τοῦ οἰκείου λήμματος τῆς Ἐγκυκλοπαίδειας τοῦ Ντιντερό.
9 Χαρακτηριστικό παράδειγμα τό ἔργο τοῦ Theodore Pouillet, Étude médico-philosophique sur les formes, les causes, les signes, les conseq́uences et le traitement de l’onanisme chez la femme, Paris, 1880.
10 Στό βιβλίο του Τά πρόβληματα τῆς σεξουαλικῆς ἀγωγῆς (1959), ὁ διάσημος σοβιετικός γιατρός Τ.Σ. Ἀτάροφ σημείωνε μέ περηφάνια ὅτι «στίς σοβιετικές συνθῆκες, ὁ αὐνανισμός δέν ἀποτελεῖ πιά μαζικό φαινόμενο ὅπως παρελθόν», ἐν τούτοις συμπλήρωνε, «ὐφίσταται» (ὅπως παρατίθεται σέ Καστοριάδη, 1985, σελ. 278). Ἤδη ὅμως ἀπό τό 1925, «σέ ἕνα δοκίμιο σχετικά μέ τήν “Σεξουαλική Ἐκπαίδευση στά πλαίσια τῆς Μαρξιστικῆς Παιδαγωγικῆς”, … ἕνας ἐκπαιδευτικός ὑπεστήριξε ὅτι ὁ αὐνανισμός ἦταν “ἐγωϊστικός” καί ἄρα ἀντεπαναστατικός. “Ὅλες οἱ αὐτοερωτικές διαδικασίες, στιγμές αὐτοϊκανοποίησης πού δέν ἀπαιτοῦν ἐπαφή μέ ἄλλον, ἐπιφέρει μία παθολογική αὔξηση τοῦ ἐγωκεντρισμοῦ”, ἰσχυρίστηκε, “καί παράγουν ντροπαλά μοναχικά ἄτομα φυλακισμένα στούς ἑαυτούς τους καί ἀδιάφορους γιά τήν ζωή τῆς κοινωνίας”. Πράγματι, ἡ ἀφοσίωση τῶν μαθητῶν στήν κολλεκτίβα μποροῦσε νά μετρηθεῖ ἀναλόγως τοῦ ἄν αὐτοϊκανοποιοῦνταν. “Ἐάν ὁ ἔφηβος συνδέεται στενά μέ τό κομμουνιστικό νεολαιίστικό κίνημα”, ὑπέθετε κάποιος ἄλλος ἐκπαιδευτικός, “τότε αὐτός ὁ ἔφηβος δέν θά γίνει ποτέ ἕνας μανιώδης μαλάκας”» (Zimmerman, 2015, σελ. 25-26). Τέλος, τό 1926, ὁ δρ Β.Ν. Βοσκρεσένσκι ἦταν κατηγορηματικός ὡς πρός τούς κινδύνους τοῦ αὐνανισμοῦ: «ποτελεῖ μεγάλη πίεση γιά τό νευρικό σύστημα καί τήν καρδιά. Οἱ συνέπειες τοῦ αὐνανισμοῦ εἶναι ἐξαιρετικά σοβαρές καί συχνά ὁδηγοῦν σέ ἀνικανότητα, δηλαδή σέ ἀδυναμία ἀπόκτησης κανονικῶν σεξουαλικῶν σχέσεων»(ὅπως παρατίθεται σέ Frank, 2000, σελ. 102-103).

______________________________________

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s