Eντουάρντο Γκαλεάνο «Ο κόσμος ανάποδα» – 3ο μάθημα: Βασικά μαθήματα αδικίας


Επιμέλεια για την ΕΛ.Λ.Α.Σ. : Ν.Π.

Συνεχίζουμε σήμερα με την  παρουσίαση του 3ου μαθήματος από το βιβλίο του Ουρουγουανού συγγραφέα και φιλοσόφου Εντουάρντο Γκαλεάνο, «Ένας κόσμος ανάποδα» (πατήστε εδώ για να δείτε όλες τις σχετικές αναρτήσεις) που κυκλοφορεί  από τις ‘Εκδόσεις Πιρόγα’ σε μετάφραση της ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΖΑΚΟΠΟΥΛΟΥEduardo Galeano “Patas arriba” 1998. Oι παρουσίασεις αυτές αντιστοιχούν σε 18 μαθήματα ενταγμένα σε 6 κύκλους.

Κύκλος  – Το σχολείο του κόσμου απ’ την ανάποδη

Σελίδες 33 – 51, Μάθημα 3ο,  «Βασικά μαθήματα αδικίας»


Η διαφήμιση προστάζει καταναλώστε και η οικονομία το απαγορεύει. Οι επιταγές της κατανάλωσης, υποχρεωτικές για όλους αλλά ανέφικτες για την πλειοψηφία, οδηγούν σε παράνομες ενέργειες. Οι αστυνομικές σελίδες των εφημερίδων φανερώνουν πολύ περισσότερα για τις αντιφάσεις της εποχής μας από τις πολιτικές ή οικονομικές τους σελίδες.

Ισοπέδωση και ανισότητες

Η δικτατορία της καταναλωτικής κοινωνίας επιβάλλει έναν ολοκληρωτισμό αντίστοιχο με εκείνον που επιβάλλει η δίδυμη αδελφή της, η δικτατορία της άνισης οργάνωσης του κόσμου.

Οι μηχανισμοί της υποχρεωτικής ισοπέδωσης υπονομεύουν την αξιοθαύμαστη δύναμη των ανθρώπων να αναγνωρίζουν τις διαφορές τους κι αυτές να τους συνδέουν. Το καλύτερο στοιχείο του κόσμου αυτού είναι η πολλαπλότητα των κόσμων που εμπεριέχει, οι διαφορετικές μουσικές, τα βάσανα και τα χρώματα της ζωής: οι χίλιοι και ένας τρόποι που ανακαλύψαμε, στο πέρασμα των αιώνων, για να ζούμε και να μιλάμε, να πιστεύουμε και να δημιουργούμε, να τρώμε, να εργαζόμαστε, να χορεύουμε, να παίζουμε, να αγαπάμε, να υποφέρουμε και να γιορτάζουμε.

Η ισοπέδωση, που μας εξομοιώνει αλλά και μας σαγηνεύει, δεν μπορεί να μετρηθεί. Δεν υπάρχει υπολογιστής ικανός να καταγράψει τα καθημερινά εγκλήματα που διαπράττει η βιομηχανία της μαζικής κουλτούρας κατά της διαφορετικότητας των ανθρώπων και του δικαιώματός τους σε μια ταυτότητα. Κι όμως, τα καταστρεπτικά επιτεύγματά της είναι οφθαλμοφανή. Ο χρόνος σιγά σιγά αδειάζει, η ιστορία χάνεται και ο χώρος δεν αναγνωρίζει την εκπληκτική ποικιλία των περιοχών του. Με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, τα αφεντικά του κόσμου, μας επιβάλλουν να κοιταζόμαστε όλοι υποχρεωτικά σε έναν και μοναδικό καθρέφτη, ο οποίος αντανακλά τις αξίες της κουλτούρας της κατανάλωσης.

Όποιος δεν κατέχει δεν υπάρχει: όποιος δεν έχει αυτοκίνητο, επώνυμα παπούτσια ή εισαγόμενα αρώματα, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Οικονομία των εισαγωγών, πολιτισμός της αγυρτείας: στο βασίλειο της επίδειξης οφείλουμε όλοι να επιβιβαστούμε στο κρουαζιερόπλοιο της κατανάλωσης, που σκίζει τα ταραγμένα νερά της αγοράς. Η πλειοψηφία των επιβατών είναι καταδικασμένη να ναυαγήσει, αλλά τα ναύλα όσων μπορέσουν να ταξιδέψουν θα τα πληρώσουμε όλοι με το εξωτερικό χρέος. Τα δάνεια, που δίνουν τη δυνατότητα σε μια καταναλωτική μειοψηφία να γεμίσει με καινούργια άχρηστα πράγματα, δρουν στην υπηρεσία της τυποποίησης της μεσαίας τάξης και του πιθηκισμού της ανώτερης τάξης. Η τηλεόραση μάλιστα αναλαμβάνει να μετατρέψει σε πραγματικές ανάγκες, μπροστά στα μάτια μας, την τεχνητή ζήτηση την οποία επινοεί ακούραστα ο Βορράς και προβάλλει με επιτυχία στο Νότο. (Στο βιβλίο αυτό, οι όροι Βορράς και Νότος αναφέρονται στη μοιρασιά της παγκόσμιας πίτας και δε συμπίπτουν πάντοτε με τα γεωγραφικά δεδομένα).

Η εξαίρεση

Υπάρχει μόνο ένας τόπος όπου ο Βορράς ανταγωνίζεται το Νότο με τους ίδιους όρους: πρόκειται για ένα γήπεδο ποδοσφαίρου στη Βραζιλία, στις εκβολές του Αμαζονίου. Ο κύκλος του Ισημερινού κόβει στη μέση το στάδιο Zerão, στην Αμαπά, οπότε κάθε ομάδα παίζει το ένα ημίχρονο στο Νότο και το άλλο στο Βορρά.

Τι γίνεται με τα εκατομμύρια παιδιά της Λατινικής Αμερικής που όταν μεγαλώσουν θα είναι καταδικασμένα να αντιμετωπίσουν την ανεργία ή μισθούς πείνας; Η διαφήμιση τι ρόλο παίζει; Αυξάνει άραγε τη ζήτηση ή υποκινεί τη βία; Η τηλεόραση προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες: όχι μόνο μας μαθαίνει να ταυτίζουμε την ποιότητα ζωής με την ποσότητα των πραγμάτων αλλά και μας προσφέρει καθημερινά οπτικοακουστικά μαθήματα βίας, που συμπληρώνονται από τα βιντεοπαιχνίδια. Το έγκλημα είναι το πιο επιτυχημένο θέαμα της μικρής οθόνης. Χτύπα προτού σε χτυπήσουν ,συμβουλεύουν οι ηλεκτρονικοί δάσκαλοι των βιντεοπαιχνιδιών.

Βγάλτα πέρα μόνος σου, μην υπολογίζεις σε κανέναν. Αυτοκίνητα ανατινάζονται, άνθρωπο εκρήγνυνται: Σκότωσε κι εσύ, μπορείς. Εν τω μεταξύ οι πόλεις μεγαλώνουν. Οι πόλεις της Λατινικής Αμερικής είναι σήμερα οι μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου. Και, καθώς μεγαλώνουν οι πόλεις, το έγκλημα αυξάνεται με τρομακτικό ρυθμό.

Συνέχεια

Άνθρωποι λουλούδια


Για μένα ο άνθρωπος είναι γεύση και μυρωδιά.
Με την γεύση και την μυρωδιά του με μαλακώνει. Κάνει τα χείλη μου να χαμογελάσουν και τα μάτια μου να ελευθερωθούν. Να μπορέσουν να  πλησιάσουν, να  επεξεργαστούν , να τρέξουν πάνω στα μυστικά  χαμόγελα και στα σφραγισμένα ποιήματα του. Να δεις καλά που κρύβεται ένα χαμόγελο στο λωβό του αυτιού . Ιδέα δεν θα είχαμε για όλα αυτά τα κύματα που σκάνε στην ακτή , στην άκρη του ματιού.
     Μέ την γεύση και την μυρωδιά του κάνει τα χείλη μου να σφίγγουν και το μέτωπο μου να ζαρώνει. Σαν τότε που ήμουν μικρή και με κυνηγούσε ο παππούς μου κάθε πρωί να πιώ το γάλα. Δεν μου άρεσε ποτέ το γάλα. Είναι περίπλοκα τα πράγματα με το γάλα. Όλο κάτι περισσότερο περιμένεις απ΄αυτό . Όλο κάτι λιγότερο σου δίνει αυτό. Σου πέφτει βαρύ από την μια. Είναι ωφέλιμο από την άλλη. Σιγά μην τα καταφέρει η λογική μπροστά στην δύναμη της γεύσης και της μωρωδιάς. Στητός μπροστά στο νεροχύτη της κουζίνας ο παππούς με παρατεταμένο το δυνατό του χέρι να κρατά ένα γυάλιο , ψηλό ποτήρι γάλα και εγώ μπροστά του να μετατρέπομαι σε ζαρωμένο απόκομα εφημερίδας , έτοιμη ακόμα και να εξαφανιστώ προκειμένου να μην πιω το γάλα και με διαπεράσει η γαλατίλα του. Μπορεί και να φταίει που από βυζί ήπια μόνο λίγες μέρες και να χώρισαν οι δρόμοι μας από τότε.

Συνέχεια

Ο βρόγχος της ΕΚΤ.


«Όταν εγώ χρησιμοποιώ μια λέξη» είπε ο Χάμπτι Ντάμπτι σε μάλλον υπεροπτικό τόνο, «η λέξη σημαίνει ό,τι εγώ διαλέγω να σημαίνει- τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο».

«Το ερώτημα είναι», είπε η Αλίκη «αν μπορείς εσύ να κάνεις τις λέξεις να σημαίνουν διαφορετικά πράγματα».

‘Το ερώτημα είναι», είπε ο Χάμπτι Ντάμπτι, «ποιος είναι τ ’αφεντικό- αυτό είν’ όλο»

Λιούις Κάρολ.

Δυστυχώς και παρά τις προσδοκίες της ελληνικής κυβέρνησης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν αφήνει σχεδόν κανένα περιθώριο ελιγμού στην ελληνική κυβέρνηση στην παρούσα φάση της οικονομικής συγκυρίας. Χωρίς τη βοήθεια της ΕΚΤ που αποτελεί και την κεντρική τράπεζα της χώρας, είναι αδύνατον να κυβερνήσει οποιαδήποτε κυβέρνηση σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Πρόκειται για μια κατάσταση πρωτόγνωρη αν όχι αδιανόητη όπως την χαρακτήρισε ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς.

Συνέχεια

Ένα Παιδί Που Το Είπαν Αμαντέους…


Αναρωτιέμαι κάποιες φορές: Αν ο Μότσαρτ γεννιόταν στην εποχή μας, τι μουσική θα έγραφε; Ορχηστρική; Μουσική για τον κινηματογράφο; Τζαζ; Ή μήπως θα ήταν κάποιος καταραμένος ροκ-σταρ, σαν τον Τζίμι Χέντριξ;

Η ερώτηση είναι άστοχη, το γνωρίζω. Ο Μότσαρτ, όπως και κάθε άλλος άνθρωπος, είναι το προϊόν συμπτώσεων, κοινωνικών συνθηκών και επιλογών, σε διαρκή αλληλεπίδραση με το χαοτικό σύστημα του εγκεφάλου.

Κάθε άνθρωπος γεννιέται μόνο μια φορά. Δεν είναι δυνατόν να κλωνοποιήσεις το Χάος.

~~

Το βέβαιο είναι ότι ο Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart δεν ήταν φυσιολογικός. Ο Σταντάλ, στη μονογραφία του για τον Αμαντέους, γράφει ότι ήταν «σαν καθυστερημένος». Από παιδί, όταν δεν έπαιζε μουσική, έκανε διαρκώς καταναγκαστικές και επαναλαμβανόμενες κινήσεις με τα χέρια, τα πόδια και το σώμα του. «Δεν μπορούσε να σταθεί ούτε μια στιγμή εντελώς ακίνητος».

Συνέχεια

Eυτυχώς, δεν είναι μόνο ΑΥΤΗ η «πραγματική κοινωνία» της Β. Χαλκιδικής…


Η προχθεσινή διαδήλωση στην Αθήνα των μεταλλωρύχων της Ελληνικός Χρυσός, των οικογενειών τους και διαφόρων άλλων, ήταν σίγουρα διαφορετική από όλες τις πορείες που έχουμε δει μέχρι σήμερα.

CCuEGasWgAArdkV

Δεν θα επιμείνουμε στον αριθμό των διαδηλωτών που είχε προαναγγελθεί ότι θα είναι άνω των 7.000 και δεν ήταν ούτε 2.000.  Στον μικρόκοσμο της Β. Χαλκιδικής είναι γνωστό τι εκβιασμοί και χρηματισμοί έπεσαν για να μαζευτεί κόσμος, ακόμα και εκτός Χαλκιδικής και μπράβο σε αυτούς που δεν ενέδωσαν και απείχαν από αυτή τη φιέστα. Ούτε μας απασχολεί το ότι στα κανάλια και τα άλλα μέσα παραπληροφόρησης δόθηκε η ευκαιρία να βαφτίσουν «μεταλλωρύχο» οτιδήποτε φορούσε φωσφοριζέ γιλέκο. Έδωσαν έτσι έτσι εντέχνως την εντύπωση ότι στα μεταλλεία σήμερα δουλεύουν τέσσερις ή πέντε ή επτά χιλιάδες άτομα.

Συνέχεια

Η επανάσταση και οι ανεμόμυλοι : Ουτοπία ή αναγκαιότητα;


don-quixote-and-sancho-panza

Ο Δον Κιχώτης σήμερα, ουτοπία και πολιτική. Μια μονομαχία διανοουμένων, ανάμεσα στον Χοσέ Σαραμάγκο και τον Εντουάρντο Γκαλεάνο. » Δεν μπορούμε να περιορισθούμε στο να κοιτάζουμε την πραγματικότητα» θα υποστηρίξει ο ένας, για πάρει αμέσως την απάντηση: «Αυτό, όμως, που άλλαξε τον κόσμο ήταν η αναγκαιότητα».

Μια μονομαχία μεταξύ Σαραμάγκο και Γκαλεάνο στο Πόρτο Αλέγρε

«Προσοχή παρακαλώ, προσοχή παρακαλώ, ετοιμάζομαι να ξεστομίσω μια ιστορική φράση: αυτό που άλλαξε τον κόσμο δεν ήταν η ουτοπία, ήταν η αναγκαιότητα». Ο Χοσέ Σαραμάγκο στο βήμα σχεδόν δεν καταφέρνει να προφέρει τις τελευταίες λέξεις, μέσα σε μια θύελλα χειροκροτημάτων, σ» ένα θέατρο κατάμεστο από κόσμο που τον λατρεύει. Ο γηραιός κομμουνιστής του Ριμπατέχο και ο ιππότης της ελεεινής μορφής από τη Μάντσα δεν θα μπορούσαν να είναι περισσότερο διαφορετικοί μεταξύ τους: ο πρώτος γερά δεμένος με την καταγγελία των διάφορων παραλλαγών μιας σύγχρονης Αποκάλυψης, ο δεύτερος, εδώ και τετρακόσια χρόνια, να προσπαθεί με τα μάτια και την καρδιά του να μη δει την πραγματικότητα όπως είναι. «Ο δον Κιχώτης σήμερα: ουτοπία και πολιτική» λέει το πανό μπροστά στη σκηνή του θεάτρου Αραούχο Βιάνα. Ο Σαραμάγκο εισορμά ίσως την πιο σημαντική στιγμή του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ και πάνω στη σκηνή τον χειροκροτεί και ο Εντουάρντο Γκαλεάνο, που αντίθετα απ» αυτόν την ουτοπία την καλομεταχειρίζεται σαν μια άπιαστη γραμμή στο βάθος του ορίζοντα, που μετατοπίζεται μαζί μ» όποιον προσπαθεί να τη φθάσει, αλλά ακριβώς γι» αυτό χρειάζεται, για να μας κάνει να προχωράμε. Στο Πόρτο Αλέγρε έρχονται εκείνοι που κάποια μέρα πριν από πέντε χρόνια επινόησαν τη φράση «ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός». Τώρα λένε ότι είναι δυνατόν να ξεκινήσουμε αύριο. Ντουέτο για την ουτοπία, του Χοσέ Σαραμάγκο και του Εντουάρντο Γκαλεάνο.

Συνέχεια

Ζακ Ελλύλ – Η Πλάνη της Τεχνικής…


Είναι αδύνατο να καταλάβουμε τη σύγχρονη κοινωνία μας, αν δεν γνωρίζουμε με σαφήνεια τον παράγοντα που κατά κύριο λόγο την καθορίζει, δηλαδή την Τεχνική σαν ένα σύνολο μέσων, μεθόδων και οργάνωσης της γνώσης με συγκεκριμένο προσανατολισμό.

Ο Ζακ Ελλύλ (1912-1994) γεννήθηκε στο Μπορντώ. Σπούδασε νομικά (διδάκτωρ το 1936) και δίδαξε στο Μονπελιέ, στο Στρασβούργο, στο Κλερμόν-Φεράν. Από το 1940 έως το 1944 συμμετείχε στην αντίσταση εναντίον των Γερμανών κατακτητών. Μετά την απελευθέρωση της Γαλλίας, άρχισε να διδάσκει στο Μπορντώ, στο Ίδρυμα Πολιτικών Μελετών (από το 1947).

Συνέγραψε περισσότερα από εξήντα βιβλία και εκατοντάδες άρθρα με θέματα που εκτείνονται από την κοινωνιολογία, την τέχνη και την πολιτική έως το δίκαιο, τη θεολογία και την τεχνική. Από τα πολλά έργα του, που επηρέασαν πολύ την κοινωνική σκέψη στη Γαλλία και στις Η.Π.Α., αναφέρουμε τα ακόλουθα: “Η τεχνολογική/τεχνική κοινωνία”, “Μεταμόρφωση του αστού”, “Προπαγάνδες”, “Η προδοσία της Δύσης”, “Αναρχία και χριστιανισμός”, “Η πολιτική αυταπάτη”. Επί τριάντα χρόνια ο Ζακ Ελλύλ παρέδιδε στους φοιτητές του έναν κύκλο μαθημάτων για τους διαδόχους του Μαρξ. Αυτά τα μαθήματα αποτελούν τον τόμο “Οι διάδοχοι του Μαρξ”. Πρόσφατα εκδόθηκε και στην Ελλάδα το κλασικό πλέον βιβλίο του ΤΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ από τις εκδόσεις Αλήστου Μνήμης, ενώ από καιρό κυκλοφορούν μερικά ακόμα βιβλία του από τις εκδόσεις Νησίδες.

Σε αυτή τη συνέντευξη, ο Ελλύλ εκθέτει εδώ με πολύ ζωντανό τρόπο τα βασικά συμπεράσματά του σε μια συνέντευξή του στην ολλανδική ομάδα ReRun το 1992. Η μετάφραση των υποτίτλων έγινε από την Ιβάν Γιαννακοπούλου, η επιμέλειά τους από τον Γιάννη Δ. Ιωαννίδη και η προσαρμογή από τον Ηλία Διάμεση.


Από: http://www.respublica.gr/2015/04/column/ellul/