Αληθινά και ψευδή διλήμματα στην Ελλάδα της υποτελούς ανάπτυξης…


του Πάνου Παπαδημητρόπουλου

Καθώς πλησιάζουμε στην εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής διαπιστώνει κανείς τη σύγχυση πολλών ψηφοφόρων και των δύο πρώην μεγάλων κομμάτων –της Ν.Δ και του ΠΑ.ΣΟ.Κ- σύγχυση που αποτυπώνεται σε ένα είδος πολιτικής ατολμίας. Στο πλαίσιο αυτό κρίνουμε απαραίτητο να κάνουμε ορισμένες παρατηρήσεις που πρέπει να συνοδεύουν μια διαυγή ματιά και μια κριτική αποτίμηση του πολιτικού πεδίου, αλλά και του πολιτικού σχεδίου των δύο κυβερνώντων κομμάτων.

Είναι, καταρχάς, απολύτως ανακριβής και επιδρά παραπλανητικά η αντίληψη ότι οι πολιτικές της κυβέρνησης περιγράφουν ένα σχέδιο για την ελληνική οικονομία. Σχέδιο ασφαλώς και υπάρχει, αλλά αφορά ένα ‘όραμα’ για την κοινωνία συνολικά. Πρόκειται για ένα ‘όραμα’ ξεκάθαρα δυστοπικό, αφού προτείνει την υποταγή της κοινωνίας και των επιμέρους πεδίων και δραστηριοτήτων της στις οικονομικές ελίτ. Με τον όρο «οικονομική ελίτ» αναφερόμαστε σε εγχώρια και υπερεθνικά δίκτυα συμφερόντων που συνιστούν μια σύγχρονη εκδοχή της μαφίας λόγω του τρόπου με τον οποίο παράγουν πλούτο από τα κεφάλαια που υφαρπάζουν από την κοινωνία. Για να το πούμε απλά, οι δημόσιοι οργανισμοί, τα νοσοκομεία ή οι παραλίες που οι κυβερνώντες επιχειρούν να ιδιωτικοποιήσουν και να πουλήσουν με το πρόσχημα «νέων θέσεων εργασίας» [sic] δεν τους ανήκουν.

Βέβαια, τα ηγεμονικά αυτά σχέδια εξυπηρετούνται –και αυτό πρέπει να γίνει σαφές σε όλους τους ψηφοφόρους- μέσα από μια συγκεκριμένη ιδεολογική μεταστροφή των δύο κυβερνώντων κομμάτων, και ειδικά του ΠΑ.ΣΟ.Κ, που μεταβάλλει πλήρως την πολιτική τους ταυτότητα από φιλελεύθερη ή ‘σοσιαλιστική’ σε νεοφιλελεύθερη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα δύο κόμματα που κάποτε ψήφιζαν οι πατριώτες/εθνικόφρονες της Ν.Δ ή οι σοσιαλιστές του ΠΑ.ΣΟ.Κ δεν υπάρχουν πια. Τη θέση τους έχει πάρει μια νέα πολιτικο-ιδεολογική αντίληψη και στάση, ο νεοφιλελευθερισμός. Ο τελευταίος επιδιώκοντας όσα πολύ συνοπτικά αναφέραμε παραπάνω οξύνει την κοινωνική ανισότητα και δημιουργεί αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής μόνο για λίγους, πιστός στις αρχές του κοινωνικού δαρβινισμού που τον διέπουν.

Παίρνοντας την αμερικανική κοινωνία ως παράδειγμα προς μίμηση η εγκαθίδρυση του νεοφιλελευθερισμού δεν συνιστά την εισαγωγή ενός νέου οικονομικού μοντέλου, όπως διατείνονται οι ηγεμονικές δυνάμεις, αλλά ενός πολιτισμικού συστήματος. Η προσπάθειά τους έγκειται, δηλαδή, στο να αλλάξει το νόημα και η σχέση των ανθρώπων με τους συνανθρώπους τους, τους θεσμούς, την εργασία, το κράτος, τους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον, με όλα επομένως όσα μας περιστοιχίζουν. Αυτή είναι μια πραγματική μάχη που έχει εξαπολύσει εναντίον της ίδιας της ζωής και του αξιακού της περιεχομένου. Εδώ δεν λέμε ότι όταν αλλάζει η οικονομία αλλάζει ο πολιτισμός, δηλαδή η καθημερινή ζωή, όπως πιστεύουν κάποιοι ορθόδοξοι μαρξιστές, αλλά ότι ο πολιτισμός του νεοφιλελευθερισμού ΕΙΝΑΙ η κυρίαρχη οικονομία. Ακριβώς γι’αυτό τα πολιτικά τους επιχειρήματα αναφέρονται μόνο σε αυτήν μέσα από οικονομικούς δείκτες, νούμερα κλπ. Έχοντας ως αποκλειστικό γνώμονα χάραξης πολιτικής το κέρδος, οι κυβερνώντες πείθουν τους αφελείς με όπλο τους το εξής ιδεολογικό τέχνασμα: ταυτίζουν την έννοια της «ανάπτυξης» με την έννοια της «προόδου».

Εστιάζοντας στην ειδική μορφή που λαμβάνει η συστηματική διαδικασία διαστρέβλωσης εννοιών και οικειοποίησης λέξεων, γίνεται φανερό ένα πράγμα: πρόκειται για managers με περιορισμένη μόνο γνώση και κατανόηση του τρόπου συγκρότησης και λειτουργίας των κοινωνικών σχέσεων, και όχι για πολιτικούς στους οποίους θα αποδίδαμε μια κάποια ευρύτητα πνεύματος. Το αν οι managers έχουν μετατραπεί σε μαφία ή η μαφία σε managers δεν είναι σαφές. Η γνωστική και ιδεολογική τους ένδεια πάντως, γνήσιο παιδί της ψευδο-επιστήμης των οικονομικών, είναι δεδομένη. Καθόλου δεδομένο και αυτονόητο όμως δεν θα έπρεπε να θεωρείται το ότι η ένδεια αυτή θα μπορούσε να σχεδιάσει και να εφαρμόσει πολιτικές που θα εξόντωναν οικονομικά, ηθικά και ψυχολογικά ευρύτατες κοινωνικές ομάδες. Αυτή η δύναμη και η ικανότητά τους να επιφέρουν στις κοινωνίες τις οδυνηρές συνέπειες των σχεδίων τους σε τέτοια ευρεία κλίμακα, εδώ και δεκαετίες, είναι η απόδειξη του ηγεμονικού τους ρόλου σε διεθνές επίπεδο. Αν δεν υπήρχε η πληθώρα των ιστορικών παραδειγμάτων εφαρμογής των συγκεκριμένων αντιλήψεων και των κοινωνικών ερειπίων τους –όπως εκείνο της θατσερικής Νέας Δεξιάς στη Μ. Βρετανία[1], των Η.Π.Α ή διαφόρων χωρών της Ν. Αμερικής- θα μπορούσε κανείς ίσως να ισχυριστεί ότι η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει καινοφανή χαρακτηριστικά. Κάτι τέτοιο όμως, ασφαλώς, δεν ισχύει.

Ελάχιστοι είναι αυτοί πλέον που πιστεύουν ότι τα κόμματα της Ν.Δ και του ΠΑ.ΣΟ.Κ κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης ωφέλησαν «πραγματικά» την ελληνική κοινωνία. Οι περισσότεροι παραπέμπουν σε αυτό που στην τρέχουσα πολιτική γλώσσα αποκαλείται «διαφθορά» και το συνδέουν με την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, βέβαια, η αλληλοδιείσδυση κομμάτων και κοινωνίας καθιστά κάθε εύκολη και απόλυτη διάκριση ανάμεσα στα δύο προβληματική. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, ο ρόλος των δύο αυτών κομμάτων μοιάζει να έχει πια τελειώσει. Ο ιστορικός κύκλος τους είναι πλέον φανερό ότι κλείνει. Ακριβώς γι’αυτό η ενεργοποίηση των συντηρητικών αντανακλαστικών όσων ακόμα πιστεύουν σε αυτά δεν μπορεί να αποτρέψει την κίνηση προς τα εμπρός. Αυτή έχει πια ξεκινήσει. Έτσι, στην παρούσα συγκυρία διαγράφεται μια κομβικής σημασίας ιδεολογική σύγκρουση μέσα από την οποία αναδιατάσσονται οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας. Στην πραγματικότητα, σε αυτές τις εθνικές εκλογές μπαίνουν οι βάσεις για τη μορφή που θα πάρει η ελληνική κοινωνία στις επόμενες δεκαετίες. Το δίλημμα είναι αν σκοπεύουμε να απαλλαγούμε από κοινωνικά ολέθριες αντιλήψεις, και μάλιστα με τρόπο που να προηγείται από το βιολογικό θάνατο των φορέων τους.

Ας αναρωτηθούν λοιπόν με ειλικρίνεια όσοι ψηφίζουν τί πραγματικά συμβαίνει. Κάποια στιγμή τα αστεία τελειώνουν. Το ερώτημα που προκύπτει τότε είναι αν αντιλαμβανόμαστε την αληθινή δυναμική που παράγεται, καθώς και τα πραγματικά διακυβεύματα. Τί διακυβεύεται, λοιπόν, εδώ; Μια κατάσταση που την προσδιορίζουμε με οικονομικούς όρους ή μήπως ο προσανατολισμός και ο χαρακτήρας της κοινωνίας γενικότερα και οι θεμελιώδεις σχέσεις που καθορίζουν το σε ποια μορφή κοινωνίας θα ζούμε; Εδώ η θέση της κυβέρνησης και των νεοσυντηρητικών συνοδοιπόρων της μοιάζει με αυτό που λέει ο ένας αριστοκράτης στον άλλο στο μυθιστόρημα του Λαμπεντούζα «ο γατόπαρδος»: «πρέπει να αλλάξουμε τα πάντα για να μείνουν όλα τα ίδια». Αυτή ακριβώς είναι η οπτική της τεχνοκρατίας και της νέας πλανητικής κυριαρχίας.

Αντίθετα, από τη σκοπιά της κοινωνικής χειραφέτησης – της μόνης ικανής να διαγνώσει και να παραδεχθεί ανοιχτά την επικείμενη οικολογική καταστροφή και τις συνθήκες βιοπολιτικού ελέγχου που από καιρό έχουν τεθεί σε τροχιά, αλλά και της μόνης ικανής να εμπνεύσει την άρση των βιωματικών, πολιτικών και φιλοσοφικών αξόνων του αστικού ατομικισμού- έχει φτάσει επιτέλους η στιγμή να αποχαιρετήσουμε με χαρά τις δυνάμεις του παλιού καθεστώτος. Κατά πόσο οι αναδυόμενες δυνάμεις μπορούν να υπηρετήσουν πράγματι ένα χειραφετητικό σχέδιο ή θα διολισθήσουν προς μια συντηρητική κατεύθυνση παραμένει ένα ανοιχτό πεδίο διαπραγμάτευσης, όπως συμβαίνει πάντοτε με κάθε μελλοντικό ζήτημα. Σε μεγάλο βαθμό την πορεία αυτή θα καθορίσει η επαγρύπνηση και η συμμετοχή όλων μας στη δημόσια σφαίρα της κοινωνικής διαπάλης. Προς το παρόν, όμως, ας υποδεχτούμε τη στιγμή αυτή με ελπίδα, διορατικότητα και αγάπη.

  • Ο Πάνος Παπαδημητρόπουλος είναι υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου.

[1] Τόσο αγαπητή ήταν η Θάτσερ στο Ηνωμένο Βασίλειο που αμέσως μετά το θάνατό της το 2013 (23 χρόνια μετά το τέλος της διακυβέρνησής της) κυκλοφόρησαν διάφορα αστεία ενδεικτικά του πώς γινόταν αντιληπτή λόγω του πόνου που είχε προκαλέσει η πολιτική της . Σε ένα από αυτά, το ιδιαίτερο αγγλικό χιούμορ σχολίαζε: “Just seen the plans for Margaret Thatcher’s grave.
Beautiful really, but I think they should have made the dancefloor bigger”. Βλέπε στο διαδίκτυο τη διεύθυνση http://fridayfunny.weebly.com/thatcher-special.html


Aπό: http://www.hitandrun.gr/

3 comments on “Αληθινά και ψευδή διλήμματα στην Ελλάδα της υποτελούς ανάπτυξης…

  1. Ο/Η ΚΡΙΤΩΝ λέει:

    Η Δύναμη της Ψήφου !!!

    Καλό βόλι αδέλφια και μιά σκέψη-συμβουλή, Καλή για Όλους Μας ….

    Εκτός από τους υποψηφίους για τους οποίους έχομε ίδια γνώμη και προσωπική άποψη, δεν ψηφίζουμε ποτέ τους πολυδιαφημιζόμενους, γιατί πίσω τους ………. κρύβονται οι ΕΠΕΝΔΥΤΕΣ ΤΟΥΣ, στους οποίους ο καθένας από τους πιό πάνω υποψήφιος θα ΧΡΩΣΤΑ και θα πρέπει να «ΤΟΥΣ ΞΕΧΡΕΩΣΕΙ» ….

    Είναι προτιμότερο να ψηφίζουμε τους λιγότερο «γνωστούς».
    Ας «εκμεταλλευτούμε» κι’ εμείς την Δύναμη του Χρήματος των Διαπλεκομένων με έξυπνο τρόπο, ας το κάνομε ένα όπλο που θα μπορεί να λειτουργήσει σε βάρος τους …

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s