ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ


Δούλος1

γραφή ΜΑΡΙΝΑΣ ΠΕΤΡΗ

ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ στην Ελλάδα

Σαν ήμουνα μικρό παιδί κι εγώ… κάθε άνοιξη ή καλοκαίρι έκανα ένα ταξίδι-προσευχή στην αρχαία Δήλο, ταξιδεύοντας με ένα καΐκι από τη Μύκονο, για να ζήσω την κοσμοπολίτικη αυτή αρχαία πόλη. Εκεί ζωντάνευαν όλα, ένιωθα ότι στα στενά σοκάκια της μόλις εκείνη τη στιγμή είχε στρίψει στη γωνία ένας χλαμυδοφόρος. Πως κάποια γυναίκα έβγαζε νερό στη μωσαϊκή αυλή του σπιτιού της απ’ το πηγάδι της στέρνας στη γωνία.
Ακουγα τις φωνές ενός θεατρικού θιάσου που μόλις είχε φτάσει για να φιλοξενηθεί στο σπίτι με τις μάσκες (των ηθοποιών) και να ανεβάσει μια καινούργια παράσταση. Μου ’ρχόταν η μυρωδιά του κρασιού, του λαδιού, της ελιάς, του σιταριού από τα πέτρινα μέτρα και σταθμά μέσα στα οποία αυτά μετριόντουσαν στην αρχαία αγορά ανάκατα με τις μυρωδιές των θυμιαμάτων στο ναό του Απόλλωνα και άλλων θεών. Συζητήσεις ακούγονταν μπροστά στις στοές-προξενεία τού τότε γνωστού κόσμου, όμως μέσα σε αυτό το πολιτισμικό φως υπήρχε κάτι που έριχνε μια βαριά σκιά στην ψυχή μου και το ένιωθα σαν πρωτοπάτησα το πόδι μου στο νησί και όταν έφευγα!
Ήταν οι σφηνωμένοι κρίκοι στο κράσπεδο του λιμανιού της Δήλου, οι κρίκοι που έδεναν τους δούλους και δεν μπορούσα να χωνέψω ότι μέσα στο φως αυτό του πολιτισμού υπήρχαν δούλοι.

Πέρασαν χρόνια προσπαθώντας να συνθέσω αυτό το παζλ του πολιτισμού και να κλείσω όσα κενά μπορούσα και ακόμα ψάχνω…
Αυτό τη σύνθεση άρχισα να την επεξεργάζομαι όταν συνειδητοποίησα τη διαφορά των λέξεων δουλεύω και εργάζομαι.
Αυτός που εργάζεται παράγει και δημιουργεί έργο, ενώ αυτός που δουλεύει βρίσκεται σε δουλεία κατ’ εντολή κάποιου άλλου και λειτουργεί σαν ένα ζωντανό εργαλείο.
Οι δούλοι στα αρχαία χρόνια, στα περισσότερα μέρη ήταν περισσότεροι από τους ελεύθερους πολίτες, με μια ειδοποιό διαφορά: οι Έλληνες όχι απλώς εργάζονταν, αλλά υπήρχαν και περίοδοι που νομοθετήθηκε τιμωρία για τους άεργους.
Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν για τη δουλεία είναι τόσο πολύτιμες όσο και οι πληροφορίες που θα βρούμε κάποια στιγμή όταν θα αποκρυπτογραφηθεί πλήρως η Γραμμική Γραφή Α΄ της Κνωσού, αφού στα παλάτια της Κνωσού βρίσκουμε τις πιο αρχαίες και ολοκληρωμένες περιγραφές πάνω στις πήλινες πλάκες των ανακτόρων για τη δραστηριότητα των δούλων μέσα στο αρχαίο κοινωνικό πλέγμα πολιτείας! Όπως και στην Πύλο, τη Θήβα και τις Μυκήνες που μας αποκαλύπτουν την οικονομική, πολιτική και πολιτιστική δομή των κοινωνιών.
Οι λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν ως ένδειξη του ανθρώπινου όντος που στιγματίζεται με την έννοια δούλος, δεν είναι λίγες. Άλλες χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο και άλλες λιγότερο. Η λέξη ανδράποδο, το ον με τα ανθρώπινα πόδια, συγγενεύει με το τετράποδο στη σύνθεση της λέξης πόδια και στο γεγονός ότι αυτό είναι ένα ον αιχμάλωτο από κάποια αδυναμία του ως προς τον ελεύθερο πολίτη.
Από τη λέξη teojo doerola, δηλαδή δούλος του θεού (διάφορων θεών), παίρνουν το όνομά τους οι ιεροί δούλοι που διαφοροποιούνται από τους ιδιωτικούς. Η λέξη δούλος και δούλη συνηθίζεται στην κλασική εποχή και δηλώνει τον αιχμάλωτο που ανήκει σε κάποιον, αλλά όχι τον κρατούμενο (αντίθετη της λέξης ελεύθερος). Δορύλατος, αυτός που ήταν δούλος από πολύ μικρή ηλικία.
Η λέξη οικέτης, οικάτας ή οικεύς δηλώνει τον υπηρέτη του οίκου (μόνο σε αρσ. γένος). Σπανιότερα, συναντάμε τη λέξη θεράπων (αρσενικό) και θεράπαινα (θηλυκό). Η πιο περιορισμένη σε χρήση, με συναφή έννοια, είναι η λέξη λάτρις που αποδιδόταν ακόμα και στη μίσθωση ή τη δουλεία. Ακόμα υπήρχε η λέξη αμφίπολος ή πρόσπολος (- συντρόφισσα) και δμως (αρσενικό), δμώη (θηλυκό).

Ο Αριστοτέλης διαχωρίζει τα άψυχα (όργανα) εργαλεία, π.χ. τη σαΐτα ενός αργαλειού που παράγει κάτι, από τα έμψυχα, δηλαδή, τον δούλο, που είναι ανώτερος από τα άψυχα, αλλά είναι εξίσου αντικείμενο ιδιοκτησίας, όργανο που ενεργεί με προ-αίσθηση και κατ’ εντολή.
Η ύπαρξη των δούλων είναι μια άλλη κατηγορία ζωντανών όντων (ή ζωντανών επίπλων) δίπλα στους Έλληνες πολίτες και με το πρώτο και επιπόλαιο βλέμμα μπορεί να σοκαριστεί κανείς για το πώς στην κοινωνία που κόπτεται για τη γένεση της δημοκρατίας οι δούλοι είναι απαραίτητο κοινωνικό αξεσουάρ.
Να πώς ο δούλος παρουσιάζεται σε ένα απόσπασμα του κωμικού ποιητή Μητρόδωρου: «Ο δούλος είναι αγαθό αναγκαίο, αλλά όχι ευχάριστο».
Ο δούλος είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ελεύθερου ανθρώπου, αλλά είναι ταυτόχρονα και ένα βάρος υποχρέωσης για τη συντήρησή του, τροφή, ένδυση κ.λπ., αν συλληφθεί για κάτι που έπραξε, αν γίνει φυγάς, αν αρρωστήσει, αν πεθάνει, ακόμα και για να καθοδηγηθεί στην παραγωγή και στις δραστηριότητές του.
Οι Αριστοτελικές ιδέες περί δουλείας μαζί με το Ρωμαϊκό δίκαιο «βόλεψαν» την ανάπτυξη των Ευρωπαϊκών αποικιών και αργότερα την εγκαθίδρυσή της (της δουλείας) στον Νότο των Ηνωμένων Πολιτειών. Πιθανώς, οι ιδέες αυτές μπέρδεψαν πολλούς ιστοριοδίφες συγγραφείς και ιστορικούς που έβαζαν μπροστά την ηθική του 18ου αιώνα για να κατανοήσουν τι ακριβώς γινόταν στην αρχαιότητα και «βόλεψαν» μάλιστα στην ανάπτυξη των ανθελληνικών θεωριών. Ήρθε κι έδεσε και ο Μαρξ στο τέλος με ειδικό προπαρασκευαστικό κείμενο για το έργο του «Γκρούντισε» και ειδικότερα για το κεφάλαιο «Μορφές που προηγούνται της καπιταλιστικής παραγωγής», άλλοτε σκιαγραφώντας και άλλοτε προσπαθώντας να εμβαθύνει στην «πρωτογενή κοινωνία», στον «γερμανικό» και στον «αρχαίο» τρόπο παραγωγής χωρίς να βλέπει ότι το ένα ήταν κύημα και παράγωγο του άλλου – δηλαδή στάδια διαδοχής των πολιτισμών από τον δούλο, στον δουλοπάροικο, στον καπιταλισμό (μας).
Στην αρχαιότητα η λέξη δουλεία ήταν ασαφής όσον αναφορά τα όριά της και συχνά διφορούμενη. Όπως φαίνεται οροθετήθηκε την κλασική περίοδο στην Αθηναϊκή δημοκρατία με συγκεκριμένους νόμους. Δούλος είναι ο πλήρως υποταγμένος σε κάποιον που έχει κάποια δικαιώματα ελευθερίας.
Ο αριθμός των δούλων που κατείχαν οι ιδιώτες ή η πολιτεία αυξομειωνόταν ανάλογα με την περίοδο και τις καταστάσεις, χωρίς να έχει σταθερό αύξοντα αριθμό. Υπάρχουν διάφορες καταγραφές και υπολογισμοί ανάλογα με τα φορολογικά κιτάπια των εποχών, αλλά όπως είχε πει ο Ντέιβιντ Χιουμ: «Πολλές από τις βάσεις υπολογισμών που χρησιμοποιούν οι διάσημοι συγγραφείς δεν είναι διόλου καλύτερες από τις εικόνες του αυτοκράτορα Ηλιογάβαλου, όταν επιχειρούσε να εκτιμήσει το τεράστιο μέγεθος της Ρώμης με βάση δέκα χιλιάδες λίβρες ιστών αράχνης που είχε βρει μέσα στην πόλη».
Η μεγάλη ανάπτυξη της δουλείας γίνεται κυρίως την κλασική και ελληνιστική περίοδο και αυτή είναι κατά κύριο λόγο η Αθηναϊκού τύπου δουλεία.
Λέγεται ότι την 117η Ολυμπιάδα, κατά την απογραφή που έκανε ο Δημήτριος Φαληρεύς στην Αττική, κατοικούσαν 21.000 Αθηναίοι – 10.000 μέτοικοι και 400.000 δούλοι! Τα νούμερα δεν φαίνεται να αποκλίνουν πολύ από την πραγματικότητα, αφού ο Αριστοτέλης λέει στην Πολιτεία των Αιγινητών ότι οι δούλοι ανέρχονταν στους 470.000!
Το 431 ο αριθμός των δούλων μειώθηκε λόγω του Πελοποννησιακού Πολέμου. Αργότερα, σύμφωνα με τους ιστορικούς, ο αριθμός αυτός μεγάλωνε αργά αλλά σταθερά και κάπου στα τρία τέταρτα του 4ου αιώνα ανήλθε από τις 20.000 στις 400.000, δηλαδή αναλογία ένα προς τρία σε σχέση με τους πολίτες ή τέσσερις δούλοι σε κάθε νοικοκυριό.
«Πωλείται δούλος σε φτηνή τιμή» μπορούσε να δει κανείς στις μικρές αγγελίες εκείνης της αρχαίας εποχής. Και μη νομίζετε ότι ο δούλος ήταν κάτι φτηνό για να σου ανήκει και να τον συντηρείς εκείνα τα χρόνια.
Ο δούλος έπρεπε να είναι καλά ντυμένος ανάλογα, φυσικά, με το είδος της εργασίας, και μάλιστα τα ρούχα του κόστιζαν ακριβά.
Το 400 π.Χ. σε μια οικογένεια ενός ζευγαριού με δύο παιδιά, οικιακή βοηθό και ένα δούλο, πλήρωναν για τη χλαίνη του δούλου 7 δρχ., για δερμάτινους χιτώνες από 3 έως 4,5 δρχ. και 6 δρχ. το ζευγάρι τα παπούτσια τους.
Οι δούλοι είχαν ένα όνομα και ελάχιστες φορές έφεραν το όνομα του πατέρα τους. Τις περισσότερες φορές το όνομά τους συνοδευόταν από το όνομα του κυρίου τους (στη γενική), σε αντίθεση με τους ελεύθερους πολίτες που έφεραν το όνομά τους, το πατρώνυμό τους (στη γενική) και επίθετο τον τόπο καταγωγής τους. Ετσι αναφέρονταν σε δημόσια και νομικά έγγραφα και φυσικά στην πλάκα ταφής τους. Τα ταφικά έθιμα, όμως, και η ανάγλυφη απεικόνιση του νεκρού γίνονταν όμοια με αυτά των ελεύθερων πολιτών.

Αν κάνει κάποιος «ζουμ» στη ζωή μιας αρχαίας πόλης θα βγάλει λάθος συμπέρασμα θεωρώντας πως οι γυναίκες-δούλοι υπερτερούν αριθμητικά ως προς τους άνδρες δούλους, καθώς τα σπίτια σφύζουν από γυναικείο προσωπικό δούλων. Όμως, στην πραγματικότητα όλη η περιφέρεια, τα κτήματα, τα εξοχικά, τα εργαστήρια κατασκευών, ακόμα και οι λογιστές, πολλές φορές και δικηγόροι, ήταν άντρες δούλοι. Πώς καταμεριζόταν, όμως, η εργασία των δούλων και οι αποδοχές τους;
Ας ξεκινήσουμε από τις γυναίκες που διαχωρίζονται σε δούλες, υπηρέτριες και θεραπαινίδες. Εκτός από την ένδυση και την τροφή στη μισθωτή εργασία τους λάμβαναν κάποια αμοιβή και άλλα βασικά είδη, ενώ έμεναν στα σπίτια των κυριών τους. Οι συνήθεις εργασίες τους ήταν η ύφανση, το άλεσμα του κριθαριού με χειρόμυλο – τροφός και άλλες οικιακές δουλειές, είχαν μάλιστα και επιστάτες δούλους.
Πολλές από αυτές τις γυναίκες προέρχονταν από αιχμάλωτες πολέμων άλλων φυλών, τις περισσότερες φορές όχι Ελλήνων, μεγάλος αριθμός έγιναν από ελεύθερους πολίτες δούλες, πολλές μάλιστα τις πουλούσαν και οι ίδιοι οι γονείς τους.
Ειδικά την εποχή του Σόλωνα υπήρχε μεγάλη οικονομική ανέχεια. Οι πλούσιοι δάνειζαν με υψηλούς τόκους τους φτωχότερους, κυρίως τους γεωργούς που έχαναν ό,τι είχαν και δεν είχαν και στο τέλος αναγκάζονταν να βάλουν ως εγγύηση του δανείου τούς εαυτούς τους ή τα μέλη της οικογένειάς τους, αφού δεν είχαν πια τίποτε άλλο. Έτσι πολλοί αυτόχθονες Έλληνες κατέληξαν δούλοι.
Ο Σόλωνας με τον νόμο ΣΕΙΣΑΧΘΕΙΑ απαγόρευσε το δανεισμό με εγγύηση το σώμα, καταργώντας τη δουλεία ανάμεσα σε άτομα της ίδιας φυλής. Αμέσως μετά έγινε και νομισματική μεταρρύθμιση. Ο Σόλωνας κατάργησε ακόμα τα δάνεια που είχαν συναφθεί εκείνη την περίοδο με εγγύηση ανθρώπους, έτσι απελευθερώθηκαν πολλοί δούλοι.
Οι δούλοι σαν εμπόρευμα εξετίθεντο στις αγορές για να πωληθούν στο λίθο πώλησης. Δηλαδή, οι έμποροι έφερναν το εμπόρευμα-δούλο ή δούλη πάνω στο λίθο πώλησης όπου ο πωλητής δουλέμπορος επαινούσε τα προτερήματά του, ακόμα ανέφερε και κάποιο ελάττωμά του. Αν υπήρχε κάποιο ελάττωμα το οποίο καλυπτόταν τότε ο δουλέμπορος βρισκόταν κατόπιν καταγγελίας μπροστά στο δικαστήριο.
Στο «λίθο πώλησης» κρινόταν η τύχη των δούλων, δηλαδή σε τι δουλειά θα κατέληγαν και στα χέρια ποιου κυρίου. Η αγοραπωλησία δούλων στην αρχαιότητα ήταν καθημερινό φαινόμενο.
Μια ειδική κατηγορία δούλων ήταν και οι δημόσιοι, κάτι σαν τους σημερινούς δημοσίους υπαλλήλους, τους οποίους σημάδευαν με τη δημόσια σφραγίδα για να αναγνωρίζονται, αυτοί δεν ήταν και λίγοι (όπως ακριβώς και σήμερα κατ’ αναλογία).
Υπήρχαν 1.200 Σκύθες, αστυνόμοι, φύλακες αρχείων, λογαριασμών, τερμάτων, βοηθοί αρχόντων, αξιωματούχων της πολιτείας, διοικητές τραπεζών, προϊστάμενοι κρατικών μεταλλείων, εργατών μεταλλείων και άλλων εργαστηρίων. Δούλος νέος και γεροδεμένος (μέχρι 25 χρόνων) κόστιζε πάνω κάτω 150 δρχ., ένας κουρασμένος της ίδιας ηλικίας 100 δρχ.
Μια πανέμορφη δούλα 300 δρχ., αν ήταν Β΄ κατηγορίας και κακοντυμένη 150 δρχ.
Υπήρχαν δούλοι κατάλληλοι για υπάλληλοι του κράτους, έμποροι, για γεωργικές και άλλες εργασίες, οικιακοί βοηθοί, για τις βιοτεχνίες, υπήρχαν τιμές συμφέρουσες για σύνολο δούλων κ.λπ.
Πωλούνταν ακόμα και παιδιά στην τιμή των 50-70 δρχ.
Οι μέτοικοι ήταν μια κατηγορία δούλων, κάτι σαν τους σημερινούς μετανάστες, οι οποίοι έφταναν στις πόλεις προς εύρεση εργασίας από άλλες φυλές ή πόλεις, ήταν δηλαδή ξένοι. Τέτοιοι ήταν ο Αναξαγόρας, ο Πρωταγόρας, ο Ιππίας, ο Αριστοτέλης, ο Ιππόδαμος κ.ά. Αυτοί δούλευαν με χαμηλή αμοιβή – μισθό για το είδος της εργασίας τους και είχαν την υποχρέωση να πληρώνουν έναν ειδικό φόρο, το μετοίκιο. Τα παιδιά των μεταναστών ακόμα και αν δούλευαν, δεν πλήρωναν μετοίκιο τα ίδια, αλλά η μητέρα τους.

Αν κάποιος από αυτούς έκανε μια νομική παράβαση, το κράτος είχε δικαίωμα να τον πουλήσει για να το διώξει ακόμα και να τον σκοτώσει, όπως θα δούμε στις τιμωρίες των δούλων. Με αυτόν τον τρόπο πουλήθηκε κάποτε και ο Διογένης! Όπως είπαμε, οι ελεύθεροι πολίτες είχαν πάρα πολλούς δούλους. Έτσι πολλοί από αυτούς απέφεραν στους κυρίους τους κέρδη, αφού τους νοίκιαζαν σε εταιρείες λατομείων για το κτίσιμο των δημόσιων κτιρίων. Το μίσθωμα που έπαιρναν οι δουλοκτήτες λεγόταν αποφορά. Ο αριθμός των ενοικιαζόμενων δούλων δεν ήταν ευκαταφρόνητος και μια περιγραφή του Ξενοφώντα στους Πέρσες μάς κάνει να φανταστούμε την αναλογία ανάμεσα στους δούλους και τους ελεύθερους.
«Ο Νικίας του Νικηράτου ήταν κύριος 1.000 δούλων στα μεταλλεία αργύρου, που τους μίσθωνε στον Σωσία από τη Θράκη, με αμοιβή έναν οβολό την ημέρα στον καθένα (δηλαδή 1.000 οβολούς την ημέρα, δηλαδή 167 δρχ. την ημέρα). Ο Ιππόνικος είχε 600 δούλους που απέδιδαν μία μνα ημερησίως (δηλ. 100 δρχ.), ενώ ο Φλαμονίδης είχε 300 δούλους και εισέπραττε μισή μνα ημερησίως (50 δρχ.) και άλλοι πολλοί…»
Αυτά τα κέρδη από τους δούλους ήταν αμύθητα. Οι δούλοι αυτής της κατηγορίας είχαν τη χειρότερη μοίρα γιατί στο τέλος εξαντλούνταν και πέθαιναν κάτω από τη βαριά σωματική δουλειά και τις κακές συνθήκες διαβίωσης. Επιλέγονταν πάντα οι νεότεροι και δυνατότεροι, αλλά πολύ γρήγορα με συνεχή ωράρια και χωρίς διακοπές – διαλείμματα στις υπόγειες σήραγγες και τα χτυπήματα (μαστιγώματα) που δέχονταν από τους επιστάτες (άλλη κατηγορία δούλων) έχαναν τη δύναμη και την ευρωστία τους, γερνούσαν, χωρίς ελπίδα για επιστροφή στον επίγειο κόσμο και η προσευχή τους ήταν να πεθάνουν το συντομότερο.
Τα μισθωτήρια ή πωλητήρια των δούλων-ανδράποδων κλείνονταν με συμβόλαια, τα οποία ήταν τόσο λεπτομερή όσο στις σημερινές μισθώσεις ακινήτων, όπου και οι δύο πλευρές συμφωνούσαν για την κατάσταση του ανδράποδου και υπήρχε και ένα τρίτο πρόσωπο που υπέγραφε ως εγγυητής ώστε να μην αναγραφεί άλλη τιμή ή δοθεί σκάρτο εμπόρευμα.
Πάνω στην τιμή αγοράς ή μίσθωσης υπολόγιζαν και πρόσθεταν ειδικό αστικό φόρο.
Ποιος δούλος ήθελε τη ζωή του; Κανείς, ακόμα και οι πιο τυχεροί, δηλαδή αυτοί που ζούσαν στον πυρετό της πόλης μέσα σε καλή διαβίωση, δεν επιθυμούσαν τίποτε άλλο παρά την ελευθερία τους.
Στην Αρχαία Αθήνα οι νόμοι για παράπτωμα ήταν ίδιοι για τους δούλους και τους ελεύθερους, δηλαδή δημόσια μαστιγώματα με εμφανείς τις πληγές στο σώμα, για τους κλέφτες και παντός είδους λωποδύτες προβλεπόταν τιμωρία με αποτυμπανισμό. Οταν συλλαμβάνονταν να δραπετεύουν η σημαντικότερη τιμωρία ήταν μαστίγωμα με όχι λιγότερες από 100 βουρδουλιές και στιγματισμός (με καυτή σφραγίδα) του μετώπου τους (εξ ου και η φράση «έχω καθαρό το μέτωπό μου»).

Η σφράγιση γινόταν πάντα σε όλους τους δούλους, πιθανώς όχι πάντα στο μέτωπο, για να φαίνεται ποιος είναι ο κύριός τους (όπως γίνεται μέχρι σήμερα στα ζώα, και στο γραμμικό κώδικα των προϊόντων).
Άλλος βασανισμός ήταν το δέσιμο με «πέδες», δηλαδή κάτι αντίστοιχο με τις σημερινές χειροπέδες, και «ποδάκη», αντίστοιχα δεσμά για τα πόδια. Σε σκληρότερες περιπτώσεις χρησιμοποιούσαν τον «ζήλο», αυτός είχε πέντε τρύπες όπου δέσμευαν τα χέρια, τα πόδια και το κεφάλι και φυσικά υπήρχαν και πολλά άλλα αξεσουάρ βασανιστηρίων (κάτι σαν να λέμε πρόδρομοι των μεσαιωνικών).
Είναι αξιοσημείωτο ότι οι Μακεδόνες δεν είχαν δούλους μέχρι την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Οι δούλοι χρειάστηκαν κυρίως στον στρατό, όπου η θέση τους και η ζωή τους ήταν πολύ επισφαλής. Ασχολούνταν με όλες τις εργασίες συντήρησης των στρατοπέδων και ήταν συχνά η συνοδεία στρατηγών και γενικά αξιωματούχων του στρατού. Αυτοί ήταν κυρίως νοικιασμένοι δούλοι.
Τότε επειδή η θνησιμότητά τους και ακόμα η απόδραση ήταν μάλλον πανεύκολη, ανάλογα με το γεωγραφικό σημείο που βρίσκονταν ή την επικινδυνότητα των μαχών, τελειοποιήθηκε το σύστημα ασφάλισης των δούλων. Ανάλογα με την αξία τού ενός ή του συνόλου των δούλων γίνονταν και τα ασφάλιστρα. Το ετήσιο ασφάλιστρο του ενός δούλου για ένα χρόνο ήταν 8 δρχ. Όσο περισσότερους δούλους είχε κάποιος στην κυριότητά του προς ασφάλιση, τόσο αναπροσαρμοζόταν και η ασφάλιση. Διαφοροποίηση στα ασφάλιστρα γινόταν και ανάλογα με την επικινδυνότητα των στρατοπέδων όπου θα δούλευαν.
Η ασφάλιση αυτή μοιάζει πολύ με τον σύγχρονο τύπο ασφάλισης, με τη διαφορά ότι δικαιούχος ήταν ο δουλοκτήτης και ασφαλιζόμενος το ανδράποδον.
Και το όνομα των ασφαλιστικών εταιρειών σατραπεία. Σε περίπτωση απόδρασης του δούλου έπρεπε να τον αντικαταστήσει ή να πληρώσει αποζημίωση στον κύριό του.
Υπήρχε και μια κατηγορία δούλων που εργαζόταν στους ναούς, οι ιερόδουλες, που ζούσαν μάλλον καλύτερα απ’ όλους τους άλλους μαζί με κάποιους οικιακούς βοηθούς (από εκεί βγαίνει και η φράση Ιερόδουλος, η Αφροδίτη είχε πολλές Ιερόδουλες).

Δούλος θεωρείται μεταφορικά και ο εραστής, αφού η αρέσκεια, το πάθος, η αγάπη σε κάνουν ένα είδος ακόλουθου δούλου της αγάπης για τον άλλο, μία αντίστοιχη φράση της σύγχρονης «σ’ αγαπώ» ήταν το επισφράγισμα που έκανες τον εαυτό σου ένα είδος κτήματος του άλλου.
Έδωσαν ποτέ ελευθερία νόμιμα στους δούλους; Πολλοί μετά από καλή σχέση που είχαν με τους δούλους τους, τους έδιναν την ελευθερία τους, αλλά και πάλι δούλευαν με ένα είδος μισθού, δεν είχαν δικαιώματα όπως να ψηφίζουν κ.ά., αφού ήταν απλά ξένοι. Ο Λυκούργος με ψήφισμα πέρασε από τη Βουλή τον νόμο περί απελευθέρωσής τους και τους αναγνώριζε ως ελεύθερους, όμως αυτό δεν έγινε ποτέ πράξη!
Οι Έλληνες πάντα διακήρυτταν ότι ήταν οι αυτόχθονες της χώρας που τους γέννησε από τα σπλάχνα της, και πώς θα ήταν δυνατόν ένας ξένος ή ένας βάρβαρος να διασπούσε την καθαρότητα της φυλής τους;
Ένας συρφετός από σκέψεις έρχεται και μας οδηγεί στο ερώτημα αν οι Έλληνες είχαν σκεφτεί ποτέ έναν κόσμο χωρίς δούλους. Κάτι σαν τον Μουσουλμανικό παράδεισο γεμάτο γκιουζέλ και πιλάφι ή τον εβραιοπολυφορεμένο παράδεισο. Ε, λοιπόν, ναι! και έναν και δύο και τρεις και τέσσερις και παραπάνω παραλλαγές τέτοιων παραδείσων στους οποίους Αθηναίοι και Σπαρτιάτες δεν διαφέρουν και πολύ στις περιγραφές τους και φαλλοκρατικές απόψεις τους. Οι μεν πρώτοι είχαν φανταστεί (λέτε να αληθεύει;) ότι την εποχή του Ηροδότου, όταν δεν είχαν εγκατασταθεί νότια οι Πελασγοί στη Λήμνο, ο κόσμος ήταν σε μια φυσική κατάσταση όπου δεν χρειάζονταν υπηρέτες, αλλά… έστελναν τις γυναίκες τους να φέρουν νερό απ’ την πηγή με τα εννιά στόματα. Οσο για τις πελοποννησιακές κοινωνίες πολύ εύστοχα ο κωμικός ποιητής Φερεκράτης (σύγχρονος του Αριστοφάνη) γράφει πως σκεφτόταν τον τόπο χωρίς δούλους. «Τον καιρό εκείνο κανένας δεν είχε σκλάβο, ούτε από τη Μάνη ούτε από τη Σέκη, οι γυναίκες(!) έπρεπε να φορτωθούν όλες τις δουλειές του σπιτιού. Εκείνες έπρεπε να αλέσουν το στάρι, από το χάραμα το χωριό αντηχούσε από το θόρυβο των μύλων τους».
Φυσικά υπήρχαν πολλές άλλες κωμωδίες και περιγραφές κειμένων διάσημων ή επώνυμων συγγραφέων της αρχαιότητας που άλλοτε διακωμωδούν, άλλοτε περιγράφουν μια ζωή που όλα θα λειτουργούν αυτόματα όπως στα παραμύθια. Ένα γλαφυρό παράδειγμα είναι το απόσπασμα από τα «άγρια πουλιά του Κράτη».
Α: Επιπλέον κανείς δεν θα κατέχει δούλο ή δούλα… Θα κάνω όλα τα αντικείμενα να ταξιδεύουν… Κάθε εργαλείο θα πλησιάζει μόνο του όταν το καλούν. «Τραπέζι παρουσιάσου, στρώσου μόνο σου! Σακούλι με αλεύρι άρχισε να πλάθεσαι! Κανάτα άδειασε! Πού είναι η κούπα; Θέλεις να πας να πλυθείς! Ζύμη, φούσκωσε! Χύτρα (πρέπει να σου ρίξουμε τις βρούβες! Ψάρι προχώρα! Μα ακόμα δεν ψήθηκα από την άλλη μεριά! Βιάσου λοιπόν, να γυρίσεις και να αλατιστείς και να αλειφτείς με λάδι».
Η ουτοπία όμως παρέμενε πάντα ουτοπία και οι Έλληνες το γνώριζαν καλά ότι ο ουμανισμός δεν θα έφτανε ποτέ σε παραδείσια αγγίγματα, έτσι το μόνο που κατάφεραν ήταν να συντάξουν κατά καιρούς θεωρίες περί αρετής πολιτών όπως τα πολιτικά του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα και άλλων οι οποίες όμως δεν αποποιούνται την ύπαρξη της δουλείας ποτέ… αλλά προτείνουν συμπεριφορές και νόμους.

Στις προηγούμενες σημειώσεις για τον τρόπο που φανταζόντουσαν τον κόσμο χωρίς παράδεισο, το πιο τραγελαφικό σημείο είναι η εκούσια υπόδουλη γυναίκα ως φύλο. (Η μόνη κοινωνία στην οποία ποτέ δεν συνέβη κάτι τέτοιο και οι νόμοι ήταν ισότιμοι σε άνδρες και γυναίκες ήταν η Μινωική της Κρήτης, που επηρέασε και όλο τον Αιγαιικό κόσμο όπου κυριάρχησε η μητριαρχία.) Έτσι και οι κωμικοί θεατρικοί συγγραφείς προσπαθώντας να στιγματίσουν φυλετικές και ανθρώπινες αδικίες, έχουν τόσα να γράψουν για τις καταπιεσμένες γυναίκες ώστε και εκεί οι δούλες παραμένουν τα ζωντανά έπιπλα.
Ειδικά στο αθηναϊκό σύστημα, οι γυναίκες ήταν μάλλον ένα είδος «θύματος» δούλου, αφού ήταν σχεδόν πάντα κλεισμένες στον γυναικωνίτη και αν έβγαιναν από το σπίτι τους έπρεπε ειδικά οι νέες παντρεμένες (αυτές που περνούσε η μπογιά τους), να κυκλοφορούν με καλύπτρα, μαντίλα, πέπλο που έκρυβε το πρόσωπό τους. (Αυτή την καλύπτρα κληρονόμησαν οι Βυζαντινές και κατόπιν οι Μουσουλμάνες.)
Εκτός από τα αντικείμενα που είναι αυτοκινούμενα υπάρχουν πολλές μαρτυρίες «μυθικές κατά πολλούς» και για την ύπαρξη ρομπότ ή ενός είδους ρεπλίκας, δηλαδή ανθρώπινου ομοιώματος: α) στα Έργα και Ημέραι ο Ησίοδος περιγράφει στην Πανδώρα ανδροειδές (ανθρώπινο ομοίωμα) που εργαζόταν σαν δούλος, β) ο Αριστοτέλης, τους αυτόματους ανθρώπους του Δαιδάλου και γ) ο Όμηρος αναφέρει τους τρίποδες που έκαναν τις δουλειές στο εργαστήρι του Ήφαίστου, κ.ά.
Άραγε είχαν ποτέ οι δούλοι βρει κατά κάποιο τρόπο ή σε κάποιο χρόνο την ελευθερία τους, δηλαδή να ’ρθουν τα πάνω κάτω; Ε, λοιπόν θα ξαφνιαστείτε. Ναι! (μεν αλλά)… κάτι σαν τα σημερινά συλλαλητήρια που γίνονται… αλλά κανένας σκοπός δεν επιτυγχάνεται…
Υπήρχαν γιορτές της αντιστροφής, της κυριαρχίας όπου οι δούλοι γινόντουσαν κύριοι για μερικές μέρες και οι ελεύθεροι δούλοι. Οι γιορτές ήταν βραχύχρονες όσο να φτιάξεις και να ζήσεις ένα όνειρο και να πιστέψεις πως βραχυπρόθεσμα θα γίνει πραγματικότητα.
Ο Πλάτωνας μας μιλάει για την εποχή του Ησίοδου, δηλαδή όταν βασίλευε ο Θεός Κρόνος, την εποχή που οι άνθρωποι έπαιρναν άφθονη τροφή από τα δέντρα και τη βλάστηση χωρίς να χρειαστεί να καλλιεργήσουν τη γη. Τότε δημιουργήθηκαν οι γιορτές στις οποίες οι δούλοι συνέτρωγαν με τους κυρίους τους, οι οποίοι τους υπηρετούσαν κιόλας. Όπως φαίνεται πίσω από αυτή την ιστορία κρύβεται μια μακρινή ξεχασμένη πραγματικότητα, αφού παραλλαγή αυτής της γιορτής έχουμε από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα. Στην Αρχαία Αθήνα τέτοιες γιορτές γίνονταν τα τέλη του μήνα Ιουνίου. Στην Κρήτη, οι γιορτές αυτές λέγονταν Έρμαια, όπου οι δούλοι κατά τη διάρκεια τους μπορούσαν να μαστιγώνουν ακόμα και τους κυρίους τους, τους ελεύθερους πολίτες. Στη Θεσσαλία οι γιορτές ονομάζονταν «των Πελώριων» όπου οι ελεύθεροι δεν συνέτρωγαν και εξυπηρετούσαν μόνο τους δούλους αλλά και κάθε ξένο ακόμα και τους φυλακισμένους. Σε ορισμένα χωριά μας μέχρι σήμερα υπάρχουν γιορτές όπου οι γυναίκες κάνουν τις δουλειές των αντρών και οι άντρες των γυναικών.

Στα Καρναβάλια από τα αρχαία Διονύσια υπήρχαν γιορτές που συμμετείχαν ως ελεύθεροι οι δούλοι. Φυσικά, οι δούλοι χαιρόντουσαν την ερωτική ελευθερία στα συμπόσια, όταν τα πράγματα με το πέρας της ώρας γινόντουσαν ανεξέλεγκτα και ο οίνος έτρεχε άκρατος και συμμετείχαν και αυτοί στις συνευρέσεις των εταίρων (συχνά διάσημων) με τους αφέντες τους.
Σύμφωνα με ένα ανέκδοτο του Ηροδότου, οι δούλοι κάποτε εξισώθηκαν με τους κυρίους τους και βρέθηκαν οι μεν απέναντι στους δε σαν ίσος προς ίσο. Αυτό έγινε στη χώρα των Σκύθων, όταν οι αρσενικοί κύριοι ελεύθεροι πολίτες έφυγαν για πόλεμο και έλειψαν πολλά χρόνια, τόσα που στο τέλος οι γυναίκες τους «τα βρήκαν» με τους υπηρέτες τους και τεκνοποίησαν. (Φυσικά, ουδέποτε αναγνωρίστηκε ένα τέτοιο παιδί ως ελεύθερος πολίτης.) Σαν επέστρεψαν, λοιπόν οι κύριοι στη χώρα τους, αντιμετώπισαν ένοπλη αντίσταση από τους δούλους που είχαν πάρει τη θέση τους. Απ’ ό,τι φαίνεται τα πράγματα ήταν δύσκολα μιας και οι μεν και οι δε είχαν την ίδια δύναμη των όπλων και όλα έδειχναν ισοπαλία(!) μέχρι που ένας από τους κυρίους άφησε τα όπλα και έβγαλε ένα μαστίγιο… τότε οι δούλοι τα ’χασαν σαν τον μιμηθήκαν και οι άλλοι κύριοι, πέταξαν τα όπλα, το ’βαλαν στα πόδια και γύρισαν στις θέσεις τους!
Τον Μεσαίωνα, δηλαδή τη Βυζαντινή περίοδο, μέσα στο φεουδαρχικό σύστημα αναπτύσσεται μια διοίκηση όπου κυβερνάει ο δυνατότερος, αυτό σήμαινε ο γενναίος, ριψοκίνδυνος ιππότης, αυτός που μπορούσε να κατακτήσει τη γη και γινόταν ο κύριός της, ο κυρίαρχος των κατοίκων της.
Ιεραρχικά μοίραζαν τη μεγάλη έκταση σε φέουδα και τιμάρια, δηλαδή θέματα της γης σε ευπατρίδες, ευγενείς και αξιωματούχους που λεγόντουσαν φεουδάρχες ή τιμάριοι. Αυτόματα οι χωρικοί και γενικά οι κάτοικοι της περιοχής γινόντουσαν δουλοπάροικοι. Ξέρετε, «δούλοι» απλώς δεν μπορούσαν να υπάρξουν εκείνη την εποχή, αφού ο χριστιανισμός, η θρησκεία των ανθρώπων της αγάπης, της ισότητας, της ελευθερίας είχε καταδικάσει το κοινωνικό φαινόμενο της δουλείας. Και άλλαζε ο Μανολιός και έβαζε τα ρούχα του αλλιώς, αφού όπως φαίνεται δυο τρεις προύχοντες μετέτρεπαν τους κατοίκους ολόκληρων περιοχών που ζούσαν σαν χωρικοί καλλιεργητές στα χωράφια τους σε δούλους με το όνομα δουλοπάροικος!
Οι κάτοικοι των φέουδων βρίσκονταν σε μικρότερα τμήματα γης τα οποία διαιρούσαν οι φεουδάρχες, τα πλόιμα και επαρχίες τα οποία είχαν κάθε ένα τον άρχοντά τους και τον στρατό τους.
Οι δουλοπάροικοι ήταν δέσμιοι της γης που ήδη ζούσαν και ήταν υποχρεωμένοι να εργάζονται εκεί κυρίως καλλιεργώντας την για τους φεουδάρχες και με ό,τι τους απέμενε ανάλογα με το μέγεθος της απληστίας του κάθε άρχοντα έπρεπε να ζήσουν όπως όπως. Δεν είχαν την ελευθερία να φύγουν από την περιοχή και εκτός από τα αγαθά που έδιναν στους άρχοντες πλήρωναν και φόρους!!! Επίσης, τους απαγόρευαν να παντρευτούν άντρα ή γυναίκα από την ανώτερη τάξη. Εκείνη την περίοδο μέσα στην κακοδιοίκηση του Βυζαντίου και την αποδυνάμωση από διάφορες εξωτερικές επιθέσεις άλλων λαών ή εσωτερικές διαμάχες, η χώρα βρισκόταν απροστάτευτη και στο έλεος των πειρατικών επιδρομών. Έτσι οι δουλοπάροικοι μαζί με τους υπαλλήλους του κράτους, τους άρχοντες, τους τιμάριους και τους φεουδάρχες έρχονται στιγμές που έχουν κοινή μοίρα στα χέρια των πειρατών. Οι πειρατές που επέδραμαν στο Βυζάντιο και εισέβαλαν απ’ όλες τις κατευθύνσεις του ορίζοντα από ανατολικά και νότια, Τούρκοι, Άραβες και Σαρακηνοί, από βόρεια οι Ούνοι και οι Γότθοι, από τα δυτικά οι Σικελοί. Όσους κατοίκους δεν εξανδραπόδιζαν, βίαζαν, έσφαζαν στο πέρασμά τους, τους αιχμαλώτιζαν και τους πήγαιναν για σκλάβους. Όπως ήταν φυσικό από τους αιχμαλώτους κρατούσαν τους νεότερους, δυνατότερους άνδρες, τις ομορφότερες και δυνατές γυναίκες για πώληση. Τους γέρους συνήθως ή τους ανήμπορους αν τους είχαν συλλάβει και τους είχαν μαζί τους στο πλοίο συνήθως για αστείο τους έβαζαν σε τσουβάλια με πέτρες και τους πέταγαν στη θάλασσα.
Αν κάποιοι γεροντότεροι είχαν καλή υγεία και ήταν άξιοι για κάποια δουλειά, συνήθως τους πούλαγαν έστω και σε χαμηλότερη τιμή, για βοηθούς σε οικιακές εργασίες.
Φυσικά κάποιοι από τους «επώνυμους» και πρώην πλούσιους δούλους κατάφερναν να ξαναβρούν την ελευθερία τους όταν και εάν οι συγγενείς τους, τους ανακάλυπταν ή εάν τους ενημέρωναν οι άρπαγες, δίνοντας ένα γερό αντίτιμο.
Μετά την πρώτη πτώση του Βυζαντίου, της Κωνσταντινούπολης και των περισσότερων θεμάτων (νομοί) το 1204 από τους Φράγκους, η κατάσταση με τους πειρατές όχι μόνο δεν άλλαξε, αλλά αυξήθηκαν σε κατηγορίες αφού προστέθηκαν σε αυτούς τα ευρωπαϊκά κράτη τα οποία άρχισαν να παίρνουν σχήμα, μορφή, εθνική συνείδηση και ισχύ – εκτός από τους χαρακτηρισμένους πειρατές της κάθε φυλής και η ίδια … νόμιμα έβγαζαν τα προς το ζην με την ευχή κατεβάζοντας τη σημαία του κράτους τους και ανεβάζοντας πειρατική σημαία και έτσι επιδίδονταν όλοι σε … πειρατεία με αποτέλεσμα το εμπόριο των δούλων να ανθίζει όσο ποτέ νόμιμα πια, φέρνοντας κέρδη και στο ίδια τα κράτη.
Η πειρατεία, σύλληψη και πώληση δούλων στην Ελλάδα κράτησε μέχρι το τέλος της Τουρκοκρατίας, όταν ο Όθωνας καταπάτησε την πειρατεία. Φυσικά μέχρι να επανακτήσει η Ελλάδα τα υπόλοιπα κομμάτια της μετά το 1910, η γη περνάει στα χέρια των μεγάλων τσιφλικάδων και η δουλοπαροικία αν όχι με αυτό το όνομα υφίσταται άτυπα.

Άνθρωποι – οι δούλοι του Θεού!

Μέσα στις εξαιρετικές εφευρέσεις και φιλοσοφικές αναλύσεις των αρχαίων Ελλήνων είναι και οι Ισμοί – το συλλαβικό κομματάκι – ισμός που κολλάει σε μια λέξη για να δείξει μια δεύτερη γένεση ιδέας που δημιουργεί το ανθρώπινο μυαλουδάκι (π.χ. κλασικό – κλασικισμός) που δεν αντέχει την ειρηνική συνύπαρξη με την ελευθερία του. Έτσι ενώ στις απαρχές της ιστορίας ο άνθρωπος ήταν ελεύθερος ανάμεσα στα ζωάκια, δεν έλεγχε τα ένστικτα και τις κακίες του, δεν αμειβόταν ο καλός, δεν τιμωρούνταν ο κακός, έφτιαξαν λοιπόν τους νόμους. Αλλά ούτε οι νόμοι τηρήθηκαν από τους πονηρούς. Τότε με τη σειρά τους εφευρέθηκαν οι Θεοί και οι φυσικές καταστροφές έγιναν η οργή του στους αμαρτωλούς. Κι όλα αυτά τα συνακόλουθα έγιναν γιατί ο άνθρωπος δεν άντεχε να στέκει όρθιος μπροστά στο χάος και να απολαμβάνει την ακατανόητη άβυσσο στην οποία είναι κομμάτι της και δημιουργήθηκαν ο Πολυθεϊσμός, ο Ιουδαϊσμός – ο Χριστιανισμός – ο Μωαμεθανισμός.
Πολύ χαριτωμένα και πικάντικα ο Αριστοφάνης στους προσκυνημένους στους Ισμούς γράφει:
«Μα τι έχουν αυτοί και βλέπουν συνέχεια κάτω; Ψάχνουν να βρουν όσα είναι κάτω από τη γη… Και γιατί ο κώλος τους κοιτάει τον ουρανό; Γιατί αυτός από μόνος του σπουδάζει αστρολογία…» Και έτσι παρ’ όλη την προσπάθεια πραγματοποίησης ουτοπικών πολιτειών και κάποιων πολιτικών ιδεαλ-ισμών με ανθρωπιστικά ιδεώδη που άντεξαν βραχυπρόθεσμα, δεν υπήρξε κοινωνία στα μήκη – πλάτη και χρόνια της γης που να μην ανέπτυξε φεουδαρχ-ισμό αν όχι κατά συνέχεια και συνέπεια σε διάφορα στιγμές της ιστορίας αλλάζοντας πρόσωπα, μάσκες, ονόματα. Οπως φαίνεται δεν άλλαξε η όρεξη του ανθρώπου να κατακτήσει και να έχει κτήμα του τον άλλον. Η ελευθερία έχει να κάνει με την προσωπικότητα του καθενός, αλλά ένας Αίσωπος δεν φτάνει. Στα καφενεία που φωνασκούν οι Έλληνες για τα δικαιώματά τους, μόλις περάσει από μπροστά ένας δήμαρχος ή άρχοντας του τόπου οι πιο πολλοί λουφάζουν ή δεν ξέρουν πώς να πουν τι…
Ο Φιλόσοφος Αντισθένης τον 4ο αιώνα που διαπραγματεύεται το θέμα «Περί ελευθερίας και δουλείας» μας αφήνει τη φράση-κληροδότημα:
«Ο άνθρωπος που φοβάται τους άλλους είναι δούλος εν αγνοία του».
Και ο Βρύσωνας γράφει κάτι που ισχύει αιώνια ακόμα και για τον άνθρωπο των πιο σύγχρονων πόλεων, Λονδίνο – Νέα Υόρκη – Τόκιο κ.λπ. «Δούλος ονομάζεται κανείς με τρεις τρόπους. Γίνεται ή είναι δούλος, είτε σύμφωνα με τον νόμο, είτε από τον χαρακτήρα της ψυχής του, είτε εξουσιαζόμενος από τα προσωπικά πάθη της.

Πηγή: www.marinapetri.gr

ΜΑΡΙΝΑ ΠΕΤΡΗ

Από: http://www.egreece.gr/dir/encyclopedia.pl?db+search+display+1294955695

32 comments on “ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

  1. Ο/Η Λεωνίδας λέει:

    «Τρια λα ρι λα ρι λα ρο
    η καλη κυρια Αρλουμπώ »

    ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

    • Ο/Η Kimwn λέει:

      Τι λες ΒΡΕΕΕΕΕΕ

      Το άρθρο έχει ωραία ιστορικά στοιχεία, τι δεν σου αρέσει ???

      Δηλαδή τι είναι καλύτερο μισθωτός είλωτας στην σημερινή Αθήνα, ή δούλος στην αρχαία ???

      Περιμένεις κάναν Σόλωνα ???

      • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

        Ιστορικα στοιχεια? Οτι πιο ανιστορητο ,κακογραμμενο ,ισοπεδωτικο,ασυνταχτο και ημιμαθες εχω διαβασει για το θεμα !! Ενας αχταρμας ενα σταχυολογημα ,αντιεπιστημονικο απο «στοιχεια» ,ανακατα «δεμενα» στο μυαλο της συντακτριας ,η οποια εκτος των αλλων δεν εχει και το χαρισμα να κανει κατανοητη τη σκεψη της ..Και μονο οτι δεν περιλαμβανει τον Επικουρο στο θεμα ειναι ενδεικτικο της ασχετοσυνης του «συλλεκτη» στοιχειων που βολευουν τον κοσμοπολιτισμο της .Ασε που δεν εχει παρει χαμπαρι απο Αριστοτελη ,απλα «ακουσε» καπου οτι υπηρξε κι ενας τετοιος τυπος .Το οτι απελευθερωσε πριν πεθανει τον δουλο του ουτε που θα το ξερει ..

        • Ο/Η Kimwn λέει:

          Ναι βρε Λεωνίδα η κυρία παραθέτει πλίνθουςκαικέραμμους ατάκτως ερριμμένους, αλλά παραθέτει κάτι…
          Επίσης στην αρχαία Αθήνα υπήρχε και ο Τέλης των Αρίστων , στην σημερινή υπάρχει ο Τέλης ΤΩΝ ΑΧΡΗΣΤΩΝ…
          Και τέλος από ότι θυμάμαι κάποιοι «δούλοι» προτιμούσαν να είναι δούλοι και απελεύθεροι στην Αθήνα παρά «υπήκοοι» στις χώρες (και πόλεις-κράτη) που καταγόντουσαν…

        • Ο/Η Kimwn λέει:

          Πάρε και ένα λάϊκ…
          Και για συνέχεια στα λεγόμενα της κυρίας Πετρή «Στα καφενεία που φωνασκούν οι Έλληνες για τα δικαιώματά τους, μόλις περάσει από μπροστά ένας δήμαρχος ή άρχοντας του τόπου οι πιο πολλοί λουφάζουν ή δεν ξέρουν πώς να πουν τι…»
          Εγώ προσωπικά κράζω τον αντιδήμαρχο Χαϊδαρίου (και άρτι αποφυλακισθέντα) για το πόσο καλό ήταν το φαγητό της μπουζούς, χεχεχε…

        • Ο/Η Kimwn λέει:

          Και τι περίμενες δλδ όταν ξεκινάει το άρθρο

          ταξιδεύοντας με ένα καΐκι από τη Μύκονο, για να ζήσω την κοσμοπολίτικη αυτή αρχαία πόλη…

          ΈΕΕΕΕ βρε γκλαμουριές η μύκονος, τύφλα να έχουν τα γκράβαρα…

        • Ο/Η Αμετανόητος λέει:

          Κακοκγραμμένο να το δεχτώ…ισοπεδωτικό να το δεχτώ…
          Αλλά αχταρμάς γιατί ρε φίλε ? αντιεπιστημονικό ? ……
          Ο καθένας έχει το δικό του τροπο γραφής…
          Εχει τόσες πολλές ανακρίβειες…?

          Και ξέρεις κάτι άλλο…π.χ. Τον Βρύσωνα δεν τον μηνημονεύουν πολλοί…
          Αλλοι δεν τον ξέρουν καν…
          Πραγματικά με ξάφνιασε η άποψή σου για το δοκίμιο…
          Χαιρετισμούς…

          • Ο/Η Kimwn λέει:

            Πες τα βρε Αμετ, γιατί άμα τα λέω εγώ γίνομαι ο κακός…
            Το άρθρο είναι καλό και για μένα…

          • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

            ανακριβειες ειναι και οι μισες αληθειες εννιοτε ,ανακριβειες ειναι και το σταχυολογημα στοιχειων ,ασυνδετων μεταξυ τους που συνηθως γινονται εκ του πονηρου ακριβως για να καταληξει ο παγαποντης συλλεκτης στην ιδεοληψια που θελει να πλασσαρει .Οταν ο ερευνητης δεν εχει οδηγο την γυμνη αληθεια των δεδομενων και την τακτοποιηση αυτων στην μυαλουδαρα του σε μια σειρα φτανει σε παραλογισμους ,σε λαθος συμπερασματα και ιδεοληψιες .Καταντα σαν εκεινο το «φρουτο» που εσχατως κατακεραυνωνε εδω μεσα τον ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟ ακριβως γιατι ο παραλογισμος του σκαει με τα μουτρα πανω στη κοινη λογικη και του χαλαει τον αχταρμα των ιδεοληψιων του …ξερεις για ποιον λεω ..

            • Ο/Η Kimwn λέει:

              Τα άρθρα δεν γράφονται μόνο για να «δείξουν» τα συμπεράσματα και τις ιδεοληψίες της συντάξασας (ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΗΝ ΞΕΡΩ ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΕ ΝΟΙΑΖΕΙ ΝΑ ΓΙΝΩ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΗΣ), αλλά για να βγάλουμε και τα δικά μας συμπεράσματα εμπλουτίζοντας τις γνώσεις μας…

              Μεγάλα παιδιά είμαστε και λίγο παρα-μορφωμένα…

              Για τα φρούτα που λες, πρόβλημα τους, τα καλά διατηρούνται , τα σάπια ΒΡΩΜΙΖΟΥΝ…

              (και δεν ξέρω για ποιον εννοείς, ούτε θέλω να μαντέψω…)

              • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

                χαχαχαχαχαχα σεντονια εχεις σπιτι?

              • Ο/Η Kimwn λέει:

                Ναι βρε έχω σεντόνια, πήρα προίκα …

                Άσε που έχει η μάνα μου ακόμα κάποια στην ζελατίνα από Πειραϊκή – Πατραϊκή…

  2. Ο/Η Λεωνίδας λέει:

    Το δουλοκτητικο συστημα κατερρευσε και μαζι του παρεσυρε αυτοκτατοριες οταν αρχισε το απανθρωπο ,αδικο -πλην ομως αναγκαιο για την εξελιξη του ανθρωπου- συστημα να το ξηλωνει ο Επικουρισμος .Οταν δηλαδη μετειχαν και οι δουλοι στους κηπους και την παιδεια του ξυπνωντας απο ληθαργο αιωνων .Ο επικουρισμος ηταν το απαυγασμα -το ρεζουμε και η καταληξη- ολης της ανησυχης ελευθερης αρχαιας ελληνικης σκεψης και φιλοσοφιας .Ο Επικουρισμος ηταν η βαση της Ιουδαικης επαναστασης ,της αρχικης Χριστιανικης θρησκειας ,της αναγεννησης και καθε προοδευτικου ρευματος που πηγε μπροστα την ανθρωποτητα ,ισιωνοντας τα στραβα ,τα αδικα και τα απανθρωπα .Ο Επικουρος γεννησε τον Σπαρτακο ,ή μαλλον τους Σπαρτακους γιατι ηταν χιλιαδες …

    • Ο/Η Kimwn λέει:

      Το δουλοκτητικό σύστημα κατέρρευσε φίλε γιατί δεν ήταν πια τόσο κερδοφόρο, όσο η «μισθωτή εργασία» (κολλίγων στους φεουδάρχες, τσιφλικάδες κλπ )…

      Προσωπική μου άποψη, ντάξει…

      • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

        κι αυτο εν μερει σωστο ,αλλα κυριως γιατι τα ρες αρχισαν να …απειθαρχουν και να εξεγειρονται

        • Ο/Η Kimwn λέει:

          Παλιο -ΡΕΣ , μνημόνια και συναίνεση που σας χρειάζεται !!!

          Δεν νομίζω ότι το δουλοκτητικό σύστημα κατέρρευσε εξαιτίας εξεγέρσεων (λίγα τα παραδείγματα) αλλά για αυτό που προανέφερα..

          Εξάλλου πάντα το σωστό΄ΜΟΝΟ εν μέρει το κατέχω, το πλήρες στον ΥΨΙΣΤΟ…

          το 10 του ΘΕΟΥ, το 9 του καθηγηταράααα, από το 8 και κάτω το τέλειο για την πλέμπα…

          • Ο/Η Λεωνίδας λέει:

            ΛΙΓΑ ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ που μαθαμε και εφτασαν σε εμας …Οταν πχ οι «ιστορικοι» καταγραφουν οτι «ο Πομπηιος ελειπε καιρο στη Ισπανια για …ενδοαυτοκρατοτρικες υποθεσεις ,ή οτι ο Γρακχος αναγκαστηκε να μεταβει με τον στρατο στην Μικρα Ασια για να καταστειλει …»ληστες»¨

            • Ο/Η Kimwn λέει:

              Σε «μάραναν» οι λεπρομέρειες…

              δηλαδή τι ήθελες να γράφαν οι «ιστορικοί»

              …Οταν πχ οι “ιστορικοι” καταγραφουν οτι “ο Πομπηιος ελειπε καιρο στη Ισπανια για …ενδοαυτοκρατοτρικες υποθεσεις ,

              Ότι έλειπε για γκομενοδουλειές ?????????

              ή οτι ο Γρακχος αναγκαστηκε να μεταβει με τον στρατο στην Μικρα Ασια για να καταστειλει …”ληστες”¨

              Ότι πήγε να πάρει τα ρέστα του από κάτι ΚΩ@@@παιδα που του πείραζαν τα παιχνίδια μικρός ?????

  3. Ο/Η Βούλγαρης Χρήστος λέει:

    Συγνώμη για την παρέμβαση αλλά η αλήθεια είναι κάπου στην μέση.Ναι μεν υπήρχαν εντόνες εξεγέρσεις π.χ. ο Σπάρτακος αλλά και στο τέλος της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας- Bacaude-Αρμορική και Δυτική Γαλατία-ΑΛΛΑ μετάξυ της καταρεύσης της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας στην Δύση. την περίοδο 407-480 μ.Χ. και την εμφάνιση του φεουδαλισμού περί το 900 μ..Χ. ανκαι (ο παλαιότερος «φεουδαλικός» πυργός χρονολογείται στα 998 μ,Χ.βλέπε Dr. David Nicolle «The Age of Charlemagne» Λονδίνο 1984) μεσολαβεί αρκετό χρονικό διαστήμα ώστε να καταστησει την οποιαδήποτε σχεση αιτιού και αποτελεσμάτος μετάξυ τους μάλλον απίθανη.
    Βέβαια όλοι λιγό πολύ ξέρουμε τι έστι δουλοκτητικό συστήμα άρα ας προσπαθήσουμε να ορίσουμε το «ναρκοπέδιο» συμφώνα με την Βυζαντινόλογο Judith Herrin που αποκαλείται ¨»φεουδαλισμός»..Φεουδαλίσμος ήταν ενα συστήμα το οποιο εμφάνιστηκέ στην Δ. Ευρώπη γύρω στον 10ο μ.Χ. αιώνα τα κύρια χαρακτήριστικα του στο κοινωνικο επίπεδο ήταν απο την μια η παρόχη προστασίας από τους ανώτερους στους κατώτερους στην ιεραρχία ενώ από την άλλη οι κατώτεροι οφείλαν ως ανταλάγμα να προσφέρουν υπηρέσεις και υποταγή στους ανωτέρους τους.Στο οικονομικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια της μεγάλης γεωκτήσιας εναντί του φυτωζουόντος εμπορίου.Στο στρατιωτικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια του θωρακισμένου Ιππότη και του κάστρου ενάντι των κολήγων πεζικάρίων.Για αυτό το λόγο εξάλλου ο Ιπποτης μονοπώλει συμφώνα με τους χρονικογράφους της επόχης τον τίτλο του “miles”(στρατιώτη) ενώ αντιθέτα οι κολλήγοι πεζικάριοι αποκαλούνται συλλογικά και απαξιωτικά απο τις ίδιες πηγές “gregs” (κοπάδι)
    Ελπίζω να μου συγχωρέθει η υπεραπλούστεση αλλά σε τελική ενάς από τους λόγους για την αναπτύξη του φεούδαλισμού ήταν ακρίβως ή αναγκη για συγκρότηση βαρέος ιππικου για τακτικούς αλλά και για πολτικούς λόγους όπως π.χ. στην πεδινή «Σκωτία» του MacBearh (το ιστορικό προσώπο πίω από τον Μακβέθ του Σαιξπήρ ενώ ο θέσμος των «Πρόνοιων» στην περίοδο των Κομνηνών εκινείτο στην ίδια κατευθύνση καθώς οι περισσότεροι δικαιούχοι των ‘προνοιών» -«προνοιάριοι» προβλέπονταν να υπηρετήσουν ως βάρυ Ιππικό.Αντιθέτα σε περιόχες όπου δεν επιβλήθηκε το φεουδαλικό συστήμα Ελβετία- Ορείνη «Σκωτια»- περίοχη των Βάσκων-Ιρλανδία αλλά εν μέρει και Βόρεια Ιτάλια το βαρυ Ιππικό είτε δεν υπήρξε είτε είχε μικρότερη σημάσια από π..χ. την πληρώς φεουδαλική Γάλλία .Επίσης αξίζει να σήμειώθει ότι ο Φεουδαλισμός αρχίζει να παρακμάζει ως πολιτικό συστήμα τον 15ο αιώνα όταν οι λεγομένες «Νέες Μοναρχίες» στην Ευρώπη (Αγγλία- Γαλλία- Ισπάνια,-Πορτογαλλία και σε μικρότερο βαθμό Σκωτία- «Γερμανία» -Πολώνια με την χρήση κάνονιών και πρωτογόνων τουφέκιων βρήκαν ένα αποτελεσματικό αντίδοτο στα κάστρα και τους Ιππότες,ενω ούτε ο κατ΄ούσιαν αγγλοουαλικός στρατός του Εκατοεντούς Πολέμου με τους΄de facto επαγγελμάτιες στρατιώτες-τοξότες μπορεί να θεώρηθεί αμειγώς «φεουδαλικός» εν αντιθέση με τον Γάλλικό στρατο της ίδιας περίοδου
    Το γέγονος ότι οι δουλοπαροίκοι αντιθέτα με τους δούλους «ήταν δεμένοι με την γή τους» και δεν μπορούσαν να πουλήθουν εξασφάλιζε μια απαραίτητη σταθέρη οικονομική ΄βαση για την συντήρηση των Ιππότων ας μην ξέχναμε έξαλλου ότι στην μετάβαση από την Αρχαιοτητα στον Μεσαιώνα έχουμε παρατηρούμε μεγάλη μειώση πληθησμου στην Δ. Ευρώπη π,χ, οι αρχαιολόγοι στην περιίοδο μετάξυ 4ου-5ου μ.Χ. αιώνων παρατηρούν ότι οι Γαλατικές πολείς συρικνώνται στο ένα τρίτο της εκτάσης που είχαν προηγουμένως ενώ οι χρονικογράφοι της περίοδου περιγράφουν την επιδρόμη του Αττιίλα το 451 μ.Χ. στην Γαλατία ως «την νεκρική πύρα της Γαλατίας» ενώ οι επιδρομές των Αράβων, Βικκιγκ, και Μαγύαρων καθύστερησαν ακομα περισοτέρο την δημογράφικη ανακαμψή της Ευρώπης.Εξάλλου δεν υπήρχε πλέον σημαντική ζήτηση για δούλους γιάτι οι τομείς που την συντηρούσαν π.χ. ορυχεία, βοτεχνιές μεγάλης κλιμάκας π..χ. οι υστερορώμαικες fabricae που μνηνονευόνται στο Notitia Dignitatum και κρατική μηχάνη ήταν σε μαρασμό π.χ. ο Βασίλιας της Γαλλίας είχε μόλις 4 γραφείς-υπαλλήλους, κατάσταση η οποιά ήταν σε αντιθέση με ότι ισχύε στην Ρώμη ή στο «Βυζαντίο ή πιο πρίν στην Αθήνα.
    Με άλλα λογία το δουλοκτήτικο συστήμα στην Αρχαία Ελλάδα και Ρώμη επετρέψε στην υποστηρίξη σχετικά ευαρίθμων στρατών πεζικάριων οπλιτών-φαλλαγιτών-λεγεώναριων οι οποίοι ζούσαν σε ενα οικονομικο συστήμα στο οποίο σημαντικό ρόλο έπαιζε το εμπόριο, π.χ. οι 30.000 πολιτες της Αρχαίας Αθήνας στον Χρύσο Αιώνα του Περικλή, η στις 4 ετήσιες Ρωμαικές Λεγεώνες του Ρωμαικού Στρατου πρίν τον Μάριο ενώ ο φεουδαλισμός επετρέψε στον σχηματισμό σχετικά ολιγαριθμών στρατών δομημένων γύρω από το βαρύ ίππικο και οι οποίοι συντηρούνταν από ενα οικονομικό συστήμα στο οποίο τον πρωτεύοντα ρόλο τον επαίζε η γεωργία. π.χ. οι 4000- 8.000 milites-«πρώτο-ιππότες» του Οθώνα Α! στο Λεχφελντ το 955 μ,Χ.
    ΥΓ Ελπίζω να μην καταχρωμαι Συγνώμη για την παρέμβαση αλλά η αλήθεια είναι κάπου στην μέση.Ναι μεν υπήρχαν εντόνες εξεγέρσεις π.χ. ο Σπάρτακος αλλά και στο τέλος της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας- Bacaude-Αρμορική και Δυτική Γαλατία-ΑΛΛΑ μετάξυ της καταρεύσης της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας στην Δύση. την περίοδο 407-480 μ.Χ. και την εμφάνιση του φεουδαλισμού περί το 900 μ..Χ. ανκαι (ο παλαιότερος «φεουδαλικός» πυργός χρονολογείται στα 998 μ,Χ.βλέπε Dr. David Nicolle «The Age of Charlemagne» Λονδίνο 1984) μεσολαβεί αρκετό χρονικό διαστήμα ώστε να καταστησει την οποιαδήποτε σχεση αιτιού και αποτελεσμάτος μετάξυ τους μάλλον απίθανη.
    Βέβαια όλοι λιγό πολύ ξέρουμε τι έστι δουλοκτητικό συστήμα άρα ας προσπαθήσουμε να ορίσουμε το «ναρκοπέδιο» συμφώνα με την Βυζαντινόλογο Judith Herrin που αποκαλείται ¨»φεουδαλισμός»..Φεουδαλίσμος ήταν ενα συστήμα το οποιο εμφάνιστηκέ στην Δ. Ευρώπη γύρω στον 10ο μ.Χ. αιώνα τα κύρια χαρακτήριστικα του στο κοινωνικο επίπεδο ήταν απο την μια η παρόχη προστασίας από τους ανώτερους στους κατώτερους στην ιεραρχία ενώ από την άλλη οι κατώτεροι οφείλαν ως ανταλάγμα να προσφέρουν υπηρέσεις και υποταγή στους ανωτέρους τους.Στο οικονομικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια της μεγάλης γεωκτήσιας εναντί του φυτωζουόντος εμπορίου.Στο στρατιωτικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια του θωρακισμένου Ιππότη και του κάστρου ενάντι των κολήγων πεζικάρίων.Για αυτό το λόγο εξάλλου ο Ιπποτης μονοπώλει συμφώνα με τους χρονικογράφους της επόχης τον τίτλο του “miles”(στρατιώτη) ενώ αντιθέτα οι κολλήγοι πεζικάριοι αποκαλούνται συλλογικά και απαξιωτικά απο τις ίδιες πηγές “gregs” (κοπάδι)
    Ελπίζω να μου συγχωρέθει η υπεραπλούστεση αλλά σε τελική ενάς από τους λόγους για την αναπτύξη του φεούδαλισμού ήταν ακρίβως ή αναγκη για συγκρότηση βαρέος ιππικου για τακτικούς αλλά και για πολτικούς λόγους όπως π.χ. στην πεδινή «Σκωτία» του MacBearh (το ιστορικό προσώπο πίω από τον Μακβέθ του Σαιξπήρ ενώ ο θέσμος των «Πρόνοιων» στην περίοδο των Κομνηνών εκινείτο στην ίδια κατευθύνση καθώς οι περισσότεροι δικαιούχοι των ‘προνοιών» -«προνοιάριοι» προβλέπονταν να υπηρετήσουν ως βάρυ Ιππικό.Αντιθέτα σε περιόχες όπου δεν επιβλήθηκε το φεουδαλικό συστήμα Ελβετία- Ορείνη «Σκωτια»- περίοχη των Βάσκων-Ιρλανδία αλλά εν μέρει και Βόρεια Ιτάλια το βαρυ Ιππικό είτε δεν υπήρξε είτε είχε μικρότερη σημάσια από π..χ. την πληρώς φεουδαλική Γάλλία .Επίσης αξίζει να σήμειώθει ότι ο Φεουδαλισμός αρχίζει να παρακμάζει ως πολιτικό συστήμα τον 15ο αιώνα όταν οι λεγομένες «Νέες Μοναρχίες» στην Ευρώπη (Αγγλία- Γαλλία- Ισπάνια,-Πορτογαλλία και σε μικρότερο βαθμό Σκωτία- «Γερμανία» -Πολώνια με την χρήση κάνονιών και πρωτογόνων τουφέκιων βρήκαν ένα αποτελεσματικό αντίδοτο στα κάστρα και τους Ιππότες,ενω ούτε ο κατ΄ούσιαν αγγλοουαλικός στρατός του Εκατοεντούς Πολέμου με τους΄de facto επαγγελμάτιες στρατιώτες-τοξότες μπορεί να θεώρηθεί αμειγώς «φεουδαλικός» εν αντιθέση με τον Γάλλικό στρατο της ίδιας περίοδου
    Το γέγονος ότι οι δουλοπαροίκοι αντιθέτα με τους δούλους «ήταν δεμένοι με την γή τους» και δεν μπορούσαν να πουλήθουν εξασφάλιζε μια απαραίτητη σταθέρη οικονομική ΄βαση για την συντήρηση των Ιππότων ας μην ξέχναμε έξαλλου ότι στην μετάβαση από την Αρχαιοτητα στον Μεσαιώνα έχουμε παρατηρούμε μεγάλη μειώση πληθησμου στην Δ. Ευρώπη π,χ, οι αρχαιολόγοι στην περιίοδο μετάξυ 4ου-5ου μ.Χ. αιώνων παρατηρούν ότι οι Γαλατικές πολείς συρικνώνται στο ένα τρίτο της εκτάσης που είχαν προηγουμένως ενώ οι χρονικογράφοι της περίοδου περιγράφουν την επιδρόμη του Αττιίλα το 451 μ.Χ. στην Γαλατία ως «την νεκρική πύρα της Γαλατίας» ενώ οι επιδρομές των Αράβων, Βικκιγκ, και Μαγύαρων καθύστερησαν ακομα περισοτέρο την δημογράφικη ανακαμψή της Ευρώπης.Εξάλλου δεν υπήρχε πλέον σημαντική ζήτηση για δούλους γιάτι οι τομείς που την συντηρούσαν π.χ. ορυχεία, βοτεχνιές μεγάλης κλιμάκας π..χ. οι υστερορώμαικες fabricae που μνηνονευόνται στο Notitia Dignitatum και κρατική μηχάνη ήταν σε μαρασμό π.χ. ο Βασίλιας της Γαλλίας είχε μόλις 4 γραφείς-υπαλλήλους, κατάσταση η οποιά ήταν σε αντιθέση με ότι ισχύε στην Ρώμη ή στο «Βυζαντίο ή πιο πρίν στην Αθήνα.
    Με άλλα λογία το δουλοκτήτικο συστήμα στην Αρχαία Ελλάδα και Ρώμη επετρέψε στην υποστηρίξη σχετικά ευαρίθμων στρατών πεζικάριων οπλιτών-φαλλαγιτών-λεγεώναριων οι οποίοι ζούσαν σε ενα οικονομικο συστήμα στο οποίο σημαντικό ρόλο έπαιζε το εμπόριο, π.χ. οι 30.000 πολιτες της Αρχαίας Αθήνας στον Χρύσο Αιώνα του Περικλή, η στις 4 ετήσιες Ρωμαικές Λεγεώνες του Ρωμαικού Στρατου πρίν τον Μάριο ενώ ο φεουδαλισμός επετρέψε στον σχηματισμό σχετικά ολιγαριθμών στρατών δομημένων γύρω από το βαρύ ίππικο και οι οποίοι συντηρούνταν από ενα οικονομικό συστήμα στο οποίο τον πρωτεύοντα ρόλο τον επαίζε η γεωργία. π.χ. οι 4000- 8.000 milites-«πρώτο-ιππότες» του Οθώνα Α! στο Λεχφελντ το 955 μ,Χ.
    ΥΓ Ελπίζω να μην καταρχώμαι την φιλοξενία του απεράντου Γαλάζιου

  4. Ο/Η Βούλγαρης Χρήστος λέει:

    ΥΓ2 Επειδή κάτι πήγε στραβα με το προήγουμενο σχόλιο να αγνοήθει και να διαβαστεί αυτό
    Συγνώμη για την παρέμβαση αλλά η αλήθεια είναι κάπου στην μέση.Ναι μεν υπήρχαν εντόνες εξεγέρσεις π.χ. ο Σπάρτακος αλλά και στο τέλος της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας- Bacaude-Αρμορική και Δυτική Γαλατία-ΑΛΛΑ μετάξυ της καταρεύσης της Ρωμαικής Αυτοκρατόριας στην Δύση. την περίοδο 407-480 μ.Χ. και την εμφάνιση του φεουδαλισμού περί το 900 μ..Χ. ανκαι (ο παλαιότερος «φεουδαλικός» πυργός χρονολογείται στα 998 μ,Χ.βλέπε Dr. David Nicolle «The Age of Charlemagne» Λονδίνο 1984) μεσολαβεί αρκετό χρονικό διαστήμα ώστε να καταστησει την οποιαδήποτε σχεση αιτιού και αποτελεσμάτος μετάξυ τους μάλλον απίθανη.
    Βέβαια όλοι λιγό πολύ ξέρουμε τι έστι δουλοκτητικό συστήμα άρα ας προσπαθήσουμε να ορίσουμε το «ναρκοπέδιο» συμφώνα με την Βυζαντινόλογο Judith Herrin που αποκαλείται ¨»φεουδαλισμός»..Φεουδαλίσμος ήταν ενα συστήμα το οποιο εμφάνιστηκέ στην Δ. Ευρώπη γύρω στον 10ο μ.Χ. αιώνα τα κύρια χαρακτήριστικα του στο κοινωνικο επίπεδο ήταν απο την μια η παρόχη προστασίας από τους ανώτερους στους κατώτερους στην ιεραρχία ενώ από την άλλη οι κατώτεροι οφείλαν ως ανταλάγμα να προσφέρουν υπηρέσεις και υποταγή στους ανωτέρους τους.Στο οικονομικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια της μεγάλης γεωκτήσιας εναντί του φυτωζουόντος εμπορίου.Στο στρατιωτικό επίπεδο έχουμε την κυρίαρχια του θωρακισμένου Ιππότη και του κάστρου ενάντι των κολήγων πεζικάρίων.Για αυτό το λόγο εξάλλου ο Ιπποτης μονοπώλει συμφώνα με τους χρονικογράφους της επόχης τον τίτλο του “miles”(στρατιώτη) ενώ αντιθέτα οι κολλήγοι πεζικάριοι αποκαλούνται συλλογικά και απαξιωτικά απο τις ίδιες πηγές “gregs” (κοπάδι)
    Ελπίζω να μου συγχωρέθει η υπεραπλούστεση αλλά σε τελική ανάλυση ενάς από τους λόγους για την αναπτύξη του φεούδαλισμού ήταν ακρίβως ή αναγκη για συγκρότηση βαρέος ιππικου για τακτικούς αλλά και για πολτικούς λόγους όπως π.χ. στην πεδινή «Σκωτία» του MacBearh (το ιστορικό προσώπο πίω από τον Μακβέθ του Σαιξπήρ ενώ ο θέσμος των «Πρόνοιων» στην περίοδο των Κομνηνών εκινείτο στην ίδια κατευθύνση καθώς οι περισσότεροι δικαιούχοι των ‘προνοιών» -«προνοιάριοι» προβλέπονταν να υπηρετήσουν ως βάρυ Ιππικό.Αντιθέτα σε περιόχες όπου δεν επιβλήθηκε το φεουδαλικό συστήμα Ελβετία- Ορείνη «Σκωτια»- περίοχη των Βάσκων-Ιρλανδία αλλά εν μέρει και Βόρεια Ιτάλια το βαρυ Ιππικό είτε δεν υπήρξε είτε είχε μικρότερη σημάσια από π..χ. την πληρώς φεουδαλική Γάλλία .Επίσης αξίζει να σήμειώθει ότι ο Φεουδαλισμός αρχίζει να παρακμάζει ως πολιτικό συστήμα τον 15ο αιώνα όταν οι λεγομένες «Νέες Μοναρχίες» στην Ευρώπη (Αγγλία- Γαλλία- Ισπάνια,-Πορτογαλλία και σε μικρότερο βαθμό Σκωτία- «Γερμανία» -Πολώνια με την χρήση κάνονιών και πρωτογόνων τουφέκιων βρήκαν ένα αποτελεσματικό αντίδοτο στα κάστρα και τους Ιππότες,ενω ούτε ο κατ΄ούσιαν αγγλοουαλικός στρατός του Εκατοεντούς Πολέμου με τους΄de facto επαγγελμάτιες στρατιώτες-τοξότες μπορεί να θεώρηθεί αμειγώς «φεουδαλικός» εν αντιθέση με τον Γάλλικό στρατο της ίδιας περίοδου
    Το γέγονος ότι οι δουλοπαροίκοι αντιθέτα με τους δούλους «ήταν δεμένοι με την γή τους» και δεν μπορούσαν να πουλήθουν εξασφάλιζε μια απαραίτητη σταθέρη οικονομική ΄βαση για την συντήρηση των Ιππότων ας μην ξέχναμε έξαλλου ότι στην μετάβαση από την Αρχαιοτητα στον Μεσαιώνα έχουμε παρατηρούμε μεγάλη μειώση πληθησμου στην Δ. Ευρώπη π,χ, οι αρχαιολόγοι στην περιίοδο μετάξυ 4ου-5ου μ.Χ. αιώνων παρατηρούν ότι οι Γαλατικές πολείς συρικνώνται στο ένα τρίτο της εκτάσης που είχαν προηγουμένως ενώ οι χρονικογράφοι της περίοδου περιγράφουν την επιδρόμη του Αττιίλα το 451 μ.Χ. στην Γαλατία ως «την νεκρική πύρα της Γαλατίας» ενώ οι επιδρομές των Αράβων, Βικκιγκ, και Μαγύαρων καθύστερησαν ακομα περισοτέρο την δημογράφικη ανακαμψή της Ευρώπης.Εξάλλου δεν υπήρχε πλέον σημαντική ζήτηση για δούλους γιάτι οι τομείς που την συντηρούσαν π.χ. ορυχεία, βοτεχνιές μεγάλης κλιμάκας π..χ. οι υστερορώμαικες fabricae που μνηνονευόνται στο Notitia Dignitatum και κρατική μηχάνη ήταν σε μαρασμό π.χ. ο Βασίλιας της Γαλλίας είχε μόλις 4 γραφείς-υπαλλήλους, κατάσταση η οποιά ήταν σε αντιθέση με ότι ισχύε στην Ρώμη ή στο «Βυζαντίο ή πιο πρίν στην Αθήνα.
    Με άλλα λογία το δουλοκτήτικο συστήμα στην Αρχαία Ελλάδα και Ρώμη επετρέψε στην υποστηρίξη σχετικά ευαρίθμων στρατών πεζικάριων οπλιτών-φαλλαγιτών-λεγεώναριων οι οποίοι ζούσαν σε ενα οικονομικο συστήμα στο οποίο σημαντικό ρόλο έπαιζε το εμπόριο, π.χ. οι 30.000 πολιτες της Αρχαίας Αθήνας στον Χρύσο Αιώνα του Περικλή, η στις 4 ετήσιες Ρωμαικές Λεγεώνες του Ρωμαικού Στρατου πρίν τον Μάριο ενώ ο φεουδαλισμός επετρέψε στον σχηματισμό σχετικά ολιγαριθμών στρατών δομημένων γύρω από το βαρύ ίππικο και οι οποίοι συντηρούνταν από ενα οικονομικό συστήμα στο οποίο τον πρωτεύοντα ρόλο τον επαίζε η γεωργία. π.χ. οι 4000- 8.000 milites-«πρώτο-ιππότες» του Οθώνα Α! στο Λεχφελντ το 955 μ,Χ.
    Ελπίζω να μην έχω καταχράστει την φιλοξένια του απεράντου Γαλάζιου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s