ΑΡΘΟΥΡΟΣ ΡΕΜΠΩ (1854-1891) «Ο ποιητής της εξέγερσης.»


  
«Καταλήγω να θεωρήσω ιερή την αναρχία του πνεύματος μου».
Arthur rimbaud
«Καταραμένος» ποιητής, τυχοδιώκτης, ταξιδευτής κι ονειροπόλος. Ήρθε στον κόσμο στις 20 Οκτωβρίου του 1854 στην πληκτική πόλη Σαρλεβίλ των γαλλικών Αρδενών.  Από εκείνη την εποχή αρχίζει ο «μύθος του Ρεμπώ»…
Στο κολέγιο της μικρής πόλης ο Ρεμπώ μυείται στον κόσμο της γνώσης και της ποίησης.  καθηγητής Ντεντουέ έλεγε γι’ αυτόν: «Από εξυπνάδα άλλο τίποτε, αλλά έχει κάτι μάτια κι ένα χαμόγελο που δε μ’ αρέσουν καθόλου. Θα έχει κακό τέλος: Θα γίνει μεγαλοφυία του καλού ή του κακού!»  Όλοι διέκριναν κάτι «σπάνιο» ποιητικό πάνω του. Πίστευε στην Ελευθερία και δήλωνε Άθεος: μισούσε τη θρησκεία γιατί την έβρισκε συνέταιρο σ’ όλες τις ενέργειες του τέρατος που λέγεται Αυταρχισμός.
Το 1870 ο γαλλικός στρατός νικήθηκε στην Αλσατία, αλλά ο Ρεμπώ αδιαφορούσε και καταβρόχθιζε βιβλία. Στις 31.08.1870 «δραπέτευσε» στο Παρίσι, όπου αποκάλεσε «μαλάκα» και «ρουφιάνο» έναν αστυνομικό και γι’ αυτό συνελήφθη, ανακρίθηκε και κρατήθηκε για μέρες σ’ ένα κελί.   Επέστρεψε ταπεινωμένος στη Σαρλεβίλ, αλλά δεν έπαψε στιγμή να σκέφτεται τη «φυγή». Άρχισε να γράφει κείμενα για την εφημερίδα Progres des Ardennes. Πήγε ξανά στο Παρίσι, όπου και συναναστράφηκε με ποιητικούς κύκλους. Εκεί γρήγορα βυθίστηκε στην απογοήτευση…
Το 1873 δημοσιεύτηκε στις Βρυξέλλες το Μια Εποχή στην Κόλαση (Une Saison en Enfer), το μοναδικό έργο που δημοσίευσε ο Ρεμπώ εν ζωή. Επέστρεψε ξανά στη Σαρλεβίλ, όπου αισθανόταν «εν εξορία». Γύρισε στο Παρίσι, από εκεί στο Βέλγιο και κατέληξε στην Αγγλία (Λονδίνο). Στο Λονδίνο ζούσε σ’ ένα φτωχικό δωμάτιο κι επιβίωνε παραδίδοντας μαθήματα γαλλικών. Το όνειρο του ήταν να ταξιδέψει, να φύγει μακριά. Το 1875 πήγε στη Γερμανία (Στουτγάρδη) για να μάθει και τα γερμανικά. Στη συνέχεια ταξίδεψε στην Ολλανδία, Αυστρία, Ιταλία, Ελβετία, Σουηδία, Ινδονησία, Αφρική κ.α.#  Γένουα, Αλεξάνδρεια, Κύπρος. Στη Λάρνακα δούλεψε σαν εργοδηγός σε λατομείο.
Πήγε στη Σομαλία(Χαράρ) μαζί με έναν Έλληνα, τον Κώστα Ρήγα. Άρχισε ν’ ασχολείται με το εμπόριο για να κάνει «κομπόδεμα». Ήθελε να γίνει εξερευνητής-συγγραφέας, αλλά «οι υποθέσεις πάνε άσχημα». Ξεσπούν πολιτικές αναταραχές και συγκρούσεις και ο Ρεμπώ καταστρέφεται. Το 1891, κουρασμένος κι αποθαρρημένος, βλέπει την υγεία του να κλονίζεται. Προσβάλλεται από καρκίνο κι ακρωτηριάζεται στη Μασσαλία.  Έσβησε ήσυχα στις 10 Νοεμβρίου του 1891, σε ηλικία 37 ετών. Η ταφόπλακα που τοποθετήθηκε πάνω από τη σορό του «έμπορα» Ρεμπώ έγραφε: ΕΔΩ ΣΤΙΣ 10 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ ΤΟΥ 1891 Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΑΡΘΟΥΡΟΣ ΡΕΜΠΩ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ ΤΟΥ.
 ΕΙΠΕ
«Δεν είχα κάποτε μια νιότη αξιαγάπητη, ηρωική, μυθική, που άξιζε να γραφτεί σε φύλλα χρυσού -τι σπάνια τύχη! Για ποιο έγκλημα, για ποιο λάθος άξιζα τη σημερινή μου αδυναμία; Σεις που λέτε πως τα ζώα βγάζουν αναφιλητά, πως οι άρρωστοι απελπίζονται, πως οι νεκροί έχουν εφιάλτες, προσπαθήστε να διηγηθείτε την πτώση μου και τον ύπνο μου…»
«Ζούμε και πεθαίνουμε εντελώς διαφορετικά απ’ ότι θα θέλαμε, χωρίς ελπίδα οποιασδήποτε ανταμοιβής… Ευτυχώς που αυτή η ζωή είναι η μόνη, και που μόνο αυτό είναι σίγουρο».
«Αν το πνεύμα είχε αφυπνιστεί για πάντα απ’ αυτή τη στιγμή, θα βρισκόμασταν σε λίγο μέσα στην αλήθεια, που ίσως μας περιβάλλει με τους αγγέλους της να κλαίνε!… Αν είχε αφυπνιστεί ως αυτή τη στιγμή, δε θα είχα υποχωρήσει στα δηλητηριώδη ένστικτα, σε μια εποχή που δε συγκρατεί η μνήμη!… Αν ήταν πάντα άγρυπνο, θα ταξίδευα γεμάτος φρόνηση!…»
«Καθώς κάθε λέξη είναι ιδέα η εποχή μιας παγκόσμιας γλώσσας θα έρθει!…  Αυτή η γλώσσα θα είναι απ’ την ψυχή για την ψυχή, θα συνοψίζει τα πάντα, αρώματα, ήχους, χρώματα, απ’ τη σκέψη να κρέμεται η σκέψη και να τραβά μπροστά».
«Συγγραφέας, δημιουργός, ποιητής, αυτός ο άνθρωπος δεν υπήρξε ποτέ!»
 «Η χλομή λογική μας κρύβει το άπειρο».
 «Φυλακή μετά από όσα τράβηξα; Προτιμότερος ο θάνατος!»
Τα ποιήματά του χαρακτηρίστηκαν ως λογοτεχνικές ωρολογιακές βόμβες. Για τον Αλμπέρ Καμύ ήταν «ο ποιητής της εξέγερσης και μάλιστα ο σημαντικότερος από όλους». Γάλλοι ομότεχνοί του τον αποκάλεσαν «Μεσσία». Δεν δέχτηκε καμιά επιρροή και επηρέασε τους πάντες. Σύμφωνα με τον Πωλ Βαλερύ «όλη η γνωστή λογοτεχνία είναι γραμμένη στη γλώσσα της κοινής λογικής – εκτός από εκείνη που έχει γράψει ο Ρεμπώ».Για τον Αρθούρο Ρεμπώ(Arthur Rimbaud,1854-1891) δεν υπάρχουν ουδέτερες αντιδράσεις. Ή τον μισείς ή τον λατρεύεις. Αυτό φαίνεται καθαρά από τις ακραίες κριτικές που έχουν γραφτεί γι’ αυτόν και το έργο του:«Ένα αγγελικό μυαλό που είχε αναμφίβολα δεχτεί τη θεία φώτιση». (Πωλ Κλωντέλ)
«Ο εφευρέτης των ρυθμών της σύγχρονης πεζογραφίας και η βάση στην οποία στηρίχτηκαν όλες οι θεωρίες του είδους» ( Ίντιθ Σίτγουελ)
«Ένα από τα υψηλότερα «πνεύματα» μέσα στο σώμα ενός άγριου και τρομερού παιδιού».(Ζακ Ριβιέρ)
«Ένας αληθινός θεός της εφηβείας». (Αντρέ Μπρετόν)
«Ο πρώτος ποιητής ενός αγέννητου πολιτισμού». (Ρενέ Σαρ)
«Ένας επηρμένος διανοητικά έκφυλος με την επιπρόσθετη επιπλοκή, σε περιόδους λογοτεχνικής παραγωγής, του τοξικού παραληρήματος». (Δρ Ζάκμεν-Παρλιέ )
«Ιδιοσυστατικός ψυχοπαθής». (Δρ Ζ. Α. Λακάμπρ)
«Ο πρώτος άνδρας που έκανε ποτέ μια σημαντική δήλωση για την απελευθέρωση των γυναικών, λέγοντας ότι όταν οι γυναίκες απελευθερωθούν από τη μακροχρόνια δουλεία τους στους άνδρες, θα είναι πραγματικός χείμαρρος. Νέοι ρυθμοί, νέα ποίηση, νέοι τρόμοι, νέες ομορφιές». (Πάττι Σμιθ)
Λίγο είναι γνωστό ότι ο Ρεμπό εκτός από «καταραμένος» ποιητής υπήρξε και ποιητής της Κομμούνας.
Την εξέγερση του Ρεμπό απέναντι στο καταπιεστικό οικογενειακό περιβάλλον, απέναντι στον υποκριτικό κοινωνικό περίγυρο και τη θρησκεία συνόδευσε η εξέγερσή του ενάντια στις καταπιεστικές, εξευτελιστικές για τον άνθρωπο κοινωνικές δομές, φανερή από γραπτά του των μαθητικών του κιόλας χρόνων. Οι διάφοροι μελετητές του διαφοροποιούνται για το αν τις μέρες της Κομμούνας ο ποιητής βρισκόταν στο Παρίσι. Επικρατεί η άποψη ότι αυτή την περίοδο δε βρισκόταν εκεί.
Υπάρχουν όμως ντοκουμέντα που μαρτυρούν ότι από τις 25 του Φλεβάρη έως τις 10 του Μάρτη, δέκα μέρες δηλαδή πριν από την ανακήρυξη της Κομμούνας, ο Ρεμπό βρίσκεται στο Παρίσι. Οι παραμονές της Παρισινής Κομμούνας τον βρίσκουν περιπλανώμενο στους δρόμους της πόλης, να έχει δραπετεύσει από ένα αποπνικτικό οικογενειακό και κοινωνικό περίγυρο αναζητώντας απεγνωσμένα την ελευθερία του. Αυτές τις μέρες «ρουφάει κυριολεκτικά τις γραμμές των δημοκρατικών εφημερίδων», μα κυρίως γίνεται μάρτυρας συγκλονιστικών ιστορικών γεγονότων, όπως της συναδέλφωσης λαού και Εθνικής Φρουράς στην πλατεία της Βαστίλλης, της υπογραφής της στρατιωτικής συνθηκολόγησης από μέρους της κυβέρνησης και ενός όλο και πιο δυναμικού κύματος διαδηλώσεων.
Οι λόγοι που αφήνει το Παρίσι και επιστρέφει στην πατρίδα του, τη Σαρλεβίλ, δεν είναι γνωστοί, ωστόσο τα γεγονότα που έζησε τις δύο αυτές βδομάδες και που αποτέλεσαν το πρελούδιο της Κομμούνας χαράχτηκαν βαθιά μέσα στον 16χρονο μόλις Ρεμπό και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για τη μετέπειτα ποιητική του δημιουργία. Μέσα από τους στίχους του βγαίνει η κραυγή των εξεγερμένων, η μάχη του δίκιου απέναντι στο άδικο και κάτω από την επίδραση της ήττας της Κομμούνας εφορμά με ένα συνονθύλευμα καταιγιστικών συναισθημάτων μίσους, οργής, περιφρόνησης και από την άλλη θαυμασμού, έκστασης και ελπίδας.

Οργή και περιφρόνηση για τις Βερσαλλίες – θαυμασμός και έκσταση απέναντι στο έργο των κομμουνάρων. Ο Ρεμπό έγινε κοινωνός των ιδανικών της Κομμούνας, ένιωσε τους πόθους των κομμουνάρων να τον διαπερνούν, έζησε την ήττα τους σαν συναγωνιστής. Είχε λοιπόν μια άκρως βιωματική σχέση με τα γεγονότα της Κομμούνας και όταν στους στίχους του χαράσσει τα δικά του συναισθηματικά βιώματα, εμείς διαβάζουμε τον αγώνα, τη συντριβή, τις ελπίδες, όλων των καταπιεσμένων.

Η ΑΛΧΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
(Μετάφραση: Γιάννης Αντιόχου)«Και τώρα η σειρά μου. Η εξιστόρηση μιας τρέλας μου. Για πολύ καιρό καυχήθηκα πως κάθε πιθανού τόπου ήμουν ο κυρίαρχος και ως γελοιότητες χαρακτήριζα τις διασημότητες της σύγχρονης ζωγραφικής και ποιήσεως. Αυτά που μ΄ άρεσαν ήταν: τα παράλογα έργα ζωγραφικής, τα διακοσμητικά στις εξώπορτες, τα σκηνικά, οι μεταμφιέσεις περιπλανώμενων θιάσων, τα διαφημιστικά φυλλάδια, οι λαϊκοί διάκοσμοι, η ντεμοντέ λογοτεχνία, τα Λατινικά της εκκλησίας, τα ανορθόγραφα ερωτικά βιβλία, οι νουβέλες της γιαγιάς, τα παραμύθια, τα παιδικά βιβλιαράκια, οι παλαιές όπερες, τα ανόητα ρεφρέν και οι αφελείς ομοιοκατάληκτοι ρυθμοί. Ονειρεύτηκα σταυροφορίες, εξερευνητικά ταξίδια που κανείς δεν είχε υπόψη του, ανιστόρητες δημοκρατίες, καταπνιγμένους θρησκευτικούς πολέμους, επαναστάσεις των ηθών, μετακινήσεις φυλών και ηπείρων. Πίστευα σ’ όλα τα μάγια. Εφηύρα των φωνηέντων το χρωματολόγιο! Το Άλφα για το μαύρο, το Έψιλον για το λευκό, το Ιώτα για το κόκκινο, το Όμικρον για το κυανό, το Ύψιλον για το πράσινο. Οριοθέτησα τη μορφή και την κίνηση κάθε συμφώνου, και, με ενστικτώδεις ρυθμούς, κολακεύτηκα με την ανακάλυψη μιας ποιητικής γλώσσας, που σήμερα ή αύριο, όλοι θ’ αναγνώριζαν. Και κράτησα για μένα τη μετάφραση της.Αρχικά ήταν κάτι σαν έρευνα. Έγραψα για σιωπές, για νύχτες, έδωσα λέξεις στ’ απερίγραπτο, σταμάτησα την περιδίνηση. «Arthur Rimbaud
ΠΡΩΙΝΟ ΜΕΘΗΣ
Ω αγαθό μου! Ω το ωραίο μου! Φανφάρα βάναυση όπου δεν σκοντάφτω καθόλου! Στρέβλη μαγική! Ουρρά για το ανήκουστο έργο και για το θαυμαστό σώμα, για πρώτη φορά! Αυτό άρχισε κάτω από τα γέλια των παιδιών, θα τελειώσει απ΄ αυτά. Το δηλητήριο τούτο θα μείνει σ’ όλες τις φλέβες μας, ακόμα και όταν, καθώς η φανφάρα στραφεί, θα παραδοθούμε στην παλιά δυσαρμονία. Ω τώρα, εμείς τόσο άξιοι γι αυτά τα μαρτύρια! Ας μαζέψουμε με θέρμη αυτή την υπεράνθρωπη υπόσχεση καμωμένη στο πλασμένο σώμα μας και στην ψυχή μας: αυτή την υπόσχεση, αυτή την παραφροσύνη! Η κομψότητα, η γνώση, η βιαιότητα! Μας υποσχέθηκαν να θάψουν στη σκιά το δέντρο του καλού και του κακού, να εξοστρακίσουν τις τυραννικές εντιμότητες, για να οδηγήσουμε τον πολύ αγνό μας έρωτα. Αυτό αρχίνησε με μερικές αηδίες και αυτό τελείωσε, μην μπορώντας να μας αρπάξει αμέσως απ’ αυτή την αιωνιότητα,-αυτό τελείωσε μ’ ένα σκόρπισμα αρωμάτων,
Γέλιο των παιδιών, διακριτικότητα των σκλάβων, αυστηρότητα των παρθένων, φρίκη των μορφών και των εδώ αντικειμένων, να’ στε καθηγιασμένοι με την ανάμνηση αυτής της αγρυπνίας. Αυτό άρχιζε με μια ολάκερη χωριατιά, να που τελειώνει με αγγέλους φλόγας και πάγου.
Μικρό ξενύχτι μεθυσιού, άγιο! Όταν αυτό δε θα’ ταν παρά για τη μάσκα που μας χάρισες. Σε βεβαιώνουμε, μέθοδε! Δεν ξεχνούμε ότι δόξασες χθες την καθεμιά από τις ηλικίες μας. Έχουμε πίστη στο δηλητήριο. Ξέρουμε να δίνουμε τη ζωή μας ολάκερη κάθε μέρα.
Νάτη η εποχή των Δολοφόνων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s