Πως γίνεται κάποιος φασίστας!


Η μετατροπή ενός ανθρώπου σε φασίστα δεν είναι μια απλή διαδικασία. Συνήθως παίρνει χρόνο. Ακολουθεί σχεδόν πάντα μια πατέντα, μια διαδικασία στην οποία αφού μπουν τα θεμέλια χτίζεις τα πατώματα μέχρι που φτάνεις στην κορυφή. Ορισμένες φορές η διαδικασία είναι τέτοια που δεν την καταλαβαίνει ούτε ο εμπλεκόμενος. Δεν λέει δηλαδή αύριο θα γίνω φασίστας, ούτε έχει μια ημερομηνία σταθμό την οποία γιορτάζει ως τα γενέθλια της φασιστικής του ζωής. Η μετατροπή ενός ανθρωπάκου-κάμπιας σε ναζιστική-πεταλούδα είναι μια σύνθετη διαδικασία την οποία σας παρουσιάζουμε:

Στάδιο πρώτο: Τα θεμέλια

Κάποτε σε μικρή ηλικία, όταν είσαι εντελώς εύπλαστος, διαβάζεις στα βιβλία της ιστορίας του δημοτικού για τις μάχες που έδιναν οι πρόγονοί σου. Λυρικές αναπαραστάσεις του τρόπου με τον οποίο αν και πάντα λιγότεροι κατάφερναν να εξουδετερώνουν όλους τους πανίσχυρους εχθρούς τους, τους Πέρσες, τους Τούρκους, τους Ιταλούς τους Γερμανούς. Ενδιάμεσα σου παραβάλλονται οι ενδείξεις της πολιτισμικής σου ανωτερότητας. Φωτογραφίες από κίονες, ναούς και αμφορείς που επιβεβαιώνουν αυτό που έχεις ακούσει και στο σπίτι σου: «όταν εμείς χτίζαμε παρθενώνες οι άλλοι τρώγαν βελανίδια». Κάπου εκεί αρχίζεις να ερωτοτροπείς με έναν παιδικό εθνικισμό. Βλέπεις τον εαυτό σου σαν τον επόμενο Καραϊσκάκη ή Κολοκοτρώνη, και δηλώνεις περήφανος για την καταγωγή σου και πρόθυμος να θυσιαστείς για την πατρίδα σου. Έχεις μάθει απ’ έξω όλες τις βασικές εκκλησιαστικές προσευχές κι ας μην καταλαβαίνεις τι λένε. Σταυροκοπιέσαι κάθε φορά που περνάς έξω από εκκλησία, ίσως να παρακολουθείς και το κατηχητικό, και για κάποιο λόγο πιστεύεις πως υπάρχει ένας θεός που προστατεύει την Ελλάδα σαν την δική του πατρίδα. Άλλωστε η εκκλησία έπαιζε πάντα καθοριστικό ρόλο στη μόρφωσή σου και ιδιαίτερα στην ιστοριογραφία της χώρας μας, η οποία παρά την ύπαρξη πολλών κατ’ όνομα αριστερών καθηγητών, διανοούμενων και ερευνητών δεν κατάφερε ποτέ να ξεφύγει από τον χαρακτήρα της γεγονοτολογικής παράθεσης πολεμικών συγκρούσεων. Ιδιαίτερα όταν η αριστερή αντίστιξη στην εθνικιστικού τύπου ιστοριογραφία είναι η …Ρεπούση τα πράγματα δυσκολεύουν.

Στάδιο Δεύτερο: Η εφηβεία

Στην εφηβεία έχεις ήδη κατασταλάξει στην ομάδα που υποστηρίζεις με φανατισμό. Θέλεις να βλέπεις κρεμασμένα στα περίπτερα πρωτοσέλιδα που μιλάνε για την οπαδική σου μαγκιά και την ανωτερότητα σου από τους άλλους. Η αυξημένη σου λίμπιντο δεν κατευνάζεται με χειροπρακτικές μεθόδους, χρειάζεσαι κι άλλο. Βρίσκεις εκτόνωση στην βία με τους συμμαθητές σου. Γουστάρεις να ακούς ιστορίες από «πεσίματα» με κράνη, καδρόνια και μαχαίρια απέναντι στους «άλλους». Τα παιδιά από τον Σύνδεσμο είναι καλοί μάγκες, και η παρέα μαζί τους σε κάνει μάγκα κι εσένα. Με την ομάδα και την γκόμενα να σου τρώνε πολύ χρόνο από τη ζωή σου δεν έχεις κουράγιο να ασχοληθείς με τα πολιτικά. Άλλωστε όλοι κλέφτες και ψεύτες είναι, όπως είπε και ο μπαμπάς βλέποντας ειδήσεις χτες το βράδυ. Συνέχεια

Τεχνολογία και πλουτοκρατία. Η κρίση για την αμερικάνικη εργασία.


1871

Του Rob Urie (καλλιτέχνη και πολιτικού οικονομολόγου, Νέα Υόρκη) | Μετάφραση: Αλέξανδρος Γεωργίου

Η εργασία στην Αμερική βρίσκεται σε κρίση. Αυτό δεν είναι κάτι καινούριο για εκείνους που παρακολουθούν τις εξελίξεις – η ψήφιση του νόμου «δικαίωμα στην εργασία» (right to work bill) στο Μίσιγκαν την προηγούμενη βδομάδα καθιστά την πολιτεία αυτή την 24η που συμμετέχει στον αγώνα δρόμου προς τον πάτο. Αυτό που φαίνεται λιγότερο κατανοητό είναι το πόσο άσχημη είναι η κατάσταση της πλατιάς εργατικής δύναμης σε σχέση με την επιχειρηματική οικονομία. Οι ιδιώτες εργοδότες-επιχειρήσεις βλέπουν τα κέρδη τους να ανεβαίνουν τάχιστα, και το μερίδιο των επιχειρηματικών εσόδων που εμφανίζεται ως κέρδη είναι το υψηλότερο στην ιστορία. Αυτό συμβαίνει ταυτόχρονα με την εργασία να βλέπει το μικρότερο μερίδιό της στην ιστορία. Όπως επιδεικνύει το Ινστιτούτο Οικονομικής Πολιτικής (Economic Policy Institute – EPI), αυτή η τάση έχει τις αρχές της στη δεκαετία του 1970.

Για να γίνει σαφές, δεν υπάρχει κάποια μείωση των επιχειρηματικών εσόδων πίσω από τη μείωση του μεριδίου της εργασίας. Οι επιχειρήσεις και οι πλουτοκράτες που τους ανήκουν παίρνουν τα κέρδη για τον εαυτό τους. Το πλουσιότερο 1% των Αμερικανών κατέχει το 40% του χρηματιστηρίου και το πλουσιότερο 10% κατέχει το 80%. Η ίδια συγκέντρωση απαντάται και στην ιδιοκτησία των «μη-δημόσιων» εταιρειών (αυτών που δεν εκδίδουν μετοχές). Ομοσπονδιακές, πολιτειακές και τοπικές αρχές που έχουν ωφελήσει εταιρείες και έχουν εκμηδενίσει την οικονομική δύναμη της εργασίας, όπως οι νόμοι τύπου «δικαίωμα στην εργασία», αναδιανέμουν τον πλούτο από την εργασία στο κεφάλαιο. Αυτή είναι η πολιτική που από το 1970 έχει ακολουθηθεί από τα δύο κόμματα στις ΗΠΑ. Συνέχεια

Ο Καζαντζάκης περιγράφει την «γνωριμία» με τον Νίτσε


Μια μέρα εκεί που διάβαζα σκυμμένος στη Βιβλιοθήκη της Άγιας Γενεβιέβης, μια κοπέλα με ζύγωσε κι έγειρε από πάνω μου. Κρατούσε ανοιχτό ένα βιβλίο κι είχε βάλει το χέρι της κάτω από τη φωτογραφία ενός αντρός που ‘χε το βιβλίο, για να κρύψει τ’ όνομά του, και με κοίταζε με κατάπληξη. -Ποιος είναι αυτός; με ρώτησε δείχνοντάς μου την εικόνα. Σήκωσα τους ώμους: -Πώς θέλετε να ξέρω; Είπα.

-Μα είστε εσείς, έκαμε η κοπέλα, εσείς, απαράλλαχτος. Κοιτάχτε το μέτωπο, τα πυκνά φρύδια, τα βαθουλά μάτια. Μονάχα που αυτός είχε χοντρά κρεμαστά μουστάκια, κι εσείς δεν έχετε.

Κοίταξα αλαφιασμένος: -Ποιος είναι λοιπόν; Έκανα προσπαθώντας ν’ αναμερίσω το χέρι της κοπέλας, να δω τ’ όνομα.

-Δεν τον γνωρίζετε; Πρώτη φορά τον βλέπετε;

Ο Νίτσε! Ο Νίτσε! Είχα ακούσει τ’ όνομά του, μα δεν είχα ακόμα τίποτα διαβάσει δικό του.

-Δε διαβάσατε τη Γένεση της Τραγωδίας, το Ζαρατούστρα του; Για τον Αιώνιο Γυρισμό, για τον Υπεράνθρωπο; Συνέχεια

Ο Τρίτος Δρόμος


ΤΡΙΤΟΣ_ΔΡΟΜΟΣτου Δημήτρη Κακαβελάκη

Ενα καθοριστικής σημασίας βιβλίο για την ευθύνη και το πολιτικό μέλλον του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού στην Αγγλία, στην Ευρώπη, στον κόσμο. Ενα έργο γραμμένο από έναν ‘αθεράπευτο’ σοσιαλιστή, ο οποίος οραματίστηκε έναν τρίτο δρόμο, μετά και από το βιβλίο του ‘Πέρα από την αριστερά και δεξιά’.
Ο Γκίντενς στον τρίτο δρόμο αποδέχεται την παγκοσμιοποίηση με προϋπόθεση την ‘ουτοπική’ ηθικοποίηση του δικού της πολιτικού γίγνεσθαι…
Για να εκφράσει δημιουργικές ιδέες: Από τον σοσιαλισμό και μετά, για τον θάνατο του Σοσιαλισμού, για την κλασική σοσιαλδημοκρατία (παλαιά αριστερά), αλλά και για την παλαιού τύπου Σοσιαλδημοκρατία του John Maynard  Κeynes (οικονομικού εμπνευστή της μεταπολεμικής συναίνεσης), ο οποίος συμμεριζόταν μερικές από τις βασικές επισημάνσεις του Μαρξ και του Σοσιαλισμού.
Ομως, ο Γκίντενς στον Τρίτο δρόμο εξετάζει τη νεοφιλελεύθερη σκοπιά, η οποία μετά μανίας παροπλίζει το ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ κράτος για να σωθεί ο νέος αγριότατος υπερ-εκμεταλλευτικός χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός των τραπεζών, των δανειστών κ.ά.
Στη σύγκριση που κάνει για τα πολιτικο-οικονομικά ‘δόγματα’ επισημάνει – κατακρίνοντάς την- τη ‘διαρκή επανάσταση’ της αγοράς, η οποία καταλύει έθνη – κοινωνίες, λαούς και αξίες, ισοπεδώνοντας τα πάντα, να μιλήσει για το ζήτημα του πολιτικού φορέα, να θέσει κρίσιμα διλήμματα, να μιλήσει για κράτος και κοινωνία των πολιτών προτείνοντας το πρόγραμμα του ‘Τρίτου δρόμου’ με τα εξής σημεία:
1) Ριζοσπαστικό κέντρο, 2) Το νεοδημοκρατικό κράτος (χωρίς εχθρούς), 3) Ενεργή κοινωνία πολιτών, 4) Η δημοκρατική οικογένεια, 5) Νέα μικτή οικονομία, 6) Ισότητα και συμπερίληψη, 7) Θετική πρόνοια, 8) Το κοινωνικό κράτος επενδύσεων, 9) Το κοσμοπολίτικο έθνος, 10) Η κοσμοπολίτικη δημοκρατία… Συνέχεια

Αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ !


Οι παραδόσεις αντιπροσωπεύουν τις ιδέες , τις ανάγκες , τα αισθήματα του παρελθόντος. Είναι η σύνθεση της φυλής , και ρίχνουν πάνω της όλο τους το βάρος. Κάθε λαός έχει δημιουργηθεί με βάση το παρελθόν του . Ήμαστε αυτός ο λαός που ήμαστε γιατί έχουμε το παρελθόν που έχουμε . Δεν βαδίζουμε τελολογικά με βάση το μέλλον μας αφού δεν το γνωρίζουμε . Βαδίζουμε μηχανιστικά αφού το παρελθόν είναι αυτό που μας ωθεί . Δεν μας έλκει το μέλλον .
Ένας λαός είναι ένας οργανισμός δημιουργημένος από το παρελθόν. Όπως κάθε οργανισμός , δεν μπορεί να τροποποιηθεί παρά με αργές κληρονομικές συμπληρώσεις. Αργά και βασανιστικά σε βάθος χρόνου .
Οι δύο μεγάλες μέριμνες του ανθρώπου , σε όλη την ιστορία του , ήταν να δημιουργεί ένα σύμπλεγμα παραδόσεων και μετά να τις καταστρέφει , όταν θα έχει εκμεταλλευτεί τα ευεργετικά τους αποτελέσματα. Χωρίς σταθερές παραδόσεις δεν υπάρχει πολιτισμός και δίχως την αργή εξάλειψη αυτών των παραδόσεων δεν υπάρχει πρόοδος. Η δυσκολία είναι να βρεθεί μια ορθή ισορροπία ανάμεσα στην σταθερότητα και στην αστάθεια .
Από την άλλη , μια κοινωνική επανάσταση απαιτεί αλλαγή εδώ και τώρα . Όχι αργότερα , όχι μετά , όχι με το πάσο μας . Εδώ και τώρα . Γεγονός που προϋποθέτει αλλαγή στη συνείδηση , στην ψυχολογία , στον τρόπο συμπεριφοράς της μάζας …
Όταν όμως ένας λαός έχει αφήσει τα έθιμά του να παγιοποιηθούν πολύ σταθερά στη διάρκεια πολλών γενεών, δεν μπορεί πια να αναπτυχθεί αφού η ανάπτυξη προϋποθέτει αλλαγή . Αν ο λαός δεν μπορεί να αλλάξει , πόσο μάλλον να επαναστατήσει . Το περισσότερο που μπορεί να κάνει είναι να αλλάξει το ζυγό του .
Ακόμα και να λάβει χώρα μια υποτιθέμενη επανάσταση , αποτελεί μια ανίσχυρη επανάσταση , μια επανάσταση που απλώς σώζει τα φαινόμενα . Γιατί αργά η γρήγορα τα σπασμένα κομμάτια της αλυσίδας του ζυγού θα τα ξανακολλήσει ο ίδιος ο επαναστατημένος ώστε το παρελθόν να ανακτήσει , δίχως αλλαγές , την εξουσία του .
Ουσιαστικά δεν υπάρχουν κοινωνικές επαναστάσεις . Απλώς αλλαγές ζυγών . Τα βόδια όμως παραμένουν βόδια .
Οι ναοί δεν προστατεύουν τα πιο φοβερά είδωλα . Τα κοινοβούλια δεν προστατεύουν τους πιο δεσποτικούς τύραννους . Τα αστυνομικά τμήματα δεν προστατεύουν τους πιο διεφθαρμένους αστυνομικούς . Τα γραφεία της χρυσής αυγής δεν προστατεύουν τους πιο αμετανόητους νεοναζί . Όλα αυτά εύκολα τα καταστρέφει κανείς . Οι αόρατοι κύριοι που βασιλεύουν μέσα στις ψυχές μας , ξεφεύγουν από κάθε απόπειρα και δεν υπόκεινται παρά μόνο στην αργή φθορά των αιώνων .
Αν λοιπόν μιλάς για επανάσταση , ζήσε Μάι μου να φας τριφύλλι .

Η άνοδος της ασημαντότητας » Κορνήλιος Kαστοριάδης»


Το βιβλίο του Κορνήλιου Καστοριάδη «Η άνοδος της ασημαντότητας» εκδόθηκε τον Ιούλιο του 1995 και αποτελεί μια συλλογή από κείμενα του, με το στοχασμό του για τη σύγχρονη πραγματικότητα, την κοινωνία και την πολιτική. Μονάχα κάποια από τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται είναι η κρίση των δυτικών κοινωνιών, τα κινήματα της δεκαετίας του εξήντα, η αποσάθρωση της δύσης, η άνοδος της ασημαντότητας, το κενό της εποχής, η δημοκρατία ως διαδικασία και ως καθεστώς.Ζούμε σε μια εποχή που όλοι μας – ή τουλάχιστον θα έπρεπε όλοι – αναζητούμε απαντήσεις στα αδιέξοδα. Ο Καστοριάδης, αρκετά χρόνια πριν, ανέλυε τα σημερινά μας προβλήματα.  Το συγκεκριμένο βιβλίο περιλαμβάνει απίστευτα προφητικές και επίκαιρες αναλύσεις για όσα βιώνουμε. Είναι ένα βιβλίο που αξίζει να μελετηθεί, σας παροτρύνω να το αναζητήσετε…


Σας παραθέτω δύο από τα αποσπάσματα που ξεχώρισα :
«Από εκεί και πέρα, αν εξετάσουμε τη σημερινή κατάσταση, κατάσταση αποσύνθεσης και όχι κρίσης, κατάσταση αποσάθρωσης των δυτικών κοινωνιών, διαπιστώνουμε μια αντινομία πρώτου μεγέθους: Το απαιτούμενο είναι κολοσσιαίο, πάει πολύ μακριά –και οι άνθρωποι, τέτοιοι που είναι και τέτοιοι που αναπαράγονται συνεχώς από τις δυτικές κοινωνίες μα και από τις άλλες, βρίσκονται σε κολοσσιαία απόσταση από αυτό. Τι είναι το απαιτούμενο;
Με δεδομένη την οικολογική κρίση, την ακραία ανισότητα της κατανομής των πόρων μεταξύ πλουσίων και φτωχών χωρών, την απόλυτη σχεδόν αδυναμία να συνεχίσει το σύστημα τη σημερινή του πορεία, το απαιτούμενο είναι μια νέα φαντασιακή δημιουργία που η σημασία της δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτα ανάλογο στο παρελθόν, μια δημιουργία που θα έβαζε στο κέντρο της ζωής του ανθρώπου σημασίες άλλες από την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, που θα έθετε στόχους ζωής διαφορετικούς, για τους οποίους οι άνθρωποι θα μπορούσαν να πουν πως αξίζουν τον κόπο. Αυτό θα απαιτούσε φυσικά μια αποδιοργάνωση των κοινωνικών θεσμών, των σχέσεων εργασίας, των οικονομικών, πολιτικών, πολιτιστικών σχέσεων. Συνέχεια

Οι τραγουδοποιοί των εφοπλιστών !


Γιώργος Σταματόπουλος

Από την κατακλείδα αναγνώστη στην «Εφ.Συν.», χθες: «Δεν θα ξαναπάω να δω τον Σαββόπουλο. Τον γλυκανάλατο, αστό, μουσικό των μεγαλοεπιχειρηματιών». Σπάραγμα από επιστολή αναγνώστριας (11/7/2013): «Ηταν αφοπλιστική η επιμονή της οικογένειας και έτσι δέχτηκα την πρόσκληση», δήλωσε ο αγαπητός Μαχαιρίτσας. Και…
το σχόλιό της: «Το μόνο σίγουρο είναι ότι ήταν αφοπλιστική μάλλον η αμοιβή για να δώσει το μουσικό στίγμα του σ” αυτό το πάρτι της ανθρώπινης ματαιοδοξίας».

Πάντα καίριοι οι αναγνώστες. Σε ό,τι αφορά τον Σαββόπουλο έχουν γραφεί πολλά, θετικά και αρνητικά. Το μόνο που θυμάμαι είναι η έκφραση της αγαπημένης φιλολόγου, όταν τον υπερασπιζόμουν με μανία πριν από τριάντα χρόνια: Σαχλαμαράκιας είναι, μου έλεγε, και με παρότρυνε να ασχοληθώ με αυτούς που πονούσαν την Αριστερά, τον Μπερτολούτσι λόγου χάριν. Πού να ακούσω εγώ (όπως και κάθε νέος, που νομίζει ότι τα ξέρει όλα…). Δεν συμμερίζομαι τον χαρακτηρισμό της, αλλά δεν μου είναι και τόσο ξένος, πλέον, στο κοσμοείδωλό μου (όποιο κι αν είναι αυτό). Συνέχεια