Paulo Freire ( ο μεγάλος Βραζιλιάνος παιδαγωγός)


Paulo Freire

Paulo Freire ( 1924-1997)

Όταν νίπτει κανείς τας χείρας του σε μια σύγκρουση μεταξύ ισχυρών και αδυνάτων, δεν σημαίνει ότι μένει ουδέτερος, σημαίνει ότι παίρνει το μέρος των ισχυρών.

Ο βραζιλιάνος Πάολο Φρέιρε (1921-1997) είναι ίσως ο μεγαλύτερος θρύλος της παιδαγωγικής του μεταπολεμικού κόσμου. Η θεωρία του ξεκινάει από έναν αυτοδιαχειριστικό μαρξισμό, μπολιάζεται ωστόσο σημαντικά από τους χριστιανούς κουνωνικούς διανοητές του καθολικισμού και ιδίως τον Μπερνανός. Το πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα του για τον γραμματισμό στη Βραζιλία στα χρόνια 1962-1964 (τον καιρό εκείνο ο αναλφαβτισμός στη χώρα αυτή έφτανε το 70%) ήταν μια παγκόσμια παιδαγωγική πρωτοπορία: ο δάσκαλος δεν μεταφέρει στον αναλφάβητο την δική του αλάθητη αλήθεια, μα την συνδιαμορφώνει μαζί του, μέσα από πέντε φάσεις όπου διερευνάται ο κοινωνικός και πολιτισμικός κόσμος του αναλφάβητου, οι λέξεις του, οι αξίες του, οι ελπίδες και οι σημασίες του.

Μέσα από αυτό το υλικό περνάει η εκπαιδευτική πράξη όπου η γραφή και η ανάγνωση κατακτιούνται μέσα απότους κύκλους της κουλτούρας. Ο Φρέιρε μετά την εξαιρετική επιτυχία του πιλοτικού του προγράμματος στην πόληAngicos, ανέλαβε τον σχεδιασμό του Εθνικού Προγράμματος για την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού – το οποίο ωστόσο δεν εφαρμόστηκε ποτέ λόγω του στρατιωτικού πραξικοπήματος του 1964. Ο Φρέιρε φυλακίσηκε και στη συνέχεια εξορίστηκε για δεκαέξι χρόνια στις Η.Π.Α. – εκεί έγραψε και το πιο γνωστό από τα βιβλία του, την Αγωγή του καταπιεζομένου, που φυσικά αποτελεί τομή στη θεωρία της σύγχρονης παιδαγωγικής. Από το 1989 μέχρι το 1991 ανέλαβε την θέση του γενικού γραμματέα παιδείας (δηλαδή: κάτι σαν υπουργός) για την πόλη του Σαν Πάολο, όπου και εφάρμοσε την θεωρία της καταγραφής του θεματικού σύμπαντος του αναλφάβητου ως προϋπόθεση του γραμματισμού.

Ο Φρέιρε δεν είδε ποτέ την παιδαγωγική πράξη ως τεχνική μα ως ζωντανό κομμάτι της ζωής και της ιστορίας. Γι αυτόν η εκπαίδευση είναι πρακτική ελευθερίας (αυτός, εξάλλου, είναι ο τίτλος ενός άλλου διάσημου βιβλίου του) – ο καταπιεσμένος πρέπει να συνειδητοποιήσει τον κόσμο του για να γραμματιστεί, δηλαδή να χειραφετηθεί, να γίνει υποκείμενο του μέλλοντος του. Ενδεικτικό της κρίσιμης οπτικής του Φρέιρε είναι ότι αρνήθηκε σθεναρά τον μύθο που, μοιραία, δημιουργήθηκε γύρω από την παιδαγωγική του πρόταση, ζητώντας πάντοτε να δουν τα βιβλία του όχι ως παιδαγωγικά ευαγγέλια μα ως προτάσεις άρρηκτα δεμένες με την ιστορία και με την κοινωνική ανάγκη (να, λοιπόν, που ο Ουγκώ επανέρχεται).

Φυσικά η Δύση (κι αυτό τονίζεται καίρια στην Εισαγωγή του βιβλίου) θέλησε να τον δει ως ένα ακτιβιστή του αλφαβητισμού – κι ως εκεί. Ωστόσο: η παιδευτική χειραφέτηση που πρότεινε ο Φρέιρε ήταν κάτι πολύ περισσότερο από έναν συμπονετικό αλφαβητισμό των φτωχών και κατατρεγμένων – ο Φρέιρε οραματιζόταν και ζητούσε τον γραμματισμό ως ένα εργαλείο κοινωνικής συμμετοχής, ως ένα μοχλό πολιτικής πράξης και ανατροπής.

Σημ, Απερ. Γαλαζιου.

Τ ο ιστορικό της διαδρομής του Paulo Freire

είναι παρμένο από το κείμενο του Θανάση Τριαρίδη

 

Η Πράξη όρθια σαν αλεξικέραυνο

 Για την δράση του «Οδυσσέα» –

μια έμπρακτη προσπάθεια αλληλεγγύης  στους  μετανάστες

http://www.triaridis.gr

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s