Το ταξίδι της ψυχής ενός ναρκωμανή. κεφ. 9


γράφει ο Άκης κουστουλίδης

Σ.απ.γαλ. φίλε μου Ακη με ανατρίχιασες στην κυριολεξία…

123Η απομόνωση

Το ταξίδι της ψυχής μου φαινότανε να παίρνει ένα άδοξο τέλος σε πολύ νεαρή μετρημένη ηλικία. Είχαν περάσει εικοσιπέντε μετρημένα χρόνια πάνω στον υλικό κόσμο και το μόνο που κατάφερε ήταν να φυλακιστεί ολόκληρη η μορφή μου σε μια βασανιστική κόλαση. Το μοναδικό σημάδι που ίσως να ήταν ελπιδοφόρο αλλά τραγικά απίστευτο ήταν η σπίθα που έβαλε η ζωή μου δίπλα στην ψυχή μου.

Η ψυχή είχε κατανοήσει πλέον όλη την σημασία της φυλακής και χαμογέλασε μετά από πολλά μετρημένα χρόνια μόλις αντιλήφθητε πως η σπίθα δεν πέθανε. Ήταν ένα σημάδι ελπιδοφόρο αλλά πόσες άραγε ψυχές δεν προλάβανε να ζεσταθούν από  την σπίθα της ψυχή τους; Πόσες άραγε ψυχές πετάξανε χωρίς να κατανοήσουν την έννοια της σπίθας; Πραγματικά δεν ήξερε ούτε η ίδια η ζωή μου να μου δώσει μια απάντηση. Περιμένανε όλοι υπομονετικά μήπως και ξαναχτυπήσει η καρδιά.

Η καρδιά από την άλλη χάζευε κάθε βράδυ την κόλασή της και δεν είχε καμία διάθεση να ξαναχτυπήσει. Ένιωθε αβάσταχτα ένοχη για όλη την κόλαση που απλωνότανε μπροστά από το παραθυράκι της φυλακής.
Ένας αέρας μουντός και βρώμικος έκανε την εμφάνισή του προμηνύοντας κάποια αλλαγή ίσως κάποιο χτύπο της καρδιάς, ίσως κάποιο κακό.
Στο βάθος του ορίζοντα έκανε την εμφάνισή του ένα κατάμαυρο λιμάνι που αναζητούσε φυλακισμένες ψυχές. Αναζητούσε ψυχές πονεμένες αναζητούσε ετοιμοθάνατες ψυχές ζητούσε το τελευταίο αίμα που θα τρέξει από το σώμα μιας βασανισμένης ψυχής. Αναζητούσε εκείνες τις ψυχές που δεν βγάλανε ποτέ από πάνω τους τον μανδύα της μοναξιάς. Ήταν ίσως το τελευταίο λιμάνι πριν τον θάνατο. Ίσως το λιμάνι που καμιά ψυχή δεν βγήκε από εκεί με ολόκληρη την υλική της μορφή. Πάντα βγαίνανε σε πολλά κομμάτια και αν κάποια ψυχή κατάφερνε να βγει από το κατάμαυρο λιμάνι ζωντανή μαζί με της ζωής της την πνοή και με την καρδιά της να χτυπά τότε θα είχε πραγματοποιηθεί ένα θαύμα.
Η ψυχή μου μέσα από την φυλακή από την μια ήθελε να πάει σ’ αυτό το τελευταίο λιμάνι από την άλλη φοβότανε το τέλος του ταξιδιού της.
Αυτό το κατάμαυρο λιμάνι ήταν το λιμάνι της απομόνωσης. Ήταν η ίδια η απομόνωση που ερχότανε πριν το τέλος μια υλικής μορφής. Ήταν κάτι σαν ένας άγραφος κανόνας για τις ψυχές σαν και την δική μου. Για άλλες ψυχές ήταν η λύτρωση για άλλες ήταν το μέγιστο μαρτύριο, η μεγαλύτερη δολοφονία αγάπης που είχε να προσφέρει αυτός ο υλικός κόσμος σε μια ψυχή σαν και την δικιά μου. Ήταν ο τελειωτικός εξευτελισμός μιας υλικής ύπαρξης σαν και την δικιά μου, ήταν το καλύτερο παράδειγμα για τις νεοφερμένες ψυχές που θέλανε να ταξιδέψουν εκεί που τους έδειχνε το αίσθημά τους εκείνες τις νεοφερμένες ψυχές που δεν θέλανε να μορφοποιηθούν από την ψεύτικη γνώση και τα ψεύτικα πρότυπα.
Η ψυχή μου ένιωσε την λαχτάρα να της χτυπά την πόρτα και παρακάλεσε για πρώτη φορά την καρδιά της να χτυπήσει για το κατάμαυρο λιμάνι της απομόνωσης. Κάτι βαθιά μέσα της της έλεγε πως η σπίθα θα αντέξει και την απομόνωση. Πως η σπίθα θα αλλάξει όλη την κόλαση που υπάρχει μπροστά της, αρκεί η καρδιά να χτυπήσει άλλη μια φορά.
Η καρδιά τελικά χτύπησε και η πόρτα της απομόνωσης άνοιξε με μεγάλη χαρά για την επόμενη ψυχή που θα κατάπινε.
Το πιλοτήριό μου δεν κατάλαβε και πολλά γιατί δεν έδινε και πολύ σημασία στο που θα έμενε και το πόσο μετρημένο χρόνο έχει μπροστά του. Βότανα και υγρά της αμαρτίας να είχε και δεν νοιαζότανε για τίποτα άλλο. Το λιμάνι της απομόνωσης είχε όλα όσα ζητούσε το πιλοτήριό μου είχε και κάτι παραπάνω μάλιστα. Είχε να του δώσει πάρα μα πάρα πολλές λογικές εξηγήσεις ότι έπρεπε να συνεχίσει μέχρι τελικής πτώσης.
Μέσα στο λιμάνι της απομόνωσης βασίλευε μία κα μοναδική βασίλισσα που την φωνάζανε κατάθλιψη. Ήταν η μοναδική αιώνια κάτοικος του λιμανιού και ήταν πολύ δύσκολο να ξεφύγει κάποια ψυχή από τα κατάμαυρα σιδερένια χέρια της. Ήταν η μεγαλύτερη μάχη που θα έδινε η ολότητά μου και ήθελε για σύμμαχο και το πιλοτήριο της. Χρειαζότανε όλα τα όπλα και εφόδια για την τελική μάχη. Ή θα συνέχιζε να αναπνέει ή ο θάνατος θα της έκοβε το ταξίδι και ο μεγάλος προορισμός θα έμενε μαζί με το όνειρό της  αιώνια ορφανά.
Περάσανε γύρω στα τρία μετρημένα χρόνια μέσα στο λιμάνι της απομόνωσης και όχι μόνο δεν ήρθε το τέλος αλλά η μάχη κρατούσε και τις δύο πλευρές στο ίδιο επίπεδο. Η ψυχή μου αντιστεκόταν με όλες της τις δυνάμεις και όσο έβλεπε να είναι μια μορφή ένα ολόκληρο σώμα ένιωθε την σπίθα να την βοηθάει. Ένιωθε πως το θαύμα μπορεί να συμβεί. Έβλεπε το πιλοτήριό της να νιώθει τις ενοχές αλλά ακόμη δεν ήταν έτοιμο για την μεγάλη μάχη. Έβλεπε την μάνα της ψυχής της να αιμορραγεί κάθε βράδυ και μαζί με την οικογένειά της να προσπαθεί να τραβήξει την ψυχή μου μέσα από το λιμάνι της απομόνωσης. Μάταια όμως το αποτέλεσμα δεν ερχότανε και η καρδιά έμενε παγωμένη αρνούμενη να πολεμήσει. Περίμενε κάτι που να θυμίζει αγάπη κάτι που θα της έδινε την δύναμη να χτυπήσει.
Η κατάθλιψη έκανε την τελευταία της προσπάθεια να βάλει ένα τέλος στην μάχη πολεμώντας με τον πιο ύπουλο τρόπο. Ζύγωσε το πιλοτήριό μου και του έδωσε κάτι καινούργια βότανα που τα ονόμαζε χρυσή σκόνη γιατί ήταν σε μορφή σκόνης. Το πιλοτήριό μου δυστυχώς μας καταδίκασε για αλλά δυο μετρημένα χρόνια σε μάχη με την κατάθλιψη.
Η ψυχή μου πλέον ένιωθε πως αν δεν ερχότανε ένα σημάδι αγάπης, μια αύρα που να μυρίζει κάτι από το λιμάνι του όνειρό της, η μάχη θα χανότανε και ήταν τόσο κρίμα. Άντεξε από όλες τις δυνάμεις της κατάθλιψης και θα έχανε την μάχη από το ίδιο της το πιλοτήριο.

Χρειαζότανε ίσως ένα τελευταίο όπλο που μόνο μια άλλη ψυχή θα της το έδινε. Θυμήθηκε πώς ένιωθε την εποχή που γνώρισε τον ερώτα. Θυμήθηκε πως μόνο το άρωμα μιας όμορφης γυναίκειας ψυχής θα άλλαζε τα δεδομένα της μάχης και θα έπειθε το πιλοτήριό της να πάρει το μέρος της ψυχής της. Μόνο έτσι θα γκρεμιζότανε η αλαζονεία και ο εγωισμός που κάνανε το πιλοτήριό μου δολοφόνο της ύπαρξής μου. Μόνο μια όμορφη γυναίκεια μορφή θα έφερνε την μυρωδιά τής αγάπης και ας ήταν ψεύτικη και ας μην κρατούσε για πάντα και ας μην μπορούσε και αυτή να δει το όνειρό μου. Έφτανε μόνο να εμφανιστεί μπροστά μας για να νικήσουμε την τελευταία μάχη. Η σπίθα ήθελε να γίνει το θαύμα και ίσως το θαύμα να γινότανε……

Η υπομονή στήριξε την ψυχή μου με όλες της τις δυνάμεις μέχρι το θαύμα να πάρει μορφή………..

κεφ. 1 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/1_20.html

κεφ. 2 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/2_20.html

κεφ. 3 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/3.html

κεφ. 4 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/4.html

κεφ. 5 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/5_23.html

κεφ. 6 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/6.html

κεφ. 7 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/7.html

κεφ. 8 http://upogia-taxi.blogspot.gr/2013/03/8.html

Οι Γερμανοί βλέπουν τα οικονομικά της ευρωζώνης σαν ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.


ΜελάςΤου Κώστα Μελά
Τα τελευταία γεγονότα με αφορμή τη λύση που επιβλήθηκε από το eurogroup στην κυπριακή οικονομία , οδηγούν πλέον στην εξαγωγή βέβαιων συμπερασμάτων για την πολιτική λειτουργία της ευρωζώνης αλλά και της ΕΕ γενικά. Φαίνεται ότι σιγά – σιγά ξεπερνιούνται στην πράξη δύο ευρέως διαδεδομένες αντιλήψεις οι οποίες εντέχνως πλην σαφώς έχουν κυριαρχήσει στην δημόσια σφαίρα της χώρας μας αλλά και άλλων χωρών:
Η πρώτη αφορά στο ότι όλες οι συμμετέχουσες χώρες στην ευρωζώνη βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι και συναποφασίζουν για το παρόν και το μέλλον της ευρωζώνης. Πρωταγωνιστής αυτού του απίστευτου λαϊκισμού ο Κ. Σημίτης  και τα γνωστά πρωτοπαλίκαρα του  τα οποία συνεχίζουν να διαχέουν είτε ως κυβερνητικά στελέχη είτε ως σχολιαστές τις ίδιες ανιστόρητες ανοησίες. Σε αυτή την αντίληψη, έχω ασκήσει δριμεία κριτική, δείχνοντας με σαφήνεια πως λειτουργεί το Πολιτικόν μέσα στις ανθρώπινες κοινωνίες[1].
Η δεύτερη αντίληψη, η οποία είναι πιο δύσκολο να ξεπερασθεί αφορά στην υπέρβαση ενός χυδαίου οικονομισμού ο οποίος προτάσσεται ως ερμηνεία των πάντων όσα συμβαίνουν στον πλανήτη. Στο πλαίσιο του καπιταλισμού η οικονομική ανάλυση στηρίζεται στις πράξεις και τη συμπεριφορά ενός πλασματικού  όντος του «οικονομικού ανθρώπου» (homo oeconomicus), η συμπεριφορά του οποίου είναι προκαθορισμένη. Το οικονομικό κίνητρο δηλαδή, «αυτονομείται» και τείνει να υποκαταστήσει όλα τα άλλα. Έτσι γινόμαστε μάρτυρες μιας σημαντικότατης ανθρωπολογικής μεταλλαγής. Το ανθρώπινο ον, μεταμορφώνεται σε οικονομικό άνθρωπο, ο οποίος είναι ένας άνθρωπος  αποκλειστικά και πλήρως υπολογιστής (homo computans).Αν δεχθούμε ,για αναλυτικούς λόγους,  την ισχύ αυτής της αντίληψης   είμαστε αναγκασμένοι να δεχθούμε παράλληλα την ύπαρξη ενός οικονομικού υποβάθρου κάθε διαδικασίας πολιτικής και ισχύος και μάλιστα κατά τρόπο απολύτως μονοσήμαντο : από την οικονομία προς την πολιτική. Ακόμη περισσότερο θα πρέπει να δεχθούμε ότι : κάθε ανθρώπινη ενέργεια καθορίζεται από μια εμφανή ή λιγότερο εμφανή οικονομική διαδικασία . Το οικονομικόν προτάσσεται ως η μόνη καθοριστική «στιγμή» του ανθρώπινου βίου. Το πολιτικόν, το κοινωνικόν ,το ψυχολογικόν, το θρησκευτικόν και ό,τι άλλο  καθορίζονται in ultima istanza από το οικονομικόν.
Με τις τελευταίες ενέργειες των γερμανών, επιβεβαιώνεται μεγαλοπρεπώς η θεμελιώδης φιλοσοφική σχέση : η προτεραιότητα του Πολιτικού έναντι του Οικονομικού στοιχείου, με άλλα λόγια η προτεραιότητα της ισχύος, δηλαδή του αγώνα για κατίσχυση, έναντι της παραγωγής , δηλαδή του αγώνα για την ευημερία.
Ο homo bellicus περιλαμβάνει, ως πραξεολογική υποπερίπτωση , εκβλάστημα τον homo faber και κατ’ επέκταση τον homo oeconomicus.
Οι «άτακτες» χώρες του Νότου καλούνται να συμβάλλουν στη διάσωση των οικονομιών τους με ένα τρόπο ο οποίος επιδιώκει να  καταστρέψει το παραγωγικό τους υπόδειγμα , δημιουργώντας τεράστια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, όχι πρωταρχικά, για να έχει άμεσο οικονομικό όφελος η Γερμανία, αλλά για να επιβάλλει πριν από όλα την πολιτική της κυριαρχία. Το ότι τα οικονομικά οφέλη της Γερμανίας δεν είναι το πρώτιστο αποδεικνύεται από την απλή μελέτη των στατιστικών στοιχείων που αφορούν στις εξωτερικές συναλλαγές (εμπορικές και χρηματοοικονομικές). Προσοχή λέγω από τη μεριά της Γερμανίας και όχι από τη μεριά των χωρών που βρίσκονται στο Μνημόνιο.
 Η ισχύς , στην προκειμένη προοπτική είναι θεμελιωδέστερη  της οικονομικής συνεργασίας με βάση την αρμονία των συμφερόντων διότι (θεωρείται ότι) σου παρέχει τη δυνατότητα , in senso lato, «να κάνεις την κατοχή να αποδίδει».
Με απλά λόγια η απομύζηση μπορεί να πάρει πολλαπλές μορφές πολλές των οποίων πιθανά δεν τις γνωρίζουμε ακόμη.
 Αποκαλύπτεται  συνεπώς ότι οι Γερμανοί βλέπουν πλέον τα  οικονομικά της ευρωζώνης  σαν ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος.  Τούτο φαίνεται απολύτως καθαρά από την ανόητη επωδό η οποία συνοδεύει  αυτιστικά όλες τις αποφάσεις των γερμανών και του Eurogroup , ότι όλες οι χώρες πρέπει να ισοπεδώσουν τις ιδιομορφίες τους [2]και να προστρέξουν σύσσωμες στην εξαγωγική προσπάθεια . Δηλαδή στο υπόδειγμα της Γερμανίας ή της Ολλανδίας και ευκαιριακά της Φιλανδίας. Ξεχνούν ηθελημένα την Ιρλανδία της οποίας οι εξαγωγές είναι 110% του ΑΕΠ.
Είναι απολύτως βέβαιον ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί για τον απλούστατο λόγο ότι το οικονομικό υπόδειγμα κάθε χώρας έχει σημεία αναφοράς την ίδια τη χώρα και τα πλεονεκτήματα που παράγονται από αυτήν την αναφορά.
Συνεπώς βρισκόμαστε εμπρός σε μια κατάσταση , όπου οι εξελίξεις δείχνουν με σαφήνεια ότι οι πιέσεις των γερμανών θα συνεχισθούν.
 Η αποφασιστικότητα της Γερμανίας έχει αρχίσει να αποδίδει καρπούς σκορπώντας το φόβο στις άλλες κρατικές οντότητες της ευρωζώνης. . Τα γεγονότα των τελευταίων δέκα ημερών φαίνεται ότι ατσάλωσαν την αποφασιστικότητα της Γερμανίας  οι οποίοι ντύνουν τις ωμές παρεμβάσεις τους προς τα άλλα κράτη μέλη, με ηθικοκανονιστικά πέπλα ότι η πολιτική τους επί των διασώσεων επιδιώκει  να απαλλάξει τους ευρωπαίους (και κυρίως τους Γερμανούς) φορολογούμενους από το βάρος της διάσωσης των κρατών της ευρωζώνης και να το μεταθέσουν στους επενδυτές και τους πιστωτές.
 Όλο και περισσότερο η ευρωπαϊκή ένωση μεταμορφώνεται σε γερμανικό οχυρό.
Οι εξελίξεις με βάση την λογική δείχνουν ότι αυτό το οικοδόμημα , η ευρωζώνη, δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει επί μακρόν. Όμως η πανουργία της ιστορίας πλείστες όσες φορές, στο παρελθόν,  έχει κατισχύσει επί της λογικής. Ο Νίτσε πολλά χρόνια πριν σημείωνε: «Οι άνθρωποι θα επινοήσουν πολλά υποκατάστατα του πολέμου, αλλά ίσως να δουν μέσα από αυτά, ολοένα και καθαρότερα, πως μια τόσο πολύ καλλιεργημένη και γι’ αυτό αναγκαστικά καταβεβλημένη ανθρωπότητα, όπως η σημερινή Ευρώπη χρειάζεται όχι μόνο πολέμους, αλλά τους πιο μεγάλους και τρομερούς πολέμους[3]». Τι να εννοούσε άραγε;

[1] Κ. Μελάς, Η Σαστισμένη Ευρώπη, Εξάντας 2009.
[2] Για το ζήτημα των ιδιομορφιών δες: Κ. Μελάς, Μικρά μαθήματα για την ελληνική οικονομία : Ιδιομορφίες, Ο δρόμος για το μνημόνιο, Ύβρις και Νέμεσις. Πατάκη 2013.
[3] Φ.Νίτσε, Ανθρώπινο , πολύ ανθρώπινο, Εκδόσεις Δαμιανός.

Η Ελλάδα που “τρώει τα παιδιά της”: Γιατί δεν πήρε ο Νίκος Καζαντζάκης το βραβείο Νόμπελ.



Ο Νίκος Καζαντζάκης, την εποχή της διεκδίκησης του Νόμπελ

*

του Πάτροκλου Σταύρου

Η ιστορία της διεκδίκησης, της αναμενόμενης οριστικής θετικής απόφασης και τελικά της ματαίωσης της απονομής του Βραβείου Νομπέλ στον Νίκο Καζαντζάκη κράτησε 11 ολόκληρα χρόνια.Θεωρώ ότι το είχαμε μέσα στα χέρια μας. Και το σκοτώσαμε. Ολα αυτά τα χρόνια, 1946-1957, η Ελλάς όχι μόνο κυνηγούσε τον Καζαντζάκη να μην πάρει το Νομπέλ, αλλά σε αντιπερισπασμό προέβαλλε άλλο συγγραφέα… αξιότερό του. Και απαξίωνε τον άξιο. Ουσιαστικά τον εξέβαλε από τον προθάλαμο της βράβευσης.
 
 
Χαρακτηριστική είναι η φράση του Αλμπέρ Καμύ, ο οποίος πήρε το Νομπέλ το 1957, σε γράμμα του προς την Ελένη Ν. Καζαντζάκη:
«…Και ακόμα δεν ξεχνώ πως τη μέρα που λυπόμουν να δεχθώ μια διάκριση, που ο Καζαντζάκης άξιζε εκατό φορές περισσότερο, επήρα από εκείνον το πιο γενναιόδωρο από όλα τηλεγράφημα…».
 

Για πρώτη φορά η υποψηφιότητα του Νίκου Καζαντζάκη για το Νομπέλ προτείνεται στη Σουηδική Ακαδημία από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών και τον Σύνδεσμο Ελλήνων Λογοτεχνών τον Μάιο του 1946. Ηταν κοινή υποψηφιότητα για τον Καζαντζάκη και τον Αγγελο Σικελιανό. Νωρίτερα ο Καζαντζάκης, ως πρόεδρος της Εταιρείας και διά της Εταιρείας, είχε προτείνει για το Νομπέλ τον Σικελιανό. Οταν ύστερα πληροφορήθηκε από έρευνα στη Στοκχόλμη ότι η πρόταση μπορούσε να περιλαμβάνει πέραν του ενός πρόσωπα, ακόμη και τρία τέσσερα, επανήλθε. Και έγινε έτσι νέα πρόταση για τους δύο μαζί.

Ο Καζαντζάκης ζήτησε από τον Σικελιανό «να θελήσει να ενωθούν τα ονόματά τους αναπόσπαστα, γιατί, στην αγάπη, ένα πράμα, μοιραζόμενο, διπλασιάζεται. Και η τιμή για την Ελλάδα θα ‘ταν διπλή». (Από γράμμα του προς τον Παντελή Πρεβελάκη, 18.7.1946.) Προτάσεις στη Σουηδική Ακαδημία μπορούσαν να κάνουν ακαδημίες και ακαδημαϊκοί, λογοτέχνες και σωματεία τους, γνωστοί άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών.

Η Ακαδημία Αθηνών δεν τον πρότεινε βέβαια. Πώς άλλωστε ήταν δυνατό να προτείνει τον Καζαντζάκη για Νομπέλ, αφού μόλις τον προηγούμενο χρόνο τον είχε θεωρήσει ακατάλληλο να γίνει μέλος της, προκρίνοντας αντ’ αυτού τον Σωτήρη Σκίπη; Εντός Ακαδημίας ο Σκίπης, εκτός Ακαδημίας ο Καζαντζάκης! Εκτός και ο Σικελιανός!

Μαζί με την αίτησή του προς την Ακαδημία Αθηνών, τον Μάρτιο του 1945, ο Καζαντζάκης υπέβαλε και κατάλογο των έργων του: πέντε ταξιδιωτικά, δώδεκα δραματικά, τρία φιλοσοφικά, ένα ποιητικό, τέσσερα μυθιστορήματα, ένα ιστορικό, δώδεκα μεταφράσεις και πολλά παιδικά βιβλία. Αυτή ήταν ως τότε η πνευματική δημιουργία του, καθώς και μερικά άλλα που δεν περιέλαβε. Με την πάροδο του χρόνου το συγγραφικό του έργο εμεγεθύνετο και έκρουε την πύλη της Σουηδικής Ακαδημίας.

Δεν είναι άσκοπα δύο κατατοπιστικά λόγια για τον αδιαλείπτως τον καιρό εκείνο προβαλλόμενο από την Ελλάδα για το Νομπέλ Γεώργιο Βουγιουκλάκη. Στην Εθνική Βιβλιοθήκη υπάρχει δελτίο με τα έργα του: «Το φάντασμα της γυμνής γυναίκας» το 1930, «Το φιδίσιο βλέμμα» το 1931, «Ο ξένος» το 1936, «Η Μαντάμ Ενα» και «Οι Πουλητές» το 1946 και «Η πράσινη οχιά» το 1962. Φιδίσια βλέμματα και γυμνά φαντάσματα και πράσινες οχιές. Για πράσινα άλογα δεν ξέρω αν έγραψε. Δεν είναι δυνατό να ήταν άμοιρος της ατιμίας κατά του Καζαντζάκη.

Γράφει στον Νίκο Καζαντζάκη, ελληνικά πάντοτε, ο φίλος του ελληνιστής και συγγραφέας Βorje Knoss από τη Στοκχόλμη στις 9.9.1956, ­ ότι έγραψε βιβλίο για τη Νεοελληνική Λογοτεχνία ­  («Νέα Εστία», τεύχος 1211, Χριστούγεννα 1977, σελ. 306):

«… Η Σουηδική Ακαδημία δεν ξέρει τι να κάνει γιατί η Ακαδημία των Αθηνών και πολλοί Ελληνες έχουν προσφέρει για το Βραβείο Νόμπελ έναν κύριον που ονομάζεται Βουγιουκλάκης. Συγχρόνως έγραψαν να μη ζητήσουν οι Σουηδοί συμβουλές από εμένα γιατί είμαι «κομμουνιστής»…». Αυτός, λοιπόν, ο Βουγιουκλάκης δεν ανέκυψεν αιφνιδίως το 1956. Ηταν ήδη παλαιάς χρήσεως και μεταχειρισμένος από προηγούμενα χρόνια.

Ο Βorje Knoss έγραψε νωρίτερα, στις 14.12.1947, στον Γιώργο Θεοτοκά πληροφορώντας τον για μια δεκαπεντασέλιδη μπροσούρα, που κυκλοφόρησε στη Στοκχόλμη και ήταν εχθρική για τον Καζαντζάκη και τον Σικελιανό και λίαν επαινετική για τον έλληνα μυθιστοριογράφο Γεώργιο Βουγιουκλάκη, τον οποίο παρουσίαζε ως κορυφαίο! Και ο Knοss ρωτάει τον Θεοτοκά: Ποιος είναι αυτός; Αλήθεια, ποιος είναι αυτός; Μήπως μια πράσινη οχιά; Αποκλείεται.

Είναι πασιφανές ότι ο Νίκος Καζαντζάκης καταπολεμάται σφοδρώς από την πατρίδα του, η οποία είχε χαρακτηρίσει «σκάνδαλο» τον διορισμό του στην UNESCO, στο Παρίσι, το 1946.

Εφερε ο Καζαντζάκης, μαζί με τον Σικελιανό, ένα μεγάλο προπατορικό αμάρτημα. Σύμφωνα με εφημερίδα της εποχής («Εστία», 31.8.1946), ήσαν και οι δύο «υποψήφιοι των σφαγέων του Δεκεμβρίου» και «τελείως ξένοι προς την Ελλάδα». Η προσπάθειά τους για το Νομπέλ «ολίγον διαφέρει της απάτης» έκρινεν ακόμη η εφημερίδα.

Το σχόλιό της εστέγασε κάτω από τον τίτλο: «Μια διεθνής απάτη». Διεθνής απατεώνας ο Καζαντζάκης, διεθνής απατεώνας ο Σικελιανός. Για διαπλοκές και διαπλεκόμενα δεν τους έγραψαν! Ησαν όμως «άνθρωποι της Μόσχας» και «Εαμοσλάβοι»! Στην Αθήνα γινόταν και κατάσχεση βιβλίων του Καζαντζάκη από την Αστυνομία.

Ο Καζαντζάκης εξαρχής εργάστηκε πολύ προς την κατεύθυνση του Νομπέλ, κινητοποιώντας φίλους του ή φίλους φίλων του. Μέσω φίλων, π.χ., επιδιώκει τη συμπαράσταση του πρέσβεως της Ελλάδος στη Νορβηγία Δημητρίου Λάμπρου, του πρέσβεως Επαμεινώνδα Πανά στη Στοκχόλμη, ακόμη και του αντιπροσώπου της Ελλάδος στην UNESCO Αλεξάνδρου Φωτιάδη. Για την ελληνική πρεσβεία στις Βρυξέλλες γράφει ότι «του είναι εχθρικό έδαφος». Αυτό το εχθρικό έδαφος στη συνέχεια θα επεκταθεί και θα γίνει ναρκοπέδιο. Και θα οργανωθεί καλύτερα και το ελλαδικό επιθετικό φουσάτο. Στην προσπάθειά του ο Καζαντζάκης έγραψε επιστολή και στον Αρχιεπίσκοπο της Ουψάλας της Σουηδίας επιζητώντας τη βοήθειά του. Θετική είναι η πληροφορία μου αυτή και απλώς αναζητώ το κείμενο.

Η υπόθεση Καζαντζάκη γίνεται ευρύτερα γνωστή και προκαλεί συμπάθειες, ενώ ο συγγραφέας ολοένα και περισσότερο με το έργο του κατακτά τη διεθνή αναγνώριση. Το 1952 οι νορβηγοί συγγραφείς ­ η Νορβηγική Εταιρεία Λογοτεχνών ­ τον προτείνουν ομοθύμως ως υποψήφιο για το Νομπέλ. Η Νορβηγία προσφέρεται να του δώσει νορβηγική υπηκοότητα και νορβηγικό διαβατήριο. Εκείνος ευχαριστεί, αλλά αρνείται να αποδεχθεί. Δεν ήταν η πρώτη φορά που αποποιήθηκε παρόμοια πρόταση, έστω και αν θα του έλυνε μεγάλα προβλήματα.

Οι βιοτικές του συνθήκες ήσαν άσχημες. Η ανέχεια τον βασανίζει. Λίγο αργότερα θα γράψει:

«…πια έφτασε το μαχαίρι στο κόκκαλο…» και εν συνεχεία: «βράζει η ψυχή μου και λαχταρώ να λυτρωθώ από την οικονομική ανάγκη». Είναι και άρρωστος. Το 1952 του παρουσιάζεται σοβαρή μόλυνση στο δεξί μάτι, το οποίο τελικά έχασε τον επόμενο χρόνο. Τότε και άλλο πρόβλημα υγείας, μάλλον από ιατρικό λάθος, τον έφερε στα πρόθυρα του θανάτου. Ο φίλος του Βorje Knoss ζητεί την άδειά του να κάνει έκκληση από το ραδιόφωνο και, «σε μια ώρα» του γράφει «θα μαζέψω όσα χρήματα χρειάζονται να κάνετε την καλύτερη θεραπεία του κόσμου». Αλλά αρνείται να το δεχθεί ο σαρανταπληγιασμένος ετούτος σκληροτράχηλος Κρητικός, που πάλευε με τον Χάρο σφίγγοντας στα δόντια του σαν ιερή πικροδάφνη τον καημό και το όραμα της διώκτριας μητρός πατρίδος Ελλάδος. Σαν τον αρχαίο τυφλό ραψωδό υμνεί τα κλέη της πατρίδος του. Και σαν σύγχρονος αρχέτυπος Οδυσσέας απλώνει τους οραματισμούς του πάνω και πέρα από τους ορίζοντες των ανθρώπων χαράσσοντας πορεία για την ανθρωπότητα.

Και όμως. Ούτε καν ανανέωση ή θεώρηση διαβατηρίου του έδιναν εύκολα τα ελληνικά προξενεία για να μπορεί να διακινείται. Και για εκείνον τα όνειρα και τα ταξίδια ήσαν «ευεργέτες». Για κάθε χώρα χρειαζόταν «βίζα». Τον παίδευαν κυριολεκτικά κάθε φορά, αλλά και ενίοτε δεν του την έδιναν.

Έγραψε ο Καζαντζάκης ένα τέτοιο περιστατικό στον Παντελή Πρεβελάκη στις 5.7.1951 από την Αντίμπ:

«…Ολα ήταν έτοιμα (pension που θα μένω, άδεια γαλλική, visa ιταλική) για να πάω στη Φλωρεντία ­ κι η Ελληνική Κυβέρνηση αρνιέται να μου ανανεώσει το διαβατήριο! Εχω προξενικό διαβατήριο ­ κι αρνιέται να με αφήσει να βγω από τα γαλλικά σύνορα. Εκεί καταντήσαμε― με κυνηγούν, μου κάνουν ό,τι κακό μπορούν και λυπούνται που δεν μπορούν να μ’ εξοντώσουν…».

Οταν ο Νίκος Καζαντζάκης, ετών 41, και η Ελένη Σαμίου, ετών 20, πρωτοσυναντήθηκαν τον Μάιο του 1924 στην Αθήνα και συνέχεια στη Ραφήνα, ο ένας διάβασε μέσα στα μάτια του άλλου το αλληλένδετο πεπρωμένο του. Και όταν αποφάσισαν να δεθούν μεταξύ τους και θαρραλέως να συζούν, πριν ακόμη από τον γάμο, ο Νίκος είπε στην Ελένη ότι η αγάπη τους είναι μονόδρομος, δρόμος χωρίς επιστροφή. Της είπε ακόμη ότι στη ζωή τους θα βρουν δυσκολίες πολλές, μπορεί και «να πουν το ψωμί ψωμάκι». Και το είπανε. Ενα πράγμα όμως δεν θα της συμβεί ποτέ μαζί του, να πλήξει. Δεν έπληξε ποτέ. Και στάθηκε στον «πούντον» της, όπως λέμε στην Κύπρο. Σε όλες τις αντίξοες ώρες η Ελένη με αυταπάρνηση του συμπαραστάθηκε και τον γλύκαινε. Και στις ευτυχισμένες ώρες τού έκανε τη γη παράδεισο. Εγινε αθλητίνα και συναθλητίνα του, «γενναία συντρόφισσα στον εδικό του ανήφορο».

Έβγαινε τότε ταπεινά η Ελένη στα πάρκα της Αντίπολης ­ πόσο θυμίζει τη «Γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού ­ και μάζευε φοινίκια κάτω από τις φοινικιές. Τα πλένει, τα βάφει, τα τρυπάει, τα περνά σε πλαστική κλωστή και τα πουλάει στους τουρίστες. Και σώζει έτσι ξανά τον άνθρωπό της, όπως τον έσωσε και πριν στην Αίγινα, τον καιρό της ναζιστικής Κατοχής και της μεγάλης πείνας. Γι’ αυτό και όχι αδίκως εκείνος της πλέκει ύμνο μέγα στην «Αναφορά στον Γκρέκο»: «…είχαμε καλή γυναίκα, εσένα την έλεγαν Χερώνυμα, εμένα Ελένη. Τι τύχη ήταν ετούτη, παππού μου! Πόσες φορές, κοιτάζοντάς τις, δεν είπαμε κι οι δυο από μέσα μας: «Βλογημένη να ‘ναι η ώρα που γεννηθήκαμε!»…». (Κεφάλαιο: Επίλογος.)

Σε μια πρεσβεία μας δεν του έδωσαν καρέκλα να καθήσει και τον άφησαν να περιμένει, όταν επήγε μαζί με τη σύζυγό του Ελένη να ζητήσουν θεώρηση διαβατηρίου. Και επιπλέον υβρίστηκε. Το ίδιο εκείνο βράδυ, στην ίδια πόλη, η κινεζική πρεσβεία του παρέθετε επίσημο δείπνο! Ηταν στα τελευταία του τότε ο Νίκος Καζαντζάκης. Και είχε τη διαίσθηση του συντόμως επερχόμενου θανάτου του. Στις 6 Ιουνίου 1957 έγραψε στο ημερολόγιό του: «Αποχαιρετώ τα πάντα, τα πάντα με αποχαιρετούν― το παραμύθι παίρνει τέλος». Και πέθανε σε λιγότερο από πέντε μήνες. Και η πατρίδα του στο διάστημα τούτο και νωρίτερα να τον προπηλακίζει μέσα σε εθνικό της έδαφος ­ -οι πρεσβείες θεωρούνται εθνικό έδαφος της κάθε αντίστοιχης χώρας- ­ και να τον σταυρώνει μέσα στο ξένο έδαφος, στην είσοδο της Σουηδικής Ακαδημίας καθώς ανέμενε το σίγουρο Βραβείο Νομπέλ. Δεν είναι αυτά μια τραγωδία; Τραγωδία του Καζαντζάκη, τραγωδία της Ελλάδας;

 

Ποιος τα ξέρει αυτά; Ποιος πολιτειακός παράγοντας πήγε ποτέ στον τάφο του για να απολογηθεί γι’ αυτές τις κρατικές βαναυσότητες; Και να καταθέσει όχι λουλούδια, παρά ένα πανέρι με φρούτα. Το είπε κάποτε ο ίδιος: Οταν μου φέρετε φρούτα στον τάφο μου, θα αναστηθώ. Τον ανασταίνουμε σήμερα ή συνεχώς τον ξανασταυρώνουμε; Πιστεύω ότι συμβαίνουν και τα δύο.

Τηλεφώνημα από τη Στοκχόλμη.

Δεν ήταν μόνο το 1957 που αναμενόταν η βράβευση του Καζαντζάκη, αλλά και κατά τον προηγούμενο χρόνο. Το 1956 φαινόταν πλέον ότι είχε έλθει η σειρά του. Δέχθηκε και τηλεφώνημα από τη Στοκχόλμη ότι ήταν δικό του το Βραβείο. Το απένειμαν όμως στον Χουάν Ραμόν Χιμένεθ. Και πληροφορείται μετά ότι «ήταν ο ευνοούμενος υποψήφιος ως την τελευταία στιγμή». Αυτά του διεβίβασε ο φίλος του Max Tau, κριτικός, στα μέσα και στα έξω, Γερμανοεβραίος που επολιτογραφήθη Νορβηγός. Με μεγαλόκαρδη ανωτερότητα συγχαίρει θερμά τον Χιμένεθ ο Καζαντζάκης, γνωστό και φίλο από χρόνια πολλά.

Με όσα εγκύρως άκουσα και ξέρω τα τελευταία 30 χρόνια, ένας λόγος της επιμονής του Καζαντζάκη να πάρει το Βραβείο Νομπέλ ήταν και ο οικονομικός. Πρώτα, για να διασφαλίσει την Ελένη για το μέλλον. Και μετά για τον ίδιο, τα χρήματα από το Νομπέλ θα του απόδιωχναν τις έγνοιες και τις σκοτούρες και θα του επέτρεπαν απρόσκοπτη αφοσίωση στη συγγραφή, που ήταν πάντοτε ο πόθος του. Και ήθελε ακόμη, και αυτό ήταν το κορυφαίο σημείο στη συνείδησή του εν προκειμένω, να δώσει μεγάλη χαρά και τιμή στην Ελλάδα και στην Κρήτη του. Αποστρεφόταν τη Μελάδα και τους Ελληνάδες, όχι την Ελλάδα, «την Ελλάδα την αιώνια που κουβαλούσε μέσα του». («Μελάδα» είπε την Ελλάδα ο Αλέξης Μινωτής λόγω Μελά.)
Η είδηση για τον απονομή του Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1957 στον Αλμπέρ Καμύ βρήκε τον Καζαντζάκη νοσηλευόμενο στην Πανεπιστημιακή Κλινική του Φράιμπουργκ της Γερμανίας. Είπε τότε στην Ελένη του: «Λένοτσκα, ελάτε να με βοηθήσετε να στείλουμε ένα καλό τηλεγράφημα. Ο Χιμένεθ, ο Καμύ, να δύο άνθρωποι που άξιζαν το Νόμπελ! Εμπρός, ελάτε να στείλουμε κάτι θερμό!».

Ο Καμύ απάντησε αργότερα στη χήρα πλέον Ελένη Ν. Καζαντζάκη: «…Ετρεφα πάντα μεγάλο θαυμασμό και, αν το επιτρέπετε, ένα είδος στοργής για το έργο του συζύγου σας. Είχα τη χαρά να μπορέσω να εκδηλώσω και δημοσία στην Αθήνα αυτό το θαυμασμό, σε μια εποχή που η επίσημη Ελλάδα έκανε «μούτρα» στον πιο μεγάλο της συγγραφέα. Ο τρόπος, που δέχτηκε το φοιτητικό μου ακροατήριο αυτή τη μαρτυρία του θαυμασμού μου, αποτελούσε την πιο ωραία αναγνώριση που μπορούσε να λάβει το έργο και η δράση του συζύγου σας.

Και ακόμα δεν ξεχνώ ποτέ πως τη μέρα που λυπόμουν να δεχθώ μια διάκριση, που ο Καζαντζάκης άξιζε εκατό φορές περισσότερο, επήρα από εκείνον το πιο γενναιόδωρο από όλα τηλεγράφημα. Λίγο αργότερα κατάλαβα με τρόμο πως το μήνυμα αυτό ήταν γραμμένο λίγες μέρες πριν πεθάνει. Μαζί του χάθηκε ένας από τους τελευταίους μεγάλους καλλιτέχνες. Είμαι από εκείνους που αισθάνονται και θα εξακολουθήσουν να αισθάνονται το μεγάλο κενό που άφησε».

Με το γράμμα αυτό ο τίμιος και γενναίος Καμύ σαν να κατέθετε το Νομπέλ του στη μνήμη του Καζαντζάκη.

Κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1950 η φήμη του Καζαντζάκη άρχισε πλέον να απλώνεται σε όλες τις ηπείρους. Η διεθνής αναγνώριση τού διάνοιγε τον δρόμο προς το Βραβείο, το οποίον ακοιμήτως ναρκοθετούσε η Ελλάς. Να τον αφήσει να πάρει το Νομπέλ; Αδύνατον. Ακόμη και μυστικούς αστυνομικούς έστελναν τότε στην Αντίμπ, οι οποίοι υπεδύοντο τους δημοσιογράφους για να τον κατασκοπεύσουν!

 

Η ματαίωση της απονομής του Νομπέλ στον Καζαντζάκη υπήρξε σαφώς ελληνικός άθλος. Ευτελές εργαλείο αυτής της ασχημοσύνης ήταν ο Σπύρος Μελάς, συνεργαζόμενος με τον έλληνα πρέσβη στη Στοκχόλμη Πίνδαρο Ανδρουλή, ο οποίος δρούσε βάσει οδηγιών από το κέντρο, την Αθήνα. Δεν ήταν δυνατό να συμβεί διαφορετικά. Τι είχε με τον Καζαντζάκη ο Μελάς; Φθόνο, μίσος, αντιζηλία; Ισως όλα, και μαζί έχθρα και φοβερή ζήλια. Ηταν και Κρητικός ο Καζαντζάκης. Τον καιρό της γερμανικής Κατοχής ο Μελάς αρθρογραφούσε στην ελεγχόμενη τότε από το κατοχικό καθεστώς εφημερίδα «Η Καθημερινή». Κατά την εισβολή των Γερμανών στην Κρήτη, προέτρεψε τους Κρητικούς να μην αντισταθούν, αλλά να καλωσορίσουν τους Γερμανούς.

Οσον αφορά τον πρέσβη Ανδρουλή, είναι χαρακτηριστικό το ξέσπασμα του Νίκου Καζαντζάκη σε επιστολή του προς τον Knoss στις 22.7.1951 για τον θάνατο του Αγγελου Σικελιανού: «Εκεί καταντήσαμε. Αυτό δείχνει ποιοι άνθρωποι, ποιοι Ανδρουλήδες, κυβερνούν σήμερα την Ελλάδα». Το όνομα προσώπου έγινε δείγμα ποιότητας και συμπεριφοράς.

Γράφει ο Βorje Knoss στον Γιώργο Θεοτοκά στις 9.3.1951:

«…Τώρα δεν θέλω παρά να σας επισημάνω με δυο λόγια και εντελώς εμπιστευτικά ότι ο κ. Σπύρος Μελάς βρίσκεται στη Στοκχόλμη, σαν εκπρόσωπος της Ακαδημίας Αθηνών και των Ελλήνων Συγγραφέων. Τον είδα και κουβέντιασα πολύ λίγο μαζί του. Τον γνώριζα ήδη από τη φήμη του, όχι προσωπικά, αλλά οι συμπατριώτες μου και οι εφημερίδες εδώ, που δεν ξέρουν τίποτα, νομίζουν πως είναι ο πιο διακεκριμένος συγγραφέας της Ελλάδας. Ο πρέσβης της Ελλάδα στη Σουηδία είναι της ίδιας γνώμης, όπως φαίνεται. Κάνω ό,τι μπορώ για να διορθώσω τις παρεξηγήσεις, αλλά η φωνή μου πνίγεται από το μεγάλο θόρυβο που δημιούργησαν…». Τον πρέσβη Πίνδαρο Ανδρουλή ο Knοss χαρακτηρίζει «παρα πολύ αντιπροοδευτικό» και «πολύ φίλο του κ. Σπύρου Μελά». (9.10.1957)

Σε άλλη επιστολή του προς τον Θεοτοκά στις 29.3.1951 ο Βorje Knoss συμπληρώνει:

«…Είμαι πολύ στενοχωρημένος για όλον αυτόν το θόρυβο που δημιούργησε εδώ ο κ. Σπύρος Μελάς. Εγινε δεκτός από τον βασιλέα, πράγμα που δεν έχει σημασία. Αλλά το χειρότερο είναι ότι πήγε και επισκέφθηκε μερικά μέλη της Σουηδικής Ακαδημίας, ­ τον κ. Οντερλινγκ, μόνιμο γραμματέα, και τον κ. Τάλλμπεργκ ­ και έκαμε το παν για να συκοφαντήσει τον Σικελιανό και τον Καζαντζάκη, που, για κείνον, ήταν «κομμουνιστές» και τους βλέπουν με πολλή δυσμένεια στην Ελλάδα. Ερχόμενος με την ιδιότητα του μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, αντιπροσώπευε ο ίδιος την αληθινή νέα ελληνική λογοτεχνία! Ηθελε μάλιστα να μεταφράσω μερικές νουβέλλες που έχει δημοσιεύσει. Εκανα γνωστή στους φίλους μου ποια ήταν η αλήθεια στα λόγια του και έκανα ό,τι μπορούσα για να διορθώσω τις παρεξηγήσεις και τα λάθη που θα μπορούσαν να γίνουν. Δυστυχώς παρ’ όλα αυτά μερικές εντυπώσεις μένουν…».

Ο Knoss σε γράμμα του προς τον Καζαντζάκη (28.10.1954) προχωρεί περισσότερο:

«…Τρέχει λόγος εδώ: πως η βασίλισσα της Ελλάδος έχει γράψει στη Σουηδικήν Ακαδημία ή στον Βασιλιά για να ξεσυμβουλεύσει να δοθεί το Βραβείο Νόμπελ σε ριζοσπαστικούς Ελληνες, γιατί θα ‘ναι βλαβερό για την ειρηνική πολιτική των Αγγλοσαξονικών(!)…». Εχει χάρη και γραφικότητα ο ελληνικός λόγος του Knoss. Η δική μου ερμηνεία του κειμένου αυτού είναι να πάρουν πίσω την απόφαση για να δώσουν το Νομπέλ στον Καζαντζάκη. Και υπεισέρχονται εδώ και οι «Αγγλοσαξονικοί», δηλαδή οι Αγγλοι.

Γνωρίζοντας και από άλλες περιπτώσεις την πολυπραγμοσύνη της βασίλισσας Φρειδερίκης -τριάντα χρόνια υφυπουργός παρά τω Προέδρω της Κυπριακής Δημοκρατίας διετέλεσα- ­ δέχομαι ως γενόμενη αυτή την παρέμβασή της εναντίον του Καζαντζάκη. Η ίδια η Φρειδερίκη, π.χ., τηλεφώνησε στον αείμνηστο Εθνάρχη Μακάριο στο Λονδίνο τον Φεβρουάριο του 1959 και τον πίεσε να δεχθεί και να προσυπογράψει τη Συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στη Ζυρίχη για λύση του Κυπριακού. Πρόκειται για τις γνωστές Συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου. Τι της έπεφτε λόγος να παρέμβει; Αν από πλευράς τους κρινόταν σωστό ή αναγκαίο, ας τηλεφωνούσε ο Βασιλιάς Παύλος. Γιατί όχι λοιπόν και σ’ αυτή την περίπτωση; Είναι γνωστό ότι «έκανε τού κεφαλιού της», αλλά αυτά δεν είναι της παρούσης στιγμής. Πρέπει όμως να της αναγνωρίσω ότι έκανε και θετική παρέμβαση για τον Καζαντζάκη, με σκοπό ουσιαστικά τη διαφύλαξη του διεθνούς γοήτρου της Ελλάδας. Παρενέβη το 1954 στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος για αποτροπή του αφορισμού του Καζαντζάκη. Και ο Καζαντζάκης τελικά δεν αφορίστηκε. Και άλλοι συνέτειναν βέβαια. Αλλά το σωστό να λέγεται. Την είχε παρακινήσει για τούτο η Μαρία Βοναπάρτη, πριγκίπισσα Γεωργίου της Ελλάδος.

Σ’ αυτή την ατελείωτη διελκυστίνδα για Καζαντζάκη και Νομπέλ εμπλέκεται και η Κύπρος, με το Κυπριακό πρόβλημα, που κορυφώθηκε με τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα από το 1955-1959.

Ο Καζαντζάκης ζώντας, έστω, μακριά στην Αντίμπ παρακολουθούσε εναγωνίως τα διαδραματιζόμενα στην Κύπρο και ύψωνε διαρκώς κραυγή συμπαράστασης προς τη μαρτυρική Μεγαλόνησο και καταδίκης της αγγλικής κατοχής. Περισσότερο ίσως από οποιονδήποτε άλλον έλληνα συγγραφέα ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε τα μαχητικότερα κείμενα και υπερασπίστηκε την Κύπρο και τα δίκαιά της, αρχίζοντας τούτο από τότε που την επισκέφθηκε, μία και μοναδική φορά, τον Μάιο του 1926.

Ο Βorje Knoss, εκτός από την προηγούμενη αναφορά για τους «Αγγλοσαξονικούς», είπε ειδικά για την Κύπρο σε γράμμα του προς τον Καζαντζάκη στις 18.5.1956:

«…Μου φαίνεται απίθανον, μα η ανοησία και η κακοσύνη των ανθρώπων υπερβαίνουν όλα τα όρια, και το ζήτημα της Κύπρου σκοτεινιάζει όλα τα πνεύματα. Παντέρμη Ελλάδα, που πάντα είναι καταβολή στο παίξιμο των Μεγάλων Δυνάμεων! Και λυπούμαι απ’ όλη την καρδιά μου τους δυστυχείς Κυπριώτες, που οι Εγγλέζοι τόσο τους αδικούν…».

Σηκώνονται οι λίγες τρίχες της κεφαλής μου αναλογιζόμενος ότι αυτοί οι άθλιοι ίσως να καπηλεύτηκαν και την εθνική υπόθεση της Κύπρου για να ματαιώσουν την απονομή του Βραβείου Νομπέλ στον Καζαντζάκη! Δεν το αποκλείω. Αλλά δεν αποκλείω από όσα γράφει και όπως τα γράφει ο Βorje Knoss και αγγλική ανάμειξη! Αυτή τη στιγμή που χαράσσω στο χαρτί αυτές τις σκέψεις μού έρχεται στον νου η επίσημη πληροφορία από το Βρετανικό Δημόσιο Αρχείο στο Λονδίνο, που μου εδόθη πριν από λίγα χρόνια:

Ότι τα έγγραφα που αφορούν τον Νίκο Καζαντζάκη δεν δημοσιοποιήθηκαν όλα. Μετά τη συμπλήρωση της τριακονταετίας από της ημερομηνίας τους μερικά ετέθησαν στη διάθεση του κοινού. Πρόκειται για προγράμματα επισκέψεών του στο Λονδίνο και άλλα σχετικά, ενδιαφέροντα, αλλά όχι και τόσο σπουδαία. Αλλα έγγραφα, είπαν, θα ανοιχτούν 50 χρόνια μετά τον θάνατό του και, αν καλώς ενθυμούμαι, άλλα μετά 100 χρόνια. Αυτή είναι η θεσμική πρακτική τους όταν πρόκειται για σημαντικά πράγματα που μπορεί να προκαλέσουν σάλο. Αρα κάτι το πολύ σοβαρό αποκρύπτεται και, κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να είναι άλλο σχετικό με τον Καζαντζάκη, δεν βλέπω άλλο, παρά το Βραβείο Νομπέλ. Δηλαδή η καταπολέμηση της υποψηφιότητάς του. Διότι ο Καζαντζάκης είχε γράψει σκληρά κατηγορητήρια κατά της αγγλικής αποικιοκρατικής κατοχής της Κύπρου. Και οι Αγγλοι δεν ξεχνούν και εκδικούνται!

Θα πει ενδεχομένως κανείς: Μα και σ’ αυτό θα ανακατέψουμε τους Αγγλους; Είδα με τα μάτια μου στο Βρετανικό Δημόσιο Αρχείο έγγραφο της βρετανικής πρεσβείας στην Αθήνα, που προφανώς είχε παραπέσει κατά τη διαλογή για ταξινόμηση, με πληροφορίες δοθείσες από επώνυμο έλληνα λόγιο και διανοούμενο για τα φρονήματα των λογοτεχνών και των πνευματικών ανθρώπων στην Ελλάδα. Και ανάμεσά τους, σαν πολύ κομμουνιστές φιγουράριζαν ψηλά ψηλά ο Καζαντζάκης και ο Σικελιανός. Είδα και διάβασα ακόμη έγγραφα πολλά, ­ δημοσιεύτηκαν και σε βιβλίο ­ για αγγλική ανάμειξη στις εκλογές Ορθοδόξων Αρχιεπισκόπων και Πατριαρχών στη Μέση Ανατολή. Παντού είχαν και έχουν χωμένη τη μύτη τους οι Αγγλοι. Γιατί όχι και σ’ αυτό;

Βρισκόμαστε στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου και όλα είναι θεμιτά, και τα θεμιτά και τα αθέμιτα, ακόμη και οι πολιτικές παρεμβάσεις στη Σουηδική Ακαδημία.

Ο Knoss καλύπτει και αυτή την πτυχή σε γράμμα του προς τον Καζαντζάκη στις 11.9.1952, έτος κατά το οποίο το Νομπέλ δόθηκε σε Άγγλον:

«…Είμαι πολύ πολύ θλιμμένος για την απόφαση της Σουηδικής Ακαδημίας… μου λένε πως ήταν δυο κόμματα στην Ακαδημία, το ένα για Σας και το άλλο για τον Graham Greene… Επειτα η Ακαδημία έλαβε ανάριθμα (αναρίθμητα) γράμματα από την Ελλάδα που Σας απέδωσαν κομμουνιστικές συμπάθειες, κανένας δεν το πίστεψε, μα εν τούτοις μικρή οσμή έμεινε στην ατμόσφαιραν. Με συγχωρείτε την ειλικρίνειάν μου, μα δεν θέλω να συγκρατήσω την αλήθειαν!…».

Επανέρχομαι στην ιεραποστολή του Μελά στη Στοκχόλμη, για την οποία γράφει ο Καζαντζάκης στον Πρεβελάκη (18.12.1952): «Το τι είπε εναντίον μου και στους Σουηδούς ακαδημαϊκούς και στο Σουηδό βασιλέα, το ξέρω από πρώτη πηγή. “Είμαι κομμουνιστής και διαφθείρω την ελληνική νεότητα και η Ελλάδα θα εξευτελιστεί αν τιμηθεί στο πρόσωπό μου”.

Κάθε χρόνο, βροχή πάνε τα γράμματα στη Σουηδική Ακαδημία εναντίον μου (έχω αντίγραφα) και κανένας φίλος Ελληνας δεν αποκότησε να στείλει ένα γράμμα να πει πως είμαι τίμιος άνθρωπος και το έργο μου δε συγκρίνεται με κανένα άλλο.

Η Νορβηγική Εταιρία Λογοτεχνών επρότεινε πέρυσι παμψηφεί και θα προτείνει και την άνοιξη του 1953 να πάρω το Νόμπελ― τι έκαμε η δική μας Εταιρία;

Δε με νοιάζουν οι οχτροί, με γνοιάζουν οι φίλοι― νομίζω θα παραμείνει επί πολλά χρόνια πνευματικό αίσχος για τους Νεοέλληνες».

Στο θλιμμένο τούτο γράμμα ο Καζαντζάκης διατυπώνει και το παράπονο ότι ουδείς ακαδημαϊκός διαμαρτυρήθηκε για τις ενέργειες του Μελά, ο οποίος παρουσιάστηκε ως εκπρόσωπος της Ακαδημίας. «Κι ήταν τότε Πρόεδρος ο έντιμος Μαριδάκης» λέει με απογοήτευση ο Καζαντζάκης.

Οι πληροφορίες από τη Στοκχόλμη είναι έγκυρες, γιατί προέρχονται από ανθρώπους οι οποίοι ήσαν μέσα στα πράγματα. Χωρίς αυτές τις παρεμβάσεις και ενστάσεις, ο Νίκος Καζαντζάκης θα ήταν ο πρώτος έλληνας νομπελίστας. Θα τιμούσε έτσι και την Ελλάδα. «Ζω στην ξενιτιά μα η καρδιά μου περιφέρεται στην Ελλάδα» έγραψε σε γράμμα του, στις 18.8.1956, στον Θρασύβουλο Ανδρουλιδάκη, που του ξεχώριζε ένα πιάτο φαγητό από το συσσίτιο των κρατουμένων στις Φυλακές της Αίγινας κατά την Κατοχή. Και η Ελλάδα περιφερόταν στην ξενιτιά καταδιώκοντάς τον. Και ας τον είχαν διαβεβαιώσει επισήμως κατά το 1955 ότι θα έπαυαν να τον καταδιώκουν.

Εκτός από τις έγκυρες πληροφορίες που διαρκώς έφθαναν από φίλους στον Καζαντζάκη για το Νομπέλ, το ζεύγος Καζαντζάκη παρατήρησε ­χωρίς να το εξηγήσει, γιατί δεν ήξερε ­ ότι περισσότεροι σουηδοί δημοσιογράφοι κατά το 1956-1957 παρά πριν έφθαναν στην Αντίμπ και ζητούσαν να τους δουν. Νίκος και Ελένη δεν έδωσαν και πολλή σημασία, απλώς ευχαριστήθηκαν. Ανάλογο φαινόμενο συνέβη και το 1952, με τη διαφορά ότι τότε οι εφημερίδες εζήτησαν πληροφορίες και σημειώματα από τον Βorje Knoss για τη ζωή και το έργο του Καζαντζάκη.

Επρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια για να ακούσω από τον αείμνηστο φίλο μου Νίκο Καρύδη μια ανάλογη ιστορία με τον Γιώργο Σεφέρη, όταν επρόκειτο να πάρει το Νομπέλ. Ηλθαν τότε στην Αθήνα σουηδοί δημοσιογράφοι, αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες γι’ αυτόν. Κάποιοι αντιλήφθηκαν περί τίνος επρόκειτο. Τους μαζεύει λοιπόν η Ιωάννα Τσάτσου, που μας αφήκε χρόνους πριν από λίγες ημέρες, αδελφή του Γιώργου Σεφέρη, και τους επιδαψιλεύει περιποιήσεις επί περιποιήσεων. Η Ελλάδα εσκέπαζε τότε ένα μεγάλο πνευματικό τέκνο της, τον Γιώργο Σεφέρη, και πολύ καλά έκανε. Δεν έστειλε Μελάδες στη Στοκχόλμη. Ελληνάδες αποκαλούσε αυτά τα υποκείμενα ο Καζαντζάκης.

Πριν από μερικά χρόνια είπα στην Ελένη Καζαντζάκη την ιστορία που άκουσα από τον Καρύδη για τον Σεφέρη. Και τότε άρχισαν να ξυπνούν μέσα της οι μνήμες του παρόμοιου γεγονότος στην Αντίμπ. Είχε τώρα την εξήγηση, που δεν έμαθε ποτέ ο άντρας της, ο οποίος έφυγε από τον μάταιο τούτο κόσμο βαθύτατα και βαρύτατα και αφόρητα πικραμένος και από αυτό το «αίσχος» και από άλλα ανάλογα, που δεν σταμάτησαν ποτέ και ακόμη συνεχίζονται υπό άλλες μορφές. Οταν το Βατικανό ανέγραψε τον «Τελευταίο Πειρασμό» στον Κατάλογο Απαγορευμένων Βιβλίων και όταν η Εκκλησία της Ελλάδος, κατά κακήν απομίμηση, άρχισε τις διώξεις και αθλίως ετοίμαζε αφορισμό του Καζαντζάκη, εκείνος, μεταξύ άλλων, τους είπε και τους έγραψε: «Στο Δικαστήριό Σου, Κύριε, κάνω έφεση!».

Γι’ αυτή την περίπτωση του κατάπτυστου πνευματικού και ανθρωπίνου διωγμού του ταιριάζει ένας άλλος λόγος του Καζαντζάκη: «…Αν υπήρχε δικαστήριο τιμής και στις πνευματικές ατιμίες που γίνουνται, θα ‘κανα αγωγή, για να μη χαθεί το δίκιο― μα τέτοια δικαστήρια δεν υπάρχουν… Δικαζόμαστε λοιπόν ενώπιον του καιρού…».

Ο Νίκος Καζαντζάκης δικάζεται ενώπιον του καιρού. Δικάζεται και δικαιώνεται. Και διαλέγεται πλέον με την αιωνιότητα!

ΠΑΤΡΟΚΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Πρόεδρος του Ιδρύματος Μελετών «Νίκος και Ελένη Καζαντζάκη». Υφυπουργός παρά τω Προέδρω της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πηγή,»Σχολιαστές χωρίς σύνορα»

Ο Πλούταρχος γράφει για τις συμφορές του «Δανεισμού»


Οικονομικά προβλήματα της αρχαιότητας -που μοιάζουν ωστόσο επίκαιρα- πραγματεύεται ο Πλούταρχος στο έργο του «Περί του μη δανίζεσθαι»
«Ο δανεισμός είναι πράξη υπέρτατης αφροσύνης και μαλθακότητας»! Το είπε ο Πλούταρχος τον 1o μ.Χ. αιώνα και να που έφθασε η στιγμή να εκτιμηθούν οι λόγοι του. «Εχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν σου λείπουν. Δεν έχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν θα ξεπληρώσεις το χρέος σου», προβλέπει ο μεγάλος συγγραφέας της αρχαιότητας και ας βγει κάποιος να αντιπαραθέσει, ότι δεν έχει δίκιο…
Δυσάρεστα επίκαιρο είναι το έργο του «Περί του μη δειν δανείζεσθαι» (από τα Ηθικά), που κυκλοφορεί σε νέα έκδοση από τη «Νεφέλη» με τον τίτλο «Οι συμφορές του δανεισμού». Γιατί πράγματι, τις συμφορές που συσσωρεύονται στον άνθρωπο, ο οποίος καταφεύγει στο δανεισμό απαριθμεί με τρόπο καυστικό, αυστηρό και καίριο ο Πλούταρχος σ΄αυτό το μικρό κείμενο, που δεν μπορεί να διαβαστεί σήμερα απλώς «εγκυκλοπαιδικά», αφού οι παραλληλίες με τα σύγχρονα τεκταινόμενα παραφυλούν σε κάθε στίχο.
«Οι οφειλέτες είναι δούλοι όλων των δανειστών τους. Είναι δούλοι δούλων αναιδών και βάρβαρων και βάναυσων». Και οι δανειστές «Μετατρέπουν την αγορά σε κολαστήριο για τους δύσμοιρους οφειλέτες, σαν όρνεα τους κατακρεουργούν και τους κατασπαράζουν βυθίζοντας το ράμφος στα σωθικά τους»… λέει κατηγορηματικά ο χαιρωνίτης ρήτορας. Και επιχειρηματολογεί. Και φέρνει παραδείγματα από την ιστορία της εποχής του, από τους μύθους αλλά και από τα παθήματα των απλών ανθρώπων. Και χιούμορ επιστρατεύει ενίοτε μάλιστα μαύρο! Γιατί το κείμενο μία ομιλία στην πραγματικότητα δεν γράφτηκε τυχαία. Η Αθήνα και οι άλλες ελληνικές πόλεις μαστίζονταν από τις συνέπειες της υπερχρέωσης, όταν ο Πλούταρχος περί το 92 μ. Χ αποφάσισε να μιλήσει μπροστά σε ακροατήριο για τις σοβαρές συνέπειες του δανεισμού.
Σε ποιούς ήταν χρεωμένοι τότε οι άνθρωποι; Σε δικούς τους αλλά κυρίως σε ξένους πιστωτές ως επί το πλείστον Ρωμαίους. «… κουβαλώντας μαζί τους σάκους και συμφωνητικά και συμβόλαια σαν δεσμά εναντίον της Ελλάδος, την οργώνουν από πόλη σε πόλη και σπέρνουν χρέη που πολλά βάσανα φέρνουν και πολλούς τόκους, και που δύσκολα ξεριζώνονται ενώ οι βλαστοί τους περικυκλώνουν τις πόλεις, τις εξασθενούν και τελικά τις πνίγουν», λέει παραστατικά ο Πλούταρχος. Και τι προτείνει;
«Φύγε να γλυτώσεις από τον εχθρό και τύραννό σου, τον δανειστή που θίγει την ελευθερία σου, βάζει πωλητήριο στην αξιοπρέπειά σου κι αν δεν του δίνεις, σε ενοχλεί· αν πουλήσεις,ρίχνει την τιμή· αν δεν πουλήσεις σε αναγκάζει· αν τον πας στο δικαστήριο προσπαθεί να επηρεάσει την έκβαση της δίκης· αν του ορκίζεσαι σε προστάζει· αν κρατάς την πόρτα κλειστή στήνεται στο κατώφλι και σου βροντά αδιάκοπα…».
Αλλά ο Πλούταρχος δεν κατακεραυνώνει μόνον τους πιστωτές. Και ας μη βιαστούν οι αναγνώστες του να βγάλουν εύκολα συμπεράσματα κάνοντας βολικούς συσχετισμούς. Δεν φταίει μόνον ο δανειστής. Ευθύνεται πρωστίστως ο δανειζόμενος με την άφρονα συμπεριφορά του και την επιθυμία του για πολυτέλεια και τριφυλή ζωή (μας θυμίζει κάτι αυτό;), φωνάζει ο συγγραφέας. «Διότι χρεωνόμαστε για να πληρώσουμε όχι το ψωμί και το κρασί μας, μα εξοχικές κατοικίες, δούλους, μουλάρια, ανάκλιντρα και τραπεζώματα… ». Κι αν ο Πλούταρχος κατακεραυνώνει έτσι τους συγχρόνους τους, τι θα έλεγε για… τα εορτοδάνεια και τα δάνεια για καλοκαιρινές διακοπές, που διαφημίζονταν από τις Τράπεζες μέχρι πρότινος βρίσκοντας φυσικά, πολλούς «αγοραστές». Και το αποτέλεσμα ποίο είναι;«Για να διατηρήσουμε την ελευθερία μας ενώ έχουμε συνάψει δάνεια κολακεύουμε ανθρώπους που καταστρέφουν σπιτικά, γινόμαστε σωματοφύλακες τους, τους καλούμε σε γεύματα, τους προσφέρουμε δώρα και τους πληρώνουμε φόρους».Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος ιδιαίτερα χαμηλών τόνων, όπως θεωρείται ο Πλούταρχος από τους μελετητές του είναι τόσο αυστηρός σ΄ αυτό το έργο και δείχνει τόσο πάθος καταδικάζοντας το φαινόμενο του αλόγιστου δανεισμού αφ΄ ενός και της απληστίας και βαναυσότητας των δανειστών από την άλλη είχε οδηγήσει στον παρελθόν στην υπόθεση ότι το έγραψε σε νεαρή ηλικία. Πράγμα λανθασμένο, όπως απέδειξε η σύγχρονη έρευνα. Η αδυναμία των ανθρώπων να ξεφύγουν από τα δεινά του δανεισμού φαίνεται ότι απασχολούσε πολύ τον μεγάλο βιογράφο της αρχαιότητας. «Ανθρωπος που μπλέκει μια φορά, μένει χρεώστης για πάντα και σαν το άλογο που του έχουν φορέσει χαλινάρι, δέχεται στη ράχη του τον έναν αναβάτη μετά τον άλλον», γράφει.
Στην πρόσφατη έκδοση πάντως, σε μετάφραση και σχόλια της Πολυξένης Παπαπάνου παρατίθεται και το αρχαίο κείμενο για όσους επιθυμούν να πάρουν και την αρχαία γεύση του.
Πηγή,  Antikleidi wordpress

ΤΟ ΑΥΡΙΟ ΗΡΘΕ…


STATHIS

Του ΣΤΑΘΗ*

Είπε ο κ. Γιούνκερ ότι «αντιμετωπίσαμε τους Κυπρίους ως γκάνγκστερ». Ανοησίες! Γκάνγκστερ είναι ο ίδιος και η παρέα του. Κι αντιμετώπισαν τους Κυπρίους ως σφαχτάρια.

Είπε ο κ. Σόιμπλε για τους Γερμανούς ότι είναι τα καλά παιδιά της τάξης και οι «άλλοι» μας «ζηλεύουν». Αλαζονεία και μέθη. «Γιγάντων με μυαλό νάνου».

Είπε ο κ. Παπούλιας, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (υπό την Εντολή Τόμσεν, Μαζούχ και Μολώχ) ότι η απόφαση για την Κύπρο «είναι απαράδεκτη, διότι είναι επιλεκτική». Δεν είναι επιλεκτική – όλους τους υπηκόους του Δ’ Οικονομικού Ράιχ η ίδια μεταχείριση τους περιμένει, είτε κατοικοεδρεύουν στον Βορρά, όπως στο Λουξεμβούργο, είτε στον Νότο. Αναλόγως των Ειδικών Οικονομικών Ζωνών, έτσι όπως αυτές διαμορφώνονται, αναλόγως του «Ζωτικού Χώρου» που η Γερμανία δημιουργεί γύρω της. Κι ας φωνάζει τώρα, ωσάν άλλη απατηθείσα μωρά παρθένος, ο υπουργός Εξωτερικών του Λουξεμβούργου, κ. Γιαν Ασελμπορν, ότι δεν θέλουμε μια γερμανική Ευρώπη, αλλά μια ευρωπαϊκή Γερμανία.

Είναι αργά – η ταχύτητα με την οποία η Γερμανία αλλάζει την Ευρώπη είναι τρομακτική. Κι ακόμα πιο τρομακτικές είναι οι συνέπειες αυτής της ευρωπαϊκής μεταμόρφωσης σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Ελλάδα. Αυτήν τη στιγμή η χώρα μας είναι η τρίτη φτωχότερη χώρα στην Ενωση. Φτωχότερες από μας είναι πλέον μόνον η Ρουμανία και η Βουλγαρία.

Η τρικομματική κυβέρνηση έχει μετατρέψει την Ελλάδα σε τριτοκοσμική χώρα – τούτη την ώρα (και μέσα σε δύο μόλις έτη) 120.000 Ελληνες επιστήμονες έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό, άλλοι για να εργασθούν και άλλοι για να ψάξουν για δουλειά! Το 10% του επιστημονικού δυναμικού της χώρας!

Αλλά, αν όλοι ομιλούν, ο κ. Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο κ. Σόιμπλε, ο κ. Γιούνκερ, ο κ. Ασελμπορν, τι λέει ο κ. Σαμαράς για αυτά που λένε;

Τίποτα!

Σιωπή!

Κι όταν ομιλεί ο κ. Σαμαράς λέει αυτά που λέει ο κ. Κεδίκογλου: πράγματα παιδαριώδη. Κι όταν ομιλεί ο κ. Κουβέλης λέει αυτά που θα έλεγε η Μίνι Μάους: κόκκινες γραμμές για μεταξωτές κορδέλες. Κι όταν ομιλεί ο κ. Βενιζέλος λέει αυτά που θα έλεγε ο Μέγας Ναπολέων (όχι της νήσου Ελβα, αλλά της νήσου Γιούργια).

Πέρα όμως από τη δική μας μελαγχολία, η Ευρώπη αλλάζει. Πάει ακόμα παραπέρα και θα μας αλλάξει τον αδόξαστο. Αν αυτή η διαδικασία που έχει βάλει μπροστά, μέσω του Βερολίνου, η άρχουσα τάξη δεν ανακοπεί από κάποια εξέγερση κάπου (όπου θα προκαλούσε αλυσιδωτή αντίδραση) τότε, πολύ σύντομα, ο οικονομικός πόλεμος θα προσφύγει σε κανόνια και κανονιοφόρους.

Η εικόνα που δίνει ο κόσμος αν τον δει κανείς από ψηλά, φέρ’ ειπείν από έναν κατασκοπευτικό δορυφόρο, είναι πολύ ανησυχητική.

Λίαν προσφάτως η Γερμανία επαναπάτρισε τον χρυσό της απ’ τις ΗΠΑ, ενώ οι ΗΠΑ αφήνουν με μια ελεγχόμενη χειραφέτηση τη χώρα της Μέρκελ να έχει πλέον τον πρώτο λόγο στην Ενωση. Μέσα στην Ενωση, η αντίθεση Βορρά – Νότου εκφυλίζεται σε υποταγή του Νότου στον Βορρά, ενώ την ίδια στιγμή η Γερμανία μαζεύει όλο το «χρήμα» υπό την «αιγίδα» των «πιστοποιημένων» τραπεζών (εκείνων δηλαδή που την εξυπηρετούν και η ίδια υπηρετεί).

Ταυτοχρόνως οι ΗΠΑ βάζουν σε κάποια «διευθέτηση σχέσεων» δυνάμεις όπως η Τουρκία και το Ισραήλ, εν όψει των κινήσεων που πρόκειται να κάνουν οι ίδιες (και οι σύμμαχοί τους) εναντίον τς Συρίας.

Επίσης, η ύπαρξη του υποθαλάσσιου πλούτου που οδήγησε (και αυτή) στη σφαγή της Κύπρου (καθώς και στην πρωθύστερη σφαγή της Ελλάδας) οδηγεί σε αναδιάταξη σχέσεων εμπλεκόμενες δυνάμεις (Ρωσία – Τουρκία), ενώ «άξονες» (αν υπήρξαν ποτέ) όπως αυτός του Τελ Αβίβ – Λευκωσίας – Αθήνας αποδεικνύονται σπιρτόξυλα. Οπως σούβλα για τους Γάλλους αποδεικνύεται ο άξονας Βερολίνου – Παρισίων.

Μέσα σε αυτό το πολύ ρευστό και αναδιαμορφωνόμενο γεωπολιτικό τοπίο τι λέει η ελληνική κυβέρνηση; Ο,τι λέει ο κ. Κεδίκογλου όταν απευθύνεται στον ΣΥΡΙΖΑ. Και τι πράττει; Ο,τι ο κ. Δένδιας όταν βλέπει απεργό. Φωτοσόπ.

Η Ελλάδα δεν έχει εθνική στρατηγική. (Για αυτό και κατέστη δυνατόν να κυβερνάται τόσον εύκολα από ξένους κομισάριους.) Κι όχι μόνον δεν έχει εθνική στρατηγική, αλλά με έναν ιδιόμορφο τρόπο άσκησης άγριας ιδεολογικής τρομοκρατίας, κάθε συζήτηση για αυτό το θέμα (της διαμόρφωσης μιας εθνικής στρατηγικής) έχει εξοβελισθεί στο πυρ το εξώτερον.

Οποιος τολμήσει από οποιοδήποτε κόμμα να ζητήσει τη διατύπωση εναλλακτικής ως προς τον μνημονιακό μονόδρομο πολιτικής, τρώγεται αμέσως ζωντανός και ωμός από την πιο ωμή, την πιο φρικτή και την πιο ηλίθια προπαγάνδα από γενέσεως νεοελληνικού κράτους.

Δεν νοείται σοβαρό κόμμα (ακόμα και η Ν.Δ.) που να μη διαθέτει ένα plan B, παρά άβουλο και μοιραίο να ακολουθεί την πεπατημένη μιας ειμαρμένης που χαράζουν άλλοι. Η Ν.Δ. με πρώτο διδάξαντα το ΠΑΣΟΚ έχει οδηγήσει κάθε πολιτικό διάλογο μεταξύ των κομμάτων στην παράλυση, παραδίδοντας στην Ιερά Εξέταση των δελτίων των οκτώ κάθε σκέψη που αμφισβητεί το ομογενοποιημένο μοντέλο του πολιτεύεσθαι.

Κι από την άλλη μεριά: Είναι υποχρέωση της Αντιπολίτευσης, και του ΣΥΡΙΖΑ, και των ΑΝΕΛ, και του ΚΚΕ να διαθέτουν εναλλακτικά σχέδια, να τα προτείνουν στον λαό και να διαβουλεύονται μαζί του, γράφοντας στα παλιά τους τα παπούτσια μωρές κατηγορίες για «πολυγλωσσία», «λαϊκισμό» και τα συναφή καθεστωτικά φληναφήματα.

Εκτός απ’ το προεκλογικό πρόγραμμα, σαφές και καθαρό, που κάθε κόμμα έχει καθήκον να θέτει προ των οφθαλμών των πολιτών, έχει στις σημερινές συνθήκες επίσης την υποχρέωση να διαθέτει και εναλλακτικές λύσεις σε όσα το ίδιο προτείνει. Οχι για να διαθέτει πιθανές μετεκλογικές υπεκφυγές, αλλά αντιθέτως για να αποδεικνύει ότι μπορεί να υποστηρίζει τις κεντρικές πολιτικές του επιλογές (στρατηγική) με σοφές κι αποτελεσματικές τακτικές.

Αν η Γερμανία έχει στήσει εκ νέου ένα «εργαστήριο του δόκτορος Μένγκελε» για να μεταμορφώσει τους λαούς της Ευρώπης σε είλωτες, τότε η απάντηση των λαών, για να δοθεί, απαιτεί πολιτικές έξω απ’ τα στερεότυπα που έως τώρα ανέχονταν οι άρχουσες τάξεις.

*Δημοσιεύθηκε στο «enikos.gr» την Πέμπτη 28 Μαρτίου 2013

http://iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=11485:stathis-aurio&catid=78:ygeia&Itemid=178

Οι ανοιχτές φλέβες ενός επαναστάτη


Eμβληματικός λογοτέχνης της Λατινικής Αμερικής, έντονα πολιτικοποιημένος, o Eδουάρδο Γκαλεάνο δεν παύει να δίνει τους αγώνες του. Με τα πολιτικά σκίτσα που δημοσίευε, έφηβος ακόμα, στις εφημερίδες του Μοντεβίδεο, με τα άρθρα του στην εφημερίδα «Επόκα», της οποίας υπήρξε αρχισυντάκτης. Ασφαλώς και με τα βιβλία του, που μεταφράζονται και γίνονται επιτυχία σ’ όλο τον κόσμο.
 
Αυτή τη χρονιά μάς παραδίδει ένα ιδιόμορφο ημερολόγιο, προσωπικό και ταυτόχρονα παγκόσμιο: «Οι μέρες αφηγούνται» 
 
Πιστεύοντας, όπως οι Μάγιας, πως «είμαστε τα παιδιά των ημερών, που πορευόμαστε εξερευνώντας τη ζωή», πως είμαστε φτιαγμένοι από μια ύλη ζωντανή, που συνδέει το παρελθόν με το παρόν, ο φημισμένος συγγραφέας από την Ουρουγουάη αφηγείται συνολικά 366 μικρές, αιχμηρές ιστορίες.
 
Μία για κάθε μέρα (ένεκα του ότι το 2012 είναι δίσεκτο). Με ιδιαίτερο τρόπο συνδυάζει την Ιστορία με το χρονικογράφημα, το δοκίμιο με τη σάτιρα, ενώ οι εύστοχες ριπές του αποκαλύπτουν την ουσία πίσω από το επίκαιρο, τη σημασία οικουμενικών πράξεων και γεγονότων.
 
Η ταραγμένη ιστορία της Λατινικής Αμερικής, η γενοκτονία των Ινδιάνων, η αποικιοκρατία, οι επαναστάσεις, τα σύγχρονα πραξικοπήματα έχουν τη θέση τους και στο νέο του βιβλίο. Ομως δεν σταματά εκεί.
 
Ταξιδεύει εμπρός και πίσω στον χρόνο, στις μητροπόλεις και στην περιφέρεια και με όχημα τους ήρωές του καταγράφει τις σκέψεις του για τον ιμπεριαλισμό, τον πόλεμο, τη φτώχεια, τη θρησκεία, την ελευθερία, αλλά και για την οικονομική κρίση ή την οικολογική καταστροφή.
 
Αμέτρητα τα πρόσωπα που συναντάμε στις σελίδες: ηγέτες, επαναστάτες, καλλιτέχνες, επιστήμονες.
 
Διαβάζουμε πώς ο Ντοστογέφσκι γλιτώνει την τελευταία στιγμή, με απόφαση του τσάρου, την εκτέλεση ή για τον Γκόγια, που κυνηγήθηκε από την Ιερά Εξέταση. Ο Χίτλερ εγκαινιάζει τη θεωρία περί προληπτικών πολέμων, ο Χάρι Τρούμαν ευχαριστεί τον θεό που έθεσε την πυρηνική βόμβα στα χέρια του.
 
Ο Μιχαήλ Αγγελος, πάλι, αναγκάζεται να καλύψει με χάλκινο φύλλο το άγαλμα του Δαυίδ, η Μέι Ουέστ δημιουργεί σκάνδαλα στο συντηρητικό Χόλιγουντ.
 
Οι δε Μπιτλς δεν «αυτοκτονούν» όταν τραγούδια τους απορρίπτονται από την πρώτη τους δισκογραφική εταιρεία.
 
Ο Τζέιμς Βατ δεν φανταζόταν ότι η ατμομηχανή του θα μετέτρεπε τους αγρότες σε εργάτες και ο μάγος Χουντίνι δεν υποψιαζόταν ότι η ασφυξία κάτω από το νερό θα γινόταν το αγαπημένο βασανιστήριο των στρατιωτικών δικτατοριών της Λατινικής Αμερικής…
 
Δεν στέκεται, όμως, μόνο στους πρωταγωνιστές, βγάζει από τη λήθη και τους αφανείς ήρωες. Οπως οι γυναίκες της Μεξικανικής Επανάστασης, που ντύνονταν και πολεμούσαν σαν άντρες, ή η Σούζαν Αντονι που το 1873 τόλμησε να ψηφίσει και καταδικάστηκε από το αμερικανικό δικαστήριο.
 
Οι «μέρες» του είναι αφιερωμένες στις πράξεις που έρχονται σε ρήξη με το κατεστημένο, στην αλλαγή. Αλλωστε και τα δικά του έργα και ημέρες είναι ανάλογα.
 
Το 1973, μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα στην Ουρουγουάη, εξορίστηκε στην Αργεντινή.
 
Για πολλά χρόνια το βιβλίο του «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» -έργο αναφοράς για την ταραγμένη Ιστορία της- ήταν απαγορευμένο.
 
Αυτό το βιβλίο χάρισε και ο Ούγκο Τσάβες στον Μπαράκ Ομπάμα, όταν είχε πρωτοεκλεγεί, ενώ στη συνέχεια ο Γκαλεάνο έστειλε ανοιχτή επιστολή στον Αμερικανό πρόεδρο ζητώντας του, μεταξύ άλλων, να δώσει τέλος στην ιμπεριαλιστική πολιτική
 
«Σχεδιάζουν την εξόντωση των συνανθρώπων μας»
 
Ο συγγραφέας της πολυδιαβασμένης τριλογίας «Η μνήμη της φωτιάς» τα τελευταία χρόνια υψώνει τη φωνή του κατά της πολιτικής που εδραίωσε την οικονομική κρίση, ενώ υπερασπίζεται τα εργατικά κεκτημένα, αλλά και τη λαϊκή βία που γεννιέται από την εξαθλίωση.
 
«Είναι ένας βίαιος και άδικος κόσμος, όμως δεν μπορούμε να χάσουμε την ελπίδα και τον ενθουσιασμό να τον αλλάξουμε», δηλώνει, ενώ δίνει ακόμα μια μάχη, προσωπική αυτή τη φορά, κατά του καρκίνου. Κι όπως φαίνεται, δεν πτοείται, αφού συνεχώς γράφει και δίνει διαλέξεις.
 
Σε συνέντευξη που παραχώρησε πριν από λίγους μήνες στο ΒΒC World o Γκαλεάνο δήλωσε πεπεισμένος ότι οι πολιτικές ηγεσίες στην Ευρώπη χρησιμοποιούν ρητορικά τη θεωρία ότι ο λαός πρέπει να κάνει θυσίες, προκειμένου να ξεπεραστεί η οικονομική κρίση.
 
«Εφαρμόζεται ένα συστηματικό σχέδιο σε παγκόσμιο επίπεδο, με στόχο να πετάξουν τις εργατικές κατακτήσεις δύο αιώνων στα σκουπίδια, να κάνουν την ανθρωπότητα να οπισθοδρομήσει στο όνομα της εθνικής ανάκαμψης. Φαίνεται να σχεδιάζουν την εξόντωση των συνανθρώπων μας.
 
Και μετά σπεύδουν να καταδικάσουν τη βία των φτωχών, αυτών που πεθαίνουν από πείνα, ενώ η βία από την αντίθετη πλευρά επικροτείται και ανταμείβεται με μετάλλια».
 
Πιστεύει, δε, πως όσο μεγαλώνει η φτώχεια, τόσο θα αυξάνεται η βία.
 
«Αν ο πόλεμος ενάντια σ’ αυτήν την τρομοκρατία ήταν αληθινός και δεν υπήρχε συγκάλυψη για άλλους σκοπούς, θα έπρεπε να βγάζαμε τεράστια πανό, που θα έγραφαν “Καταζητούνται: Απαγωγείς των Κρατών, Εξολοθρευτές των Μισθών, Δολοφόνοι της Εργασίας, Διακινητές Φόβου”…».
 
Ο μαχητικός συγγραφέας δεν παύει να εκπλήσσεται αρνητικά με όσα συμβαίνουν στην Ευρώπη.
 
«Πολλές χώρες, οι οποίες φαινόταν να έχουν εμβολιαστεί κατά των πραξικοπημάτων, κυβερνιούνται σήμερα από τεχνοκράτες που έχει τοποθετήσει η Goldman Sachs.
 
Αυτό φαίνεται και στη γλώσσα τους: χώρες, οι οποίες υποτίθεται ότι είναι κυρίαρχες και ανεξάρτητες, συμπεριφέρονται σαν παιδιά που έκαναν σκανδαλιά και οι τεχνοκράτες έρχονται σαν δάσκαλοι να τους τραβήξουν τα αυτιά».
 
Της Παρής Σπίνου

 Πηγή, biblionet.gr